Решение #2842568 Экономические

****-сонли иқтисодий иш ЎЗБЕКИСТОН РЕСПУБЛИКАСИ НОМИДАН ҲАЛ ҚИЛУВҚАРОРИ ************** ****йил 25 ноябрь ******************, судья **** раислигида, судья ёрдамчиси **** котиблигида, даъвогар ***************, жавобгар**** ***************га нисбатан **** сўм асосий қарз ва**** сўм *****ни ҳамда олдиндан тўланган суд **** ундириш тўғрисидагидаъво аризаси бўйича ишни, даъвогар вакили **** (****йил ********ги №****-сонли ишончнома асосида) иштирокида, суди биносида, очиқ суд **** кўриб чиқиб, қуйидагиларни а н и қ л а д и: Даъвогар *************** (бундан буён матнда – даъвогар деб юритилади) судга даъво аризаси билан мурожаат қилиб, жавобгар**** *************** (бундан буён матнда – жавобгар деб юритилади) ҳисобидан**** сўм асосий қарз ва**** сўм пеня ундиришни сўраган. ***************га бирлашганлиги сабабли тадбиркорлик субъекти тугатилиб, унинг ҳуқуқий вориси этиб белгиланиб, Адлия вазирлиги ҳузуридаги Давлат хизматлари марказидан қўшиб олинган **** сифатида **** йил 05 ноябрь куни рўйхатдан ўтказилган. Бугунги суд **** ўтказилиш **** ва жойи тўғрисида жавобгар вакили қонунда белгиланган тартибда хабардор қилинган бўлсада, унинг вакили иштирок этмади, даъво ариза юзасидан фикр билдирмади. Бундай ҳолда суд ишни Ўзбекистон Республикасининг Иқтисодий процессуал кодекси ****, ****, ****, ****-моддаларига асосан жавобгар вакилларининг иштирокисиз кўриб чиқишни лозим деб ҳисоблайди. Суд **** даъвогар вакили,даъво ариза бўйича тушунтириш бериб, даъво аризаниқаноатлантиришни сўради. Ўзбекистон Республикаси *************, ҳар ким ўз ҳуқуқ ва эркинликларини қонунда **** барча усуллар билан ҳимоя қилишга ****. Ҳар кимга бузилган ҳуқуқ ва эркинликларини тиклаш учун унинг иши қонунда белгиланган муддатларда ваколатли, **** ҳамда холис суд томонидан кўриб чиқилиши ҳуқуқи кафолатланиши белгиланган. Суд даъвогар вакилининг кўрсатмасини ва ишдаги ҳужжатларни текшириб,қуйидагиларга кўрадаъвониқисман қаноатлантиришни, даъвонинг қолган қисмини қаноатлантиришни рад этишни ҳамда ишни кўриш билан боғлиқ суд **** жавобгар зиммасига юклашни лозим топади. Иш ҳужжатларидан ва суд **** муҳокамасида аниқланишича,тарафларўртасида **** ************ **** йил ҳосили учун” шартномаси имзоланган. Мазкур шартноманинг 1.1-бандида жавобгар даъвогарга ушбу шартномага кўра хизматлар, ишлар моддий-техника ресурсларини қабул қилиб олиш ва улар учун белгиланган ёки келишилган нархлар бўйича **** тўлаш **** олган. Даъвогар ушбу шартноманинг 2.2-бандига асосан жавобгарни ушбу шартномадабелгиланган тартибда берилган буюртманинг ****, агротехника муддатларига қараб етарли миқдорда қишлоқ хўжалик ишлари, транспорт воситалари, милорация техникалари ва бошқа механизмлар **** ҳамда келишилган агротехник муддатларда сифатли **** таъминлаш, **** олган. Даъвогар ушбу шартнома бўйича **** ****, жавобгарга шартномага асосан**** сўмлик белгиланган муддатда агротехник хизматлари кўрсатилган бўлса-да, жавобгар шартнома шартларига мувофиқ келишилганва ****хизмати учун тўланадиган тўлов ****тўлиқ****. Даъвогарнингқарздорликни тўлаб бериш**** огоҳлантириш хатиюборилган, бироқ мазкур талабнома хатижавобгар томониданнатижасиз ваоқибатсиз қолдирилган. Натижада тарафлар ўртасида низо келиб чиқиб, даъвогарюқоридаги талаб билансудга даъво аризаси билан мурожаат қилган. Ўзбекистон Республикаси Фуқаролик кодекси (кейинги ўринда – ФК деб юритилади)нинг 8, ****-моддаларига кўра **** шартномадан, зиён етказиш натижасида ҳамда ушбу Кодексда кўрсатилган бошқа асослардан келиб чиқади. ФКнинг ****-моддасида **** **** шартларига ва қонун ҳужжатлари талабларига мувофиқ, бундай шартлар ва талаблар бўлмаганида эса иш муомаласи одатларига ёки одатда қўйиладиган бошқа талабларга мувофиқ лозим **** ****, ****-моддасида **** **** бир томонлама бош тортишга йўл қўйилмаслиги, ****-моддасида эса қарздор айби бўлган **** **** **** ёки лозим **** **** учун, агар қонун ҳужжатларида ёки шартномада бошқача тартиб белгиланмаган бўлса, жавоб бериши белгиланган. ФКнинг ****-моддасига асосан**** эвазига хизмат кўрсатиш шартномаси бўйича ижрочи буюртмачининг топшириғи билан ашёвий шаклда бўлмаган хизматни **** (муайян ҳаракатларни қилиш ёки муайян фаолиятни амалга ошириш), буюртмачи эса бу хизмат учун **** тўлаш **** олади. Мазкур асосий қарздорлик тарафлар ўртасидаги шартнома, тарафлар ўртасида тасдиқланган далолатнома, солиқ органидан олинган маълумотларва ишдаги мавжуд ҳужжатлар билан ҳам ўз тасдиғини топган. Шу сабабли суд, даъвогарнинг асосий қарз ундириш талабини тўлиқ қаноатлантиришни лозим топади. Шунингдек, даъвогар жавобгардан шартноманинг 5.1-бандига асосан **** сўм пеня ундиришни ҳам сўраган.Пеня ҳисоб-китобиалоҳида маълумотнома **** қилинган. Тарафлар ўртасида тузилган шартноманинг ушбу 5.1-бандида жавобгар томонидан ўтказиб юборилган ҳар бир кун учун 0,4% миқдорида, аммо кечиктирилган тўлов суммасининг 50%дан ортиқ бўлмаган миқдорда пеня тўлаши келишилган. Юқоридагиларга асосан, суд даъводаги жавобгардан даъвогар фойдасига пеня ундириш талабини асосли деб ҳисоблайди. Ўзбекистон Республикасининг Фуқаролик Кодекси ****-моддасида агар тўланиши лозим бўлган неустойка кредиторнинг **** бузиш оқибатларига номутаносиблиги кўриниб турса, суд неустойкани камайтиришга ****.Бунда қарздор **** қай **** ****, **** иштирок этаётган тарафларнинг мулкий аҳволи, шунингдек кредиторнинг манфаатлари эътиборга олиниши кўрсатилган. Шунингдек, Ўзбекистон Республикаси Олий хўжалик суди Пленумининг 15.06.**** йилдаги ****-сонли “**** **** ёки лозим **** **** учун мулкий жавобгарлик тўғрисидаги фуқаролик қонун ҳужжатларини қўллашнинг айрим масалалари ****”ги Қарорининг 4-бандида Фуқаролик Кодексининг ****-моддасига мувофиқ суд қарздор томонидан**** **** ****, **** иштирок этувчи тарафларнинг мулкий аҳволини, шунингдек кредиторнинг манфаатларини эътиборга олиб, неустойка миқдорини камайтиришга ****. Шу билан бирга судлар шуни эътиборга олишлари лозимки, неустойканинг энг кам миқдори ФКнинг****-моддасида кўрсатилган фоизлар миқдоридан кам бўлмаслиги лозим. Шунга асосан, жавобгарнинг **** қисман **** ҳамда моддий-аҳволи инобатга олиб, даъвогарнинг жавобгардан**** сўм пеня ундириш тўғрисидаги талабини қисман, яъни****,*** сўм қаноатлантиришни, қолган қисмларини қаноатлантиришни рад этишни лозим деб топади. ИПКнинг ****-моддасига асосан суд **** ишда иштирок этувчи шахсларга уларнинг қаноатлантирилган даъво талаблари миқдорига мутаносиб равишда юкланади. Юқорида қайд этилганларга кўра, суд даъво талабларини қисман қаноатлантириб, жавобгар ҳисобидан даъвогар фойдасига**** сўм асосий қарз,****,00 сўм пеня ва олдиндан тўланган****сўм почта **** ҳамда республика бюджетига****,*** сўм давлат божи ундиришни лозим топди. Юқоридагилардан келиб чиқиб, Ўзбекистон Республикаси Иқтисодий процессуал кодексининг ****, ****,****, ****, ****, ****, 1****, ****, ****-моддаларини қўллаб, суд қ а р о р қ и л д и: Даъвогарнинг даъвосиқисман қаноатлантирилсин. Жавобгар*******************дан даъвогар*************** фойдасига **** сўм асосий қарз,****,*** сўм пеня ваолдиндан тўланган **** сўмпочта **** ундирилсин. Даъвонинг қолган қисмини қаноатлантириш рад этилсин. Жавобгар*******************дан Республика бюджетига ****,*** сўм давлат божи ундирилсин. Ҳал қилув қарори қонуний кучга киргач ижро **** берилсин. Ҳал қилув қарори устидан у қабул қилинган кундан эътиборан бир ойлик муддат ичида шу суд орқали вилоят судининг иқтисодий ишлар бўйича судлов ҳайъатига апелляция тартибида ёки қонуний кучга кирган ва апелляция тартибида кўрилмаган ҳал қилув қарори устидан у қонуний кучга кирган кундан эътиборан белгиланган тартибда кассация тартибида шикоят бериш (протест келтириш) мумкин. Судья ****