Решение #2843713 Экономические

****25-сонли иш ЎЗБЕКИСТОНРЕСПУБЛИКАСИНОМИДАН ҲАЛҚИЛУВҚАРОРИ Қарши шаҳар **** йил20 ноябрь Ғузор туманлараро иқтисодий суди судьяси **** раислигида, судья ёрдамчиси **** котиблигида даъвогар “Nish nkl st r t xxizm t” MTP масъулияти чекланган жамиятининг жавобгар “Ўзбекситон” фермер хўжалигига нисбатан берилган даъво аризаси бўйича ишни даъвогар вакили **** (ишончнома асосида) иштирокида суд биносида очиқ суд **** кўриб чиқиб, қуйидагиларни аниқлади: даъвогар “Nish nkl st r t xxizm t” MTP масъулияти чекланган жамиятининг жавобгар “Ўзбекситон” фермер хўжалигига нисбатан даъвогарнинг АТБ **** Нишон филиалидаги ****305****сонли **** 17.04.**** йилда68.****.****сўмга жойлаштирилган №01-сонли тўлов талабномасини ижро этиш мумкин эмас деб топишни сўраган. Суднинг **** йил3 ноябрдаги **** билан ишга низонинг предметига нисбатан **** талаблар билан арз қилмайдиган учинчи шахс сифатида “****” АТБ жалб этилган. Жавобгар ва учинчи шахс вакили суд **** **** ва жойи тўғрисида тегишли тартибда хабардор қилинган бўлса-да суд **** келмади. Суд, ИПКнинг ****, ****-моддаларига асосан, ишни уларнинг иштирокисиз кўриб чиқишни лозим топди. Суд **** иштирок этган даъвогар вакили даъво талабларини қувватлаб, даъвогар суднинг қарори билан **** деб топилганлиги, тўловга қобилиятсизлик тўғрисидаги қонунга асосан қарздор **** деб топилганлиги учун унинг **** **** ёпилиши, ягона тугатиш **** очилиши лозимлиги, кредиторлар билан ҳисоб-китоблар **** тугатиш **** орқали амалга оширилишини, даъвогарнинг ҳисоб **** жавобгар томонидан қўйилган тўлов талабномаси **** олинмаганлиги сабабли асосий ҳисоб **** ёпиш имкони бўлмаётганлиги сабабли даъвони тўлиқ қаноатлантиришни сўради. Суд ишда иштирок этувчи шахсларнинг тушунтиришларини эшитиб, даъво аризасида келтирилган ҳолатларни иш ҳужжатлари билан бирга муҳокама қилиб, уларни баҳолаб, даъвони қаноатлантиришни лозим топади. Иш ҳужжатларига кўра,Қарши туманлараро иқтисодий судининг **** йил9январдаги ****410/****-сонли ҳал қилув қарори билан даъвогар тўловга қобилиятсиз деб топилган ва унга нисбатан тугатишга доир иш юритиш бошланиб, тугатиш бошқарувчи этиб****қовтайинланган. “Тўловга қобилиятсизлик тўғрисида”ги Ўзбекистон Республикаси Қонуни (бундан буён матнда Қонун деб юритилади)нинг ****-моддасига асосан суд томонидан қарздорни **** деб топиш ва тугатишга доир иш юритишни бошлаш тўғрисида қарор қабул қилинган пайтдан эътиборан қарздорнинг ишларини бошқариш ҳамда қарздорнинг мол-мулкини тасарруф этиш бўйича барча ваколатлар тугатиш бошқарувчисининг зиммасига ўтади, жумладан унингзиммасига қарздорнинг мол-мулки бут **** таъминлаш чораларини, 2 кредиторлар талаблари реестрини юритиши ва уларнинг талабларини кўриб чиқиш каби **** ҳам юклатилган. Қонуннинг ****-моддасига кўра, тугатиш бошқарувчиси тугатишга доир иш юритиш жараёнида қарздорнинг сўмда юритиладиган ягона ва валютада юритиладиган **** фойдаланиши шарт. Шу боисдан тугатиш бошқарувчиси томонидан даъвогарнинг **** **** ўрганилганда, жавобгар томонидан даъвогардан68.****.****сўмқарзни ундириш бўйича тўлов талабномаси қўйилганлиги аниқланган. Даъвогарнинг **** мавжуд **** ёпиш ҳамда ягона тугатиш ҳисоб **** очиш учун жавобгаргадаъвогарнинг **** жойлаштирилган тўлов талабномасини **** олиш бўйича талабнома юборилган. Бироқ, жавобгар томонидан тўлов талабномаси **** олинмасдан, даъвогарнинг талабномаси оқибатсиз қолдирилган. Натижада, мазкур низо юзага келган ҳамда даъвогар судга даъво аризаси билан мурожаат қилган. Ўзбекистон Республикаси Конституциясининг 15-моддасига биноан, Ўзбекистон Республикасида Ўзбекистон Республикаси Конституцияси ва қонунларининг устунлиги сўзсиз тан олинади. Ўзбекистон Республикаси Конституцияси мамлакатнинг бутун ҳудудида олий юридик кучга эга, тўғридан-тўғри амал қилади ва ягона ҳуқуқий маконнинг асосини ташкил этади. Ўзбекистон Республикаси Марказий **** бошқарувининг **** йил 15 февралдаги ****-сон қарорига иловага мувофиқ тасдиқланган “Ўзбекистон Республикасида **** пулсиз ҳисоб-китоблартўғрисида”гиНизом (бундан буён матнда Низом деб юритилади)нинг Низомнинг 42-бандига асосан, тўлов талабномаси товарлар (ишлар, хизматлар), шунингдек маблағларни олувчи ҳамда тўловчи ўртасида тузилган шартномада назарда тутилган бошқа тўловлар бўйича **** этилиши мумкин. Низомнинг 43-бандига кўра, тўлов талабномалари қуйидаги турларга бўлинади: акцептли тўлов талабномаси, унга мувофиқ тўлов талабномасида назарда тутилган тўловлар маблағларни тўловчи томонидан акцептланганидан кейин амалга оширилади; акцептсиз тўлов талабномаси, унга мувофиқ тўлов талабномасида назарда тутилган тўловлар маблағларни тўловчининг розилиги бўлиши ёки бўлмаслигидан қатъи назар амалга оширилади. Низомнинг 56-банди мазмунига кўра, маблағлар қуйидаги ҳолларда акцептсиз ҳисобдан чиқарилади: **** томонидан маблағларни тўловчининг **** унинг кредитлари ва уларга ҳисобланган фоизлари бўйича муддатида тўланмаган қарзларни ундириш учун; **** олинган кредитлар ва уларга ҳисобланган фоизлар бўйича муддатида тўланмаган қарздорликни кафил бўлган шахсдан ундириш учун, бундан кафилнинг субсидиар жавобгар бўлиши назарда тутилган ҳоллар мустасно; қонунчилик ҳужжатларида назарда тутилган бошқа ҳолларда. Иш ҳужжатларига кўра,жавобгар томонидан даъвогардан68.****.****сўмқарзни ундириш бўйича17.04.****4йилда №01сонли тўлов талабномаси қўйилган. 3 Низомнинг 60-бандида, маблағларни тўловчининг ҳисобварағида маблағлар мавжуд бўлмаган ****, акцептланган ёки акцептсиз тўлов талабномалари 2-сон картотекада ҳисобга олинади ҳамда бу **** уч операция кунидан кечикмай маблағларни олувчининг **** хабар берилади ва маблағларнинг келиб тушишига қараб тўлаб борилади. Даъвогарнинг ҳисоб **** етарли маблағлар бўлмаганлиги сабабли жавобгар томонидан қўйилган тўлов талабномаси 2-сон картотекада ҳисобга олинган. Қонуннинг ****-моддасига мувофиқ, тугатиш бошқарувчиси тугатишга доир иш юритиш жараёнида қарздорнинг сўмда юритиладиган ягона ва валютада юритиладиган ягона **** (бундан буён матнда қарздорнинг ягона **** деб юритилади) фойдаланиши шарт.Қарздорнинг **** тугатишга доир иш юритиш бошланаётган пайтда маълум бўлган, шунингдек тугатишга доир иш юритиш жараёнида аниқланган бошқа **** аниқланиши биланоқ тугатиш бошқарувчиси томонидан ёпилиши лозим.Қарздорнинг ана шу **** пул маблағлари қолдиғи қарздорнинг ягона **** ўтказилиши керак. Тугатишга доир иш юритиш жараёнида келиб тушган пул маблағлари ҳам қарздорнинг ягона **** ўтказилади. Низомнинг 61-бандида, акцептли ва акцептсиз тўлов талабномаларининг 2сон картотекадан ҳисобдан чиқарилиши суд қарорига, маблағларни олувчининг аризасига ва маблағларни олувчининг фаолияти тугатилганлигини тасдиқловчи маълумотномага асосан амалга оширилади ҳамда ижро этилмасдан қайтариб юборилиши келтирилган. ДаъвогарҚарши туманлараро иқтисодий судининг ҳал қилув қарорига асосан**** деб топилган ва тугатишга доир иш юритиш бошланган. Шу боисдан жавобгар томонидан даъвогарнинг пул **** бўйича барча талаблари **** тугатишга доир иш юритиш доирасида қўйилиши лозимлигини инобатга олиб, суд даъво талабини асосли деб ҳисоблайди ва уни қаноатлантиришни лозим топади. ИПКнинг 68-моддаси биринчи қисмига кўра, ишда иштирок этувчи ҳар бир шахс ўз талаблари ва эътирозларига асос қилиб келтираётган ҳолатларни исботлаши керак. ИПК ****-моддаси мазмунига кўра, ижро этиш ҳужжатини ёки ундириш сўзсиз (акцептсиз) тартибда амалга ошириладиган бошқа ҳужжатни ижро этиш мумкин эмас деб топиш тўғрисидаги даъволар бўйича низолашилаётган суммадан келиб чиққан ҳолда даъвонинг баҳоси аниқланади. ИПКнинг ****-моддасига мувофиқ суд **** ишда иштирок этувчи шахсларнинг қаноатлантирилган даъво талаблари миқдорига мутаносиб равишда уларнинг зиммасига юклатилади. Юқоридагиларга кўра, суд даъво талабини қаноатлантиришни, жавобгар томонидан68.****.****сўм қарздорликни ечиб олиш **** даъвогарнинг АТБ **** Нишон филиалидаги ****305****сонли**** 17.04.**** йилда68.****.****сўмга жойлаштирилган №01-сонли тўлов топшириқномасини ижро этиш мумкин эмас деб топишни, жавобгар ҳисобидан даъвогар фойдасига олдиндан тўланган 41.**** сўм почта ****, республика бюджетига 1.****.****,06сўм давлат божи ундиришни лозим топди. 4 Ўзбекистон Республикаси Иқтисодий процессуал кодексининг 68, ****, ****, ****, ****, ****, ****-моддаларини қўллаб, суд қ а р о р қ и л ди : Даъво талаблари қаноатлантирилсин. Жавобгар “Ўзбекситон” фермер хўжалиги томонидан даъвогар “Nish nkl st r t xxizm t” MTP масъулияти чекланган жамиятининг АТБ **** Нишон филиалидаги ****305****сонли **** 17.04.**** йилда68.****.****сўмга жойлаштирилган №01-сонли тўлов талабномасини ижро этиш мумкин эмас деб топилсин. Жавобгар “Ўзбекситон” фермер хўжалигидан:  даъвогар “Nish nkl st r t xxizm t” MTP масъулияти чекланган жамияти фойдасига 41.**** сўм почта ****;  республика бюджетига 1.****.****,06сўм давлат божи ундирилсин. Ҳал қилув қарори устидан у қабул қилинган кундан эътиборан бир ой ичида шу суд орқали Қашқадарё вилоят судининг Иқтисодий ишлар бўйича судлов ҳайъатига апелляция тартибида ёки қонуний кучга кирган ва апелляция тартибида кўрилмаган ҳал қилув қарори устидан у қонуний кучга кирган кундан эътиборан олти ой ичида кассация тартибида шикоят берилиши (протест келтирилиши) мумкин. Судья **** ****28-сонли иш 5 ЎЗБЕКИСТОНРЕСПУБЛИКАСИНОМИДАН ҲАЛҚИЛУВҚАРОРИ Қарши шаҳар **** йил20 ноябрь Ғузор туманлараро иқтисодий суди судьяси **** раислигида, судья ёрдамчиси **** котиблигида даъвогар “Nish nkl st r t xxizm t” MTP масъулияти чекланган жамиятининг жавобгар “Нишон кўзгу” фермер хўжалигига нисбатан берилган даъво аризаси бўйича ишни даъвогар вакили **** (ишончнома асосида) иштирокида суд биносида очиқ суд **** кўриб чиқиб, қуйидагиларни аниқлади: даъвогар “Nish nkl st r t xxizm t” MTP масъулияти чекланган жамиятининг жавобгар “Нишон кўзгу” фермер хўжалигига нисбатан даъвогарнинг АТБ **** Нишон филиалидаги ****305****сонли **** 17.04.**** йилда****.****.****сўмга жойлаштирилган №01-сонли тўлов талабномасини ижро этиш мумкин эмас деб топишни сўраган. Суднинг **** йил3 ноябрдаги **** билан ишга низонинг предметига нисбатан **** талаблар билан арз қилмайдиган учинчи шахс сифатида “****” АТБ жалб этилган. Жавобгар ва учинчи шахс вакили суд **** **** ва жойи тўғрисида тегишли тартибда хабардор қилинган бўлса-да суд **** келмади. Суд, ИПКнинг ****, ****-моддаларига асосан, ишни уларнинг иштирокисиз кўриб чиқишни лозим топди. Суд **** иштирок этган даъвогар вакили даъво талабларини қувватлаб, даъвогар суднинг қарори билан **** деб топилганлиги, тўловга қобилиятсизлик тўғрисидаги қонунга асосан қарздор **** деб топилганлиги учун унинг **** **** ёпилиши, ягона тугатиш **** очилиши лозимлиги, кредиторлар билан ҳисоб-китоблар **** тугатиш **** орқали амалга оширилишини, даъвогарнинг ҳисоб **** жавобгар томонидан қўйилган тўлов талабномаси **** олинмаганлиги сабабли асосий ҳисоб **** ёпиш имкони бўлмаётганлиги сабабли даъвони қаноатлантиришни сўради. Суд ишда иштирок этувчи шахсларнинг тушунтиришларини эшитиб, даъво аризасида келтирилган ҳолатларни иш ҳужжатлари билан бирга муҳокама қилиб, уларни баҳолаб, даъвони қаноатлантиришни лозим топади. Иш ҳужжатларига кўра,Қарши туманлараро иқтисодий судининг **** йил9январдаги ****410/****-сонли ҳал қилув қарори билан даъвогар тўловга қобилиятсиз деб топилган ва унга нисбатан тугатишга доир иш юритиш бошланиб, тугатиш бошқарувчи этиб****қовтайинланган. “Тўловга қобилиятсизлик тўғрисида”ги Ўзбекистон Республикаси Қонуни(бундан буён матнда Қонун деб юритилади)нинг ****-моддасига асосан суд томонидан қарздорни **** деб топиш ва тугатишга доир иш юритишни бошлаш тўғрисида қарор қабул қилинган пайтдан эътиборан қарздорнинг ишларини бошқариш ҳамда қарздорнинг мол-мулкини тасарруф этиш бўйича барча ваколатлар тугатиш бошқарувчисининг зиммасига ўтади, жумладан унинг 6 зиммасига қарздорнинг мол-мулки бут **** таъминлаш чораларини, кредиторлар талаблари реестрини юритиши ва уларнинг талабларини кўриб чиқиш каби **** ҳам юклатилган. Қонуннинг ****-моддасига кўра, тугатиш бошқарувчиси тугатишга доир иш юритиш жараёнида қарздорнинг сўмда юритиладиган ягона ва валютада юритиладиган **** фойдаланиши шарт. Шу боисдан тугатиш бошқарувчиси томонидан даъвогарнинг **** **** ўрганилганда, жавобгар томонидан даъвогардан****.****.****сўмқарзни ундириш бўйича тўлов талабномаси қўйилганлиги аниқланган. Даъвогарнинг **** мавжуд **** ёпиш ҳамда ягона тугатиш ҳисоб **** очиш учун жавобгаргадаъвогарнинг **** жойлаштирилган тўлов талабномасини **** олиш бўйича талабнома юборилган. Бироқ, жавобгар томонидан тўлов талабномаси **** олинмасдан, даъвогарнинг талабномаси оқибатсиз қолдирилган. Натижада, мазкур низо юзага келган ҳамда даъвогар судга даъво аризаси билан мурожаат қилган. Ўзбекистон Республикаси Конституциясининг 15-моддасига биноан, Ўзбекистон Республикасида Ўзбекистон Республикаси Конституцияси ва қонунларининг устунлиги сўзсиз тан олинади. Ўзбекистон Республикаси Конституцияси мамлакатнинг бутун ҳудудида олий юридик кучга эга, тўғридан-тўғри амал қилади ва ягона ҳуқуқий маконнинг асосини ташкил этади. Ўзбекистон Республикаси Марказий **** бошқарувининг **** йил 15 февралдаги ****-сон қарорига иловага мувофиқ тасдиқланган “Ўзбекистон Республикасида **** пулсиз ҳисоб-китоблартўғрисида”гиНизом (бундан буён матнда Низом деб юритилади)нинг Низомнинг 42-бандига асосан, тўлов талабномаси товарлар (ишлар, хизматлар), шунингдек маблағларни олувчи ҳамда тўловчи ўртасида тузилган шартномада назарда тутилган бошқа тўловлар бўйича **** этилиши мумкин. Низомнинг 43-бандига кўра, тўлов талабномалари қуйидаги турларга бўлинади: акцептли тўлов талабномаси, унга мувофиқ тўлов талабномасида назарда тутилган тўловлар маблағларни тўловчи томонидан акцептланганидан кейин амалга оширилади; акцептсиз тўлов талабномаси, унга мувофиқ тўлов талабномасида назарда тутилган тўловлар маблағларни тўловчининг розилиги бўлиши ёки бўлмаслигидан қатъи назар амалга оширилади. Низомнинг 56-банди мазмунига кўра, маблағлар қуйидаги ҳолларда акцептсиз ҳисобдан чиқарилади: **** томонидан маблағларни тўловчининг **** унинг кредитлари ва уларга ҳисобланган фоизлари бўйича муддатида тўланмаган қарзларни ундириш учун; **** олинган кредитлар ва уларга ҳисобланган фоизлар бўйича муддатида тўланмаган қарздорликни кафил бўлганшахсдан ундириш учун, бундан кафилнинг субсидиар жавобгар бўлиши назарда тутилган ҳоллар мустасно; қонунчилик ҳужжатларида назарда тутилган бошқа ҳолларда. Иш ҳужжатларига кўра,жавобгар томонидан даъвогардан****.****.****сўмқарзни ундириш бўйича17.04.****4йилда01сонли тўлов талабномаси қўйилган. 7 Низомнинг 60-бандида, маблағларни тўловчининг ҳисобварағида маблағлар мавжуд бўлмаган ****, акцептланган ёки акцептсиз тўлов талабномалари 2-сон картотекада ҳисобга олинади ҳамда бу **** уч операция кунидан кечикмай маблағларни олувчининг **** хабар берилади ва маблағларнинг келиб тушишига қараб тўлаб борилади. Даъвогарнинг ҳисоб **** етарли маблағлар бўлмаганлиги сабабли жавобгар томонидан қўйилган тўлов талабномаси 2-сон картотекада ҳисобга олинган. Қонуннинг ****-моддасига мувофиқ, тугатиш бошқарувчиси тугатишга доир иш юритиш жараёнида қарздорнинг сўмда юритиладиган ягона ва валютада юритиладиган ягона **** (бундан буён матнда қарздорнинг ягона **** деб юритилади) фойдаланиши шарт.Қарздорнинг **** тугатишга доир иш юритиш бошланаётган пайтда маълум бўлган, шунингдек тугатишга доир иш юритиш жараёнида аниқланган бошқа **** аниқланиши биланоқ тугатиш бошқарувчиси томонидан ёпилиши лозим.Қарздорнинг ана шу **** пул маблағлари қолдиғи қарздорнинг ягона **** ўтказилиши керак. Тугатишга доир иш юритиш жараёнида келиб тушган пул маблағлари ҳам қарздорнинг ягона **** ўтказилади. Низомнинг 61-бандида, акцептли ва акцептсиз тўлов талабномаларининг 2сон картотекадан ҳисобдан чиқарилиши суд қарорига, маблағларни олувчининг аризасига ва маблағларни олувчининг фаолияти тугатилганлигини тасдиқловчи маълумотномага асосан амалга оширилади ҳамда ижро этилмасдан қайтариб юборилиши келтирилган. ДаъвогарҚарши туманлараро иқтисодий судининг ҳал қилув қарорига асосан**** деб топилган ва тугатишга доир иш юритиш бошланган. Шу боисдан жавобгар томонидан даъвогарнинг пул **** бўйича барча талаблари **** тугатишга доир иш юритиш доирасида қўйилиши лозимлигини инобатга олиб, суд даъво талабини асосли деб ҳисоблайди ва уни қаноатлантиришни лозим топади. ИПКнинг 68-моддаси биринчи қисмига кўра, ишда иштирок этувчи ҳар бир шахс ўз талаблари ва эътирозларига асос қилиб келтираётган ҳолатларни исботлаши керак. ИПК ****-моддаси мазмунига кўра, ижро этиш ҳужжатини ёки ундириш сўзсиз (акцептсиз) тартибда амалга ошириладиган бошқа ҳужжатни ижро этиш мумкин эмас деб топиш тўғрисидаги даъволар бўйича низолашилаётган суммадан келиб чиққан ҳолда даъвонинг баҳоси аниқланади. ИПКнинг ****-моддасига мувофиқ суд **** ишда иштирок этувчи шахсларнинг қаноатлантирилган даъво талаблари миқдорига мутаносиб равишда уларнинг зиммасига юклатилади. Юқоридагиларга кўра, суд даъво талабини қаноатлантиришни, жавобгар томонидан****.****.****сўм қарздорликни ечиб олиш **** даъвогарнинг АТБ **** Нишон филиалидаги ****305****сонли **** 17.04.**** йилда****.****.****сўмга жойлаштирилган №01-сонли тўлов топшириқномасини ижро этиш мумкин эмас деб топишни, жавобгар ҳисобидан даъвогар фойдасига олдиндан тўланган 41.**** сўм почта ****, республика бюджетига2.****.****,42сўм давлат божи ундиришни лозим топди. 8 Ўзбекистон Республикаси Иқтисодий процессуал кодексининг 68, ****, ****, ****, ****, ****, ****-моддаларини қўллаб, суд қ а р о р қ и л ди : Даъво талаблари қаноатлантирилсин. Жавобгар “Нишон кўзгу” фермер хўжалиги томонидан даъвогар “Nish nkl st r t xxizm t” MTP масъулияти чекланган жамиятининг АТБ **** Нишон филиалидаги ****305****сонли **** 17.04.**** йилда****.****.****сўмга жойлаштирилган №01-сонли тўлов талабномасини ижро этиш мумкин эмас деб топилсин. Жавобгар “Нишон кўзгу” фермер хўжалигидан:  даъвогар “Nish nkl st r t xxizm t” MTP масъулияти чекланган жамияти фойдасига 41.**** сўм почта ****;  республика бюджетига2.****.****,42сўм давлат божи ундирилсин. Ҳал қилув қарори устидан у қабул қилинган кундан эътиборан бир ой ичида шу суд орқали Қашқадарё вилоят судининг Иқтисодий ишлар бўйича судлов ҳайъатига апелляция тартибида ёки қонуний кучга кирган ва апелляция тартибида кўрилмаган ҳал қилув қарори устидан у қонуний кучга кирган кундан эътиборан олти ой ичида кассация тартибида шикоят берилиши (протест келтирилиши) мумкин. Судья ****