Решение #2843648 Экономические

****-сонли иш ЎЗБЕКИСТОН РЕСПУБЛИКАСИ НОМИДАН ҲАЛҚИЛУВҚАРОРИ Муборак тумани **** йил 18 ноябрь Косон туманлараро иқтисодий судининг судьяси Ғ.Игамов раислигида, судья ёрдамиси ****аевнинг котиблигида, Яккабоғ туман фермерлар Кенгашининг даъвогар “****” фермер хўжалиги манфаатида жавобгар “Строй стар Голд Сервис” масъулияти чекланган жамиятидан жами **** сўм ундириш тўғрисидаги даъво аризаси бўйича ишни видеоконференцалоқарежимида даъвогар вакиллари Ш.Дўстқобилов ва **** (ишончнома асосида), жавобгар вакиллари иштирокисиз, Жиноят ишлари бўйича Муборак туман суди биносида очиқ суд **** муҳокамасида кўриб чиқиб, қуйидагиларни аниқлади: Яккабоғ туман фермерларКенгаши даъвогар “****” фермер хўжалиги манфаатидасудга даъво аризаси билан мурожаат қилиб,жавобгар “Строй стар Голд Сервис” масъулияти чекланган жамиятидан ****сўмқарз, **** сўм суғурта пули, **** сўм кредит фоизи, **** сўм пеня ундиришни сўраган. Суд **** ўтказилиш **** ва жойи тўғрисида жавобгар қонунда белгиланган тартибда хабардор қилинган бўлса-да,унинг вакили иштирок этмади ва даъво ариза юзасидан фикр билдирмади. Суд ишни Ўзбекистон Республикасининг Иқтисодий процессуал кодексининг ****, ****, ****-моддаларига асосан жавобгар вакилининг иштирокисиз кўриб чиқишни лозим деб ҳисоблайди. Суд **** иштирок этган даъвогар вакиллари тушунтириш бериб,тарафлар ўртасида томчилатиб суғориш технологияларни ўрнатиб бериш тўғрисида **** йил 21 апрелда пудрат шартномаси тузилганлигини,жавобгаршартнома билан зиммасига олган **** ****, олдиндан унинг ҳисоб **** **** сўм пул маблағини ўтказиб берган бўлсада, жавобгардаъвогарга томчилатиб суғориш технологияларини ўрнатиб бермаганлигини, ўтказилган пул маблағини ҳам қайтариб бермаганлигини, бунинг учун даъвогар**** кредит олиб, кредит фоизи ва суғурта **** тўлаб берганлигини билдириб, жавобгардан унга етказилган зарарни ҳамда шартнома **** **** учун **** сўм миқдорда пеня ундиришни сўрадилар. Суд, ишдаги мавжуд ҳужжатларини ўрганиб,даъвогар вакилларининг судда берган кўргазма ва фикрларини эшитиб,қуйидаги асосларга кўра даъвони қисман қаноатлантиришни, ишни кўриш билан боғлиқ суд х**** жавобгар зиммасига юклашни лозим топади. Ишдаги мавжуд ҳужжатлардан кўринишича, тарафлар ўртасида **** йил21 апрелда **** –сонлипудрат шартномаси тузилган. Шартномашартига кўра жавобгар даъвогарнинг23 гектар ер майдонида томчилатиб суғориш технологияси материаллари ва ускуналарини шартнома шартларига мувофиқ етказиб беришни, **** ишларини сифатли ****риб, **** ишлари якунланган сўнг даъвогарга фойдаланишга топшириш **** зиммасига олган.Шартноманинг умумий баҳоси **** сўмни ташкил этган. Шартнома шартига кўра даъвогар жавобгарга ишлар қийматининг 50 фоизи **** сўмниолдинданўтказиб берган.Жавобгарга ишларни 45 кун муддатда **** зиммасига олган. Лекин жавобгар шартнома билан зиммасига олган **** ****, ишларни **** даъвогарга топширмаган.Даъвогар томонидан ўтказиб берилган **** сўм пул маблағини қайтарибҳамбермаган. Тарафлар ўртасида тузилган шартноманинг 2.1, 10.1, 10.2, 10.3, 10.4 бандларига асосан белгиланган тартибда жавобгар даъвогарга **** ишларнинг ҳужжатлар асосида топшириши шарт эди.Жавобгар ушбу ҳужжатларни судга **** этмади.Бундай ҳолатда суд жавобгар ишларни **** деган хулосага келди.Шундан келиб чиққан ҳолда жавобгар даъвогар ўтказиб берган бўнак пулини қайтариб бериши шарт.Қайд этилганларга кўра даъвонинг **** сўмни ундириш қисми асосли бўлиб, суд даъво талабининг бу қисмини қаноатлантиришни лозим топди. Даъвогар томчилатиб суғориш технологияларни ўрнатиш **** учун “**** АТБ”Яккабоғ филиали билан **** йил 22 апрелда 62- сонли кредит шартномаси тузиб, **** сўм кредитни 14 фоиз устамаси билан олиб, **** сўмни жавобгарнинг ҳисоб **** **** йил 22 апрель 1- сонли тўлов топшириқномаси билан ўтказиб берган.Даъвогар кредит шартномаси асосида “ EX INSU N E” **** ига **** йил 22 апрелдаги 2-сонли тўлов топшириқномаси билан **** сўм суғурта тўловини тўлаб берган.Ушбу давр мобайнида **** даъвогарга **** сўм кредит фоизи ҳисоблаган. Тарафлар ўртасида тузилган шартноманинг 13.1 бандида томонларнинг бири шартнома **** **** ёки лозим **** **** **** айбдор томон иккинчи томонга етказилган зарарни қоплаши белгилаб қўйилган.Шартнома шартидан келиб чиққан ҳолда жавобгар даъвогарга **** сўм суғурта тўловини ҳамда **** сўм кредит фоизи зарар сифатида тўлаб бериши лозим. Юқорида қайд этилганларга кўра даъвонинг **** сўм суғурта тўловини ҳамда **** сўм кредит фоизини ундириш қисми асосли бўлиб суд даъво талабларининг бу қисминиқаноатлантиришни лозим топди. Тарафлар ўртасида тузилган шартноманинг 13.2 бандида томонлар шартнома шартини ****ҳар бир кечиктирилган кун учун **** **** қисми бўйича 0,4 фоиз миқдорда пеня тўлаши, пеня миқдори **** ишлар қийматининг 50 фоизидан ошмаслиги келишилган. Даъвогар жавобгарга шартнома шартига келиб чиққан ҳолдакечиктирилган **** кунга пеня ҳисоблаб,**** сўм пеня ундиришни сўрамоқда. Шартнома шартидан келиб чиққан ҳолда даъвогар жавобгарга асосли равишда пеня ҳисоблаб, уни ундиришни сўрамоқда. Ўзбекистон Республикасининг Фуқаролик Кодекси ****-моддасида агар тўланиши лозим бўлган неустойка кредиторнинг **** бузиш оқибатларига номутаносиблиги кўриниб турса, суд неустойкани камайтиришга ****.Бунда қарздор **** қай **** ****, **** иштирок этаётган тарафларнинг мулкий аҳволи, шунингдек кредиторнинг манфаатлари эътиборга олиниши кўрсатилган. Шунингдек, Ўзбекистон Республикаси Олий хўжалик суди Пленумининг 15.06.**** йилдаги ****-сонли “**** **** ёки лозим **** **** учун мулкий жавобгарлик тўғрисидаги фуқаролик қонун ҳужжатларини қўллашнинг айрим масалалари ****”ги Қарорининг 4-бандида Фуқаролик Кодексининг ****-моддасига мувофиқ суд қарздор томонидан **** **** ****, **** иштирок этувчи тарафларнинг мулкий аҳволини, шунингдек кредиторнинг манфаатларини эътиборга олиб, неустойка миқдорини камайтиришга ****. Шунга асосан даъвогарнинг жавобгардан****сўм пеня ундириш тўғрисидаги талабини қисман,яъни****сўмга қаноатлантиришни,қолган қисмини қаноатлантиришни рад этишни лозим деб топади. Ўзбекистон Республикаси Иқтисодий процессуал кодексининг68моддаси биринчи қисмида ишда иштирок этувчи ҳар бир шахс ўз талаблари ва эътирозларига асос қилиб келтираётган ҳолатларни исботлаши керак эканлиги қайд этилган. Ўзбекистон Республикаси Иқтисодий процессуал кодекснинг ****моддасида, суд **** ишда иштирок этувчи шахсларнинг қаноатлантирилган даъво талаблари миқдорига мутаносиб равишда уларнинг зиммасига юклатилиши белгиланган. Юқорида қайд этилган ҳолатларга ҳамда моддий ва процессуал қонун нормаларига асосланиб суд, даъвогарнинг даъво талабини қисман қаноатлантиришни, жавобгар ҳисобидан даъвогар фойдасига****сўм асосий қарз,**** сўм суғурта пули +****сўм ****кредитфоизи= жами****сўм зарарни, **** сўм пеня,****сўм почта ****, шунингдек республика бюджетига 1****, 48сўм давлат божива Олий суднинг депозит ҳисоб **** **** сўм ВКА ****ундиришни, даъвони қолган қисмини рад этишни лозим топди. Ўзбекистон Республикаси Иқтисодий процессуал кодексининг 68, ****, ****, ****-моддаларини қўллаб, суд қарорқилди: Даъвогарнинг даъво аризаси қисман қаноатлантирилсин. Жавобгар“Строй стар Голд Сервис” масъулияти чекланган жамиятидан: Даъвогар“****” фермер хўжалиги фойдасига **** сўм асосий қарз, **** сўм суғурта пули +****сўм ****кредитфоизи = жами****сўм зарарни, **** сўм пеня, **** сўмпочта ****; Республика бюджетига****, 48сўм давлат божи; Олий суднинг депозит ҳисоб **** **** сўм ВКА ****ундирилсин. Даъвонинг қолган қисми рад этилсин. Ҳал қилув қарори қонуний кучга киргандан сўнг ижро **** берилсин. Ҳал қилув қарори устидан Қашқадарё вилоят судининг иқтисодий ишлар бўйича судлов ҳайъатига бир ойлик муддат ичида апелляция тартибида шикоят бериш (протест келтириш) ёки ҳал қилув қарори қонуний кучга кирган кундан эътиборан олти ой ичида кассация тартибида шикоят бериш (протест келтириш) мумкин. Судья Ғ.Игамов