Решение #2842601 economic_new

****-сонли иқтисодий иш судья **** Ўзбекистон Республикаси номидан ҲАЛ ҚИЛУВ ҚАРОРИ Беруний тумани 2025 йил 25 ноябрь Беруний туманлараро иқтисодийсудисудьяси **** раислигида, судья ёрдамчиси **** котиблигида, прокурор ****, мутахассис Б.Қурбанов, даъвогар раҳбари Дурри Бурун, жавобгар вакили юрисконсульт ****ҳимов (**** йил 7 февралдаги ****-сонли ишончнома) ларнинг иштирокида, Ўзбекистон Савдо-саноат палатаси **** Республикаси бошқармаси даъвогар “JKB ENERGY NUKUS GROU ” масъулияти чекланган жамияти манфаатида жавобгар **** тумани ҳокимлигидан **** сўм пул маблағларини ундиришни сўраган даъво аризаси бўйича қўзғатилган иқтисодий ишни суднинг ўз биносида видеоконференцалоқа режимидаги очиқ суд **** кўриб чиқиб, қуйидагиларни АНИҚЛАДИ: Ўзбекистон Савдо-саноат палатаси **** Республикаси бошқармаси (бундан буён матнда – палата деб юритилади) даъвогар “JKB ENERGY NUKUS GROU ” масъулияти чекланган жамияти (бундан буён матнда – даъвогар деб юритилади) манфаатида Амударё тумани ҳокимлиги (бундан буён матнда – жавобгар деб юритилади) дан **** сўм пул маблағларини ундиришни сўраган. Суднинг **** йил 22 апрелдаги **** билан **** Республикаси бўйича Ғазначилик бошқармаси ва **** Республикаси Иқтисодиёт ва молия вазирлиги, **** йил 23 майдаги **** билан Амударё тумани Мактабгача ва мактаб таълими бўлими, **** йил 11 августдаги **** билан Амударё тумани тиббиёт бирлашмаси, Амударё тумани Маданият бўлими, Амударё тумани 21-сонли Болалар мусиқа ва санъат мактаби ҳамда **** Республикаси Солиқ бошқармаси ишга низонинг предметига нисбатан **** талаблар билан арз қилмайдиган учинчи шахслар (бундан буён матнда – учинчи шахслар деб юритилади) сифатида жалб қилинган. Суднинг **** йил 13 июндаги **** асосан **** Республикаси Иқтисодиёт ва молия вазирлигидан, **** йил 11 августдаги **** асосан **** Республикаси Солиқ бошқармасидан иш бўйича мутахассислар жалб этилган. Суд **** иштирок этган даъвогар жамият раҳбари даъво талабларини қўллаб-қувватлаб, даъвонинг талаби **** қилинган ҳужжатлар билан ўз тасдиғини топишини, жавобгар шартнома шартларига амал қилмасдан **** ишлар бўйича эксплуатация **** учун қисмантўловни ошириб қолган қисмини асоссиз тўламай келаётганлигини билдириб, даъво талабини қаноатлантиришни сўради. 2 Суд **** иштирок этган жавобгар вакили даъво талабини тан олмаслигини, сабаби томонлар ўртасида тузилган шартномаган асосан тўловлар соғлиқни ****, мактаб ва мактабгача таълим бўлимлари орқали молиялаштирилади деб белгиланганлигини билдириб, даъво талабини қаноатлантиришни рад этишни сўради. Суд **** иштирок этган **** Республикаси Солиқ бошқармасидан мутахассис Б.Қурбанов даъвогар томонидан ушбу **** ишлар учун **** йил 14 февралда жавобгарга 15-сонли **** **** сўмлик ****-фактура юборганлигини, ушбу ****-фактурада қўшимча қиймат солиғи **** сўмни ташкил қилишини, даъвогар жамият томонидан солиқ органига **** қилинган ҳисоботларида фойда солиғи 0 (ноль) сўмни ташкил қилишини, **** сўм соф фойда эксплуатация қилиш бўйича ҳисоб-китоблар таркибига киритилганлигини билдирди. Палата ва учинчи шахслар **** Республикаси бўйича Ғазначилик бошқармаси, **** Республикаси Иқтисодиёт ва молия вазирлиги, Амударё тумани Мактабгача ва мактаб таълими бўлими, Амударё тумани тиббиёт бирлашмаси, Амударё тумани Маданият бўлими, Амударё тумани 21-сонли Болалар мусиқа ва санъат мактаби суд **** **** ва жойи тўғрисида тегишли тартибда хабардор қилинганлигига қарамасдан суд **** вакилларининг иштирокини таъминламади ва ўзларининг ёзма фикрларини судга **** қилмади. Суд ишни Ўзбекистон Республикаси Иқтисодий процессуал кодекси (бундан буён матнда ИПК деб юритилади) нинг ****, ****, ****-моддаларига асосан уларнинг вакилларининг иштирокисиз кўриб чиқишни лозим деб топди. Суд ишда иштирок этувчи шахсларнинг тушунтиришларини, прокурорнинг даъво аризани қаноатлантиришни рад этиш тўғрисидаги фикрини тинглаб, ишдаги тўпланган ҳужжатларга ҳуқуқий баҳо бериб, қуйидагиларга асосан даъво аризасини қисман қаноатлантиришни лозим топди. Ўзбекистон Республикасининг Фуқаролик кодекси (бундан буён матнда ФК деб юритилади) 8 ва ****-моддаларига асосан, **** шартномадан, зиён етказиш натижасида ҳамда ушбу Кодексда кўрсатилган бошқа асослардан келиб чиқади. Мазкур ҳолатда тарафларнинг **** давлат-хусусий шериклик тўғрисидаги битимдан келиб чиққан. Ишдаги ҳужжатлардан аниқланишича, даъвогар (хусусий шерик) ва жавобгар (давлат шериги) ўртасида **** йилда давлат-хусусий шериклик тўғрисидаги битим тузилиб, битимнинг 3.1-бандига мувофиқ, давлат ва хусусий шерикшилик асосида Амударё туманидаги Мактабгача ва Мактаб таълими бўлимида Битми шартларида белгиланган талаб ва тартибларда иссиқлик таъминоти билан таъминлаш билан боғлиқ муносабатларни ташкил этиш белгиланган. Битимнинг 4.1-бандига мувофиқ, битимнинг 1-иловасида келтирилган **** та давлат ижтимоий соҳа объектларининг иситиш тизимини 3 лойҳалаштириш, модернизация қилиш, молиялаштириш фойдаланиш, хизмат кўрсатиш ва бошқаришни давлат-хусусий шериклик асосида жорий этиш Ўзбекистон Республикаси Президентининг “Ижтимоий соҳа объектларининг иситиш тизимларини давлат-хусусий шериклик асосида модернизация қилиш тўғрисида” 10 апрель **** йилдаги ПҚ-****-сон қарори (бундан буён матнда Қарор деб юритилади) нинг 8-бандига асосан модернизация қилиш ва таъмирлаш **** тадбиркорлик субъекти ва давлат бюджети маблағлари ҳисобидан молиялаштириш орқали амалга оширилади. Битим шартлари **** таъминлаш **** даъвогар (хусусий шерик) Амударё туманида жойлашган ижтимоий соҳа объектларида иссиқлик таъминоти тизимини эксплуатация қилиш бўйича ишлар ****, **** йил октябрь – **** йил март ойлари ҳисоб китоблари ишлаб чиқилган ва тарафлар ва Амударё тумани Мактабгача ва мактаб таълими бўлими, Амударё тумани тиббиёт бирлашмаси, Амударё тумани Маданият бўлими, Амударё тумани 21сонли Болалар мусиқа ва санъат мактаби томонидан тасдиқланган. **** ишлар учун Амударё тумани Мактабгача ва мактаб таълими бўлими томонидан **** йил 31 июлда **** сўм миқдоридаги пул маблағлари даъвогарнинг ҳисоб **** ўтказиб берилган. Даъвогар жавобгарга **** йил 14 февралда 15-сонли **** **** сўмлик ****-фактура юборган. Даъвогар **** йил 17 февралда жавобгарга 1-сонли талабнома юбориб, унда эксплуатация **** ҳисобланган **** сўм маблағларни ҳисоб **** ўтказиб беришни сўраган. Жавобгар томонидан талабномага жавоб берилмаганлиги натижасида мазкур низо келиб чиққан. Ўзбекистон Республикасининг “Давлат-хусусий шериклик тўғрисида” 10 май **** йилдаги ЎРҚ-****-сон Қонуни (бундан буён матнда Қонун деб юритилади) 14-модда иккинчи қисмининг иккинчи хатбошисига мувофиқ, давлат шериги давлат-хусусий шериклик тўғрисидаги қонунчилик ва битим талабларига риоя этиши шарт. Қарор 7-банд «а» кичик бандининг еттинчи хатбошисига мувофиқ, давлат шериги давлат бюджети ҳисобидан **** маблағларнинг давлат-хусусий шериклик тўғрисидаги битимда белгиланган муддатларда ва миқдорларда йўналтириб борилишини таъминлаши лозим. Томонлар ўртасида тузилган битимнинг 5-иловасига мувофиқ, кўрсатилган хизматлар ва эксплуатация **** бюджет **** ҳисобидан амалга оширилиши лозим. Даъвогар даъво аризасида кўрсатилган хизматлар ва эксплуатация **** сифатида электр энергияси **** учун **** сўм, жорий таъмирлаш **** **** сўм, кўмир ташиш **** **** сўм, амартизация ва бошқа **** **** сўм, қўшимча қиймат солиғига **** сўм, фойдадан тўланадиган солиқ учун **** сўм ҳамд **** соф фойдаси учун **** сўм жами ******** сўмдан молиялаштирилган **** сўмни олиб ташлаб **** сўмни ундиришни сўраган. Мазкур ҳолататда даъво талаби қисман асосли ҳисобланади. 4 Сабаби, даъвогарнинг даъво аризасида электр энергияси **** учун **** сўм, қўшимча қиймат солиғига **** сўм, фойдадан тўланадиган солиқ учун **** сўм ҳисобланган бўлсада даъвогар ушбу қарздорликларни исботлаб бера олмади. Даъвогар электр энергияси **** тасдиқлаш учун электр таъминоти **** билан тузилган электр энергиясини етказиб бериш шартномаси тузилганлиги **** маълумотларни **** қилмади. Ишларни **** электр энергияси ижтимоий соҳа объектлари ҳисобидан етказиб берилганлигини тасдиқловчи далиллар иш ҳужжатида мавжуд. Даъвогар томонидан жавобгарга ушбу **** ишлар юзасидан юборилган ****-фактурада қўшимча қиймат солиғига **** сўм эмас балки, **** сўм деб кўрсатилган. Шунингдек, фойдадан тўланадиган солиқ сифатида сўралган **** сўм асоссиз бўлиб, Ўзбекистон Республикаси Солиқ кодекси 16-моддаси биринчи қисмига мувофиқ, солиқ деганда ушбу Кодексда белгиланган, Ўзбекистон Республикасининг Давлат бюджетига ёки давлат **** жамғармасига тўланадиган **** беғараз тўлов тушунилади. Мазкур ҳолатда фойда солиғини тўлаш даъвогарнинг **** ҳисобланиб, жавобгар ушбу **** тўлашга **** эмас. ИПК 68-моддаси биринчи ва бешинчи қисмларига мувофиқ, ишда иштирок этувчи ҳар бир шахс ўз талаблари ва эътирозларига асос қилиб келтираётган ҳолатларни исботлаши керак. Агар тараф суд томонидан талаб этилаётган далилни ўзида ушлаб турган ва суд сўрови билан белгиланган муддатда уни **** этмаётган бўлса, ундаги маълумотлар шу тараф манфаатларига қарши қаратилган деб тахмин қилинади ва у томонидан тан олинган деб ҳисобланади. ИПК 72-моддасига мувофиқ, қонунчиликка мувофиқ муайян далиллар билан тасдиқланиши керак бўлган иш ҳолатлари бошқа далиллар билан тасдиқланиши мумкин эмас. Юқоридагиларга асосан, суд даъво талабини **** сўмга қисман қаноатлантиришни лозим топди. Шунингдек, суд жавобгар вакилининг **** билан келишиб бўлмайди деб ҳисоблайди ва ушбу **** даъво аризасини қаноатлантирмаслик учун асос бўлмайди деб ҳисоблайди. Сабаби, Қонун 13-моддасининг иккинчи қисмига мувофиқ, давлат шериги томонидан ваколат берилган юридик шахслар ёки юридик шахсларнинг бирлашмалари давлат шериги томонидан давлат-хусусий шериклик тўғрисидаги битимга мувофиқ давлат шеригининг **** ўз зиммасига олган ҳолда ҳаракат қилиши мумкин.Бунда давлат-хусусий шериклик тўғрисидаги битим бўйича **** **** учун давлат шериги тўлиқ жавобгар бўлади. ФКнинг ****-моддасига мувофиқ **** **** шартларига ва қонун ҳужжатлари талабларига мувофиқ, бундай шартлар ва талаблар бўлмаганида эса – иш муомаласи одатларига ёки одатда қўйиладиган бошқа талабларга мувофиқ лозим **** **** керак. 5 Бундан ташқари, Ўзбекистон Республикаси Иқтисодий процессуал кодекси ****-моддасининг биринчи ва иккинчи қисмларига мувофиқ суд **** ишда иштирок этувчи шахсларнинг қаноатлантирилган даъво талаблари миқдорига мутаносиб равишда уларнинг зиммасига юклатилади. Ҳал қилув қарори ўз фойдасига чиқарилган тарафга иш бўйича қилинган барча суд **** ўрни, гарчи бошқа тараф давлат божини тўлашдан озод этилган бўлса ҳам ушбу бошқа тараф ҳисобидан қопланади. Ўзбекистон Республикасининг“Давлат божи тўғрисида”ги Қонунига илова қилинган Давлат божи ставкалари миқдорларининг 2-банди “а” кичик бандида мулкий хусусиятга эга даъво аризалар учун даъво баҳосининг 2 фоизи миқдорида, бироқ базавий ҳисоблаш миқдорининг 1 бараваридан кам бўлмаган миқдорда давлат божи ваЎзбекистон Республикаси Олий суди Раёсатининг **** йил 25 октябрдаги РС-****-сонли қарорига ўзғартириш киритиш тўғрисидаги Ўзбекистон Республикаси Олий суди Раёсатининг **** йил 28 декабрдаги РС-****-сонли қарорида барча ишлар бўйича даъво аризаси ва аризалар учун базавий ҳисоблаш миқдорининг 10 фоизи миқдорида почта **** ва Ўзбекистон Республикаси Олий суди Раёсатининг **** йил 25 октябрдаги РС-****-сонли қарорида базавий ҳисоблаш миқдорининг 25 фоизи миқдорида видеоконференцалоқа режимида ишни кўриш билан боғлиқ суд **** тўланиши кўрсатилган. Ўзбекистон Республикаси Президентининг **** йил 2 июндаги “Иш ****, пенсиялар, стипендиялар ва **** миқдорини ошириш тўғрисида”ги ПФ-91-сонли Фармонига асосан **** йил 1 августдан бошлаб базавий ҳисоблаш миқдори **** сўм қилиб белгиланган. Даъвогар томонидан иш бўйича олдиндан **** сўм почта **** тўланган. Шу боис, суд жавобгардан даъвогар фойдасига **** сўм почта ****, республика бюджетига **** сўм давлат божи ҳамда Ўзбекистон Республикаси Олий суди депозитига ишни кўриш билан боғлиқ **** сўм видеоконференцалоқа ****, даъвогардан даъвонинг асоссиз қисми бўйича республика бюджетига **** сўм давлат божи ундиришни лозим топди. Юқоридагиларга асосан ва Ўзбекистон Республикаси Иқтисодий процессуал кодексининг ****, ****-моддаларини қўллаб, суд Қ А РОРҚ И Л Д И : Даъво аризаси қисман қаноатлантирилсин. Жавобгар Амударё тумани ҳокимлигидан даъвогар “JKB ENERGY NUKUS GROU ” масъулияти чекланган жамиятининг фойдасига **** сўм асосий қарз ва **** сўм почта **** ундирилсин. Даъво талабларининг қолган қисмини қаноатлантириш рад этилсин. Жавобгар Амударё тумани ҳокимлигидан республика бюджетига **** сўм давлат божи ундирилсин. Жавобгар Амударё тумани ҳокимлигидан Ўзбекистон Республикаси Олий суди депозитига ишни кўриш билан боғлиқ **** сўм видеоконференцалоқа **** ундирилсин. 6 Даъвогар “JKB ENERGY NUKUS GROU ” масъулияти чекланган жамиятидан республика бюджетига **** сўм давлат божи ундирилсин. Ҳал қилув қарори қабул қилингандан кейин бир ойлик муддат ўтгач қонуний кучга киради. Ҳал қилув қарори қонуний кучга киргач, ижро **** берилсин. Мазкур Ҳал қилув қарори устидан у қабул қилинган кундан эътиборан бир ой ичида шу суд орқали **** Республикаси судига апелляция тартибида ёки қонуний кучга кирган ва апелляция тартибида кўрилмаган ҳал қилув қарори устидан у қонуний кучга кирган кундан эътиборан олти ой ичида кассация тартибида шикоят бериши ёхуд прокурор протест келтириши мумкин. Судья ****