Решение #2843703 Экономические

****-сонлииқтисодийиш ЎЗБЕКИСТОН РЕСПУБЛИКАСИ НОМИДАН ҲАЛҚИЛУВҚАРОРИ Қарши шаҳри ****5йил 20 ноябрь Ғузор туманлараро иқтисодий судининг судьяси **** раислигида, судья ёрдамчиси **** котибалигида, аризачи Ўзбекистон Республикаси Экология, атроф-муҳитни муҳофаза қилиш ва иқлим ўзгариши вазирлигининг Қашқадарё вилоят бошқармаси жавобгар Ғузор туман йўллардан фойдаланиш **** экологик нормативлар лойиҳаси, экологик экспертизанинг ижобий хулосасини олгунига қадар фаолиятини **** тўхтатиб туриш тўғрисидаги аризаси бўйича иқтисодий ишни, аризачи вакиллари Н.Оқбоев, ****қулов (ишончномага асосан) иштирокида суд биносида, очиқ суд **** кўриб чиқиб, қуйидагиларни аниқлади: аризачи Ўзбекистон Республикаси Экология, атроф-муҳитни муҳофаза қилиш ва иқлим ўзгариши вазирлигининг Қашқадарё вилоят бошқармаси жавобгар Ғузор туман йўллардан фойдаланиш **** экологик нормативлар лойиҳаси, экологик экспертизанинг ижобий хулосасини олгунига қадар фаолиятини **** тўхтатиб туришни сўраган. Суд **** **** ва жойи тўғрисида тегишли тартибда хабардор қилинган жавобгар суд **** келмади. Ўзбекистон Республикаси Иқтисодий процессуал кодекси (бундан буён матнда ИПК деб юритилади)нинг ****, ****-моддаларига асосан суд ишни унинг иштирокисиз кўриб чиқишни лозим топди. Суд **** иштирок этган аризачи вакиллари аризадаги **** таъкидлаб, аризани қаноатлантиришни сўради. ИПКнинг ****-моддасига кўра, ҳуқуқий таъсир чораларини қўллаш тўғрисидаги ишлар ушбу Кодексда назарда тутилган қоидалар бўйича, мазкур бобда белгиланган хусусиятлар инобатга олинган ҳолда кўрилади. ИПКнинг ****-моддасига кўра, фаолиятни чеклаш, тўхтатиб туриш ва **** ҳуқуқий таъсир чораларидан бири ҳисобланади. “Табиатни муҳофаза қилиш тўғрисида”ги Ўзбекистон Республикаси Қонунининг 15-моддасида ****, ташкилотлар ва муассасалар атроф муҳитга таъсирнинг йўл қўйилиши мумкин бўлган энг юқори **** тартибга солувчи экологик ва бошқа йўсиндаги мезонларни ишлаб чиқишлари шартлиги, экологик нормативлар Ўзбекистон Республикаси Экология ва атроф-муҳитни муҳофаза қилиш давлат қўмитаси, Ўзбекистон Республикаси Соғлиқни **** вазирлиги, Ўзбекистон Республикаси Саноат хавфсизлиги давлат қўмитаси томонидан ўз ваколатларига мувофиқ тасдиқланиши, ушбу қонуннинг 25-моддаси иккинчи қисмида эса давлат экология экспертизасининг ижобий хулосасисиз лойиҳаларни рўёбга чиқариш ман этилиши, 41-моддасида ****, иншоотлар ва бошқа объектларни жойлаштириш, лойиҳалаш, қуриш, реконструкциялаш, кенгайтириш ва техника билан қайта ускуналаш, улардан фойдаланиш ва уларни тугатиш чоғида экология хавфсизлиги талаблари****, табиатни муҳофаза қилиш чоратадбирлари назарда тутилмоғи лозимлиги, ****, ташкилотлар, муассасалар, 2 айрим шахслар чиқитсиз ва камчиқит технологияларни жорий этишлари, чиқиндиларнинг ҳосил бўлишини камайтиришлари, уларни зарарсизлантиришлари ва қайта ишлашлари, чиқиндиларни навларга ****, тўплаш, кўмиб ташлаш ва улардан фойдаланиш қоидаларига риоя этишлари шартлиги, фаолияти атроф табиий муҳитга анча зарарли экологик таъсир этиши мумкин бўлган йирик халқ хўжалик объектларини ривожлантириш ва жойлаштириш тўғрисидаги қарорлар давлат экология экспертизаси хулосасига асосан Ўзбекистон ****ҳкамаси томонидан қабул қилиниши, экология талабларига жавоб бермайдиган объектларни фойдаланишга топшириш ман этилиши белгиланган. Шунингдек, “Атмосфера ҳавосини муҳофаза қилиш тўғрисида”ги Ўзбекистон Республикаси Қонунининг 12-моддасида атмосфера ҳавосига физикавий омилларнинг зарарли таъсир кўрсатиши йўл қўйиладиган тегишли **** ошмаслиги зарурлиги, 21-моддасида атмосфера ҳавосини ифлослантирувчи манба бўлиши ёки ҳавога бошқа тарзда зарарли таъсир кўрсатиши мумкин бўлган техноген ҳосилаларни аҳоли пунктлари ҳудудида ёки уларга яқин ерларда жойлаштириш ****, атмосфера ҳавосини ифлослантирувчи манба ҳисобланадиган ишлаб чиқариш ва истеъмол чиқиндилари қайта ишланиши, тозаланиши, дезодорация қилиниши ёки махсус полигонларда **** зарурлиги, бундай полигонларнинг жойи маҳаллий давлат ҳокимияти органлари томонидан давлат экологик экспертизасининг ижобий хулосаси мавжуд бўлганда, Ўзбекистон Республикаси Соғлиқни **** вазирлиги билан келишилган ҳолда белгиланиши назарда тутилган. Иш ҳужжатларига кўра, **** **** **** **** фаолият юритиб келган. “Атмосфера ҳавосини муҳофаза қилиш тўғрисида”ги Ўзбекистон Республикаси Қонунининг 24-моддаси биринчи қисмида фаолияти атмосфера ҳавосига ифлослантирувчи моддаларни, биологик организмларни, иссиқхона газларини ва озонни бузувчи моддаларни чиқариш ҳамда унга физикавий омилларнинг зарарли таъсир кўрсатиши билан боғлиқ бўлган ****, муассасалар ва ташкилотлар: атмосфера ҳавосига чиқариладиган чиқиндиларни тозалаш ва унга зарарли физикавий таъсирни камайтириш учун иншоотлар, қурилмалар ва асбобускуналардан, шунингдек уларнинг устидан назорат қилиш воситаларидан фойдаланиш ҳамда уларнинг ишлаш қоидаларига риоя этиши; озонни бузувчи моддаларнинг ҳисобини юритиши, уларнинг атмосфера ҳавосига чиқарилишига йўл қўймаслиги, рециркуляцияни (уларни қайта ишлатиш **** бирламчи тозалашни) амалга ошириши; хўжалик объектлари теварагида санитария-муҳофаза зоналарини барпо этиши; атмосфера ҳавосига ифлослантирувчи моддалар чиқаришнинг йўл қўйиладиган доирадаги нормативларини белгилаши; атмосфера ҳавосига ифлослантирувчи моддалар чиқаришни ҳамда унга зарарли физикавий таъсирни камайтириш ва (ёки) бартараф этиш чоратадбирларини кўриши; атмосфера ҳавосига ифлослантирувчи моддалар чиқарилиши ҳамда унга физикавий омиллар зарарли таъсирининг йўл қўйиладиган доирадаги 3 нормативларига риоя этилиши устидан назоратни амалга ошириши, уларнинг ҳисобини юритиши ва статистика ҳисоботини **** этиши; атмосфера ҳавосига ифлослантирувчи моддалар чиқарилишининг сифат ва миқдорий таркибини аниқлаш учун намуналар олинишини таъминлаши ҳамда ўлчовларни амалга ошириши; ёқиш учун мўлжалланмаган жойларда ва (ёки) қурилмаларда ёқилғининг, ёқилғи сифатида фойдаланиладиган моддаларнинг ёки моддалар аралашмасининг ёқилишига, шунингдек ёқилғи ҳисобланмайдиган материаллар ва чиқиндиларнинг ёқилишига йўл қўймаслиги, бундан ёқиш махсус ускуналардан фойдаланиб ҳамда атмосфера ҳавосини муҳофаза қилиш тўғрисидаги ва чиқиндилар тўғрисидаги қонунчилик талабларига риоя этган ҳолда амалга оширилган ҳоллар мустасно; энергияни тежовчи ва (ёки) ресурсларни тежовчи технологияларни жорий этиш ҳамда экологик жиҳатдан тоза энергия манбаларидан фойдаланиш чоратадбирларини кўриши; метеорологик шароитлар ноқулай келиши кутилаётганлиги муносабати билан атмосфера ҳавосига ифлослантирувчи моддалар ва биологик организмлар чиқарилишини камайтириш юзасидан Ўзбекистон Республикаси Экология ва атроф-муҳитни муҳофаза қилиш давлат қўмитаси билан келишилган тадбирларни ****; **** ва транспорт коммуникацияларининг таъсир доирасида атроф-муҳитга ҳамда аҳоли соғлиғига зарарли таъсир кўрсатилишини баҳолашдан ўтказиши; кучли таъсир этувчи заҳарли моддаларни ҳамда буғланувчи бирикмаларни ****, ташиш шартларига, улардан фойдаланиш ва улардан бўшаган идишларни зарарсизлантириш қоидаларига риоя этиши; атмосфера ҳавосига бирйўла ва авария туфайли ифлослантирувчи моддалар чиқарилишининг, яширин хавфли вазиятлар юзага келишининг олдини олиш, шунингдек атмосфера ҳавосининг трансчегаравий ифлосланишини камайтириш юзасидан чоралар кўриши; чиқиндиларнинг утилизация қилинишини таъминлаши ҳамда улар тўпланиб қолганида ва қайта ишланаётганида атмосфера ҳавосини ифлослантиришнинг олдини олиш чораларини кўриши шартлиги белгиланган. Ўзбекистон ****ҳкамасининг **** йил 7-сентябрдаги “Атроф муҳитни таъсирини баҳолаш механизмини янада такомиллаштириш тўғрисида”ги ****сонли қарорининг 2-иловасида тегишли тоифага асосан давлат экологик экспертиза хулосаси олиниши лозимлиги кўрсатилган. Аризачи томонидан жавобгарнинг Ғузор тумани ҳудудидаги фаолияти юзасидан амалдаги қонунчилик талабларига риоя этилиш ҳолати бўйича мавжуд ҳужжатлар ва маълумотларга мувофиқ экологик таҳлилий мониторинг ўтказилган. Ўтказилган мониторинг натижаларига кўра, **** **** “****”кўчаси, ****, “Йўллар ва шосселар қуриш” иқтисодий фаолият тури билан 17.10.**** йилда бошлаган бўлиб, “Йўллар ва шосселар қуриш” фаолияти учун экологик нормативлар лойиҳасиишлаб чиқилмаган ва давлат экологик экспертиза хулосаси олинмаганлиги аниқланган. Аризачи томонидан **** йил 13 мартдаги ****-сонли ва **** йил 24 декабрдаги ****-сонли огоҳлантириш хатлари берилган бўлсада, ҳозирги кунга 4 қадар жавобгар томонидан экологик экспертиза хулосаси олмасдан фаолият кўрсатиб келмоқда. Натижада, аризачи судга ариза билан мурожаат қилиб, жавобгарнинг фаолиятини **** тўхтатиб туришни сўраган. Ўзбекистон Республикаси Конституциясининг ****-моддаси мувофиқ, Ўзбекистон Республикасида одил судлов **** суд томонидан амалга оширилади. Ўзбекистон Республикасида суд ҳокимияти қонун чиқарувчи ва ижро этувчи ҳокимиятдан, сиёсий партиялардан, фуқаролик жамиятининг бошқа институтларидан **** ҳолда иш юритади. “Табиатни муҳофаза қилиш тўғрисида”ги Ўзбекистон Республикаси Қонунининг 41-моддасига кўра, ****, иншоотлар ва бошқа объектларни жойлаштириш, лойиҳалаш, қуриш, реконструкциялаш, кенгайтириш ва техника билан қайта ускуналаш, улардан фойдаланиш ва уларни тугатиш чоғида экология хавфсизлиги талаблари ****, табиатни муҳофаза қилиш чора-тадбирлари назарда тутилмоғи лозим. ****, ташкилотлар, муассасалар, айрим шахслар чиқитсиз ва камчиқит технологияларни жорий этишлари, чиқиндиларнинг ҳосил бўлишини камайтиришлари, уларни зарарсизлантиришлари ва қайта ишлашлари, чиқиндиларни навларга ****, тўплаш, кўмиб ташлаш ва улардан фойдаланиш қоидаларига риоя этишлари шарт. Фаолияти атроф табиий муҳитга анча зарарли экологик таъсир этиши мумкин бўлган йирик халқ хўжалик объектларини ривожлантириш ва жойлаштириш тўғрисидаги қарорлар давлат экология экспертизаси хулосасига асосан Ўзбекистон ****ҳкамаси томонидан қабул қилинади. Ўзбекистон ****ҳкамасининг **** йил 15 январдаги 29-сонли қарори билан тасдиқланган “Ўзбекистон Республикаси Экология ва атроф муҳитни муҳофаза қилиш давлат қўмитаси тўғрисида”ги Низомнинг 22-банди 10-кичик бандига кўра, атроф муҳитга зарарли таъсир кўрсатаётган ташкилотлар, иншоотлар ва бошқа объектлар фаолиятини чеклаш, тўхтатиб туриш, тўхтатиш ва (ёки) қайта ихтисослаштириш тўғрисида, шунингдек атроф муҳитга, фуқароларнинг ҳаёти ва соғлиғига етказилган зарарнинг ўрнини қоплаш **** судга ариза билан мурожаат қилиш ҳуқуқига эга. ИПКнинг 74-моддасига кўра суд далилларга ишнинг барча ҳолатларини жамлаб, уларни суд **** қонунга амал қилган ҳолда ҳар томонлама, тўлиқ ва холис кўриб чиқишга асосланган ўз ички ишончи бўйича баҳо беради.Ҳар бир далил ишга алоқадорлиги, **** ва ишончлилиги нуқтаи назаридан, далилларнинг йиғиндиси эса, етарлилиги нуқтаи назаридан баҳоланиши лозим.Агар текшириш натижасида далилнинг **** тўғри келиши аниқланса, у ишончли деб тан олинади.Ҳеч қандай далил суд учун олдиндан белгилаб қўйилган кучга эга эмас. Мазкур ҳолатда, жавобгар томонидан амалдаги қонун талаблари бузилганлиги ҳолати ишдаги мавжуд ҳужжатлар билан ўз тасдиғини топганлигибоис, суд аризачининг жавобгарнинг фаолиятини аризада келтирилган камчиликлар бартараф этилгунга қадар **** тўхтатиб туришни лозим топади. ИПК ****-моддасининг биринчи қисмига асосан суд **** ишда иштирок этувчи шахсларнинг қаноатлантирилган даъво талаблари миқдорига мутаносиб равишда уларнинг зиммасига юклатилиши белгиланган. 5 “Давлат божи тўғрисида”ги Ўзбекистон Республикаси Қонунининг 9моддаси биринчи қисми 19-бандида аризачи ва жавобгар — ҳуқуқий таъсир чораларини қўллаш тўғрисидаги ишлар бўйича давлат божи тўлашдан озод қилинган. Қайд этилганларга кўра суд, аризачининг аризасини қаноатлантиришни, олдиндан тўланган 41.**** сўм почта **** жавобгар зиммасига юклашни, тарафлар давлат божи тўлашдан озод этилганлиги сабабли давлат божи ундирмасликни лозим топади. Юқоридагиларни инобатга олиб, Ўзбекистон Республикаси Иқтисодий процессуал кодексининг 74, ****, ****, ****, ****, ****, ****-моддаларини қўллаб, суд қарорқилди: Аризачи Ўзбекистон Республикаси Экология, атроф-муҳитни муҳофаза қилиш ва иқлим ўзгариши вазирлиги Қашқадарё вилояти бошқармасининг аризаси қаноатлантирилсин. Жавобгар Ғузор туман йўллардан фойдаланиш **** экологик нормативлар лойиҳаси, экологик экспертизанинг ижобий хулосасини олгунига қадар фаолияти **** тўхтатиб турилсин. Жавобгар Ғузор туман йўллардан фойдаланиш **** фаолиятини **** тўхтатиб туриш аризачи Ўзбекистон Республикаси Экология, атроф-муҳитни муҳофаза қилиш ва иқлим ўзгариши вазирлиги Қашқадарё вилояти бошқармаси зиммасига юклатилсин. Жавобгар Ғузор туман йўллардан фойдаланиш **** аризачи Ўзбекистон Республикаси Экология, атроф-муҳитни муҳофаза қилиш ва иқлим ўзгариши вазирлиги Қашқадарё вилояти бошқармаси фойдасига 41.**** сўм почта **** ундирилсин. Ҳал қилув қарори нусхаси тарафларга юборилсин. Тарафлар давлат божи тўлашдан озод этилганлиги инобатга олинсин. Ҳал қилув қарори қонуний кучга киргач суд **** ундириш қисмига ижро **** берилсин. Ҳал қилув қароридан норози томонлар у қабул қилинган кундан эътиборан ўн кун ичида шу суд орқали вилоят судининг иқтисодий ишлар бўйича судлов ҳайъатига апелляция тартибида ёки қонуний кучга кирган ва апелляция тартибида кўрилмаган ҳал қилув қарори устидан у қонуний кучга кирган кундан эътиборан белгиланган тартибда кассация тартибида шикоят бериши (протест келтириши) мумкин. Судья ****