Решение #2843328 Экономические

4-1704-2502/****-сонли иш ЎЗБЕКИСТОН РЕСПУБЛИКАСИНОМИДАН ҲАЛҚИЛУВҚАРОРИ Избоскантумани ****5йил21 ноябрь Избоскантуманлараро иқтисодий суди,судьяМ.Хўжамбердиевараислигида,судья ёрдамчиси****котиблигида,даъвогар“ USAFFO USTAFO SAVDO 1” масъулияти чекланган жамияти, жавобгар –Балиқчи туман мактабгача ва мактаб таълими бўлимиҳисобидан ****сўмасосийқарз,****сўмқўшилган қиймат солиғини ундириштўғрисидаги даъво аризаси юзасидан қўзғатилган иқтисодийишни, даъвогарвакили **** (**** йил 10 октябрдаги 7-сонли ишончнома асосида),жавобгар вакиллари **** ва**** (**** йил 21 ноябрдаги ****-сонлиишончнома асосида), Избоскан туман прокурор ёрдамчиси О.Қосимовлар иштирокида,Избоскантуманлараро иқтисодий суди биносида очиқ суд **** кўриб чиқиб, қуйидагиларни АНИҚЛАДИ Даъвогар“ USAFFO USTAFO SAVDO 1”масъулияти чекланган жамияти(бундан буён матнда даъвогар деб юритилади)судга даъво аризаси билан мурожаат қилиб, жавобгар –Балиқчи туманМактабгача ва мактаб таълими бўлими(бундан буён матнда жавобгар деб юритилади)ҳисобидан **** сўм асосий қарз, **** сўм қўшилган қиймат солиғиниундиришни сўраган. Ишга **** талаблар билан арз қилмайдиган учинчи шахс сифатида Андижон вилоят Иқтисодиёт ва Молия бош бошқармаси ҳамда Ғазначилик бошқармасижалб қилинган,Избоскантуман****ҳабардор қилинган. Даъвогар вакили суд ****иштирок этиб,тарафлар ўртасида шартнома тузилганлигини,мазкур шартнома ғазначилик бўлимидан рўйхатдан ўтказилганлиги,**** йил июнь ойи учунозиқ-овқат махсулотларижавобгарга етказиб берилганлигини, бироқ жавобгар тўлов амалга оширмаганлигини, даъво аризадаги қўшилган қиймат солиғини ундириш қисми бўйича илтимоснома **** этиб, ушбу талабдан воз кечганлигинибилдириб, даъвони **** сўм қисми бўйича қаноатлантириб беришни сўради. Жавобгар вакиллари суд**** иштирок этиб, **** ҳам шартнома тузилганлигини, озиқ-овқат махсулотлари олинганлигини, қарздорлик мавжудлигини, айрим сабабларга кўрашахсий элекрон кабинетгатомонлар ўртасида ****-фактура юборишда муаммога дуч келганлигини билдириб, қонуний қарор қабул қилишни сўради. Прокурор суд **** иштирок этиб,даъвони қаноатлантириб беришнисўради. Андижон вилоят Молия ва Ғазначилик бошқармалари суд **** **** хабардор қилинган, лекин иштирок этишмади.Иш бўйича ўз фикрномаларини **** этди. Шу сабабли суд, Ўзбекистон Республикакси Иқтисодий процессуал Кодекси (бундан буён матнда ИПК деб юритилади)нинг ****-моддаси учинчи қисмига асосан, Молия ваҒазначилик бошқарма вакилларининг иштирокисиз кўришни лозим топди. Даъво аризада баён қилинишича,тарафлар ўртасида **** йил 30 июнда ****-ММТМ/****-сонли маҳсулот етказиб бериш шартнома(бундан буён матнда шартнома деб юритилади)си тузилган. Шартноманинг 1.1-бандига кўра, таъминотчи **** йил июнь ойи учун олиб келинган озиқ-овқат маҳсулотларни келишилган муддатда буюртмачига етказиб бериш, буюртмачи эса маҳсулотларни қабул қилиб олиш ва тўловни амалга ошириш **** олган. Шартноманинг умумий суммаси **** сўм, **** сўм қўшилган қиймат солиғини ташкил этган. Даъвогар****сўмликозиқ-овқат махсулотларини жавобгарга етказиб берган. Даъвогар ўз даъво аризасида жавобгарга озиқ-овқат махсулотлари етказиб берилганлигини **** йил 1 сентябрда тарафлар ўртасида тасдиқланган акт-сверка билан тасдиғини топганлигини қайд этган. Шартноманинг 2-бандида бюртмачи мазкур шартнома ғазначилик бўлинмасида рўйхатга олинган кундан бошлаб 30 календарь кун ичида қонунчиликка мувофиқ, шартнома умумий суммасидан 30 фоиз миқдорида олдиндан тўлаш **** қолган 70 фоизини товарни олгандан сўнг 90 календарькун ичида қабул қилиш- топшириш далолатномаси асосида тўлаши белгиланган. Жавобгаршартнома бўйича даъвогаргатўловниамалга оширмаган. Даъвогар томонидан жавобгарга шартнома шартлари лозим **** **** натижасида қарздорликни иҳтиёрий равишда тўлаш, агар ушбу сумма тўланмаган **** судга мурожаат қилиш бўйича талабнома **** этган.Лекин жавобгар томонидан талабнома оқибатсиз қолдирган. Шу сабабли, даъвогар қарздорликни ундириш бўйича судга мурожаат қилган. Зеро, Ўзбекистон Республикаси Конституциясининг 55-моддасида,ҳар ким ўз ҳуқуқ ва эркинликларини қонунда **** барча усуллар билан ҳимоя қилишга ****.Ҳар кимга ўз ҳуқуқ ва эркинликларини суд орқали ҳимоя қилиш, давлат органларининг ҳамда бошқа ташкилотларнинг, улар мансабдор шахсларининг қонунга хилоф қарорлари, ҳаракатлари ва ҳаракатсизлиги устидан судга шикоят қилиш ҳуқуқи кафолатланади.Ҳар кимга бузилган ҳуқуқ ва эркинликларини тиклаш учун унинг иши қонунда белгиланган муддатларда ваколатли, **** ҳамда холис суд томонидан кўриб чиқилиши ҳуқуқи кафолатланади деб белгиланган. Ўзбекистон Республикаси Фуқаролик кодексининг (бундан буён матнда ФК деб юритилади) ****-моддаларига кўра, **** шартномадан, зиён етказиш натижасида ҳамда ФКда кўрсатилган бошқа асослардан келиб чиқади. ФКнинг ****-моддасига асосан маҳсулот етказиб бериш шартномасига мувофиқ маҳсулот етказиб берувчи-сотувчи шартлашилган муддатларда ёки муддатларда ўзи ишлаб чиқарадиган ёхуд сотиб оладиган товарларни сотиб олувчига топшириш, сотиб олувчи эса товарларни қабул қилиш ва уларнинг **** тўлаш **** олади. ФКнинг ****-моддасига кўра, сотиб олувчи етказиб бериладиган товарлар **** шартномада назарда тутилган ҳисоб-китоблар тартиби ва шаклига амал қилган ҳолда тўлайди.Агар тарафлар келишувида ҳисоб-китоблар тартиби ва шакли белгиланмаган бўлса, ҳисоб-китоблар тўлов топшириқномалари билан амалга оширилади. Агар шартномада товарларни тўпламга кирадиган алоҳида қисмлар бўйича етказиб бериш назарда тутилган бўлса, сотиб олувчи товарлар ****, башарти шартномада бошқача тартиб назарда тутилган бўлмаса, тўпламга кирадиган сўнгги қисм жўнатилганидан (танлаб олинганидан) кейин тўлайди. Агар маҳсулот етказиб бериш шартномасида товарлар **** олувчи (тўловчи) томонидан тўланиши назарда тутилган бўлса ва у **** тўлашдан асоссиз бош тортса ёки товарлар **** шартномада белгиланган муддатда тўламаган бўлса, етказиб берувчи сотиб олувчидан етказиб берилган товарлар **** тўлашни талаб қилишга ****. Шартнома Андижон вилояти Ғазначилик хизмати бошқармаси томонидан рўйхатга олинган. Ўзбекистон Республикаси Бюджет кодекси ****-моддасинингучинчи қисмигаасосан, бюджет ташкилотлари ва бюджет маблағлари олувчиларнинг бюджетдан **** маблағлар бўйича товарларни (ишларни, хизматларни) етказиб берувчилар билан тузган шартномалари, шунингдек уларга киритилган ўзгартиш ва қўшимчалар улар ғазначилик бўлинмаларида рўйхатдан ўтказилганидан кейин кучга киради. Даъвогар томонидан******** сўмлик маҳсулот етказиб берилганлиги суд **** берилгантарафларнингкўрсатмалари ва ишҳужжатлари билан ўз исботини топди.Шу сабабли суд, жавобгар ҳисобидан даъвогар фойдасига **** сўмасосий қарздорликни ундиришни лозим топади. Суд муҳокамасида даъвогар даъво талабидаги**** сўм қўшилган қиймат солиғиундириш қисмидан воз кечиш тўғрисидаги ариза **** этди. Суд, Ўзбекистон Республикаси Иқтисодий Процессуал кодекс(бундан буён матнда ИПК деб юритилади)****-моддасининг олтинчи бандига кўра, даъвогар даъвосидан воз кечган ва суд уни қабул қилган бўлса, ушбу талаби бўйича иш юритишни тугатади. Суд, ишни кўриб чиқиш билан боғлиқ суд **** ундириш масаласинимуҳокама қилган ҳолда давлат божини тарафлар ўртасида мутаносиб равишда **** лозим топди. Чунки, ИПКнинг ****-моддасига асосан суд **** ишда иштирок этувчи шахсларнинг қаноатлантирилган даъво талаблари миқдорига мутаносиб равишда уларнинг зиммасига юклатилади. Ўзбекистон Республикаси Олий суди Пленумининг **** йил 19декабрдаги“Иқтисодий ишлар бўйича суд **** ундириш амалиёти тўғрисида”ги 36-сон қарорининг ўн саккизинчи бандида,даъвогар (аризачи) арз қилган талабларидан воз кечганда у қилган **** ўрни жавобгар томонидан қопланмайди деб тушунтириш берилган. Ўзбекистон Республикасининг “Давлат божи тўғрисида”ги Қонуни билан тасдиқланган давлат божи ставкасида, иқтисодий судларга бериладиган мулкийхусусиятга эга даъво аризаларидан даъво баҳосининг 2 фоизи миқдорида, бироқ, базавий ҳисоблаш миқдорининг бир бараваридан кам бўлмаган миқдорда давлат божи ундирилиши белгиланган. Мазкур нормалардан келиб чиқиб суд, жавобгар ҳисобидандаъвогар фойдасига412**** почта **** ундиришни,даъвогар томониданқўшилган қиймат солиғиқисми бўйичавоз кечганлигини инобатга олибдаъвогар ҳисобидан ****,22сўм давлат божиРеспублика бюджетига, жавобгар ҳисобидан **** сўм давлат божи Республика бюджетига ундиришнилозим топди. Баён этилганларга ва Ўзбекистон Республикаси Бюджет кодекси ****моддаси,Ўзбекистон Республикаси Фуқаролик Кодексининг****, ****, ****моддаларига, Иқтисодий процессуал кодексининг****,****, ****, ****моддаларига асосланиб, суд ҚАРОР ҚИЛАДИ: Даъво талабиқисман қаноатлантирилсин. ЖавобгарБалиқчи туманМактабгача ва мактаб таълими бўлими ҳисобидандаъвогар“ USAFFO USTAFO SAVDO 1” масъулияти чекланган жамиятифойдасига****сўм асосий қарз ва ****сўм почта ****ундирилсин. Даъвонинг**** сўм қўшилган қиймат солиғиундириш қисми бўйича иш юритиш тугатилсин. Даъвогар“ USAFFO USTAFO SAVDO 1” масъулияти чекланган жамиятиҳисобиданРеспублика бюджетига****,**** давлат божи; ЖавобгарБалиқчи туманМактабгача ва мактаб таълими бўлими ҳисобидан;Республика бюджетига ****сўмбожи ундирилсин. Ҳал қилув қарори бир ойдан сўнг қонуний кучга киради. Ҳал қилув қарори қонуний кучга киргач ижро **** берилсин. Мазкур ҳал қилув қарори устидан у қабул қилинган кундан бошлаббелгиланганмуддат ичидашусуд орқали Андижон вилоятсудига шикоят қилиниши(протест келтириш)мумкин. Раисликқилувчи, судья М.Хўжамбердиева