Решение #2843090 Экономические

****502/****-сонли иқтисодий иш Ҳал қилув қарори судьяН.**** Ўзбекистон Республикаси номидан Жиззах шахри 2025йил 24 ноябрь Жиззах туманлараро иқтисодий суди судьяси **** раислигида, судья ёрдамчисиА.Турғунбоевнинг котиблигида, даъвогар“ R NS LOGIS IK”**** жавобгар"NEW RO D SERVICE"**** ҳисобидан14.****.****сўм асосий қарзи ва7.****.****сўм пеняни ундириштўғрисидаги даъво аризаси бўйича ишни, Жиззах туманлараро иқтисодий суди биносида,очиқ суд **** муҳокамасида, даъвогар“ R NS LOGIS IK”****вакили **** (**** йил 6 январдагиишончнома асосида) иштирокида, жавобгар«NEW RO D SERVICE» ****вакилииштирокисизкўриб чиқиб,қуйидагиларни-, А Н И Қ Л А Д И: “ R NS LOGIS IK”**** (кейинги ўринларда даъвогар деб юритилади)Жиззах туманлараро иқтисодий судига даъво ариза билан мурожаат қилиб,(ишончнома асосида) «NEW RO D SERVICE» **** (кейинги ўринларда жавобгар деб юритилади)ўртасида02.06.****йилдагиМинерал ўғитетказиб бериш тўғрисида№****-МП-сонли шартномагаасосан жавобгар томонидан тўловлар амалга оширилмаганлиги, натижада14.****.****сўмқарздор бўлиб қолганлиги, шартномада тўловлар кечиктирилган ҳар бир кун учун 0,4 фоиз пеня тўлаши белгиланганлиги, пенянинг суммаси7.****.****сўмни ташкил қилганлиги, баён қилиниб,“YEVRO KS”****хисобидан 14.****.****сўмасосий қарз ва7.****.****сўмпеняундиришни сўраган. Суд **** қатнашган даъвогар вакили жавобгар томонидан олинган маҳсулотлар учун тўлов амлга оширилмаганлиги боис, жавобгардан асосий қарзни ва пеняни ундиришни сўради. Суд ****жавобгар вакили иштирок этмади. Суд ИПКнинг ****, ****-моддаларига асосан ишни жавобгар вакили иштирокисиз кўришни лозим топди. Суд,тарафларвакилларининг кўрсатмасини тинглаб, иш ҳужжатларини ўрганиб чиқиб, қуйидаги асосларга кўра, даъвони қисман қаноатлантиришни лозим деб ҳисоблайди. Ишдаги ҳужжатлардан ва суд **** аниқланган ҳолатлардан маълум бўлишича,“ R NS LOGIS IK”****(Етказиб берувчи) ва«NEW RO D SERVICE» ****(Буюртмачи) ўртасида02.06.****йилдагиМинерал ўғит етказиб бериштўғрисида№****-МП-сонли шартноматузилган. Ўзбекистон Республикаси Фуқаролик кодекси (бундан буён матнда ФК деб юритилади)нинг ****-моддасига кўра, **** эвазига хизмат кўрсатиш шартномаси бўйича ижрочи буюртмачининг топшириғи билан ашёвий шаклда бўлмаган хизматни **** (муайян ҳаракатларни қилиш ёки муайян фаолиятни амалга ошириш), буюртмачи эса бу хизмат учун **** тўлаш **** олади. 1 Тарафлар ўртасида тузилган мазкур шартномага мувофиқ, “Буюртмачи”нинг буюртмсига биноан, (Етказиб берувчи)Иссиқ бетон-асфалт қоришмаси маҳсулотларини етказиб бериш вахизматларини кўрсатиш, ўз навбатида “Буюртмачи” кўрсатилган хизматларва олинган махсулотлар учун**** тўлаш **** олган. (Етказиб берувчи) томонидан ушбу шартнома шартларига амал қилинган ҳолда “Буюртмачи”нинг буюртмасига асосан махсулотларни етказиб беради (Буюртмачи) махсулотларни қабул қилиб олади ва шартнорма шартларига асосан тўловлварни амалга оширади. ФКнинг ****-моддасига кўра, Буюртмачи ўзига кўрсатилган хизматлар **** **** эвазига хизмат кўрсатиш шартномасида кўрсатилган муддатларда ва тартибда тўлаши шарт. (Етказиб берувчи) томонидан жами14.****.****сўмлик маҳсулотлар олиниб вахизматлар кўрсатилган, электрон ****-фактуралар расмийлаштирилиб, тарафлар ўртасидатасдиқланганбўлсада,жавобгартўловларни амалга оширмаган ва натижада даъвогардан14.****.****сўм қарздор бўлиб қолган. ФКнинг ****-моддасига кўра, **** — фуқаролик ҳуқуқий муносабати бўлиб, унга асосан бир шахс (қарздор) бошқа шахс (кредитор) фойдасига муайян ҳаракатни амалга оширишга, чунончи: мол-мулкни топшириш, ишни ****, хизматлар кўрсатиш, пул тўлаш ва ҳоказо ёки муайян ҳаракатдан ўзини **** **** бўлади, кредитор эса — қарздордан ўзининг **** **** талаб қилиш ҳуқуқига эга бўлади. **** шартномадан, зиён етказиш натижасида ҳамда ушбу Кодексда кўрсатилган бошқа асослардан келиб чиқади. ФКнинг ****-моддасига кўра, **** **** шартларига ва қонун ҳужжатлари талабларига мувофиқ, бундай шартлар ва талаблар бўлмаганида эса — иш муомаласи одатларига ёки одатда қўйиладиган бошқа талабларга мувофиқ лозим **** **** керак. ФКнинг ****-моддаси кўра, қарздор айби бўлган **** **** **** ёки лозим **** **** учун, агар қонун ҳужжатларида ёки шартномада бошқача тартиб белгиланмаган бўлса, жавоб беради. Шу сабабли, суд даъвогар“ R NS LOGIS IK”****нинг жавобгар«NEW RO D SERVICE» ****дан14.****.****сўмасосий қарздорликни ундириш тўғрисидаги даъво талабини асосли деб ҳисоблаб, жавобгар«NEW RO D SERVICE» ****дан даъвогар фойдасига14.****.****сўмасосий қарздорликни ундиришни лозим ҳисоблайди. Шунингдек, даъвогар ушбу шартнома шартларидан келиб чиққан ҳолда жавобгар«NEW RO D SERVICE» ****дан7.****.**** сўм пеня ундиришни сўраган. ФКнинг 11-моддасида фуқаролик ҳуқуқлари неустойка ундириш йўли билан ҳимоя қилиниши белгиланган. ФКнинг ****-моддаси 1-қисмига кўра, башарти, қонунда ёки шартномада бошқача тартиб назарда тутилган бўлмаса, **** лозим ******** **** неустойка тўлаш ва зарарни қоплаш қарздорни **** асл ҳолида **** озод қилмайди. 2 Шартноманинг7.3-бандида кўрсатилган хизматлари **** учун тўловлар кечиктирилган ҳар бир кун учун “Буюртмачи” қарз суммасининг 0,4 фоизи миқдорида, бироқ қарз суммасининг 50 фоизидан ошмаган миқдорда пеня тўлаши белгиланган. Ўзбекистон Республикаси Олий хўжалик суди Пленумининг “**** **** ёки лозим **** **** учун мулкий жавобгарлик тўғрисидаги фуқаролик қонун ҳужжатларини қўллашнинг айрим масалалари ****”ги **** йил 15 июндаги ****-сонли қарорининг 4-бандида, ФКнинг ****-моддасига мувофиқ, суд қарздор томонидан **** **** ****, **** иштирок этувчи тарафларнинг мулкий аҳволини, шунингдек кредиторнинг манфаатларини эътиборга олиб, неустойка миқдорини камайтиришга ****.Шу билан бирга, неустойканинг энг кам миқдори ФКнинг ****-моддасида кўрсатилган фоизлар миқдоридан кам бўлмаслиги лозимлиги тўғрисида тушунтириш берилган. ФКнинг ****-моддасида, агар тўланиши лозим бўлган неустойка кредиторнинг **** бузиш оқибатларига номутаносиблиги кўриниб турса, суд неустойкани камайтиришга ****, бунда қарздор **** қай **** ****, **** иштирок этаётган тарафларнинг мулкий аҳволи, шунингдек, кредиторнинг манфаатларини эътиборга олиши кераклиги, суд алоҳида ҳолларда карздор ва кредиторнинг манфаатларини ҳисобга олиб, кредиторга тўланиши лозим бўлган неустойкани камайтириш ҳуқуқига эга эканлиги кўрсатилган. Мазкур ҳолатда суд, тарафлар ўртасида имзоланган шартномада, кўрсатилган хизматлари **** учун тўловлар кечиктирилганда пеня тўланиши назарда тутилганлигини, жавобгар даъвогар олдидаги қарздорликни ўз **** шартномада белгиланган муддатларда тўламасдан кечиктирганлигини инобатга олиб, даъвогарнинг жавобгардан7.****.**** сўм пеня ундириш тўғрисидаги даъво талабини асосли деб ҳисоблаб, тарафларнинг мулкий манфаатларини, даъвогарнинг пеня миқдорини камайтиришга эътирози йўқлигини, жавобгарнинг молиявий аҳволини инобатга олиб, пенянинг адолатли миқдорини белгилаб, талаб қилинган7.****.****сўмпеняни1.****.****сўмга қадар камайтиришни лозим топди. Ўзбекистон Республикаси Иқтисодий процессуал кодексининг ****моддаси иккинчи қисмига кўра, ҳал қилув қарори ўз фойдасига чиқарилган тарафга иш бўйича қилинган барча суд **** ўрни, гарчи бошқа тараф давлат божини тўлашдан озод этилган бўлса ҳам ушбу бошқа тараф ҳисобидан қопланади. Бундай ҳолатда, суд тарафлар вакилининг тушунтиришларини тинглаб, иш ҳужжатларини текшириб чиқиб, ишдаги далилларга ҳуқуқий баҳо берган ҳолда, даъвогарнинг даъво талабини қисман қаноатлантиришни, жавобгар«NEW RO D SERVICE» ****дан даъвогар“ R NS LOGIS IK”****фойдасига 14.****.**** сўмасосий қарз,1.****.****сўм пеняниундиришни, даъво талабининг қолган қисмини қаноатлантиришни рад этишнива олдиндан тўланган41.2****почта ****ҳамда****.****сўм давлат божини жавобгардан даъвогар фойдасигаундиришни лозим топди. Юқоридагиларга кўра, Ўзбекистон Республикаси Иқтисодий процессуал кодексининг ****, ****, ****, ****-моддаларига асосланиб суд-, 3 ҚАРОРҚИЛДИ: Даъвогарнинг даъво талаби қисман қаноатлантирилсин. Жавобгар«NEW RO D SERVICE» ****дан даъвогар“ R NS LOGIS IK”****фойдасига14.****.**** сўм асосий қарз,1.****.**** сўм пеня ва олдиндан тўланган****.****сўм давлат божи ҳамда41.2**** почта **** ундирилсин. Даъво талабининг қолган қисмини қаноатлантириш рад этилсин. Ҳал қилув қарори қабул қилингандан кейин бир ойлик муддат ўтгач қонуний кучга киради. Ҳал қилув қарори қонуний кучга киргач ижро **** берилсин. Ҳал қилув қароридан норози тараф бир ойлик муддат ичида Жиззах вилоят суди Иқтисодий ишлар бўйича судлов ҳайъатига апелляция тартибида шикоят (протест) келтириши ёкибиринчи инстанция судининг ҳал қилув қарори қонуний кучга кирган кундан эътиборан олти ой ичида кассация шикояти (протести) бериши мумкин. Раислик қилувчи, судья **** 4