Решение #2843018 Экономические

****-сонли иқтисодий иш ЎЗБЕКИСТОН РЕСПУБЛИКАСИ НОМИДАН ҲАЛ ҚИЛУВ ҚАРОРИ **** **** йил 24 ноябрь Жиззах туманлараро иқтисодий суди,судья****раислигида, судья ёрдамчиси****нингкотибалигида, даъвогар *** ****жавобгар “**** US ” ****дан****,99 сўм асосий қарз,****,75сўм пеня ундириш тўғрисидаги даъво аризаси бўйича қўзғатилган иқтисодий ишни Жиззах туманлараро иқтисодий судининг биносида, очиқ суд****, даъвогарвакили****(ишончнома асосида) иштирокида кўриб чиқиб, қуйидагиларни аниқлади: *** ****(кейинги ўринларда даъвогар деб юритилади) Жиззах туманлараро иқтисодий судига даъво аризаси билан мурожаат қилиб, “**** US ” ****(кейинги ўринларда жавобгар деб юритилади)дан****,99 сўм асосий қарз,****,75сўм пеня ундиришни сўраган. Суд **** иштирок этган даъвогарвакили даъвоариза судга **** қилингандан кейин қарздорлик тўлаб берилмаганлигини маълум қилиб,даъво талабларинитўлиққаноатлантиришнисўради. Бугунги суд **** жавобгар вакили иштирок этмади ҳамда даъво талаблари юзасидан ўз фикр мулоҳазаларини билдирмади.Бугунги суд ****нинг **** ва жойи тўғрисидаги суднинг **** жавобгарнинг судга маълум бўлган охирги почта манзилига етказилган.Лекин **** “қабул қилиб олувчи кўрсатилган манзилда яшамайди” деб қайтарилган. Ўзбекистон Республикаси Иқтисодий процессуал кодекси (бундан буён матнда ИПК деб юритилади) ****-моддасинингиккинчи қисмига кўра,суд томонидан юридик шахснинг судга маълум бўлган охирги жойлашган ери (почта манзили), фуқаронинг яшаш жойи бўйича юборилган **** кўчирма нусхаси олувчи кўрсатилган манзилда йўқлиги сабабли топширилмаган ва бу **** алоқа муассасаси судни хабардор қилган бўлса,иқтисодий суд ишларини юритиш иштирокчиси суд томонидан тегишли тарзда хабардор қилинган деб ҳисобланади. ИПКнинг ****-моддаси учинчи қисмига асосан иш муҳокамасининг **** ва жойи тўғрисида тегишли тарзда хабардор қилинган жавобгар,ишда иштирок этувчи бошқашахслар суд **** келмаса, низо уларнинг йўқлигида ҳал қилиниши мумкин. Мазкур ҳолатда суд ИПКнинг **** ва ****-моддаларига асосан ишни жавобгар вакили иштирокисиз кўриб чиқишни лозим топади. Ишда иштирок этган даъвогарвакилининг тушунтиришларини тинглаб, ишдаги мавжуд ҳужжатларга ҳуқуқий баҳо бериб, суд қуйидаги асосларга кўра даъво талабларини қисман қаноатлантиришни, ишни кўриш билан боғлиқ барча суд **** жавобгар зиммасига юклашни лозим топади. Ўзбекистон Республикаси Конституциясининг55-моддасига асосан ҳар ким ўз ҳуқуқ ва эркинликларини қонунда **** барча усуллар билан ҳимоя қилишга ****.Ҳар кимга бузилган ҳуқуқ ва эркинликларини тиклаш учун унингиши қонунда белгиланган муддатларда ваколатли, **** ҳамда холис суд томонидан кўриб чиқилиши ҳуқуқи кафолатланади. Ўзбекистон Республикаси Фуқаролик кодекси (бундан буён матнда ФК деб юритилади)****-моддаси иккинчи қисмига кўра, **** шартномадан, зиён етказиш натижасида ҳамдаушбу Кодексда кўрсатилган бошқа асослардан келиб чиқади. Мазкур низо тарафлар ўртасида имзоланганташиш,маҳсулот етказиб бериш шартномасидан вужудга келган. ФКнинг ****-моддасига кўра, маҳсулот етказиб бериш шартномасига мувофиқ тадбиркорлик фаолияти билан шуғулланаётган маҳсулот етказиб берувчи – сотувчи шартлашилган муддатда ёки муддатларда ўзи ишлаб чиқарадиган ёхуд сотиб оладиган товарларни сотиб олувчига тадбиркорлик фаолиятида фойдаланиш учун ёки шахсий, оилавий ****, рўзғорда ва шунга ўхшаш бошқа **** фойдаланиш билан боғлиқ бўлмаган бошқа **** фойдаланиш учун топшириш, сотиб олувчи эса товарларни қабул қилиш ва уларнинг **** тўлаш **** олади. Ишдаги ҳужжатлардан ва суд жараёнида аниқланган ҳолатлардан маълум бўлишича,тарафларўртасида ****5йил4 майда****-сонлидавальшартномаси (кейинги ўринларда шартнома деб юритилади)тузилган. Шартномаларга асосан,даъвогар (****) жавобгар (буюртмачи)нинг буюртмасига кўра умумий қиймати **** **** сўм бўлган майда донали ғовакдор иссиқ асфальтбетон етказиб бериш, жавобгар эса етказиб берилган маҳсулотлар учун **** тўлаш **** олган. Иш ҳужжатларидан кўринишича, давогар жавобгаргатарафлар томонидан ўзаро тасдиқланган ҳисоб-фактураларга асосан умумийқиймати****,99сўмбўлган маҳсулотлар етказиб берилган.Жавобгар эса тўловларни қисман амалга оширини (**** сўм тўлаган) натижасида ****,**** қарз бўлиб қолган. Шартноманинг 1.2-бандигаасосанетказиб бериладиган маҳсулотлар учун **** фоиз олдиндан тўлов қилиш назарда тутилган. ФКнинг ****-моддасига кўра, **** **** шартларига ва қонун ҳужжатлари талабларига мувофиқ, бундай шартлар ва талаблар бўлмаганида эса — иш муомаласи одатларига ёки одатда қўйиладиган бошқа талабларга мувофиқ лозим **** **** керак. ФК ****-моддасинингбиринчи қисмига кўра, агар қонунчилик ёки шартномада бошқача тартиб назарда тутилган бўлмаса, **** **** кечиктиришга ёки уни бўлиббўлиб **** йўл қўйилмаслиги қайд этилган. Жавобгар томонидан шартномавий ****лозим ******** факти ишдаги мавжуд ҳужжатлар биланўзтасдиғини топди. Шунга кўра,суд даъвогарнинг жавобгардан****,99 сўм асосий қарзундириш тўғрисидаги талабини асосли деб ҳисоблайдивауни тўлиқ қаноатлантиришнилозим деб топади. Шунингдек, даъвогар тўлов кечиктирилганлиги боис жавобгардан****,75 сўм пеня ундиришни сўраган. Шартноманинг5.2-бандига кўра, буюртмачи етказиб берилган маҳсулотлар **** ўз **** тўламаганда **** тўлов кечиктирилган ҳар бир кун учун тўланмаган сумманинг 0,4 фоизи миқдорида, лекин тўланмаган сумманинг 50 фоизидан ортиқ бўлмаган миқдорда пеня тўлайди. ФКнинг ****-моддасига кўра, қарздор айби бўлган **** **** **** ёки лозим **** **** учун, агар қонун ҳужжатларида ёки шартномада бошқача тартиб белгиланмаган бўлса, жавоб беради. Мазкур ҳолатда, жавобгар томонидан тўловлар ўз **** амалга оширилмаганлиги сабабли, суд даъво талабининг****,75сўм пеня ундириш қисмини асосли деб ҳисоблайди. Бироқ, ФКнинг ****-моддаси ҳамда Ўзбекистон Республикаси Олий хўжалик суди Пленумининг “**** **** ёки лозим **** **** учун мулкий жавобгарлик тўғрисидаги фуқаролик қонун ҳужжатларини қўллашнинг айрим масалалари ****” **** йил 15 июндаги ****-сонли қарорининг 4-бандида берилган тушунтиришларга таяниб, суд пеня миқдориникамайтириб, уни ****сўмга қаноатлантиришни, пенянинг қолган қисмини рад этишни лозим топади. ИПКнинг****-моддасига асосан суд **** ишда иштирок этувчи шахсларнинг қаноатлантирилган даъво талаблари миқдорига мутаносиб равишда уларнинг зиммасига юклатилиши, агар даъвогар томонидан билдирилган неустойкани ундириш **** талаб асосли бўлиб, бироқ унинг миқдори қонунчиликда белгиланган ҳуқуқдан фойдаланилган ҳолда суд томонидан камайтирилган бўлса, суд **** камайтирилиши ҳисобга олинмаган ҳолда ундирилиши лозим бўлган неустойка суммасидан келиб чиққан ҳолда, суд **** жавобгарнинг зиммасига юклатилиши белгиланган. Шунга кўра, суд суд **** тўлиқ жавобгарга юклаб, жавобгардандаъвогар фойдасига ****сўм почта ****ва ****сўмсуд ****ундиришни лозим топди. Юқоридагиларни инобатга олиб, ФКнинг ****, ****, ****, ****, ****,****моддалари, ИПКнинг ****, ****, ****, ****, ****, ****-моддаларини қўллаб, суд қ а р о р қ и л ди : Даъвогарнинг даъво талаблари қисман қаноатлантирилсин. Жавобгар “**** US ” ****дан даъвогар *** ****фойдасига****,99сўм асосий қарз, ****сўм пеня, **** сўм суд **** ва **** сўм почта ****ундирилсин. Даъво талабларининг қолган қисмини қаноатлантириш рад этилсин. Ҳал қилув қарори қабул қилингандан кейин бир ойлик муддат ўтгач қонуний кучга киради. Ҳал қилув қарори қонуний кучга киргач,ижро **** берилсин. Ҳал қилув қарориустиданбир ойликмуддат ичида шу суд орқали Жиззах вилоят судининг иқтисодий ишлар бўйича судлов ҳайъатига апелляциятартибидашикоятқилиш(протесткелтириш) ёки ҳал қилув қарори қонуний кучга киргач,олти ой ичида кассациятартибидашикоятқилиш(протесткелтириш) мумкин. Судья ****