Решение #2843604 economic_new

****-сонли иқтисодий иш **** тумани ЎЗБЕКИСТОНРЕСПУБЛИКАСИ НОМИДАН ҲАЛҚИЛУВҚАРОРИ ****йил ** ноябрь **** туманлараро иқтисодий суди, судья ****нинг раислигида, ****нинг котиблигида, даъвогар раҳбари **** иштирокида, даъвогар ********нинг жавобгар ****дан **** сўм асосий қарз,****сўм пеня ундириш тўғрисидаги даъво аризаси бўйича юритилган ишни суднинг биносида бўлиб ўтган очиқ суд ****кўриб чиқиб, қуйидагиларни ан и қ л а д и : **** туманларароиқтисодий судига******** (бундан буён матнда даъвогар деб юритилади)даъво ариза билан мурожаат қилиб,тарафлар ўртасида тузилган шартномага асосан ****(бундан буён матнда жавобгар деб юритилади)гарангли эмулция маҳсулотлари етказиб берилганлигини, бироқ жавобгар унинг ****тўлиқ тўламаганлиги сабабли қарз келиб чиққанлигини, ушбу қарзни тўлаб бериш бўйича талабнома юборилган бўлсада, жавобгар қарзни тўлаш чораларини кўрмасдан келаётганлигини баён қилиб, жавобгардан**** сўм асосий қарз ва**** сўм пеня ундиришни сўраган. Иш муҳокамасининг **** ва жойи тўғрисида тегишли тарзда хабардор қилинган жавобгар суд **** иштирок этмади. Суд Ўзбекистон Республикаси Иқтисодий процессуал кодекси (бундан буён матнда ИПК деб юритилади)нинг ****-моддасига асосан ишни унинг иштирокисиз, мавжуд ҳужжатлар асосида кўришни лозим деб топди. Суд **** иштирок этган даъвогар раҳбари ўз тушунтиришида, жавобгар томонидан бугунги кун ҳолатига умуман тўлов амалга оширилганлигини маълум қилиб, суддан даъво талабини тўлиқ қаноатлантиришнисўради. Ишдаги ҳужжатлардан ва суд жараёнида аниқланган ҳолатлардан маълум бўлишича, даъвогар ва жавобгар ўртасида ****2 йил 12 декабрда 20-сонли шартнома тузилган. Шартноманинг 1.1.-бандига кўра, “Сотувчи” рангли эмулция маҳсулотларини шартномада белгиланган миқдорларда сотишга, “Сотиб олувчи” эса товарни қабул қилиб олиш ва унга **** тўлаш **** олган. Шунга кўра, даъвогар томонидан жавобгарга****сўмлик маҳсулотлар топширилган. Маҳсулотларнинг топширилганлиги ва қабул қилиб олинганлиги иш ҳужжатларидаги ****-фактура, ишончнома ҳамда солиштирма далолатнома билан ўз тасдиғини топди. Бироқ, жавобгар олинган маҳсулотларнинг**** тўлиқ тўлаб бермаганлиги сабабли**** сўм қарздорлик келиб чиққан. Даъвогар ****5 йил 22 октябрь куни жавобгарга 10-сонли талабнома юбориб, юзага келган қарздорликни тўлаб беришни сўраган. Аммо, жавобгар томонидан ушбу талабнома эътиборсиз қолдирилган ва тўлов амалга оширилмаган. Ўзбекистон Республикаси Фуқаролик кодекси (бундан буён матнда ФК)нинг ****-моддасида,**** **** шартларига ва қонунчилик талабларига мувофиқ, бундай шартлар ва талаблар бўлмаганида эса - иш муомаласи одатларига ёки одатда қўйиладиган бошқа талабларга мувофиқ лозим **** ****кераклиги, ****-моддасида, сотиб олувчи етказиб бериладиган товарлар **** шартномада назарда тутилган ҳисоб-китоблар тартиби ва шаклига амал қилган ҳолда тўлашлиги, агар маҳсулот етказиб бериш шартномасида товарлар **** олувчи (тўловчи) томонидан тўланиши назарда тутилган бўлса ва у **** тўлашдан асоссиз бош тортса ёки товарлар **** шартномада белгиланган муддатда тўламаган бўлса, етказиб берувчи сотиб олувчидан етказиб берилган товарлар **** тўлашни талаб қилишга **** эканлиги белгиланган. Жавобгар шартномада белгиланган ўз ****нилозим **** ****,олинган маҳсулотлар ******** сўм қисмини тўламасдан, ушбу қонун нормаси ва шартнома талабини бузган. Шу сабабли, суд даъво талабининг асосий қарзни ундириш қисмини асосли деб ҳисоблайди. Томонлар ўртасида тузилган шартноманинг6.1-бандига кўра, “Сотиб олувчи” товар **** ўз **** тўламаганлик учун “Етказиб берувчи”га кечиктирилган ҳар бир кун учун кечиктирилган тўлов суммасининг 0,1фоизи миқдорида пеня тўлаши, бунда ҳисобланган пеня суммаси кечиктирилган тўлов суммасининг 25 фоизидан ошмаслиги кераклиги белгиланган. Даъвогар шартноманинг ушбу шартидан келиб чиқиб,****сўм тўлов кечиктирилганлиги сабабли**** сўм пеня ҳисоблаб, уни жавобгардан ундиришни сўраган. ФКнинг ****-моддасида, агар тўланиши лозим бўлган неустойка кредиторнинг **** бузиш оқибатларига номутаносиблиги кўриниб турса, суд неустойкани камайтиришга ****лиги, бунда қарздор **** қай **** ****, **** иштирок этаётган тарафларнинг мулкий аҳволи, шунингдек кредиторнинг манфаатлари эътиборга олиниши кераклиги, суд алоҳида ҳолларда қарздор ва кредиторнинг манфаатларини ҳисобга олиб, кредиторга тўланиши лозим бўлган неустойкани камайтириш ҳуқуқигаэгалиги кўрсатилган. Суд, жавобгарнинг мулкий аҳволини ва унинг манфаатларини эътиборга олиб, жавобгардан ундириш талаб қилинган пеняни камайтириб,**** сўм миқдорида қаноатлантиришни лозим топди. ИПК****-моддасинингиккинчи қисмига кўра, ҳал қилув қарори ўз фойдасига чиқарилган тарафга иш бўйича қилинган барча суд **** ўрни, гарчи бошқа тараф давлат божини тўлашдан озод этилган бўлса ҳам ушбу бошқа тараф ҳисобидан қопланади. Бундай ҳолатда суд, иш ҳужжатларини текшириб, далилларга баҳо бериб, даъвогар вакилининг тушунтиришларини тинглаб, даъвогарнинг даъвоаризасини қисман қаноатлантиришни, жавобгардан даъвогар фойдасига **** сўм асосий қарз,****сўм пеня, олдиндан тўланган**** сўм давлат божи ва****сўм почта **** ундиришни, даъво талабининг қолган қисмини қаноатлантиришни рад этишни лозим топди. Юқоридагиларга кўра,ИПКнинг ****, ****, ****, ****-моддаларига асосланиб, суд қарорқилди: Даъвогар********нинг даъво аризаси қисман қаноатлантирилсин. Жавобгар****дан даъвогар********фойдасига**** сўм асосий қарз,****сўм пеня, олдиндан тўланган**** сўм давлат божи ва****сўм почта**** ундирилсин. Даъво талабинингқолганқисмини қаноатлантириш рад этилсин. Ҳал қилув қарори қабул қилинган кундан эътиборан бир ойлик муддат ўтгач қонуний кучга киради. Ҳал қилув қарори қонуний кучга киргач ижро **** берилсин. Ҳал қилув қарори устидан у қабул қилинган кундан эътиборан бир ой ичида шу суд орқали **** вилояти судининг иқтисодий ишлар бўйича судлов ҳайъатига апелляция тартибида ёки қонуний кучга кирган ва апелляция тартибида кўрилмаган ҳал қилув қарори устидан у қонуний кучга кирган кундан эътиборан олти ой ичида кассация тартибида шикоят берилиши ёхуд прокурор протест келтириши мумкин. Судья ****