Решение #2843597 economic_new

****3-2501/10394-сонлииқтисодий иш судья:****** ЎЗБЕКИСТОН РЕСПУБЛИКАСИ НОМИДАН ҲАЛ ҚИЛУВ ҚАРОРИ Боғот тумани ****5йил21 ноябрь Боғоттуманлараро иқтисодий суди, судья******раислигида,судья ёрдамчисиУ.Зариповнинг котиблигида, даъвогар вакили **** (****5йил27 мартдаги****/01-17-сонли ишончнома асосида) иштирокида, жавобгар вакилииштирокисиз, даъвогар ******нингжавобгар «**** ****» масъулияти чекланган жамиятидан****.****.****,52 сўм асосий қарз ва 442.****.****,84 сўм пеняундириштўғрисидаги даъво аризаси бўйича ишниБоғоттуманлараро иқтисодий судининг биносида бўлиб ўтган очиқ суд **** кўриб чиқиб, қуйидагиларни а н и қ л а д и: ****** (бундан буён матнда – даъвогар деб юритилади)Боғоттуманлараро иқтисодий судига даъво аризаси билан мурожаат қилиб, «**** ****»масъулияти чекланган жамиятидан(бундан буён матнда – жавобгар деб юритилади)дан****.****.****,**** асосий қарз ва ****.****.****,**** пеняундиришни сўраган. Суд **** даъвогар вакилидаъво талабларини қўллаб-қувватлаб,ер участкаси ижарахуқуқи асосида жавобгар сотиб бу юзасидан томонлар ўртасида олди сотди-шартномаси тузилганлиги, шартноманинг3.1-бандига асосан тўланиши лозим бўлганжами****.****.****сўм миқдоридаги **** оралиқ тўловлар бугунки кунгача тўланмасдан келганлигинимаълум қилиб,даъвониқисманқаноатлантиришни сўради. Олдинки суд****иштирок этганжавобгар вакили тўловларнитўлаб беришлигинимаълум қилиб, даъво талабларининг пеня ундириш қисмида қонуний ёрдам беришни сўраган. Суд, ишда иштирок этувчидаъвогарва жавобгарвакилини тинглаб ҳамдаишдаги ҳужжатларниўрганиб чиқиб, қуйидаги асосларга кўрадаъвони қисман қаноатлантиришни лозим деб топади. Ўзбекистон Республикаси Конституциясининг 55-моддасига кўра, ҳар кимга ўз ҳуқуқ ва эркинликларини суд орқали ҳимоя қилиш, давлат органларининг ҳамда бошқа ташкилотларнинг, улар мансабдор шахсларининг қонунга хилоф қарорлари, ҳаракатлари ва ҳаракатсизлиги устидан судга шикоят қилиш ҳуқуқи кафолатланади. Ўзбекистон Республикаси Фуқароликкодексининг 8 ва ****-моддалари асосан **** шартномадан, зиён етказиш натижасида ҳамда ушбу Кодексда кўрсатилган бошқа асослардан келиб чиқади. Мазкур ҳолатда тарафларнинг ****олди-сотдишартномасидан келиб чиққан. Ўзбекистон Республикаси Фуқаролик кодексининг****-моддаси асосан,олди-сотди шартномаси бўйича бир тараф (сотувчи) товарни бошқа тараф (сотиб олувчи)га мулк қилиб топшириш ****, сотиб олувчи эса бутоварни қабул қилиш ва унинг учун белгиланган пул суммаси (баҳоси)ни тўлаш **** олади. Ишдаги ҳужжатлардан маълум бўлишича,****4йил9-13августда ўтказилган электрон онлайн аукцион натижалари тўғрисидаги ****4йил 19 августьва 22 августькунлари имзоланганYU-119****-сонлихамдаYU-****сонлибаённомага асосан,****** (Сотувчи)ва «**** ****»масъулияти чекланган жамияти (Сотиб олувчи) ўртасида ****4йил23 августда99ва 99/1сонли олди-сотди шартномаситузилган. Шартноманинг 1.1-бандигакўра, харидорХазорасптуман,Зиёлилармаҳалласи, №10****ва ****4лотда жойлашган (кўп қаватли уй жой қуриш учун) умумий майдони 0,0****га бўлган ер участкасига бўлган ҳуқуқнинг қийматини тўлаш **** олган. Шартноманинг3.1-3.2-бандларигакўра, ер участкасини сотиб олиш баҳоси99-сонли шартномаер участкасини сотиб олишбаҳоси ************сўмхамда 99/1-сонли шартнома ер участкасини сотиб олиш баҳоси 643****сўмниташкил этиб, электрон онлайн аукцион ўтказиш олдидантўланганпул суммалари чегирилган ҳолда қолган тўланиши лозим бўлган****,52сўм харидор томонидан тўловни амалга ошириш жадвалига асосан амалга оширилиши белгиланган. Бироқ, жавобгар томонидан тўловлар амалга оширилмаган ва натижада жавобгарнинг даъвогар олдида**** ********,**** сўм кредиторлик қарздорлиги вужудга келган. Мазкур қарздорликларни тўлаб беришни сўраб, даъвогарнинг жавобгарга юборган огоҳлантириш хати жавобгар томонидан ижросиз ва жавобсиз қолдирилган. Ўзбекистон Республикаси Фуқаролик кодексининг ****-моддасига кўра, **** **** шартларига ва қонун ҳужжатлари талабларига мувофиқ, бундай шартлар ва талаблар бўлмаганида эса — иш муомаласи одатларига ёки одатда қўйиладиган бошқа талабларга мувофиқ лозим **** ****керак Бундай ҳолатдасуддаъвогарнинг асосий қарз суммасини ундириш талабиниасосли деб ҳисоблайди, суд даъво талабининг асосий қарз ундириш қисмини қаноатлантиришни лозим деб топади. Шунингдек, даъвогар ўзининг даъво талабида жавобгардан тўлов кечиктирилганлиги учун шартноманинг 6.3-бандига асосан442 ********,84 сўм пеня ундириб беришни сўраган. Ўзбекистон Республикаси Фуқаролик кодексининг ****, ****моддасига кўра, қонун ҳужжатлари ёки шартнома билан белгиланган, қарздор **** **** ёки лозим **** **** **** кредиторга тўлаши шарт бўлган пул суммаси неустойка ҳисобланади.Неустойка тўғрисидаги келишув ёзма шаклда тузилиши керак. Шартноманинг6.3-бандида,мазкур шартноманинг 3.2-бандига мувофиқ харидор сотиб олиш тўловларини ўз **** тўламаган **** харидор ҳар бир кечиктирилган кун учун ўз **** тўланмаган тўловларнинг 0,4 фоизи миқдорида, лекин тўланиши лозим бўлган қийматнинг 50 фоизидан ортиқ бўлмаган миқдорда сотувчига пеня тўлаши белгиланган. Мазкур ҳолатда, жавобгар томонидан тўловлар ўз **** амалга оширилмаганлиги сабабли, суд даъво талабининг пеня ундириш қисмини асосли деб ҳисоблайди. Бироқ, суд Ўзбекистон Республикаси Олий хўжалик суди Пленумининг “**** **** ёки лозим **** **** учун мулкий жавобгарлик тўғрисидаги фуқаролик қонун ҳужжатларини қўллашнинг айрим масалалари ****”ги **** йил 15 июндаги ****-сонли қарорининг 4-бандида келтирилган тушунтиришларни инобатга олиб ҳамда ФКнинг ****-моддасига мувофиқ **** иштирок қилувчи тарафларнинг мулкий аҳволини, қарздор томонидан **** ****, пеня ундирилиши жавобгарнинг мулкий аҳволига таъсир қилиш **** эътиборга олиб, талаб қилинган пеняни92**** ****сўмга қаноатлантиришни, қолган қисмини эса қаноатлантиришни рад этишни лозим топди. Ўзбекистон Республикаси Иқтисодий процессуал кодексининг 68-моддасига кўра, ишда иштирок этувчи ҳар бир шахс ўз талаблари ва эътирозларига асос қилиб келтираётган ҳолатларни исботлаши керак. Мазкур Кодексининг ****-моддасигакўра, суд **** ишда иштирок этувчи шахсларнинг қаноатлантирилган даъво талаблари миқдорига мутаносиб равишда уларнинг зиммасига юклатилади Баёнэтилганларга асосан суд, даъвогарнинг даъвосини қисман қаноатлантиришни, жавобгардан даъвогар фойдасига********,52 сўм асосий қарз,92**** ****сўм пеня ва41 200сўм почта **** ундиришни, жавобгардан Республика бюджетига27********,3сўм давлат божиундиришни, даъвони қолган қисмини рад этишнилозим деб топади. Юқоридагилардан келиб чиқиб ҳамда Ўзбекистон Республикаси Иқтисодий процессуал кодексининг68, ****, ****, ****-моддаларини қўллаб, суд қарорқилди: Даъвогарнинг даъво талабиқисман қаноатлантирилсин. «**** ****»масъулияти чекланган жамиятидан****** фойдасига********,52сўм асосий қарз,92**** ****сўм пеня ва41 2****сўм почта **** ундирилсин. Даъво талабининг қолган қисмини қаноатлантириш рад этилсин. «**** ****»масъулияти чекланган жамиятидан Республика бюджетига27********,3сўм давлат божи ундирилсин. Ҳал қилув қарори қонуний кучга киргач ижро **** берилсин. Мазкур ҳал қилув қарори устидан Хоразм вилоят судининг иқтисодий ишлар бўйича судлов ҳайъатига шу суд орқали бир ой ичида апелляция тартибида, ҳал қилув қарори қонуний кучга кирган кундан эътиборан олти ой ичида кассация тартибида шикоят бериш (протест келтириш) мумкин. Судья ******