Реквизиты
Категория economic_new Номер дела 4-1901-2503/9807 Дата решения 24.11.2025 Инстанция Первая инстанция Тип документа Суд Термиз туманлараро иқтисодий суди Судья ABDULLAYEV BOTIRJON MUXIDDINOVICH Язык
Стороны
Истец / Обвинение Ответчик / Подсудимый
Source ID 9d802097-9a02-4af3-ab37-ab58b8b5d018 Claim ID PDF Hash b9fb62cb3b4e884b... Загружено 10.04.2026 PDF
Ссылки на нормативные акты 4
Ссылка Название акта Статья Часть Тип
ИПКнинг 66-моддаси ИПКнинг 66 law
ИПКнинг 68-моддаси ИПКнинг 68 law
ИПК 72-моддаси ИПК 72 law
ИПК 74-моддаси ИПК 74 law
Текст решения 9 145 символов
****-сонли ин YЗБEКИСTOH РEСПУБЛИКАСИ HOМИДАH АЛ ИЛУВ АРOРИ Термизша·ри **** Термиз туманлараро иŸтисодий суди, судья **** раислигида, **** котиблигида, даъвогар вакили – **** (03.01.**** йилдаги №****-сонли бош ишончнома асосида), хавобгар вакиллари **** ва **** (24.11.**** йилдаги 56-сонли ишончнома асосида)лар иштирокида, Үзбекистон Савдо-саноат палатаси Тошкентша·ар ·удудий бошŸармаси даъвогар - “**** ” акциядорлик хамияти манфаатида хавобгар “**** ” масъулияти чекланган хамиятига нисбатан киритган даъво аризаси буйича тупланган иŸтисодийишни уз биносида, очи суд махлисида куриб чиŸиб, уйидагиларни А H И Л А Д И: Үзбекистон Савдо-саноат палатаси Тошкент ·удудий ша·ар бошŸармаси (матнда кейинги уринларда - Палата) "**** " акциядорлик хамияти (матнда кейинги уринларда - даъвогар) манфаатида Тошкент туманлараро иŸтисодий судига даъво ариза билан мурохааат илиб, "**** " масъулияти чекланган хамияти (матнда кейинги уринларда даъвогар)дан хами **** **** **** сум асосий арз, **** сум пеня ундиришни сураган. Палата даъво аризада ишни узининг вакили иштирокисиз куришнисураган. Үзбекистон Республикаси ИŸтисодий процессуал кодексининг (бунданбуëн матнда ИПК деб юритилади) ****, ****-моддаларига асосан суд ишни унинг иштирокисиз куришни лозим топади. Суд махлисида иштирок этган даъвогар вакили даъвони уллабувватлаб, ундаги вахларини такрорлаб, дастлабки даъво аризасида шу йилнинг май-сентябрь ойлари учун вухудга келган Ÿарздорлигини ундириш суралганлигини, пеня ундириш даъво талабини судга ·авола Ÿилганлигинибилдириб, суддан даъвони тули аноатлантиришни суради. Суд махлисида иштирок этган хавобгар вакили даъвони тулиŸ тан олиб, асосий арздорликни исŸа муддатларда бартараф этишини билдирди,молиявий а·воли оfир булганлиги сабабли пеня ундириш даъво талабидан даъвогар воз кечишни суради. Суд, ишда иштирокэтувчи шахсларнинг тушунтиришларини тинглаб, ишда тупланган ·уххатларни атрофлича урганиб чиŸиб, уларга ·уŸуŸий ба·о бериб, уйидагиларга кура, даъвони исман аноатлантиришни лозим деб ·исоблайди. Иш ·уххатларидан куринишича, «**** » **** ва "**** " **** уртасида **** йил 3 январдаги 1-сонли ихара шартномаси электрон имзо билан тасдиŸланган.Шартномага асосан ихарага берувчи Термиз ша·ар, **** кучаси **** уй ****,76 кв.м булган бинони омборхона маŸсадида хавобгарга ·ар ойлик **** сум тулов шарти билан ихарага берган.Шу куни тарафлар уртасида далолатнома тузилиб, ихара объектлари ихарачига топширилган. Ушбу шартнома соли органи порталида **** йил 4 январда ·исобга уйилган. Ихарага берувчи томонидан юборилган электрон ·исобвараŸ фактуралар ихарага олувчи томонидан ·ар ой тасдиŸланган булса-да, туловлар амалга оширилмаган. "**** " **** томонидан шартнома шартлари лозим дарахада бахармаганлиги ·амда туловлар тулиŸ амалга ошмаганлиги сабабли муддати утган дебиторлик Ÿарздорлик вухудга келган. Шартноманинг 2.3-бандида хар ойнинг 5 санасигача белгиланган ихара хизматлари учун тулов суммасининг ****% олдиндан амалга оширилиши тулиŸ шартлиги курсатилган.Шартноманинг 5.2-бандига кура туловларни уз ватида амалга ошмаган ·олда ·ар бир кечиктирилган кун учун тулов суммасининг 0.4% миŸдорида пеня ундириш белгиланган. Лекин унинг миŸдори туланиши лозим булган сумманинг 50% ошиб кетмаслигикурсатилган. Ишдаги ·уххатларга кура хавобгарнинг Ÿарзи ****сумниташкил этилиши маълум булди. Шу сабабли суд, даъво талабининг **** ******** сум асосий арз ундириш лозим топади. Шунингдек, даъвогар даъво аризасида хавобгар шартномавий махбуриятни бузганлиги учун, шартноманинг 5.2-бандига асосан **** **** сум пеня ундиришни сураган. Үзбекистон Республикаси ФуŸаролик кодекси (бундан буëн матнда ФК)нинг 8, ****-моддаларига кура махбуриятлар шартномадан, зиëн етказиш натихасида ·амда ФКда курсатилган бошŸа асослардан келиб чиŸади. ФКнинг ****-моддаларида махбуриятларни бахаришдан бир томонлама бош тортишга йул уйилмаслиги курсатилган. Шунингдек, ФКнинг ****-моддасида Ÿарздор айби булган таŸдирда махбуриятни бахармаганлиги ëки лозим дарахада бахармаганлиги учун, агар Ÿонун ·уххатларида ëки шартномада бошŸача тартиб белгиланмаган булса, хавоб бериши белгиланган. Үзбекистон Республикасининг “Ихара туfрисида”ги žонунини 14моддаси биринчи Ÿисмига кура ихара шартномаси муддати тугаганиданкейин ·ам ихарачи ихарага олинган мулкдан амалда фойдаланишни давомэттираверса ·амда ихарага берувчи ихара шартномаси муддати тугагунига адар бунга ·еч андай эътироз билдирмаган ва шартномада узгача шартлар кузда тутилмаган булса, у ·олда шартнома худди шу муддатга давом эттирилган ·исобланади. ФКнинг ****-моддасига кура мулк ихараси шартномаси буйича ихарага берувчи ихарага олувчига ·а эвазига мол-мулкни ваŸтинча эгалик илиш ва фойдаланиш ëки фойдаланиш учун топшириш махбуриятиниолади. ФКнинг ****-моддасига кура ихарага олувчи мол-мулкдан фойдаланганлик учун ·аŸни уз ваŸтида тулаб туриши шарт.Мол-мулкдан фойдаланганлик учун ·аŸ ихарага олинган барча мол-мулк учун яхлит ·олда ëки унинг ·ар бир таркибий Ÿисми учун ало·ида-ало·ида ·олда белгиланади.Агар шартномада бошŸача тартиб назарда тутилган булмаса, мол-мулкдан фойдаланганлик учун ихара ·аŸини тулаш муддатлари ихарага олувчи томонидан хиддий бузилган таŸдирда, ихарага берувчи ундан ихара ·аŸини муддатидан олдин, ихарага берувчи белгилаган муддатда тулашни талаб илишга ·аŸли. ФКнинг ****-моддасига кура, Ÿарздор махбуриятларнинг бахарилишини кечиктириб юборганида тулайдиган ва утказиб юборилган муддатнинг ·ар бир куни учун махбуриятнинг бахарилмаган Ÿисмига нисбатан фоиз билан ·исобланадиган неустойка пеня ·исобланади. ФКнинг ****-моддасига асосан агар туланиши лозим булган неустойка кредиторнинг махбуриятини бузиш оŸибатларига номутаносиблиги куриниб турса, суд неустойкани камайтиришга ·аŸли. Бунда арздор махбуриятни ай дарахада бахарганлиги, махбуриятда иштирок этаëтган тарафларнинг мулкий а·воли, шунингдек кредиторнинг манфаатлари эътиборга олинишикерак. Шунга кура суд хавобгардан ундирилиши мумкин булган пеняни 22 **** **** сумга адар камайтиришни лозим топади. ИПКнинг 66-моддасига асосан иш буйича далиллар ушбу Кодексда ва бошŸа Ÿонунларда назарда тутилган тартибда олинган фактлар ·аŸидаги маълумотлар булиб, улар асосида суд ишда иштирок этувчи шахсларнинг талаблари ва эътирозларини асословчи ·олатлар, шунингдек низони туfри ·ал Ÿилиш учун а·амиятга эга булган бошŸа ·олатлар мавхудлигини ëки мавхуд эмаслигини аниŸлайди.Бундай маълумотлар ëзма ва ашëвий далиллар, экспертларнинг хулосалари, мутахассисларнинг масла·атлари (тушунтиришлари), гуво·ларнинг курсатувлари, ишда иштирок этувчи шахсларнинг тушунтиришлари билан аниŸланади. ИПКнинг 68-моддасига асосан ишда иштирок этувчи ·ар бир шахс уз талаб ва эътирозларига асос Ÿилиб келтираëтган ·олатларни исботлаши керак.Ишда иштирок этувчи ·ар бир шахс уз талаблари ва эътирозларига асос илиб келтираëтган далилларни ишда иштирок этувчи бошŸа шахслар олдида, агар ушбу Кодексда бошŸача тартиб белгиланмаган булса, суд махлиси бошлангунига Ÿадар ëки суд белгилаган муддат доирасида очиб бериши лозим.Агар тараф суд томониданталаб этилаëтган далилни узида ушлаб турган ва суд сурови билан белгиланган муддатда уни таŸдим этмаëтган булса, ундаги маълумотлар шу тараф манфаатларига арши аратилган деб тахмин илинади ва у томонидан тан олинган деб ·исобланади. ИПК 72-моддасига кура Ÿонунчиликка мувофиŸ муайян далиллар билан тасдиŸланиши керак булган иш ·олатлари бошŸа далиллар билан тасдиŸланиши мумкин эмас. ИПК 74-моддасига кура агар текшириш натихасида далилнинг ·аŸиŸатга туfри келиши аниŸланса, у ишончли деб тан олинади. ИПКнинг ****-моддасини биринчи Ÿисмида, суд харахатлари ишда иштирок этувчи шахсларнинг Ÿаноатлантирилган даъво талаблари миŸдорига мутаносиб равишда уларнинг зиммасига юкланиши белгиланган. “Давлат бохи туfрисида”ги Үзбекистон Республикаси žонунига кура мулкий талаб буйича даъво ба·осининг икки фоизи миŸдорида, номулкий хусусиятга эга даъво аризалардан эса Б Мнинг ун баравари миŸдорда давлат бохи ундирилиши белгиланган. Суд юŸоридагиларни инобатга олиб, даъвогарнинг даъво талабини исман аноатлантиришни, хавобгардан даъвогар фойдасига **** **** **** сум асосий Ÿарз, **** сум пеня ва **** сум почта харахатини ундиришни, хавобгар ·исобидан **** сум давлат бохи республика бюдхетига ундиришни лозим топади. Суд, Үзбекистон Республикаси ИŸтисодий процессуал кодексининг ****, ****, ****-моддаларини уллаб, А Р O Р И Л Д И: Даъво исман аноатлантирилсин. "**** " масъулияти чекланган хамиятидан "**** " акциядорлик хамияти фойдасига **** **** **** сум асосий арз, **** сум пеня ва олдиндан туланган **** сум почта харахатиундирилсин. Даъво талабининг олган исмини аноатлантириш рад этилсин. "**** **** " масъулияти чекланган хамиятидан Республика бюдхети ·амда суд ·окимияти органлариниривохлантириш хамfармасига 18 **** **** сум давлат бохи ундирилсин. Мазкур ·ал илув арори бир ой муддат утиб онуний кучга киради. ал илув арори онуний кучга киргач ихро вараŸалари берилсин. ал илув ароридан норози тарафлар арор абул илинган кундан эътиборан бир ой ичида ушбу суд орŸали апелляция тартибида шикоят (протест) беришлари ëки ушбу муддатда апелляция шикояти (протест берилмаса), олти ойлик муддатда касация шикояти (протест) беришларимумкин. Судья ****