Решение #2843672 Экономические

****-сонли иқтисодий иш Биринчи инстанция судида ишни кўрган судья****ев Кассация инстанцияси судида маърузачисудья: **** БУХОРО ВИЛОЯТ СУДИНИНГ ИҚТИСОДИЙ ИШЛАР БЎЙИЧА СУДЛОВ ҲАЙЪАТИ КАССАЦИЯ ИНСТАНЦИЯСИНИНГ ҚАРОРИ **** **** йил 20 ноябрь Бухоровилоят судининг иқтисодий ишлар бўйича судлов ҳайъати судьяси **** раислигида, ҳайъат аъзолари судьялар **** ва****лардан иборат таркибда, судья катта ёрдамчиси **** котиблигида,даъвогар “Ҳудудгаз” акциядорлик жамиятивакили ****(**** йил 25 июндаги ****-сонли ишончнома асосида),жавобгар “**** **** ****” масъулияти чекланган жамиятивакиллари ****, М.Қўлдошова(**** йил 28 октябрдаги 4-сонли ишончномага асосида)лар иштирокида, даъвогар “Ҳудудгаз” акциядорлик жамиятинингжавобгар “**** **** ****” масъулияти чекланган жамиятидан **** сўм етказилган зарарни ундириштўғрисидаги даъво аризаси юзасидан қабул қилинган Пешку туманлараро иқтисодий судининг **** йил 22 июлдаги ҳал қилув қарорига нисбатан жавобгар“**** **** ****” масъулияти чекланган жамиятитомонидан берилган кассация шикоятини иқтисодий иш ҳужжатлари билан бирга Бухоро вилоят суди биносида ўтказилган очиқ суд **** кўриб чиқиб,қуйид гил рни аниқлади: Даъвогар “Ҳудудгаз” акциядорлик жамияти ( бундан буён матнда даъвогар деб юритилади) судга даъво ариза билан мурожаат қилиб, жавобгар “**** **** ****” масъулияти чекланган жамияти (бундан буён матнда жавобгар деб юритилади)дан **** сўм етказилган зарарни ундиришни сўраган. Пешку туманлараро иқтисодий судининг **** йил 22 июлдаги ҳал қилув қарори билан даъво аризаси қаноатлантирилиб, жавобгардан даъвогар фойдасига **** сўм етказилган зарар ва **** сўм почта **** ундириш белгиланган. Жавобгар мазкур ҳал қилув қароридан норози бўлиб кассация шикояти берган.Кассация шикоятида жиноят ишлари бўйича Ромитан туман судининг **** йил 5 сентябрдаги ҳукмига кўра, **** таъсисчиси ва раҳбари Ахмадов Жўрабек Комиловичдан етказилган зарарнинг **** сўм қоплаб берилганлиги инобатга олиниб, қолган **** сўм етказилган зарар “Ҳудудгаз”**** “Худудгаз Бухоро” ГТФ фойдасига ундириш белгиланганлиги, бироқ даъвогар яна такрорий ундириш **** иқтисодий судга мурожаат қилганлиги, биринчи инстанция суди бу ҳолатларни инобатга олмаганлигимаълум қилиниб, ҳал қилув қарорини бекор қилиш, даъво аризасини қаноатлантиришни тўлиқ рад этиш тўғрисида янги қарор чиқариш сўралган. Суд **** иштирок этган жавобгар вакиллари кассация шикоятида келтирган **** тасдиқлаб,жиноят ишлари бўйича Ромитан туман судининг **** йил 5 сентябрдаги ҳукмига кўра, **** таъсисчиси ва раҳбари Ахмадов Жўрабек Комиловичдан етказилган зарарнинг **** сўм қоплаб берилганлиги инобатга олиниб, қолган **** сўм етказилган зарардаъвогарфойдасига ундириш белгиланганлиги,ижро ҳужжати бўйича ундирув бўлмаганлигини, ижро ҳужжати қайтарилганлигини,даъвогар****ундириш ****такрораниқтисодий судга мурожаатқилганлигини, икки маротаба ундириш масаласи кўрилаётганлиги билдиришиб,ҳал қилув қарорини бекор қилишни, даъво аризасини қаноатлантиришни тўлиқ рад этиш тўғрисида янги қарор чиқаришнисўрашди. Суд **** иштирок этган даъвогар вакли жавобгарнинг кассация шикоятига эътироз билдириб, тарафлар ўртасида табиий газ тармоғидан фойдаланиш бўйича шартнома тузилганлигини, шартномавий муносабатлар давом этиб келаётганлигини, даъво талабидаги сумма газ тармоғига ноқонуний уланиш оқибатида ҳисобланганлигини, жавобгар раҳбари томонидансудҳукмибўйича тўлов амалга оширилмаганлигини, шартнома талаби бўйича **** зарарни ундириш сўралганлигини, жавобгар қарздорликни тан олиб бўлиб-бўлиб тўлаш **** келишув битими тузилганлигини билдириб, жавобгарнинг кассация шикоятини қаноатлантиришни рад этишни, биринчи инстанция судининг ҳал қилув қарорини ўзгаришсиз қолдиришни сўради. Судлов ҳайъати иш бўйича маърузачи судьянинг маърузасини тинглаб, тарафлар вакилларининг тушунтиришларини эшитиб, қуйида келтирилган асосларга кўра, жавобгарнинг кассация шикоятини қаноатлантиришни рад этишни, биринчи инстанция судининг ҳал қилув қарорини ўзгаришсиз қолдиришни, суд **** жавобгардан ундиришни лозим топади. ИПК ****-моддасининг олтинчи қисмига биноан, суднинг ҳал қилув қарори қонуний ва асослантирилган бўлиши керак.У суд **** текширилган далилларгагина асосланган бўлиши мумкин. ИПК ****-моддасига кўра, суд ишни кассация тартибида кўриш чоғида биринчи инстанция суди ҳал қилув қарорининг қонунийлиги ва асослилигини текширади.Суд янги далилларни текшириши ва янги фактларни аниқлаши мумкин.Кассация инстанцияси суди биринчи инстанция судининг ҳал қилув қарорини тўлиқ **** текшириши шарт. Иш ҳужжатларидан аниқланишича, “Ҳудудгазтаъминот” **** “Ҳудудгаз Бухоро” газ таъминоти филиалива жавобгар********-сонли (ҳозирги ****-сонли) ўртасида табиий газни улгуржи истеъмолчиларга етказиб бериш ва қабул қилиш шартномаси тузилган.Шартномага асосанистеъмолчи сифатида тузилган шартномага асосан таъминотчи истеъмолчининг иссиқхона хўжалигига табиий газ етказиб бериш, истеъмолчи эса ўз навбатида тўловни амалга ошириш **** олган. Табиий газ етказиб бериш бўйича шартноманинг 4.6-бандида, Истеъмолчи ҳар ойнинг 10-санасига қадар аввалги ойда истеъмол қилинган газ учун якуний ҳисоб-китобни амалга ошириши керак. Аниқланишича,**** йилнинг 1 апрел ҳолатидажавобгарнинг 72******** сўм миқдордаги дебитор қарздорлиги мавжуд бўлганлиги сабабли жавобгарга тегишлииссиқхона хўжалиги табиий газ тармоғидан ****. Жавобгар томонидан шартнома шартлари қўпол равишда бузилиб, **** йилги қишки мавсумда олдинги қарздорликни бартараф қилмасдан, таъминотчи **** рухсатисиз, ўзбошимчалик билан газ таъминоти **** ҳаракатдаги газ тармоғига уланиб, иссиқхона хўжалигида табиий газдан ноқонуний фойдаланиб турилганлиги ҳолати **** йилнинг 24 феврал куни аниқланган. Ҳолат жойида расмийлаштирилган ва тегишли ҳуқуқни муҳофаза қилиш органига қонуний чора кўришлик учун юборилган. Жиноят ишлари бўйича Ромитан туман судининг **** йил 5 сентябрдаги ҳукмига кўра, “K RI -SUL ON GRO” **** таъсисчиси ва раҳбари Ахмадов Жўрабек Комилович айбдор деб топилган ва ундан етказилган жами **** сўмнинг **** сўми қоплаб берилганлиги инобатга олиниб, қопланмай қолган **** сўм етказилган зарар “Ҳудудгазтаъминот” **** “Ҳудудгаз Бухоро” ГТФ фойдасига ундирилиши белгиланган. Бироқ, жавобгар раҳбари томониданзарар қоплаб берилмаган. **** ижро бюросининг Ромитан туман бўлими томонидан **** йил 25 мартдаги қарори билан жиноят иши юзасидан берилган ****-01-сонли ижро ҳужжати бўйича иш юритиш тугатилган. Даъвогартомонидан **** йил 22 майда ****-сонлиогоҳлантириш хати ва талабнома биланжавобгаргамурожаат қилиб, зарарсуммасини 5 кун муддатда тўлашсўралган. Жавобгартомониданогоҳлантириш хатини оқибатсиз қолдирган. Шу сабабли, даъвогар даъво аризасидаги талаб билан судга мурожаат қилган. Ўзбекистон Республикаси Фуқаролик кодекси (бундан буён матнда ФК деб юритилади) 8 ва ****-моддаларига асосан **** шартномадан, зиён етказиш натижасида ҳамда ушбу Кодексда кўрсатилган бошқа асослардан келиб чиқади. Ўзбекистон Республикаси Фуқаролик кодекси ****-моддаси биринчи қисмига кўра, ғайриқонуний ҳаракат (ҳаракатсизлик) туфайли фуқаронинг шахсига ёки мол-мулкига етказилган зарар, шунингдек юридик шахсга етказилган зарар, шу жумладан бой берилган фойда зарарни етказган шахс томонидан тўлиқ **** қопланиши лозим. Биринчи инстанция суди даъвогарнинг жавобгардан қопланмай қолган **** сўм етказилган зарар суммасини ундириш **** тўғри хулосага келган. Чунки, биринчидан суднинг ҳукми бўйича етказилган зарар жавобгар таъсисчиси ва раҳбари Ж.Аҳмадовдан ундирилиши белгиланган бўлсада, у томонидан **** сўмлик етказилган зарар суммаси тўлаб берилмаган. Иккинчидан, ФКнинг ****-моддасида, юридик шахс ёхуд фуқаро ўз ходими меҳнат (хизмат, лавозим) **** **** турган **** етказган зарарни қоплайди.Ушбу бобнинг қоидаларига мувофиқ, меҳнат шартномаси асосида, шунингдек фуқаровий-ҳуқуқий шартнома асосида иш **** фуқаролар, агар бунда ишларни бехатар олиб бориш юзасидан тегишли юридик шахснинг ёки фуқаронинг топшириғи бўйича ёки назорати остида ҳаракат қилган бўлсалар ёки ҳаракат қилишлари лозим бўлган бўлса, ходимлар деб эътироф этиладилар.Хўжалик ширкатлари ва жамиятлари, ишлаб чиқариш кооперативлари ўз иштирокчилари (аъзолари) томонидан улар ширкат ва жамият ёки кооперативнинг тадбиркорлик, ишлаб чиқариш ёки бошқа фаолиятини амалга ошириш **** етказилган зарарни қоплайдилар. Учинчидан, жавобгар раҳбарининг айбли ҳаракати оқибатида даъвогарга зарар етказилганлиги суд ҳукми билан исботланган бўлсада, зарар айбдор шахс томонидан тўлиқ қопланмаган.Шу боис, жавобгар юридик шахсистеъмолчисифатида шартномавий муносабатдан келиб чиқиб, даъвогар олдида етказилган зарарни тўлаш **** озод қилинмайди. Шу сабабли даъвогарнинг қопланмай қолган зарар суммасини жавобгар **** ундириш талаби асосли. Қолаверса, низо вужудга келган **** амалда бўлган Ўзбекистон ****ҳкамасининг**** йил 12 январдаги 22-сонли қарори билан тасдиқланган (ушбу ҳужжат **** йил 10 июнда ўз кучини йўқотган) “Табиий газдан фойдаланиш қоидалари”нинг **** бандларига кўра, табиий газдан узиб қўйилганидан снг яна ўзбошимчалик билан уларнган ҳолда истеъмол қилинган табиий газ ****, унинг қиймати, газ тармоғидан узиб қўйилган **** бошлаб газдан фойдаланиш ускунасининг сутканинг 24-соатида тўлиқ қувват билан ишлаши ҳисобидан келиб чиққан ҳолдааниқланади. Бунда рухсатсиз фойдаланилган газ **** қийматининг ундирилиши истеъмолчини қоидани бузганлик учун қонун ҳужжатларида белгиланган тартибда жавобгарликдан озод қилмайди. Юқорида баён этилганларга кўра, судлов ҳайъати жавобгарнинг кассация шикоятида келтирган **** билан келишмайди. Биринчи инстанция суди ишда аниқланган ҳолатлар ва қонунчилик талабидан келиб чиқиб,даъво аризасини тўлиқ қаноатлантириб,жавобгардан ************ сўм миқдорида етказилган зарарни ундириш**** қонуний хулосага келган. Иш ҳужжатларида суднинг ҳал қилув қарорини бекор қилиш ёки ўзгартириш учун ИПК ****-моддасида белгиланган асослар мавжуд эмас. ИПК ****-моддаси биринчи қисмининг 1-бандига мувофиқ, кассация инстанцияси суди кассация шикоятини (протестини) кўриш натижалари бўйича ҳал қилув қарорини ўзгаришсиз қолдиришга ****. Кассация инстанцияси суди ишда аниқланган ҳолатлар ва қонунчилик талабидан келиб чиқиб, биринчи инстанция суди моддий ва процессуал қонун нормаларини тўғри қўллаганлигини инобатга олиб, жавобгарнинг кассация шикоятини қаноатлантиришни рад этишни, биринчи инстанция судининг ҳал қилув қарорини бекор ўзгаришсиз қолдиришни лозим топади. ИПК ****-моддасининг биринчи қисмига кўрасуд **** ишда иштирок этувчи шахсларнинг қаноатлантирилган даъво талаблари миқдорига мутаносиб равишда уларнинг зиммасига юклатилади. Ушбу модданинг тўққизинчи қисмига кўра, ишда иштирок этувчи шахсларнинг апелляция, кассацияватафтиш тартибидаги шикояти бериш билан боғлиқ ҳолда қилган суд **** ушбу моддада баён этилган қоидаларга мувофиқ ****. Судлов ҳайъати, суд **** ундириш масаласини муҳокама қилиб, жавобгарнинг кассация шикоятини қаноатлантириш рад этилганлиги боис, жавобгар томонидан республика бюджетига олдиндан тўланган **** сўм давлат божи ва **** сўм почта **** инобатга олиб, унинг зиммасида қолдиришни, жавобгардан республика бюджетига кассация инстанцияси суди учун **** сўм давлат божи ундиришни лозим топди. Юқоридаги баён этилганларга асосланиб,Ўзбекистон Республикаси Иқтисодий процессуал кодексининг ****, ****-моддаларини қўллаб, судлов ҳайъати қарорқилади: Жавобгар“**** **** ****” масъулияти чекланган жамиятинингкассацияшикоятини қаноатлантириш рад этилсин. Пешку туманлараро иқтисодий судининг **** йил 22 июлдаги ҳал қилув қарориўзгаришсиз қолдирилсин. Жавобгар“**** **** ****”масъулияти чекланган жамиятиданреспублика бюджетигакассация инстанцияси суди учун **** сўм давлат божи ундирилсин. Қарор юзасидан ижро **** берилсин. Қарор қабул қилинган кундан эътиборан қонуний кучга киради. Қарор устидан ҳал қилув қарори қонуний кучга киргач бир йил муддат ичида биринчи инстанция суди орқали Бухоро вилоят суди иқтисодий ишлар бўйича судлов ҳайъатига тафтиш тартибида шикоят қилиниши (протест келтирилиши) мумкин. Раислик қилувчи ҳайъат аъзолари **** **** **** ****-сонли иқтисодий иш маърузачисудья: **** БУХОРО ВИЛОЯТ СУДИНИНГ ИҚТИСОДИЙ ИШЛАР БЎЙИЧА СУДЛОВ ҲАЙЪАТИ КАССАЦИЯ ИНСТАНЦИЯСИНИНГ **** ҚАРОРИ **** йил 20 ноябрь Бухоровилоят судининг иқтисодий ишлар бўйича судлов ҳайъати судьяси **** раислигида, ҳайъат аъзолари судьялар **** ва **** иборат таркибда, судья катта ёрдамчиси **** котиблигида, даъвогар “Ҳудудгаз” акциядорлик жамиятивакили ****(**** йил 25 июндаги ****-сонли ишончнома асосида),жавобгар “**** **** ****” масъулияти чекланган жамиятивакиллари ****, М.Қўлдошова(**** йил 28 октябрдаги 4-сонли ишончномага асосида)лар иштирокида, даъвогар “Ҳудудгаз” акциядорлик жамиятинингжавобгар “**** **** ****” масъулияти чекланган жамиятидан **** сўм етказилган зарарни ундириштўғрисидаги даъво аризаси юзасидан қабул қилинган Пешку туманлараро иқтисодий судининг **** йил 22 июлдаги ҳал қилув қарорига нисбатан жавобгар“**** **** ****” масъулияти чекланган жамиятитомонидан берилган кассация шикоятини иқтисодий иш ҳужжатлари билан бирга Бухоро вилоят суди биносида ўтказилган очиқ суд **** кўриб чиқиб,Ўзбекистон Республикаси Иқтисодий процессуал кодексининг ****, ****-моддаларини қўллаб, судлов ҳайъати қарорқилади: Жавобгар“**** **** ****” масъулияти чекланган жамиятинингкассацияшикоятини қаноатлантириш рад этилсин. Пешку туманлараро иқтисодий судининг **** йил 22 июлдаги ҳал қилув қарориўзгаришсиз қолдирилсин. Жавобгар“**** **** ****”масъулияти чекланган жамиятиданреспублика бюджетигакассация инстанцияси суди учун **** сўм давлат божи ундирилсин. Қарор юзасидан ижро **** берилсин. Қарор қабул қилинган кундан эътиборан қонуний кучга киради. Қарор устидан ҳал қилув қарори қонуний кучга киргач бир йил муддат ичида биринчи инстанция суди орқали Бухоро вилоят суди иқтисодий ишлар бўйича судлов ҳайъатига тафтиш тартибида шикоят қилиниши (протест келтирилиши) мумкин. Раислик қилувчи ҳайъат аъзолари **** **** ****