Решение #2842493 Экономические

4-****4-2501/****-сонли иш ЎЗБЕКИСТОН РЕСПУБЛИКАСИ НОМИДАН ҲАЛ ҚИЛУВ ҚАРОРИ Избоскан тумани ****5йил25 ноябрь Избоскан туманлараро иқтисодий суди, судьяси ****қаровнинг раислигида,судья ёрдамчиси**** котиблигида,Ўзбекистон Савдо-саноат палатаси Андижон вилоят ҳудудий бошқармаси палата аъзоси“************ ****”масъулияти чекланган жамиятиманфаатида,жавобгар - “Достон ва Усмон” фермер хўжалиги ҳисобидан****сўметказиб берилган уруғлик чигит ****ундириш тўғрисидаги даъво аризаси юзасидан қўзғатилган иқтисодий ишни, даъвогар вакили ****(**** йил 19 сентябрь кунги ****-сонлиишончнома асосида)ва жавобгар фермер хўжалиги раҳбари ****ғунов (шахсини тасдиқловчи хужжат асосида) иштирокида, Балиқчи туман Фермерлар кенгаши биносида сайёрсуд ****кўриб чиқиб қуйидагиларни А Н И Қ Л А Д И: Ўзбекистон Савдо-саноат палатаси Андижон вилоят ҳудудий бошқармаси палата аъзоси “1- gr B r k ” масъулияти чекланган жамияти(бундан буён матнда “Даъвогар” деб юритилади)манфаатидасудигадаъво аризасибиланмурожаат қилиб,жавобгар “Достон ва Усмон” фермер хўжалиги(бундан буён матнда “Жавобгар” деб юритилади)ҳисобидан****сўм асосий қарздорликни ундиришни сўраган. Ўзбекистон Савдо-саноат палатаси Андижон вилоят ҳудудий бошқармаси даъво аризасида суд **** вакилнинг иштирокисиз кўришни сўраган. Шу сабабли суд, Ўзбекистон Республикаси Иқтисодий процессуал кодекси (бундан буён матнда “ИПК” деб юритилади)нинг ****-моддасига асосан, Палата вакилининг иштирокисиз кўриб чиқишни лозим топди. Даъвогар вакили суд ****иштирокэтиб,жавобгар билан шартнома тузилганлигини,**** кг****сўмлик уруғлик чигитини топширганлигини, лекинжавобгар томонидантўловларнитўлиқамалга оширмаганлигинатижасида **** сўм қарздорлик юзага келганлигинибилдириб,даъвонитўлиққаноатлантириб беришнисўрашди. Жавобгарфермер хўжалиги раҳбари суд **** иштирок этиб, шартнома бўйича бир кг уруғлик чигити **** сўмдан тузилганлигини, счёт-фактураҳам**** сўмдан тузилганлигини, лекин **** вакиллари нарх ўзгарганлигини,уруғлик чигит қиймати**** сўмдан амалга ошириш белгиланганлигини маълум қилганлигисабабли **** сўмдан тўловни амалга оширганлигинибилдириб, нарх ўзгарганлиги бўйича норматив ҳуқуқий хужжат мавжуд эмаслигини билдирди. Суд иш хужжатларини ўрганиб чиқиб,тарафларнинг фикрларини тинглаган ҳолда**** этилган хужжатлар асосида даъвони тўлиқ қаноатлантиришни лозим топди. Хусусан,тарафлар ўртасида ****5йил19 мартда “Дориланганпахта уруғлик чигитиниетказиб бериш ****” ****-сонлишартнома тузилган. Ушбушартнома шарти даъвогар томонидан****илиб, шартномада белгиланган тартибда ****-фактурарасмийлаштирган ҳолдажавобгарга****кг****сўмликпахта уруғлик чигитини топширган,жавобгар томониданқабул қилиб олган, лекинтўловларнитўлиқамалга оширмаган. Таъкидлаш жоизки, тарафлар ўртасида **** йил апрель ойида тузилган ва тасдиқлаш учун даъвогар томонидан юборилган ва май ойида жавобгар томонидан тасдиқланган****-фактурада 1 кг уруғлик чигити**** сўм жами **** кгуруғлик чигитэса**** сўм деб белгиланган. Ушбу****фактура тарафлар томониданбекор қилинмаган ва****-фактура ўзгартирилмаган. Шунингдек,тарафлар ўртасида тузилган шартноманинг 1бандигаяъни уруғлик чигитнархигаўзгартириш киритилмаган ва ўзгартириш киритишчоралари кўрилмаган. Чунки, тарафлар ўртасида тузилган шартноманинг 5-банди дхатбошисида, шартнома биртомонлама бекор қилинмаслиги ва суд тартибида ҳалқилиниши кераклиги кўрсатилган. Даъвогар томонидан жавобгарга қарздорликнибартарафэтиб қўйиш бўйича **** йилиюльойида талабнома юборилган, лекин жавобгар томониданталабномани оқибатсиз қолдирган. Зеро, тарафлар ўртасида тузилган шартноманинг4-бандида,харидор шартнома асосида олинган дорилангануруғлик чигитпулини хисоб фактура асосида олдиндан умумийуруғлик чигит қийматини100 фоизимиқдорида тўлаб берадидеб кўрсатилган. Маълум бўлишича,жавобгар томонидан **** йил 18 апрель куни **** сўм, **** йил 22 май куни **** сўм тўловларни амалга оширган, қолган **** сўм тўловниэсаамалга оширмаган. Бундан кўринадики, жавобгар 1 кг уруғлик чигит нархини**** сўмдан қабул қилишга рози бўлган ҳолда шартнома тузган ва счёт-фактура тасдиқланган,судга даъво ариза берилгунга қадарли шартнома ва счётфактурадаги нархга эътироз билдирмаган. Шу сабабли суд, даъвогарнинг даъво талабини асосли деб ҳисоблади. Даъвони асослилиги даъвогар томонидан **** этилган шартнома,счёт-фактура, талабномава суд **** берилган кўрсатмалар билан ўз тасдиғини топди. Зотан.Ўзбекистон Республикаси Фуқаролик Кодекси (кейинги ўринда матнда “ФК” деб юритилади)****-моддасигаасосан, қарздор айби бўлган **** **** **** ёки лозим **** **** учун, агар қонун ҳужжатларида ёки шартномада бошқача тартиб белгиланмаган бўлса, жавоб беради. ФКнинг ****-моддасигабиноан, маҳсулот етказиб бериш шартномасига мувофиқ тадбиркорлик фаолияти билан шуғулланаётган маҳсулот етказиб берувчи — сотувчи шартлашилган муддатда ёки муддатларда ўзи ишлаб чиқарадиган ёхуд сотиб оладиган товарларни сотиб олувчига тадбиркорлик фаолиятида фойдаланиш учун ёки шахсий, оилавий ****, рўзғорда ва шунга ўхшаш бошқа **** фойдаланиш билан боғлиқ бўлмаган бошқа **** фойдаланиш учун топшириш, сотиб олувчи эса товарларни қабул қилиш ва уларнинг **** тўлаш **** олади. ФКнинг ****-моддасигамувофиқ, сотиб олувчи етказиб бериладиган товарлар **** шартномада назарда тутилган ҳисоб-китоблар тартиби ва шаклига амал қилган ҳолда тўлайди.Агар тарафлар келишувида ҳисобкитоблар тартиби ва шакли белгиланмаган бўлса, ҳисоб-китоблар тўлов топшириқномалари билан амалга оширилади. ИПКнинг68-моддаисга кўра, ишда иштирок этувчи ҳар бир шахс ўз талаблари ва эътирозларига асос қилиб келтираётган ҳолатларни исботлаши керак. Ишда иштирок этувчи ҳар бир шахс ўз талаблари ва эътирозларига асос қилиб келтираётган далилларни ишда иштирок этувчи бошқа шахслар олдида, агар ушбу Кодексда бошқача тартиб белгиланмаган бўлса, суд **** бошлангунига қадар ёки суд белгилаган муддат доирасида очиб бериши лозим. Ишда иштирок этувчи шахслар **** ишда иштирок этувчи бошқа шахслар олдиндан таништирилган далилларга асосланишга ****. Агар тараф суд томонидан талаб этилаётган далилни ўзида ушлаб турган ва суд сўрови билан белгиланган муддатда уни **** этмаётган бўлса, ундаги маълумотлар шу тараф манфаатларига қарши қаратилган деб тахмин қилинади ва у томонидан тан олинган деб ҳисобланади. Суд, ишни кўриб чиқиш билан боғлиқ суд **** ундириш масаласини муҳокама қилган ҳолда суд ****жавобгар ҳисобидан ундиришнилозим топди. Чунки, ИПКнинг ****-моддасигакўра, суд **** ишда иштирок этувчи шахсларнинг қаноатлантирилган даъво талаблари миқдорига мутаносиб равишда уларнинг зиммасига юклатилади. Ўзбекистон Республикаси “Давлат божи тўғрисида”ги Қонунида кўрсатилган талаблар бўйича мулкий тусдаги даъво аризаларидан - даъво баҳосининг 2 фоизи миқдорида, лекин базавий ҳисоблаш миқдоридан кам бўлмаган миқдорда давлат божи ундирилади деб кўрсатилган. Қайд этилганларга кўра суд,жавобгар ҳисобиданРеспублика бюджетига****сўмдавлат божини, даъвогар фойдасига****сўм почта **** ундиришни лозим топди. Бинобарин, суд Ўзбекистон Республикасининг Фуқаролик Кодексининг ****, ****, ****, ****, ****-моддалари, Иқтисодий процессуал кодексининг ****,****,****, ****- моддаларини қўллаб, ҚА Р О РҚИ Л А Д И: Даъво талабитўлиққаноатлантирилсин. Жавобгар “Достон ва Усмон” фермер хўжалиги ҳисобидан; Даъвогар “1- gr B r k ” масъулияти чекланган жамияти фойдасига****сўм асосий қарздорлик,****сўм почта ****, Республика бюджетига****сўмсўм давлат божи ундирилсин. Ҳал қилув қарори бир ой муддат ўтгач,қонуний кучга киради. Ҳал қилув қарори қонуний кучга киргач, ижро **** берилсин. Мазкур ҳал қилув қарори устидан Избоскан туманлараро иқтисодий суди орқали Андижон вилоят судига апелляция тартибида шикоят қилиниши мумкинлиги тушунтирилсин. Раислик этувчи, судья ****қаров