Решение #2843557 economic_new

****-сонлииқтисодий иш Судья:***** ЎЗБЕКИСТОН РЕСПУБЛИКАСИ НОМИДАН ҲАЛ ҚИЛУВ ҚАРОРИ Урганчшаҳри **** Урганч туманлараро иқтисодий суди, судья****раислигида, судья ёрдамчиси****котиблигида, даъвогар вакили ***** (**** йил 06 январдаги 14-сонли ишончнома асосида), жавобгар вакили *****(ишончнома асосида)нингиштирокида,даъвогар«*****» акциядорлик жамиятининг жавобгар«*****»фермер хўжалигидан.****.****сўм асосий қарзва ***.****сўм пеняундириштўғрисидагидаъво аризаси бўйича ишни Урганч туманлараро иқтисодий судининг биносида бўлиб ўтган очиқ суд **** кўриб чиқиб, қуйидагиларни а н и қ л а д и: «*****»акциядорлик жамияти(бундан буён матнда – даъвогар деб юритилади) Урганч туманлараро иқтисодий судига даъво аризаси билан мурожаат қилиб,«*****»фермер хўжалиги(бундан буён матнда – жавобгар деб юритилади)дан***.****сўм асосий қарзва ****.****сўм пеняундиришнисўраган. Суд **** даъвогарнинг вакилидаъвониқўллаб-қувватлаб,судга маълумотнома **** қилиб, даъвонитўлиққаноатлантиришнисўради. Суд **** иштирок этган жавобгар вакили билдирилган даъво талаблар бўйича ўз тушунтиришини бериб,даъво талабидаги асосий қарзни тан олиб,бугунги кунда фермер хўжалигининг молиявий аҳволи **** ҳолатига келиб қолганлигини билдириб, суддан пеня ундириш талабини рад қилишни сўради. Суд, ишда иштирок этувчитарафларвакилини тинглаб ҳамда ишдаги ҳужжатларни ўрганиб чиқиб, қуйидаги асосларга кўра,даъвониқисманқаноатлантиришни лозим деб топади. Ўзбекистон Республикаси Конституциясининг 55-моддасига кўра, ҳар ким ўз ҳуқуқ ва эркинликларини қонунда **** барча усуллар билан ҳимоя қилишга ****. Ўзбекистон Республикаси Фуқаролик кодексининг(кейинги матнларда –ФК деб юритилади) 8 ва ****-моддаларига асосан **** шартномадан, зиён етказиш натижасида ҳамда ушбу Кодексда кўрсатилган бошқа асослардан келиб чиқади.Мазкур холатда тарафларнинг **** энергия таъминоти шартномасидан келиб чиққан. ФК****-моддасига асосан, энергия таъминоти шартномасига мувофиқ энергия билан таъминловчи ташкилот туташтирилган тармоқ орқали абонентга (истеъмолчига) энергия бериб туриш **** олади, абонент эса қабул қилинган энергия **** тўлаш, шунингдек шартномада назарда тутилган энергия истеъмол қилиш тартибига риоя этиш,тасарруфидаги энергетика шохобчаларидан фойдаланиш хавфсизлигини ҳамда ўзи фойдаланадиган энергия истеъмол қилувчи асбоб ва ускуналарнинг созлигини таъминлаш **** олади. Ишдаги ҳужжатларга кўра, тарафларўртасида ***** таъминоти шартномаси тузилган. Ушбу шартномага асосан даъвогаристеъмолчига шартноманинг 1-иловасига мувофиқэлектрэнергиясиетказиб берилган. Шартноманинг 3.6-бандида,истеъмолчига энергияни етказиб бериш келгуси ҳисоб-китоб даври бошланишидан олдин, энергиянинг шартномавий миқдори қиймати учун **** фоизлик олдиндан **** тўлаш асосида амалга оширилиши белгиланган. ФК****-моддасига кўра, агар қонун ҳужжатларида ёки энергия билан таъминлаш шартномасида бошқача тартиб назарда тутилган бўлмаса, энергия **** абонент амалда қабул қилган энергия миқдори учун тўланади. Бироқ, қабул қилиб олинган энергия **** шартномада белгиланган тартибда тўланмаганлигинатижасида жавобгарнинг **** ҳолатиг.****.**** сўм асосий қарз ва ****.**** сўм пеня жами***.****сўмқарздорлиги вужудга келган. ФК****-моддасига кўра, **** **** шартларига ва қонун ҳужжатлари талабларига мувофиқ, бундай шартлар ва талаблар бўлмаганида эса — иш муомаласи одатларига ёки одатда қўйиладиган бошқа талабларга мувофиқ лозим **** **** керак. Жавобгарнингэлектр энергиясидан муддати ўтган қарзи мавжудлиги иш ҳужжатлари ва судда аниқланган ҳолатлар билан тўлиқ тасдиқланади. Бундай ҳолатда,суд даъвогарнинг асосий қарз ундириш талабини асосли деб ҳисоблаб,уни тўлиқ қаноатлантиришинилозим топади. Шунингдек, даъвогар даъво талабида жавобгардан тўлов кечиктирилганлиги учун16.****.****сўмпеня ундиришни сўраган. ФК****, ****-моддасига кўра, қонун ҳужжатлари ёки шартнома билан белгиланган, қарздор **** **** ёки лозим **** **** **** кредиторга тўлаши шарт бўлган пул суммаси неустойка ҳисобланади.Неустойка тўғрисидаги келишув ёзма шаклда тузилиши керак. Шартноманинг 3.11-бандида, тўлов муддати ўтган ҳар бир кун учун тўлов тўлов муддати ўтган сумманинг 0,1 фоизи миқдорида пеня ҳисобланиши, пенянинг умумий суммаси муддати ўтган тўловнинг 50 фоизидан ошмаслиги кўрсатилган. Жавобгар шартнома бўйича зиммасига олган **** ****, фойдаланилган электр энергияси учун тўловларни ўз **** амалга оширмаганлиги ҳолати иш ҳужжатлари билан ўз исботини топганлиги сабабли, суд даъвогарнинг пеня ундириш талабини асосли дебҳисоблайди. Ўзбекистон Республикаси Олий хўжалик суди Пленумининг "**** **** ёки лозим **** **** учун мулкий жавобгарлик тўғрисидаги фуқаролик қонун ҳужжатларини қўллашнинг айрим масалалари ****"ги **** йил 15 июндаги ****-сонли қарорининг 2-бандига асосан судлар неустойкани ундириш тўғрисидагидаъволарни ҳал қилишда неустойка миқдорининг қонун талабларига мувофиқ ҳисобланганлиги, унинг асослилиги, **** бузилиши оқибатларига мутаносиблиги каби ҳолатларни ҳар томонлама ва чуқур муҳокама қилиб, талаб қилинган неустойканинг адолатли миқдорини белгилашлари шарт. ФК****-моддасига мувофиқ, суд қарздор томонидан **** **** ****, **** иштирок этувчи тарафларнинг мулкий аҳволини, шунингдек кредиторнинг манфаатларини эътиборга олиб, неустойка миқдорини камайтиришга ****. Шунга кўра, суддаъвогар ўз ****асосий қарзниундириш чораларини кўрмасдан, пеня суммасининг кўпайишига сабаб бўлганлигини инобатга олиб, пеня суммасини камайтириб, жавобгардан****.****сўм пеня ундиришни, пенянинг қолган қисмини рад қилишни лозим деб топади. ИПК68-моддасига кўра, ишда иштирок этувчи ҳар бир шахс ўз талаблари ва эътирозларига асос қилиб келтираётган ҳолатларни исботлаши керак. ИПК****-моддасига кўра, суд **** ишда иштирок этувчи шахсларнинг қаноатлантирилган даъво талаблари миқдорига мутаносибравишда уларнинг зиммасига юклатилади. Баён этилганларга асосан суд, даъвониқисманқаноатлантиришни,жавобгардан даъвогар фойдасига.****.****сўм асосий қарз,****.****сўм пеня ундиришни, даъво талабини қолган қисмини рад этишни,суд **** жавобгар зиммасига юклашни лозим деб топади. Ўзбекистон Республикаси Иқтисодий процессуал кодексининг 68, ****, ****, ****-моддаларини қўллаб, суд қарорқилди: Даъвогарнинг даъвосиқисманқаноатлантирилсин. «*****»фермер хўжалигидан «*****» акциядорлик жамиятифойдасига****.****сўм асосий қарз,****.****сўм пенява .****сўм почта **** ундирилсин. Даъво талабини қолган қисми рад этилсин. «*****»фермер хўжалигидан Республика бюджетиг.****.****сўм давлат божи ундирилсин. Ҳал қилув қарори қонуний кучга киргач ижро **** берилсин. Мазкур ҳал қилув қарори устидан Хоразм вилоят судининг иқтисодий ишлар бўйича судлов ҳайъатига шу суд орқали бир ой ичида апелляция тартибида, ҳал қилув қарори қонуний кучга кирган кундан эътиборан олти ой ичида кассация тартибида шикоят бериш (протест келтириш) мумкин. Судья ***** Суд **** баённомаси **** ****5йил21 ноябрь ****-сонли иш Урганч туманлараро иқтисодий суди, судья****раислигида, судья ёрдамчиси****котиблигида, даъвогар вакили**** (**** йил 06 январдаги 14-сонли ишончнома асосида), жавобгар вакили *****(ишончнома асосида)нингиштирокида,даъвогар«*****» акциядорлик жамиятининг жавобгар«*****» фермер хўжалигидан62.****.**** сўм асосий қарз ва 16.****.**** сўм пеняундириштўғрисидагидаъво аризаси бўйича ишни Урганч туманлараро иқтисодий судининг биносида бўлиб ўтган очиқ суд **** кўрибчиқмоқда. Раислик қилувчи суд **** очди ва қандай иш кўрилаётганини эълон қилди, ишда иштирок этувчи шахсларни суд **** келганлигини, уларнинг ваколатларини текшириши натижасида маълум бўлдики, суд ****тарафларвакили иштирокэтмоқда. Раислик қилувчи суд таркибини эълон қилиб, суд **** котибини таништирди ва уларга нисбатан рад қилиш ҳуқуқини тушунтирди. Ишда иштирок этаётган тарафлар вакиллари томонидан суд **** Давлат тилида олиб борилишига, суд таркиби ва суд **** котибига раддиялар билдирилмади. Раислик қилувчи суд процесси иштирокчиларига уларнинг Ўзбекистон Республикаси Иқтисодий процессуал кодексининг 42-моддасида кўрсатилган ҳуқуқ ва **** тушунтирди. Раислик қилувчи ишда иштирок этаётган тарафлар вакилларидан иш бўйича ариза ва илтимосномалар бор-йўқлигини сўради. Тарафлар вакилларидан иш бўйича ариза ва илтимосномалар бўлмади. Раислик қилувчи сўз навбатини даъвогар вакилига берди. Суд **** даъвогарнинг вакилидаъвониқўллаб-қувватлаб, судга маълумотнома **** қилиб, даъвонитўлиққаноатлантиришнисўради. Раислик қилувчи сўз навбатинижавобгарвакилига берди. Суд **** иштирок этган жавобгар вакили билдирилган даъво талаблар бўйича ўз тушунтиришинибериб, даъвони талабидаги асосий қарзни тан олиб, бугунги кунда фермер хўжалигининг молиявий аҳволи **** ҳолатига келиб қолганлигини билдириб, суддан пеня ундириш талабини рад қилишни сўради. Раислик қилувчи далиллар текшириш жараёнини якунлаш ва суд музокарага ўтишдан олдин ишда иштирок этаётган тарафлар вакилларидан иш бўйича қўшимча ариза ва илтимосномалар бор-йўқлигини сўради, ариза ва илтимосномалар бўлмади. Раислик қилувчи далиллар текшириш жараёнини якунлаш ва суд музокарага ўтишни эълон қилиб, сўзнитарафларвакилига берди. Даъвогар вакилисуддан даъвонитўлиқ қаноатлантиришни сўради. Жавобгар вакилисуддан пеня ундириш талабини рад қилишни сўради. Раислик қилувчи мазкур иш юзасидан суд хужжатини қабул қилиш учун маслаҳатхонага чиқиб кетишни эълон қилиб, маслаҳатхонага чиқиб кетди. Маслаҳатдан сўнг раислик қилувчи ҳал қилув қарорининг хулоса қисмини эълон қилиб, норози тараф ҳал қилув қарори устидан шикоят қилиш тартибини ва суд **** баённомаси юзасидан имзоланган кундан эътиборан беш кун ичида баённомада йўл қўйилган хатоликларни ёки ундаги маълумотларнинг тўлиқ эмаслигини кўрсатган ҳолда ёзма фикр-мулоҳазалар бериш тартиби тушунтирилди ва суд **** ёпиқ деб эълон қилди. Суд **** баённомаси ЎзР ИПКнинг ****-моддаси талаблари асосида тузилди. Раислик қилувчи Суд **** котиби ***** **** ****-сонлииқтисодий иш Судья: **** ЎЗБЕКИСТОН РЕСПУБЛИКАСИ НОМИДАН ҲАЛ ҚИЛУВ ҚАРОРИ (хулоса қисми) Урганчшаҳри **** йил21 ноябрь Урганч туманлараро иқтисодий суди, судья****раислигида, судья ёрдамчиси****котиблигида, даъвогар вакили**** (**** йил 06 январдаги 14-сонли ишончнома асосида), жавобгар вакили *****(ишончнома асосида)нингиштирокида,даъвогар«*****» акциядорлик жамиятининг жавобгар«*****» фермер хўжалигидан62.****.**** сўм асосий қарз ва 16.****.**** сўм пеняундириштўғрисидагидаъво аризаси бўйича ишни Урганч туманлараро иқтисодий судининг биносида бўлиб ўтган очиқ суд **** кўрибчиқиб,Ўзбекистон Республикаси Иқтисодий процессуал кодексининг 68, ****, ****, ****-моддаларини қўллаб, суд қарорқилди: Даъвогарнинг даъвосиқисманқаноатлантирилсин. «*****»фермер хўжалигидан «*****» акциядорлик жамияти фойдасига62.****.****сўм асосий қарз,****.****сўм пенява41.****сўм почта **** ундирилсин. Даъво талабини қолган қисми рад этилсин. «*****»фермер хўжалигидан Республика бюджетига1.****.****сўм давлат божи ундирилсин. Ҳал қилув қарори қонуний кучга киргач ижро **** берилсин. Мазкур ҳал қилув қарори устидан Хоразм вилоят судининг иқтисодий ишлар бўйича судлов ҳайъатига шу суд орқали бир ой ичида апелляция тартибида, ҳал қилув қарори қонуний кучга кирган кундан эътиборан олти ой ичида кассация тартибида шикоят бериш (протест келтириш) мумкин. Судья *****