Решение #2842523 Экономические

****3-****1/10****-сонлииқтисодий иш судья:****** ЎЗБЕКИСТОН РЕСПУБЛИКАСИ НОМИДАН ҲАЛ ҚИЛУВ ҚАРОРИ Боғот тумани ****5йил25 ноябрь Боғоттуманлараро иқтисодий суди, судья******раислигида,судья ёрдамчиси****нинг котиблигида, тарафлар иштирокисиз,даъвогар******нинг жавобгар ******дан 23 **** **** сўм асосий қарз ва 11 **** 000 сўмпеняундириштўғрисидаги даъво аризаси бўйича ишниБоғоттуманлараро иқтисодий судининг биносида бўлиб ўтган очиқ суд **** кўриб чиқиб, қуйидагиларни а н и қ л а д и: ****** (матнда даъвогар деб юритилади) Боғот туманлараро иқтисодий судига даъво аризаси билан мурожаат қилиб,******(матнда жавобгар деб юритилади)ҳисобидан230**** сўм асосий қарз ва1150**** сўм пеня ундиришни сўраган. Палата даъво аризасида ишни вакили иштирокисиз кўриб чиқишни сўраган. Суд муҳокамасининг **** ва жойи тўғрисида тегишли тарзда хабардор қилингандаъвогар вакили суд ****иштирок этмасдан ариза билан мурожаат қилиб, унга кўра ****-сонли ишни ўзининг иштирокисиз кўриб чиқишнива аризада жавобгар тарафдан вужудга келган қарздорлик бугунги кунга қадар бартараф этилмаганлиги ва тўловлар амалга оширилмаганлиги сабабли даъво аризасини қаноатлантиришни сўраган. Суд муҳокамасининг **** ва жойи тўғрисида тегишли тарзда хабардор қилинганжавобгарвакилисуд ****иштирок этмасдан, вакилинингиштирокини таъминламади. Мазкур ҳолатда суд Ўзбекистон Республикаси Иқтисодий процессуал кодексининг (бундан буён матнда ИПК деб юритилади) ****, **** ва ****моддалари талабига кўра, ишнипалата, даъвогар важавобгар вакилларининг иштирокисиз кўриш мумкин деб ҳисоблайди. Суд иш ҳужжатларини ўрганиб, уларга ҳуқуқий баҳо бериб, қуйидаги асосларга кўра даъво аризани қисман қаноатлантиришни лозим деб топади. Ўзбекистон Республикаси Конституциясининг 55-моддасига кўра, ҳар кимга ўз ҳуқуқ ва эркинликларини суд орқали ҳимоя қилиш, давлат органларининг ҳамда бошқа ташкилотларнинг, улар мансабдор шахсларининг қонунга хилоф қарорлари, ҳаракатлари ва ҳаракатсизлиги устидан судга шикоят қилиш ҳуқуқи кафолатланади. Ўзбекистон Республикаси Фуқаролик кодекси (бундан буён матнда ФК деб юритилади)нинг 8 ва ****-моддаларига асосан **** шартномадан, зиён етказиш натижасида ҳамда ушбу Кодексда кўрсатилган бошқа асослардан келиб чиқади. Мазкур ҳолатда тарафларнинг **** маҳсулот етказиб беришшартномасидан келиб чиққан. Ўзбекистон Республикаси Фуқаролик кодексининг ****-моддаси асосан, маҳсулот етказиб бериш шартномасига мувофиқ тадбиркорлик фаолияти билан шуғулланаётган маҳсулот етказиб берувчи сотувчи шартлашилган муддатда ёки муддатларда ўзи ишлаб чиқарадиган ёхуд сотиб оладиган товарларни сотиб олувчига тадбиркорлик фаолиятида фойдаланиш учун ёки шахсий, оилавий ****, рўзғорда ва шунга ўхшаш бошқа **** фойдаланиш билан боғлиқ бўлмаган бошқа **** фойдаланиш учун топшириш, сотиб олувчи эса товарларни қабул қилиш ва уларнинг **** тўлаш **** олади. Ишдаги ҳужжатлардан маълум бўлишича, даъвогар ва жавобгар ўртасида ****4йил 19 декабрда №****-сонлиолди-сотдишартнома имзоланган. Ушбу шартномага асосан даъвогар томониданжавобгарга жами5358**** сўмликсотовье телефонь, радиотелефонь апаратиетказибберилган. Жавобгар томониданетказиб берилган телефонь апаратиучунқисмантўловлар амалга оширилиб, қолган 23 0**** сўм кредиторлик қарздорлиги вужудга келган.Мазкур қарздорлик қарзни тан олиш **** ҳужжат,23.12.****4йилдаги****-сонли икки томонлама тасдиқлангансчёт-фактураларбилан ўз исботини топади. Ушбу қарздорликни тўлаб беришни сўраб, даъвогарнинг жавобгарга юборган талабномаси жавобгар томонидан ижросиз ва жавобсиз қолдирилган. Ўзбекистон Республикаси Фуқаролик кодексининг ****-моддасига кўра, **** **** шартларига ва қонун ҳужжатлари талабларига мувофиқ, бундай шартлар ва талаблар бўлмаганида эса — иш муомаласи одатларига ёки одатда қўйиладиган бошқа талабларга мувофиқ лозим **** **** керак. Бундай ҳолатда суд, даъвогарнинг асосий қарз суммасини ундириш талабини асосли деб хисоблайди ва уни тўлиқ қаноатлантиришни ҳамда жавобгардан даъвогар фойдасига23 0**** сўм асосий қарз ундиришни лозим топади. Шунингдек, даъвогар асосий қарздан ташқари тўлов ўз **** амалга оширилмаганлиги учун жавобгар ҳисобидан11******** сўм пеня ундириш талабини ҳам қўйган. ФК ****-моддасининг биринчи қисмига асосан қонунчилик ёки шартнома билан белгиланган, қарздор **** **** ёки лозим **** **** **** кредиторга тўлаши шарт бўлган пул суммаси неустойка ҳисобланади. ФК ****-моддасининг учинчи қисмига асосан қарздор **** **** кечиктириб юборганида тўлайдиган ва ўтказиб юборилган муддатнинг ҳар бир куни учун **** **** қисмига нисбатан фоиз билан ҳисобланадиган неустойка пеня ҳисобланади. Мазкур ҳолатда, жавобгар томонидан тўловлар ўз **** амалга оширилмаганлиги сабабли, суд даъво талабининг пеня ундириш қисминиасосли деб ҳисоблайди. Бироқ, суд Ўзбекистон Республикаси Олий хўжалик суди Пленумининг “**** **** ёки лозим **** **** учун мулкий жавобгарлик тўғрисидаги фуқаролик қонун ҳужжатларини қўллашнинг айрим масалалари ****”ги **** йил 15 июндаги ****-сонли қарорининг 4-бандида келтирилган тушунтиришларни инобатга олиб ҳамда ФКнинг ****-моддасига мувофиқ **** иштирок қилувчи тарафларнинг мулкий аҳволини, қарздор томонидан **** ****, пеня ундирилиши жавобгарнинг мулкий аҳволига таъсир қилиш **** эътиборга олиб, талаб қилинган пеняни322**** сўмга қаноатлантиришни, қолган қисмини эса қаноатлантиришни рад этишни лозим топди. Ўзбекистон Республикаси Иқтисодий процессуал кодексининг 68-моддасига кўра, ишда иштирок этувчи ҳар бир шахс ўз талаблари ва эътирозларига асос қилиб келтираётган ҳолатларни исботлаши керак. Ўзбекистон Республикаси Иқтисодий процессуал кодексининг ****-моддасига кўра, суд **** ишда иштирок этувчи шахсларнинг қаноатлантирилган даъво талаблари миқдорига мутаносиб равишда уларнинг зиммасига юклатилади. Қайд этилганларга кўра, суд даъво аризани қисман қаноатлантиришни, жавобгар ҳисобидан даъвогар фойдасига23 0**** сўм асосий қарз,322**** сўм пеня ва даъво **** этишда олдиндан тўланган412**** почта ********сўм давлат божи, ********сўм ведиоконференцалоқа ****ундиришни, даъвони қолган қисмини рад этишнилозим топади. Бинобарин, Ўзбекистон Республикаси Иқтисодий процессуал кодексининг 68, ****, ****, ****, ****-моддаларини қўллаб, суд қарорқилди: Даъво аризаси қисман қаноатлантирилсин. Жавобгар******ҳисобидан даъвогар******фойдасига23 0**** сўм асосий қарз,322**** сўм пеня ва412**** почта ****, **** сўм давлат божи ва **** сўм ведиоконференцалоқа ****ундирилсин. Даъво талабининг қолган қисмини қаноатлантириш рад этилсин. Ҳал қилув қарори қонуний кучга киргач ижро **** берилсин. Мазкур ҳал қилув қарори устидан Хоразм вилоят судининг иқтисодий ишлар бўйича судлов ҳайъатига шу суд орқали бир ой ичида апелляция тартибида, ҳал қилув қарори қонуний кучга кирган кундан эътиборан олти ой ичида кассация тартибида шикоят бериш (протест келтириш) мумкин. Судья ******