Решение #2842422 economic_new

****/****-сонли иқтисодий иш ЎЗБЕКИСТОН РЕСПУБЛИКАСИ НОМИДАН ҲАЛ ҚИЛУВ ҚАРОРИ Қумқўрғон тумани 2025йил25 ноябрь Қумқўрғон туманлараро иқтисодий суди судьясиТ.****нинграислигида, судья ёрдамчисиИ.Поёновнинг котиблигида, Ўзбекистон Савдо-саноат палатаси Сурхондарё вилояти ҳудудий бошқармасинингдаъвогар ТИФ “****” акциядорлик жамиятиманфаатида, жавобгар “O’ZBEGIM KELAJAGI” мактабгача таълим муассасасиҳисобидан **** сўм кредит қарздорлигиниундириш тўғрисидагидаъво аризаси бўйича ишнижавобгардан муассаса раҳбари Худоймуротова (паспорт асосида)иштирокида, Қумқўрғон туманлараро иқтисодий суди биносида, очиқ суд **** кўриб чиқиб, қуйидагиларни а н и қ л а д и: Ўзбекистон Савдо-саноат палатаси Сурхондарё вилояти ҳудудий бошқармаси (бундан буён матнда палата деб юритилади) даъвогарТИФ “****и” акциядорлик жамияти(бундан буён матнда даъвогар деб юритилади) манфаатида Қумқўрғон туманлараро иқтисодий судига даъво аризаси билан мурожаат этиб, жавобгар "O’ZBEGIM KELAJAGI"мактабгача таълим муассасаси(бундан буён матнда жавобгар деб юритилади)ҳисобидан**** сўм кредит қарздорлигиниундиришни сўраган. Шунингдек, даъвогар судга **** йил 13 ноябрддаги ****-сонли ариза билан мурожаат этиб, унга кўра даъво талаби (предмети)даги “**** сўм кредит қарздорлигини ундириш” деган талабни “****сўм муддати ўтган кредит қарздорлиги,**** сўм кредит фоизи ва**** сўм пеняни ундириш” деб ўзгартиришни сўраган. Палата ўзинингдаъво аризасида ишнипалатавакили иштирокисиз кўриб чиқишни сўраган. Даъвогар судга **** йил25 ноябрдаги****-сонли ариза **** этиб, ишни **** вакили иштирокисиз кўриб чиқишни сўраган. Суд **** иштирок этган жавобгар муассаса раҳбари қарздорликнинг ****,****лик қисмини тўлаб берганлиги тўғрисидаги **** айланмасини **** этиб, суддан даъвони қисман қаноатлантирибберишни, бундан ташқари низо бўйича ундирилиши лозим бўлган **** сўм давлат божини ****-хос **** тўлов топшириқномаси асосида тўлаб берилганлигини инобатга олиб ишни кўриш натижаси бўйича давлат божини ундирмасликни сўради. Ўзбекистон Республикаси Иқтисодий процессуал кодекси (бундан буён матнда ИПК деб юритилади)нинг****-моддасииккинчи қисмида иш муҳокамасининг **** ва жойи тўғрисида тегишли тарзда хабардор қилинган даъвогар суд **** келмаса, даъвогарнинг ишни унинг йўқлигида кўриштўғрисидаги аризаси бўлган ****, низо унинг йўқлигида ҳал қилиниши мумкиндеб белгиланган. Мазкур ҳолатда,суд ишнипалатавадаъвогарвакилларининг иштирокисиз кўришни лозим деб топади. Суд,низо бўйича жавобгар раҳбарининг тушунтиришларини тинглаб,иш ҳужжатларини атрофлича ўрганиб чиқиб, даъво аризасида келтирилган **** муҳокама қилиб,далилларга ҳуқуқий баҳо бериб, қуйидагиларга кўрадаъвогарнинг даъво талабини ўзгартириш тўғрисидаги аризасини иш юритувга қабул қилишни,даъво талаблариниқисманқаноатлантиришни, ишни кўриш билан боғлиқпочта**** жавобгар зиммасига юклашни, давлат божи ихтиёрий равишда тўлаб берилганлигини инобатга олиб ундирмасликнилозим топади. Ўзбекистон Республикаси Конституциясининг 15-моддасига асосан Ўзбекистон Республикасида Ўзбекистон Республикаси Конституцияси ва қонунларининг устунлиги сўзсиз тан олинади. Ўзбекистон Республикаси Конституцияси мамлакатнинг бутун ҳудудида олий юридик кучга эга, тўғридан-тўғри амал қилади ва ягона ҳуқуқий маконнинг асосини ташкил этади. Ўзбекистон Республикаси Конституцияси 55-моддасининг учинчи қисмида ҳар кимга бузилган ҳуқуқ ва эркинликларини тиклаш учун унинг иши қонунда белгиланган муддатларда ваколатли, **** ҳамда холис суд томонидан кўриб чиқилиши ҳуқуқи кафолатланиши белгиланган. Иш ҳужжатлари ва судда аниқланган ҳолатларга кўра,даъвогар ва жавобгар ўртасида 2018йил 12 апрелда98/****-сонли, **** йил 7 июнда ****сонли ва **** йил 14 сентябрда ****-сонликредитшартномаларитузилган бўлиб,шартномаларда белгиланган шартларга кўра даъвогар жавобгарга кредит маблағларини **** бериши жавобгар эса кредитлар ва уларга ҳисобланган фоизларни шартномада белгиланган муддатлар ва шартлар(график)асосида тўлаб бериш **** олган. Шартномаларга асосан даъвогар томонидан жавобгаргажами 1********сўм миқдоридаги кредит маблағлари **** берилган. Кредит шартномаларининг шартларигабиноан,жавобгар кредитва унгаҳисобланган кредитфоизларниқайтариш **** олган. Бироқ, жавобгар кредитни қайтаришжадвалларигамувофиқ кредитучун ҳисобланганқарздорлик вафоизларниқисмантўламасдан келган. Даъвогар томонидан жавобгарга****5йил 5 августда 02/1-****/09сонликредитқарздорлиги ва фоизини ўз ****қайтаришлик юзасиданталабномаюборилган бўлсада, жавобгар томонидан ушбуталабномаоқибатсиз қолдирилган. Натижада,ушбу низо келиб чиқиб, палата даъвогар манфаатида судга даъво аризаси билан мурожаат қилиб, жавобгардан кредитва унгаҳисобланган фоизқарздорлигиниҳамда пеняниундириб беришни сўраган. Ўзбекистон Республикаси Фуқаролик кодекси (бундан буён матнда ФК деб юритилади) ****-моддаларига кўра, **** - фуқаролик ҳуқуқий 2 муносабати бўлиб, унга асосан бир шахс (қарздор) бошқа шахс (кредитор) фойдасига муайян ҳаракатни амалга оширишга, чунончи: мол-мулкни топшириш, ишни ****, хизматлар кўрсатиш, пул тўлаш ва ҳоказо ёки муайян ҳаракатдан ўзини **** **** бўлади, кредитор эса - қарздордан ўзининг **** **** талаб қилиш ҳуқуқига эга бўлади. **** шартномадан, зиён етказиш натижасида ҳамда ушбу Кодексда кўрсатилган бошқа асослардан келиб чиқади. ФКнинг****-моддасига кўра, қарздор айби бўлган **** **** **** ёки лозим **** **** учун, агар қонунчиликда ёки шартномада бошқача тартиб белгиланмаган бўлса, жавоб беради. Ушбу Кодекснинг ****-моддасига мувофиқ, кредит шартномаси бўйича бир тараф – **** ёки бошқа кредит ташкилоти (кредитор) иккинчи тарафга (қарз олувчига) шартномада назарда тутилган миқдорда ва шартлар асосида пул маблағлари (кредит) бериш, қарз олувчи эса олинган пул суммасини қайтариш ва унинг учун фоизлар тўлаш **** олади.Агар ушбу параграфнинг қоидаларида бошқача тартиб назарда тутилган бўлмаса ва у кредит шартномасининг моҳиятидан келиб чиқмаса, кредит шартномаси муносабатларига нисбатан қарзнинг қоидалари қўлланади. ФКнинг ****-моддаси биринчи қисмига мувофиқ, қарз олувчи олинган қарз суммасини қарз шартномасида назарда тутилган муддатда ва тартибда қарз берувчига қайтариши шарт. Бироқ,жавобгар томонидан **** этилган **** айланмасига кўра бугунги кунга қадар жами****,99сўм шундан****,22сўм кредитнинг асосий қарзи учун ва****,77сўм кредит фоизи учун тўловлар амалга оширилганлиги аниқланди. Шу боисдан суд даъвогарнинг жавобгардан****сўм муддати ўтган кредит қарздорлиги ундириш талабини ****,****га,**** сўм кредит фоизи ундириш талабини ****,****га қаноатлантиришни лозим деб топди. Бундан ташқари, даъвогар ўзининг даъво талабида жавобгар томонидан **** лозим **** барилмаганлиги боис,****сўм пеня ундиришни ҳам сўраган. Тарафлар ўртасида тузилган шартномаларнинг 4.6-банди б) қисмида**** ўз фармойиши билан қарз олувчининг ҳар қандай ҳисобварағидан кредит суммасига нисбатан 0,1 фоиз миқдорида пеня талаб қилиш ва чиқариб олиш ҳуқуқига эга эканлиги белгиланган. Мазкур келишувдан келиб чиқиб суд даъвогарнинг жавобгардан **** сўм пеня ундириш талабини тўлиқ қаноатлантиришни лозим деб топади. ИПКнинг 74-моддасига мувофиқ суд далилларга ишнинг барча ҳолатларини жамлаб, уларни суд **** қонунга амал қилган ҳолда ҳар томонлама, тўлиқ ва холис кўриб чиқишга асосланган ўз ички ишончи бўйича баҳо беради.Ҳар бир далил ишга алоқадорлиги, **** ва ишончлилиги нуқтаиназаридан, далилларнинг йиғиндиси эса етарлилиги нуқтаи-назаридан баҳоланиши лозим.Агар текшириш натижасида далилнинг **** тўғри келиши аниқланса, у ишончли деб тан олинади. 3 ИПКнинг ****-моддаси бешинчи қисмига кўра,даъвогарнинг талаблари у судга мурожаат қилганидан сўнг жавобгар томонидан ихтиёрий равишда қаноатлантирилса, суд **** жавобгарнинг зиммасига юклатилади. Ваҳоланки, жавобгар низо бўйича ундирилиши лозим бўлган **** сўм давлат божини ****-хос **** тўлов топшириқномаси асосида тўлаб берилган. ИПКнинг ****-моддасидадаъвогар ишни биринчи инстанция судида кўриш чоғида ишнинг мазмунан кўрилиши якуни бўйича чиқариладиган суд ҳужжати қабул қилингунига қадар даъвонинг асосини ёки предметини ўзгартиришга, даъво талабларининг миқдорини кўпайтиришга ёки камайтиришга ****. Юқорида қайд этилганларга кўра, суддаъвогарнингдаъвопредметига ўзгартириш киритиш тўғрисидаи аризасини иш юритувга қабул қилишни, жавобгардан даъвогар фойдасига ****,**** кредит қарзи, ****,**** кредит фоизи, **** сўм пеня ва олдиндан тўланган **** сўм почта **** ундиришни, даъво талабининг қолган қисмини қаноатлантиришни рад этишнилозим топди. Бинобарин, Ўзбекистон Республикасининг Иқтисодий процессуал кодекси74,****,****,****, ****, ****, ****-моддаларига асосан, суд қ а р о р қ и л д и: Даъвогарнинг даъво предметини ўзгартириш тўғрисидаги аризаси иш юритувга қабул қилинсин. Даъвоқисманқаноатлантирилсин. Жавобгар “O’ZBEGIM KELAJAGI” мактабгача таълим муассасаси ҳисобидан даъвогар ТИФ “****и”акциядорлик жамиятифойдасига ****,**** кредит қарзи, ****,**** кредит фоизи, **** сўм пеня ва олдиндан тўланган **** сўм почта ****ундирилсин. Даъвони қолган қисмини қаноатлантириш рад этилсин. Ҳал қилув қарори қабул қилинган кундан эътиборан бир ойлик муддат ўтгач қонуний кучга киради. Ҳал қилув қарори қонуний кучга киргач ижро **** берилсин. Ҳал қилув қарорининг кўчирма нусхаси тарафларга юборилсин. Ҳал қилув қарори устидан Сурхондарё вилоят судининг иқтисодий ишлар бўйича судлов ҳайъатига бир ойлик муддат ичида апелляция тартибида шикоят бериш (протест келтириш) ёки ҳал қилув қарори қонуний кучга кирган кундан эътиборан олти ой ичида кассация тартибида шикоят бериш (протест келтириш) мумкин. Судья **** 4