← Назад
Решение #2843723 Экономические
Судебный акт
Реквизиты
Стороны
Ссылки на нормативные акты
5
| Ссылка | Название акта | Статья | Часть | Тип |
|---|---|---|---|---|
| нинг | 236 | — | law | |
| ФКнинг | 437 | — | law | |
| ФКнинг | 333 | — | law | |
| ФКнинг | 326 | — | law | |
| ИПК | 118 | — | law |
Текст решения
Оригинал (узб.)
4-2001-2503/9112-сонли итисодий иш
YЗБEКИСTOН РEСПУБЛИКАСИ НOМИДАН
А Л ИЛУB АРOРИ
Бухоро ша·ри
2025 йил 20 ноябрь
Бухоро туманлараро итисодий суди, судья А.Ра·матованинг
раислигида, судья ëрдамчиси .узиеванинг котиблигида, даъвогар “***”
масъулияти чекланган хамиятининг хавобгар “***” масъулияти чекланган
хамиятидан асосий арз ва пеня ундириш туfри- сидаги даъво аризаси асосида
узfатилган итисодий ишни даъвогар вакили О.Абдуллаев (ишончнома
асосида) иштирокида суд биносида, очи суд махлисида куриб чииб,
уйидагиларни
a н и ц л a д и:
даъвогар “***” масъулияти чекланган хамияти (матнда даъвогар деб
юритилади) судга даъво аризаси билан мурохаат илиб, хавобгар “***”
масъулияти чекланган хамияти (матнда хавобгар деб юритилади)дан
75.770.000 сум асосий арз ва 37.885.000 сум пеня, хами 113.655.000 сум
ундиришни сураган.
Суд махлисида иштирок этган даъвогар вакили даъвони увватлаб,
даъво талабларини аноатлантиришни суради.
Жавобгар суд махлиси вати ва хойи туfрисида тегишли тартибда
хабардор илинган булсада, вакили иштирокини таъминламади. Шу сабабли
суд Үзбекистон Республикаси Итисодий процессуал кодекси (матнда ИПК
деб юритилади)нинг 128, 170-моддаларига асосланиб, ишни унинг
иштирокисиз ишдаги мавхуд материаллар асосида куриб чиишни лозим
топади.
Суд, иш ·уххатларини урганиб чииб, даъвогар вакилининг
тушунтиришларини эшитиб, уйидаги асосларга кура даъво аризани исман
аноатлантиришни лозим топади.
Иш ·уххатларидан аниланишича, тарафлар уртасида 2025 йил 11
январдаги 9-сонли ма·сулот етказиб бериш шартномаси тузилиб, унга кура
унга кура даъвогар томонидан транспорт воситаси э·тиëт исм
ма·сулотларини етказиб бериш, хавобгар эса ушбу ма·сулот ·аини тулаш
махбуриятини олган.
Шартноманинг 2.1-бандига кура, “сотиб олувчи” (хавобгар) “сотувчи”
(даъвогар)га сотиб олаëтган товарлари учун шартнома имзолангандан сунг
30 банк куни ичида 100 фоиз мидорида олдиндан туловни амалга ошириши
лозимлиги келишилган.
Шартномага асосан даъвогар томонидан 2025 йил 12 январдаги 7-сонли,
17 февралдаги 69-сонли, 11 июндаги 436-сонли ·исоб фактуралар ва товар
транспорт юк хатларига кура хами 136.770.000 сумлик э·тиëт исмлар
етказиб берилган, биро хавобгар томонидан шартнома махбурияти лозим
дарахада бахарилмасдан, ма·сулот ·аи учун 61.000.000 сумлик исман
туловларни амалга ошириб, олган исм туловларни уз ватида амалга
оширмаган. Натихада хавобгарнинг даъвогар олдида 75.770.000 сум
арздорлиги вухудга келган. Даъвогарнинг мазкур арздорликни тулаш
·аида юборган талабнома хати хавобгар томонидан оибатсиз олдирилган.
Үзбекистон Республикаси Фуаролик кодекси (матнда ФК деб
юритилади)нинг 236-моддасига кура, махбуриятлар махбурият шартларига ва
онунчилик талабларига мувофи, бундай шартлар ва талаблар булмаганида
эса - иш муомаласи одатларига ëки одатда уйиладиган боша талабларга
мувофи лозим дарахада бахарилиши керак.
ФКнинг 437-моддасига мувофи, ма·сулот етказиб бериш
шартномасига мувофи тадбиркорлик фаолияти билан шуfулланаëтган
ма·сулот етказиб берувчи - сотувчи шартлашилган муддатда ëки муддатларда
узи ишлаб чиарадиган ëхуд сотиб оладиган товарларни сотиб олувчига
тадбиркорлик фаолиятида фойдаланиш учун ëки шахсий, оилавий
масадларда, рузfорда ва шунга ухшаш боша масадларда фойдаланиш
билан боfли булмаган боша масадларда фойдаланиш учун топшириш,
сотиб олувчи эса товарларни абул илиш ва уларнинг ·аини тулаш
махбуриятини олади.
Жавобгарнинг даъвогар олдидаги 75.770.000 сум арздорлиги иш
·уххатларидаги шартнома, ·исобвара-фактуралар, солиштирма далолатнома,
талабнома хати ва даъвогар вакилининг тушунтиришлари билан тули
тасдиланади. Демак, мазкур даъво талаби асосли ·исобланади.
Иш судда курилган кунга адар хавобгар томонидан арздорлик
туланмаган.
Шу сабабли суд даъвогарнинг асосий арз ундириш ·аидаги даъво
талабини тули аноатлантиришни лозим топади.
Шунингдек, даъвогар даъво аризасида шартноманинг 3.1-бандига асосан
ма·сулот ·аи учун уз ватида амалга оширилмаганлиги учун 37.885.000 сум
пеня ундиришни сураган.
ФКнинг 333-моддасига кура, арздор айби булган тадирда,
махбуриятни бахармаганлиги ëки лозим дарахада бахармаганлиги учун, агар
онун ·уххатларида ëки шартномада бошача тартиб белгиланмаган булса,
хавоб беради.
Пеня суммаси шартнома шартига кура ма·сулот ·аи учун тулов
кечиктирилган давр учун туfри ·исобланган. Демак, мазкур даъво талаби
асосли ·исобланади.
ФКнинг 326-моддасига мувофи, агар туланиши лозим булган
неустойка
кредиторнинг
махбуриятини
бузиш
оибатларига
номутаносиблиги куриниб турса, суд неустойкани камайтиришга ·али. Бунда
арздор махбуриятни ай дарахада бахарганлиги, махбуриятда иштирок
этаëтган тарафларнинг мулкий а·воли, шунингдек кредиторнинг манфаатлари
эътиборга олиниши керак. Суд ало·ида ·олларда арздор ва кредиторнинг
манфаатларини ·исобга олиб, кредиторга туланиши лозим булган
неустойкани камайтириш ·ууига эга.
Суд, туланиши лозим булган неустойка кредиторнинг махбуриятини
бузиш оибатларига номутаносиблигини, даъвогар шартнома шартига риоя
илмасдан олдиндан туловсиз ма·сулот етказиб берганлиги учун пенянинг
ошишига сабаб булганлиги ва тарафларнинг мулкий манфаатларини
эътиборга олиб, даъвонинг пеня ундириш талабини камайтириб исман
4.200.000 сум мидорида аноатлантиришни, олган исмини
аноатлантиришни рад илишни лозим топади.
ИПК 118-моддасининг биринчи ва олтинчи исмларига кура, суд
харахатлари ишда иштирок этувчи шахсларнинг аноатлантирилган даъво
талаблари мидорига мутаносиб равишда уларнинг зиммасига юклатилади.
Агар даъвогар томонидан билдирилган неустойкани ундириш ·аидаги талаб
асосли булиб, биро унинг мидори онунчиликда белгиланган ·уудан
фойдаланилган ·олда суд томонидан камайтирилган булса, суд
харахатларининг камайтирилиши ·исобга олинмаган ·олда ундирилиши
лозим булган неустойка суммасидан келиб чиан ·олда, суд харахатлари
хавобгарнинг зиммасига юклатилиши лозим.
Суд, даъво талаблари асосли булганлиги сабабли, хавобгар ·исобидан
даъвогар фойдасига олдиндан туланган 2.273.100 сум давлат бохи ва
41.200 сум почта харахатларини ундиришни лозим топади.
Юоридагиларга асосан ·амда ИПКнинг 115, 118, 170, 179-180моддаларини уллаб, суд
цapop цилди:
Даъво аризаси исман аноатлантирилсин.
Жавобгар “***” масъулияти чекланган хамиятидан даъвогар “***”
масъулияти чекланган хамияти фойдасига 75.770.000 асосий арз, 4.200.000
сум пеня, олдиндан туланган 2.273.100 сум давлат бохи ва 41.200 сум почта
харахати ундирилсин.
Даъвонинг олган исмини аноатлантириш рад этилсин.
ал илув арори онуний кучга киргач ихро варааси берилсин.
ал илув арори устидан шу суд орали Бухоро вилоят судининг
итисодий ишлар буйича судлов ·айъатига ·ал илув арори абул илинган
кундан эътиборан бир ой ичида апелляция шикояти (протести) ëки ·ал илув
арори онуний кучга кирган кундан эътиборан олти ой ичида кассация
шикояти (протести) берилиши мумкин.
Судья
А.Рa·мaтoвa