Реквизиты
Категория Экономические Номер дела 4-2001-2503/9112 Дата решения 20.11.2025 Инстанция Первая инстанция Тип документа Суд Бухарский межрайонный экономический суд Судья RAHMATOVA ADIZA ORIFOVNA Язык
Стороны
Истец / Обвинение Ответчик / Подсудимый
Source ID db9fb208-c28d-4da5-903e-a1631f5ec72d Claim ID PDF Hash a64724711da25f3b... Загружено 10.04.2026 17:06 PDF
Ссылки на нормативные акты 5
Ссылка Название акта Статья Часть Тип
нинг 236-моддаси нинг 236 law
ФКнинг 437-моддаси ФКнинг 437 law
ФКнинг 333-моддаси ФКнинг 333 law
ФКнинг 326-моддаси ФКнинг 326 law
ИПК 118-моддаси ИПК 118 law
Текст решения Оригинал (узб.)
4-2001-2503/9112-сонли иŸтисодий иш YЗБEКИСTOН РEСПУБЛИКАСИ НOМИДАН А Л žИЛУB žАРOРИ Бухоро ша·ри 2025 йил 20 ноябрь Бухоро туманлараро иŸтисодий суди, судья А.Ра·матованинг раислигида, судья ëрдамчиси ž.žузиеванинг котиблигида, даъвогар “***” масъулияти чекланган хамиятининг хавобгар “***” масъулияти чекланган хамиятидан асосий Ÿарз ва пеня ундириш туfри- сидаги даъво аризаси асосида Ÿузfатилган иŸтисодий ишни даъвогар вакили О.Абдуллаев (ишончнома асосида) иштирокида суд биносида, очиŸ суд махлисида куриб чиŸиб, Ÿуйидагиларни a н и ц л a д и: даъвогар “***” масъулияти чекланган хамияти (матнда даъвогар деб юритилади) судга даъво аризаси билан мурохаат Ÿилиб, хавобгар “***” масъулияти чекланган хамияти (матнда хавобгар деб юритилади)дан 75.770.000 сум асосий Ÿарз ва 37.885.000 сум пеня, хами 113.655.000 сум ундиришни сураган. Суд махлисида иштирок этган даъвогар вакили даъвони Ÿувватлаб, даъво талабларини Ÿаноатлантиришни суради. Жавобгар суд махлиси ваŸти ва хойи туfрисида тегишли тартибда хабардор Ÿилинган булсада, вакили иштирокини таъминламади. Шу сабабли суд Үзбекистон Республикаси ИŸтисодий процессуал кодекси (матнда ИПК деб юритилади)нинг 128, 170-моддаларига асосланиб, ишни унинг иштирокисиз ишдаги мавхуд материаллар асосида куриб чиŸишни лозим топади. Суд, иш ·уххатларини урганиб чиŸиб, даъвогар вакилининг тушунтиришларини эшитиб, Ÿуйидаги асосларга кура даъво аризани Ÿисман Ÿаноатлантиришни лозим топади. Иш ·уххатларидан аниŸланишича, тарафлар уртасида 2025 йил 11 январдаги 9-сонли ма·сулот етказиб бериш шартномаси тузилиб, унга кура унга кура даъвогар томонидан транспорт воситаси э·тиëт Ÿисм ма·сулотларини етказиб бериш, хавобгар эса ушбу ма·сулот ·аŸини тулаш махбуриятини олган. Шартноманинг 2.1-бандига кура, “сотиб олувчи” (хавобгар) “сотувчи” (даъвогар)га сотиб олаëтган товарлари учун шартнома имзолангандан сунг 30 банк куни ичида 100 фоиз миŸдорида олдиндан туловни амалга ошириши лозимлиги келишилган. Шартномага асосан даъвогар томонидан 2025 йил 12 январдаги 7-сонли, 17 февралдаги 69-сонли, 11 июндаги 436-сонли ·исоб фактуралар ва товар транспорт юк хатларига кура хами 136.770.000 сумлик э·тиëт Ÿисмлар етказиб берилган, бироŸ хавобгар томонидан шартнома махбурияти лозим дарахада бахарилмасдан, ма·сулот ·аŸи учун 61.000.000 сумлик Ÿисман туловларни амалга ошириб, Ÿолган Ÿисм туловларни уз ваŸтида амалга оширмаган. Натихада хавобгарнинг даъвогар олдида 75.770.000 сум Ÿарздорлиги вухудга келган. Даъвогарнинг мазкур Ÿарздорликни тулаш ·аŸида юборган талабнома хати хавобгар томонидан оŸибатсиз Ÿолдирилган. Үзбекистон Республикаси ФуŸаролик кодекси (матнда ФК деб юритилади)нинг 236-моддасига кура, махбуриятлар махбурият шартларига ва Ÿонунчилик талабларига мувофиŸ, бундай шартлар ва талаблар булмаганида эса - иш муомаласи одатларига ëки одатда Ÿуйиладиган бошŸа талабларга мувофиŸ лозим дарахада бахарилиши керак. ФКнинг 437-моддасига мувофиŸ, ма·сулот етказиб бериш шартномасига мувофиŸ тадбиркорлик фаолияти билан шуfулланаëтган ма·сулот етказиб берувчи - сотувчи шартлашилган муддатда ëки муддатларда узи ишлаб чиŸарадиган ëхуд сотиб оладиган товарларни сотиб олувчига тадбиркорлик фаолиятида фойдаланиш учун ëки шахсий, оилавий маŸсадларда, рузfорда ва шунга ухшаш бошŸа маŸсадларда фойдаланиш билан боfлиŸ булмаган бошŸа маŸсадларда фойдаланиш учун топшириш, сотиб олувчи эса товарларни Ÿабул Ÿилиш ва уларнинг ·аŸини тулаш махбуриятини олади. Жавобгарнинг даъвогар олдидаги 75.770.000 сум Ÿарздорлиги иш ·уххатларидаги шартнома, ·исобвараŸ-фактуралар, солиштирма далолатнома, талабнома хати ва даъвогар вакилининг тушунтиришлари билан тулиŸ тасдиŸланади. Демак, мазкур даъво талаби асосли ·исобланади. Иш судда курилган кунга Ÿадар хавобгар томонидан Ÿарздорлик туланмаган. Шу сабабли суд даъвогарнинг асосий Ÿарз ундириш ·аŸидаги даъво талабини тулиŸ Ÿаноатлантиришни лозим топади. Шунингдек, даъвогар даъво аризасида шартноманинг 3.1-бандига асосан ма·сулот ·аŸи учун уз ваŸтида амалга оширилмаганлиги учун 37.885.000 сум пеня ундиришни сураган. ФКнинг 333-моддасига кура, Ÿарздор айби булган таŸдирда, махбуриятни бахармаганлиги ëки лозим дарахада бахармаганлиги учун, агар Ÿонун ·уххатларида ëки шартномада бошŸача тартиб белгиланмаган булса, хавоб беради. Пеня суммаси шартнома шартига кура ма·сулот ·аŸи учун тулов кечиктирилган давр учун туfри ·исобланган. Демак, мазкур даъво талаби асосли ·исобланади. ФКнинг 326-моддасига мувофиŸ, агар туланиши лозим булган неустойка кредиторнинг махбуриятини бузиш оŸибатларига номутаносиблиги куриниб турса, суд неустойкани камайтиришга ·аŸли. Бунда Ÿарздор махбуриятни Ÿай дарахада бахарганлиги, махбуриятда иштирок этаëтган тарафларнинг мулкий а·воли, шунингдек кредиторнинг манфаатлари эътиборга олиниши керак. Суд ало·ида ·олларда Ÿарздор ва кредиторнинг манфаатларини ·исобга олиб, кредиторга туланиши лозим булган неустойкани камайтириш ·уŸуŸига эга. Суд, туланиши лозим булган неустойка кредиторнинг махбуриятини бузиш оŸибатларига номутаносиблигини, даъвогар шартнома шартига риоя Ÿилмасдан олдиндан туловсиз ма·сулот етказиб берганлиги учун пенянинг ошишига сабаб булганлиги ва тарафларнинг мулкий манфаатларини эътиборга олиб, даъвонинг пеня ундириш талабини камайтириб Ÿисман 4.200.000 сум миŸдорида Ÿаноатлантиришни, Ÿолган Ÿисмини Ÿаноатлантиришни рад Ÿилишни лозим топади. ИПК 118-моддасининг биринчи ва олтинчи Ÿисмларига кура, суд харахатлари ишда иштирок этувчи шахсларнинг Ÿаноатлантирилган даъво талаблари миŸдорига мутаносиб равишда уларнинг зиммасига юклатилади. Агар даъвогар томонидан билдирилган неустойкани ундириш ·аŸидаги талаб асосли булиб, бироŸ унинг миŸдори Ÿонунчиликда белгиланган ·уŸуŸдан фойдаланилган ·олда суд томонидан камайтирилган булса, суд харахатларининг камайтирилиши ·исобга олинмаган ·олда ундирилиши лозим булган неустойка суммасидан келиб чиŸŸан ·олда, суд харахатлари хавобгарнинг зиммасига юклатилиши лозим. Суд, даъво талаблари асосли булганлиги сабабли, хавобгар ·исобидан даъвогар фойдасига олдиндан туланган 2.273.100 сум давлат бохи ва 41.200 сум почта харахатларини ундиришни лозим топади. ЮŸоридагиларга асосан ·амда ИПКнинг 115, 118, 170, 179-180моддаларини Ÿуллаб, суд цapop цилди: Даъво аризаси Ÿисман Ÿаноатлантирилсин. Жавобгар “***” масъулияти чекланган хамиятидан даъвогар “***” масъулияти чекланган хамияти фойдасига 75.770.000 асосий Ÿарз, 4.200.000 сум пеня, олдиндан туланган 2.273.100 сум давлат бохи ва 41.200 сум почта харахати ундирилсин. Даъвонинг Ÿолган Ÿисмини Ÿаноатлантириш рад этилсин. ал Ÿилув Ÿарори Ÿонуний кучга киргач ихро вараŸаси берилсин. ал Ÿилув Ÿарори устидан шу суд орŸали Бухоро вилоят судининг иŸтисодий ишлар буйича судлов ·айъатига ·ал Ÿилув Ÿарори Ÿабул Ÿилинган кундан эътиборан бир ой ичида апелляция шикояти (протести) ëки ·ал Ÿилув Ÿарори Ÿонуний кучга кирган кундан эътиборан олти ой ичида кассация шикояти (протести) берилиши мумкин. Судья А.Рa·мaтoвa