Решение #2843478 Экономические

****-2502/1****-сонли иқтисодий иш Судья –**** ЎЗБЕКИСТОН РЕСПУБЛИКАСИ НОМИДАН ҲАЛҚИЛУВҚАРОРИ **** ****5йил21 ноябрь Жиззах туманлараро иқтисодий суди судьяси **** раислигида, судья ёрдамчисиА.Турғунбоевнинг котиблигида,даъвогар Қурилиш ва уйжойкоммунал хўжалиги соҳасида назоратқилиш инспекциясининг Жиззах вилояти ҳудудий назорат қилиш инспекциясижавобгар"Муробдек қурилиш тараққиёти"**** ҳисобидан20.****.**** сўм асосий қарз,8.****.****сўм пеня ундириштўғрисидаги даъво аризаси бўйича ишни, Жиззах туманлараро иқтисодий суди биносида очиқ суд ****,даъвогарҚурилиш ва уй-жой коммунал хўжалиги соҳасида назорат қилиш инспекциясининг Жиззах вилояти ҳудудий назорат қилиш инспекцияси вакили А.Тўрабеков (ишончнома асосида) иштирокида, жавобгар"Муробдек қурилиш ****" **** вакилииштирокисиз,кўриб чиқиб, қуйидагиларни-, А Н И Қ Л А Д И: Қурилиш ва уй-жой коммунал хўжалиги соҳасида назорат қилиш инспекциясининг Жиззах вилояти ҳудудий назорат қилиш инспекцияси(кейинги ўринларда даъвогар деб юритилади) ва "Муробдек қурилиш ****қиёти" ****(кейинги ўринларда жавобгар деб юритилади)ўртасида08.05.****5йилда бино ва иншотларни инстурименталтехник текшурувдан ўтказиш тўғрисида 90Д-сонли шартнома тузилган. Шартномагаасосанжавобгар"Муробдек қурилиш ****қиёти" **** ҳисобидан даъвогарҚурилиш ва уй-жой коммунал хўжалиги соҳасида назорат қилиш инспекцияси фойдасига 20.****.**** сўм асосий қарз,8.****.****сўм пеня ундириб беришни сўраган. Суднинг **** билан даъвогарнинг аризаси иш юритишга қабул қилинган. Суд **** муҳокамасининг манзили ва **** тўғрисида тегишли тартибда хабардорбўлмаганжавобгарсуд **** вакили иштирокини таъминлашмади. Ўзбекистон Республикаси Иқтисодий процессуал кодексининг (кейинги ўринларда ИПК деб юритилади) ****-моддасига асосанагар суд иқтисодий суд ишларини юритиш иштирокчиси ўзига юборилган **** кўчирма нусхасини олганлиги ёки ушбу Кодексда назарда тутилган бошқа усулда хабардор қилинганлиги тўғрисида суд **** бошлангунига қадар маълумотларга эга бўлса, ушбу иштирокчи тегишли тарзда хабардор қилинган деб ҳисобланади. ИПКнинг ****-моддасииккинчиқисмига асосаниш муҳокамасининг **** ва жойи тўғрисида тегишли тарзда хабардор қилинганжавобгарсуд **** келмаса, низо уларнинг йўқлигида ҳал қилиниши мумкин. Суд иш ҳужжатларини ўрганиб, қуйидаги асослар кўра даъво талабини қисман қаноатлантиришни лозим деб топди. Ишдаги ҳужжатлардан ва суд **** аниқланган ҳолатлардан маълум бўлишича,Қурилиш ва уй-жой коммунал хўжалиги соҳасида назорат қилиш инспекциясининг Жиззах вилояти ҳудудий назорат қилиш инспекцияси(****) ва"Муробдек қурилиш ****қиёти" **** (Буюртмачи) ўртасида08.05.**** йилдабино ва иншотларни инстурименталь техник текшурувдан ўтказиш тўғрисида 90Д-сонли шартнома тузилган. Ўзбекистон Республикаси Фуқаролик кодекси (бундан буён матнда ФК деб юритилади)нинг ****-моддасига кўра, **** эвазига хизмат кўрсатиш шартномаси бўйича ижрочи буюртмачининг топшириғи билан ашёвий шаклда бўлмаган хизматни **** (муайян ҳаракатларни қилиш ёки муайян фаолиятни амалга ошириш), буюртмачи эса бу хизмат учун **** тўлаш **** олади. Тарафлар ўртасида тузилган мазкур шартномага мувофиқ, “Буюртмачи”нинг буюртмсига биноан,(****)хизматларини кўрсатиш, ўз навбатида “Буюртмачи” кўрсатилган хизматлар учун **** тўлаш **** олган. ФКнинг ****-моддасига кўра, Буюртмачи ўзига кўрсатилган хизматлар **** **** эвазига хизмат кўрсатиш шартномасида кўрсатилган муддатларда ва тартибда тўлаши шарт. (****)томониданБинолар, иншотлар ва иморатларга хизмат кўрсатишва улардан фойдаланиш бўйича**** сўмликкомплекисхизматлар кўрсатилганбўлиб, 16.05.****5йилдагиэлектрон ****-фактуралар расмийлаштирилиб, тарафлар ўртасида имзоланган бўлсада, “Буюртмачи” ушбу кўрсатилган хизматлари учун тўловларни тўлиқ амалга оширмаган ва натижада даъвогардан****сўм қарздор бўлиб қолган. Даъвогар томонидан жавобгарга талабнома юборилиб, тўланмаган қарзларни тўлаб бериш сўралган.Бироқ, ушбу талабнома жавобгар томонидан оқибатсиз қолдирилган. ФКнинг ****-моддасига кўра, **** — фуқаролик ҳуқуқий муносабати бўлиб, унга асосан бир шахс (қарздор) бошқа шахс (кредитор) фойдасига муайян ҳаракатни амалга оширишга, чунончи: мол-мулкни топшириш, ишни ****, хизматлар кўрсатиш, пул тўлаш ва ҳоказо ёки муайян ҳаракатдан ўзини **** **** бўлади, кредитор эса — қарздордан ўзининг **** **** талаб қилиш ҳуқуқига эга бўлади. **** шартномадан, зиён етказиш натижасида ҳамда ушбу Кодексда кўрсатилган бошқа асослардан келиб чиқади. ФКнинг ****-моддасига кўра, **** **** шартларига ва қонун ҳужжатлари талабларига мувофиқ, бундай шартлар ва талаблар бўлмаганида эса — иш муомаласи одатларига ёки одатда қўйиладиган бошқа талабларга мувофиқ лозим **** **** керак. ФКнинг ****-моддаси кўра, қарздор айби бўлган **** **** **** ёки лозим **** **** учун, агар қонун ҳужжатларида ёки шартномада бошқача тартиб белгиланмаган бўлса, жавоб беради. Шу сабабли, суд даъвогарҚурилиш ва уй-жой коммунал хўжалиги соҳасида назорат қилиш инспекциясининг Жиззах вилояти ҳудудий назоратқилиш инспекцияси нинг жавобгар"Муробдек қурилиш ****қиёти" **** ҳисобидан****сўмасосий қарздорликни ундириш тўғрисидаги даъво талабини асосли деб ҳисоблаб,тўлиқундиришни лозим ҳисоблайди. Шунингдек, даъвогар ушбу шартнома шартларидан келиб чиққан ҳолда жавобгар"Муробдек қурилиш ****қиёти" **** ҳисобидан8.****.****сўм пеняундиришни сўраган. ФКнинг 11-моддасида фуқаролик ҳуқуқлари неустойка ундириш йўли билан ҳимоя қилиниши белгиланган. ФКнинг ****-моддаси 1-қисмига кўра, башарти, қонунда ёки шартномада бошқача тартиб назарда тутилган бўлмаса, **** лозим **** **** **** неустойка тўлаш ва зарарни қоплаш қарздорни **** асл ҳолида **** озод қилмайди. Ўзбекистон Республикаси Олий хўжалик суди Пленумининг “**** **** ёки лозим **** **** учун мулкий жавобгарлик тўғрисидаги фуқаролик қонун ҳужжатларини қўллашнинг айрим масалалари ****”ги **** йил 15 июндаги ****-сонли қарорининг 4-бандида, ФКнинг ****-моддасига мувофиқ, суд қарздор томонидан **** **** ****, **** иштирок этувчи тарафларнинг мулкий аҳволини, шунингдек кредиторнинг манфаатларини эътиборга олиб, неустойка миқдорини камайтиришга ****.Шу билан бирга, неустойканинг энг кам миқдори ФКнинг ****-моддасида кўрсатилган фоизлар миқдоридан кам бўлмаслиги лозимлиги тўғрисида тушунтириш берилган. ФКнинг ****-моддасида, агар тўланиши лозим бўлган неустойка кредиторнинг **** бузиш оқибатларига номутаносиблиги кўриниб турса, суд неустойкани камайтиришга ****, бунда қарздор **** қай **** ****, **** иштирок этаётган тарафларнинг мулкий аҳволи, шунингдек, кредиторнинг манфаатларини эътиборга олиши кераклиги, суд алоҳида ҳолларда карздор ва кредиторнинг манфаатларини ҳисобга олиб, кредиторга тўланиши лозим бўлган неустойкани камайтириш ҳуқуқига эга. Суд, даъвогарнинг8.****.****сўм пеняундириш талабини қисман 2.000.****сўм ундиришни лозим деб топди. Ўзбекистон Республикаси Иқтисодий процессуал кодексининг ****моддаси иккинчи қисмига кўра, ҳал қилув қарори ўз фойдасига чиқарилган тарафга иш бўйича қилинган барча суд **** ўрни, гарчи бошқа тараф давлат божини тўлашдан озод этилган бўлса ҳам ушбу бошқа тараф ҳисобидан қопланади. Бундай ҳолатда, иш ҳужжатларини текшириб чиқиб, ишдаги далилларга ҳуқуқий баҳо берган ҳолда, даъвогарнинг даъво талабиниқисманқаноатлантиришни, жавобгар"Муробдек қурилиш ****қиёти" ****дан даъвогарҚурилиш ва уй-жой коммунал хўжалиги соҳасида назорат қилиш инспекциясининг Жиззах вилояти ҳудудий назорат қилиш инспекциясифойдасига****сўмасосий қарз,2.000.****сўм пеня, жавобгардан даъвогар фойдасигаолдиндан тўланган 41.**** сўм почта ****ва****.****сўм давлат божи ундиришни лозим топди. Юқоридагиларга кўра, Ўзбекистон Республикаси Иқтисодий процессуал кодексининг ****, ****, ****, ****-моддаларига асосланиб суд-, ҚАРОРҚИЛДИ: Даъвогарнинг даъво талабиқисманқаноатлантирилсин. Жавобгар"Муробдек қурилиш ****қиёти" ****ҳисобидан даъвогар Қурилиш ва уй-жой коммунал хўжалиги соҳасида назорат қилиш инспекциясининг Жиззах вилояти ҳудудий назорат қилиш инспекциясифойдасига****сўмасосий қарз,2.000.****сўм пеняваолдиндан тўланган41.****сўм почта ****ҳамда****.****сўм давлат божиундирилсин. Даъво талабининг қолган қисмини қаноатлантириш рад этилсин. Ҳал қилув қарори қабул қилингандан кейин бир ойлик муддат ўтгач қонуний кучга киради. Ҳал қилув қарори қонуний кучга киргач ижро **** берилсин. Ҳал қилув қароридан норози бўлган тарафлар бир ой муддат ичида шу суд орқали Жиззах вилоят судининг иқтисодий ишлар бўйича судлов ҳайъатига апелляция шикояти (протести) бериши ёки биринчи инстанция судининг ҳал қилув қарори қонуний кучга кирган кундан эътиборан олти ой муддат ичида кассация шикояти (протести) бериши мумкин. Судья ****