Решение #2842540 Экономические

****-сонли иш ЎЗБЕКИСТОН РЕСПУБЛИКАСИ НОМИДАН ҲАЛ ҚИЛУВ ҚАРОРИ *********** **** йил 25 ноябрь Косон туманлараро иқтисодий судининграиси,судья**** раислигида, судья ёрдамчиси **** котиблигида, ***************нинг **************, жавобгар ***************дан **** сўм асосий қарз ва **** сўм жарима ундириш тўғрисидаги даъво аризаси бўйича ишни, жавобгар вакили **** (шахсий маълумотнома асосида) иштирокида, суди биносида бўлиб ўтган очиқ суд **** иш ҳужжатлари билан биргаликда кўриб чиқиб, қуйидагиларни аниқлади: Даъвогар ***************нинг (бундан кейинги матнларда даъвогар деб юритилади) ***************** аризаси билан мурожаат этиб, ***************дан **** сўм асосий қарз ва **** сўм жарима ундиришни сўраган. Суд **** ўтказилиш **** ва жойи тўғрисида даъвогар вакилига қонунда белгиланган тартибда хабардор қилинган бўлсада, унинг вакили иштирок этмади ва даъво ариза юзасидан фикр билдирмади. Суд ишни Ўзбекистон Республикасининг Иқтисодий процессуал кодекси ****, ****, ****-моддаларига асосан даъвогар вакилининг иштирокисиз кўриб чиқишни лозим деб ҳисоблайди. Жавобгар вакили даъво ариза бўйича тушунтириш бериб, даъвогардан қарздорлик қолмаганлигини барчаси қопланганлигини, шунинг аввал суднинг қарори чиққанлигини билдириб, даъвони рад этишни сўради. Суд, ишда иштирок этган шахсларнинг тушунтиришларини тинглаб, ишдаги мавжуд далилларни атрофлича ўрганиб чиқиб, қуйидаги асосларга кўра даъвогарнинг даъво талабини қаноатлантиришни рад этишни, даъво талабининг қолган тугатишни лозим топади. Иш ҳужжатларидан кўринишича, даъвогар *************** хорижий **** билан жавобгар *************** ўрталарида **** йил 01 март куни **** йил бошоқли дон ҳосилидан **** кг дон етиштириб, топшириш ва харид қилиш бўйича ****-сонли, **** йил 01 мартда **** йил пахта ҳосилидан **** кг пахта етиштириб топшириш ва харид қилиш бўйича ****-сонли шартномалар тузилган. Даъвогар томонидан, жавобгарга, маҳсулот етиштириш учун хўжалик талабномасига асосан **** йил бошоқли дон етиштириш учун олиб, фойдаланган **** сўм қийматдаги маблағларнинг **** сўм ва **** йил пахта етиштириш учун олиб фойдаланилган **** сўм қийматдаги маблағларнинг **** сўм жами бўлиб **** сўм қисмини қайтарилмаган.Шунга кўра асосий қарздорлик вужудга келган. Юқоридагиларга асосан даъвогар шартнома шартларидан келиб чиқиб, жавобгарга нисбатан **** сўм жарима ҳисобланган.Жарима ҳисоб китоби даъво аризаси кўрсатилган. Бироқ ишни кўриш жараёнида, даъвогар даъво талабидаги асос қилибкелтирилган, тарафлар ўртасидаги тузилган **** йил 01 март куни **** йил пахта ҳосилидан **** килограмм пахта етиштириб, топшириш ва харид қилиш бўйича ****-сонли шартномага асосан келиб чиққан низо бўйича Косон туманлараро иқтисодий судининг ****-сонли иқтисодий иши бўйича чиқарилган 06.04.**** йилдаги ҳал қилув қарорига асосан **** сўм асосий қарз ва **** сўм жаримани **** сўм жарима ундириш **** даъво ариза қисман қаноатлантирилган.Бугунги кунда мазкур ҳал қилув қарори қонуний кучда. Шунга кўра, мазкур шартнома бўйича даъвогарнинг даъво талабидаги **** сўм асосий қарзнинг **** сўм асосий қарзни ҳамда **** сўм жариманинг **** сўм қисми бўйича ҳал қилув қарори мавжуд бўлсада такроран ундириш судга даъво ариза **** қилинганлиги сабабли тугатишни ҳамда қолган қисмини қаноатлантиришни рад этишни лозим топади. Бундан ташқари, даъвогар даъво талабидаги асос қилиб келтирилган, тарафлар ўртасидаги тузилган **** йил *** куни **** йил бошоқли дон етиштириш бўйича дон етиштириб, топшириш ва харид қилиш бўйича****-сонли шартномага асосан келиб чиққан **** сўм асосий қарз ҳамда****сўм жарима низо бўйича даъво ариза киритилган бўлсада, бироқ Косон туманлараро иқтисодий судининг ****сонли иқтисодий иши бўйича чиқарилган *********** йилдаги ҳал қилув қарорига асосан даъво ариза бўйича тарафлар ўртасидаги **** йил ************аги ****сонли бошоқли дон харид қилиш бўйича шартномасига асосан жавобгардан даъвогар фойдасига **** сўм асосий қарзни ва **** сўм жарима муҳокама қилиниб ****,**** ундирилган. Мазкур ҳолатда, тарафлар ўртасида тузилган шартномаларнинг **** бошқабошқа бўлганлиги (айни бир шартнома бўлмаганлиги) сабабли, иш юритишни тугатмасликни ҳамда даъвогар томонидан қарздорликни исботловчи ҳужжатлар **** қилинмаганлиги шунингдек суд муҳокамасида асослаб берилмаганлиги сабабли даъво аризанинг мазкур қисмини қаноатлантиришни рад этишни лозим топади. Ўзбекистон Республикаси Иқтисодий процессуал кодексининг ****-моддаси 2-бандига кўрасуд фуқаролик ишлари бўйича суднинг, иқтисодий суднинг ёки чет давлат ваколатли судининг айни бир шахслар ўртасидаги, айни бир предмет тўғрисидаги ва айни бир асослар бўйича низо юзасидан қонуний кучга кирган ҳал қилув қарори мавжуд бўлса иш юритишни тугатади. Юқоридагиларга асосан даъвогар шартнома шартларидан келиб чиқиб, даъвогарнинг даъво аризасидаги даъво талаблари бўйича тарафлар ўртасидаги **** йил 01 март куни **** йил пахта ҳосилидан **** кг етиштириб, топшириш ва харид қилиш бўйича ****-сонли шартномага асосан ҳисобланган **** сўм асосий қарз ва **** сўм жарима тугатишни қолган қисмини рад этишни ҳамда **** йил 01 март куни **** йил бошоқли дон ҳосилидан **** кг дон етиштириб, топшириш ва харид қилиш бўйича ****-сонли шартномага асосан ҳисобланган **** сўм асосий қарз, **** сўм жарима қисмини қаноатлантиришни рад этишни лозим топади. Бундан ташқари, даъво аризада мазкур даъво талабларини бўйича мазкур шартномалар келиб чиққан қарздорлик мавжудлиги ва ҳисобланганлиги бўйича баён қилинмаган. ИПКнинг 68-моддаси биринчи қисмида ишда иштирок этувчи ҳар бир шахс ўз талаблари ва эътирозларига асос қилиб келтираётган ҳолатларни исботлаши керак эканлиги қайд этилган. ИПКнинг ******сига кўра, қонунчиликка мувофиқ муайян далиллар билан тасдиқланиши керак бўлган иш ҳолатлари бошқа далиллар билан тасдиқланиши мумкин эмас. ИПКнинг *****моддасига мувофиқ суд далилларга ишнинг барча ҳолатларини жамлаб, уларни суд **** қонунга амал қилган ҳолда ҳар томонлама, тўлиқ ва холис кўриб чиқишга асосланган ўз ички ишончи бўйича баҳо беради. Ҳар бир далил ишга алоқадорлиги, **** ва ишончлилиги нуқтаи-назаридан, далилларнинг йиғиндиси эса етарлилиги нуқтаи-назаридан баҳоланиши лозим. Ушбу ҳолатда, даъвогар томонидан даъво аризасида келтирилган юқоридаги **** ўз тасдиғини топмади ва исботлаб берилмади. ИПКнинг ****-моддасига асосан суд **** ишда иштирок этувчи шахсларга уларнинг қаноатлантирилган даъво талаблари миқдорига мутаносиб равишда юкланади. Юқорида баён этилганларга асосланиб, суд даъвогарнинг даъво талабини бир қисмини қаноатлантиришни рад этишни ва иш юритишни тугатишни шунингдек ишни кўриш билан боғлиқ суд **** даъвогар зиммасига юклашни лозим топади. Юқоридагиларга асосан, Ўзбекистон Республикаси Иқтисодий процессуал кодексининг ****, ****, ****, ****, ****, ****, ****, ****-моддаларини қўллаб, суд қарорқилади: Даъвогарнинг даъво талаби қаноатлантириш рад этилсин. Даъво талабининг бир қисми иш юритиш тугатилсин. Даъвогар томонидан тўланган почта **** ўзининг зиммасида қолдирилсин. Даъвогар ***************дан Республика бюджетига******сўм давлат божи ундирилсин. Ҳал қилув қарори қонуний кучга киргач ижро **** берилсин. Ҳал қилув қарори устидан қарор қабул қилинган кундан кейин бир ой муддат ичида Косон туманлараро иқтисодий суди орқали Қашқадарё вилоят суди иқтисодий судлов ҳайъатига апелляция тартибида, қонуний кучга киргандан сўнг, апелляция шикояти берилмаган бўлса, 6 ой муддат ичида кассация шикоят бериши мумкин. Судья ****