Решение #2843749 Экономические

****-2501/4331-сонли иқтисодий иш ЎЗБЕКИСТОН РЕСПУБЛИКАСИНОМИДАН ҲАЛ ҚИЛУВ ҚАРОРИ **** ****5йил20ноябрь Когонтуманлараро иқтисодий суди,судья****нинг раислигида,****нинг котиблигида,даъвогар“BUXARA NEFT KAPITAL” масъулияти чекланган жамиятиманфаатида Ўзбекистон Савдо-саноат палатаси Бухоро вилояти ҳудудий бошқармасининг жавобгар“ROMAVTOPETROL”хусусий ****дан20.****.****сўм асосий қарз, 10.****.****сўм пеняундириш тўғрисидаги даъво аризаси бўйича қўзғатилган ишни ўз биносида очиқ суд **** кўриб чиқиб, АНИҚЛАДИ: “BUXARA NEFT KAPITAL” масъулияти чекланган жамияти (бундан буён матндадаъвогарёки жамиятдеб юритилади)манфаатида Ўзбекистон Савдо-саноат палатаси Бухоро вилояти ҳудудий бошқармаси (бундан буён матнда Палата деб юритилади)судга даъво аризаси билан мурожаат қилиб,“ROMAVTOPETROL” хусусий **** (бундан буён матнда жавобгар деб юритилади)дан20.****.****сўм асосий қарз, 10.****.****сўм пеняундиришни сўраган. Суд **** **** ва жойи тўғрисида тегишли тарзда хабардор қилинганишда иштирок этувчи шахслар, вакил иштирокини таъминлашмади.Бироқ, суд муҳокамасига қадар Палата томонидан ишни ўзининг иштирокисиз кўриб чиқиш ва даъво аризани тўлиқ қаноатлантириш **** ёзма ариза **** этилган. Шу сабабли суд, ишни Ўзбекистон Республикаси Иқтисодий процессуал кодекси (бундан буён матнда ИПК деб юритилади)нинг****, ****-моддаларига асосануларнинг иштирокисизкўриб чиқишни лозим топади. Суд, иш ҳужжатларини ўрганиб чиқиб, қуйидаги асосларга кўра даъвони қисман қаноатлантиришни, қолган қисмини рад қилишни лозим топади. Даъво аризаси ва иш ҳужжатларидан кўринишича,жамият ҳамда жавобгарўртасида****4 йил1 февралда 10/24-сонлинефт маҳсулотларини етказиб бериш тўғрисида шартнома (бундан буён матнда шартнома деб юритилади) тузилган. Ўзбекистон Республикаси Фуқаролик кодекси (бундан буён матнда ФК деб юритилади) ****-моддасининг биринчи қисмига кўра, шартнома тузилган пайтидан бошлаб кучга киради ва тарафлар учун **** бўлиб қолади. Шартноманинг1.1-бандига кўра,маҳсулот етказиб берувчи(даъвогар) харидор (жавобгар)нинг буюртмасига мувофиқ тегишли миқдордаги нефт маҳсулотлари Автобензин ва Дизель ёнилғиси етказиб бериш, харидор эса нефт маҳсулотлари учун олдиндан **** тўлаб қабул қилиб олиш **** ўз зиммаларига олади. Жамияттомонидан жавобгаргаэлектрон ****-фактураларга асосанжами бўлиб****.****.****сўмликнефт маҳсулотлариетказиб берилган бўлиб,ушбу маҳсулотлар учун жавобгар томонидан****.****.**** сўмлик пул маблағлари кўчириб берилган.Натижада жавобгарнинг даъвогар олдидаги қарздорлиги20.****.**** сўмни ташкил этган. Ушбу қарз ихтиёрий равишда тўлаб берилмаганлигисабабли даъвогарманфаатида Палатасудга жавобгарга нисбатан даъво аризасида кўрсатилган талаб билан мурожаат қилишга **** бўлган. ФК ****-моддасининг иккинчи қисмигаасосан**** шартномадан, зиён етказиш натижасида ҳамда ушбу Кодексда кўрсатилган бошқа асослардан келиб чиқади.Ушбу ҳолатда тарафлар ўртасидаги **** шартномадан келиб чиққан. 2 ФКнинг ****-моддасида**** **** шартларига ва қонунчилик талабларига мувофиқ, бундай шартлар ва талаблар бўлмаганида эса иш муомаласи одатларига ёки одатда қўйиладиган бошқа талабларга мувофиқ лозим **** **** кераклиги белгилаб қўйилган. ФКнинг****-моддасигабиноанмаҳсулот етказиб бериш шартномасига мувофиқ тадбиркорлик фаолияти билан шуғулланаётган маҳсулот етказиб берувчи — сотувчи шартлашилган муддатда ёки муддатларда ўзи ишлаб чиқарадиган ёхуд сотиб оладиган товарларни сотиб олувчига тадбиркорлик фаолиятида фойдаланиш учун ёки шахсий, оилавий ****, рўзғорда ва шунга ўхшаш бошқа **** фойдаланиш билан боғлиқ бўлмаган бошқа **** фойдаланиш учун топшириш, сотиб олувчи эса товарларни қабул қилиш ва уларнинг **** тўлаш **** олади. ФК ****-моддасининг биринчи қисмига кўра, сотиб олувчи етказиб бериладиган товарлар **** шартномада назарда тутилган ҳисоб-китоблар тартиби ва шаклига амал қилган ҳолда тўлаши лозим. ФК ****-моддасининг биринчи қисмидаагар қонунчилик ёки шартномада бошқача тартиб назарда тутилган бўлмаса, **** **** кечиктиришга ёки уни бўлиб-бўлиб **** йўл қўйилмаслиги белгиланган. Жавобгарнингмавжудқарзи иш материалларидаги шартнома,электрон****фактура, ўзаросолиштирма далолатномабилан тасдиқланади. Маълум бўлишича, судга даъво аризаси билан мурожаат қилинганидан сўнгҳамжавобгар томониданқарздорликбартараф этилмаган. Шу сабабли суд, даъвонингасосий қарз ундириш**** талабиниқаноатлантиришнилозим топади. Бундан ташқари, даъво аризасида жавобгарданшартномага асосан10.****.****сўм миқдорда пеняундиришталаби билдирилган. ФК ****-моддасининг биринчи қисмига кўра, қонунчилик ёки шартнома билан белгиланган, қарздор **** **** ёки лозим **** **** **** кредиторга тўлаши шарт бўлган пул суммаси неустойка ҳисобланади. Шартноманинг5.3-бандидаетказиб берилган нефть маҳсулотлари учун ўз вацқтида **** тўланмаганда, харидор маҳсулот етказиб берувчига муддати кечиктирилган ҳар бир кун учун кечиктирилган тўлов суммасининг 0,4 фоизи миқдорида пеня тўлаши, бироқ кечиктирилган тўлов суммасининг 50 фоизидан ортиқ бўлмаслиги кераклигикўрсатилган. Даъвогар томонидан пеня суммасиасосий қарзни тўлашмуддатикечиктирилган****кун учун (02.01.****5йилдан22.10.****5йилгача)10.****.****сўм миқдорида ҳисобланган. ФК ****-моддасининг биринчи қисмигаасосанқарздор айби бўлган ****, **** **** ёки лозим **** **** учун, агар қонунчиликда ёки шартномада бошқача тартиб белгиланмаган бўлса, жавоб беради. ФКнинг ****-моддасига мувофиқ,агар тўланиши лозим бўлган неустойка кредиторнинг **** бузиш оқибатларига номутаносиблиги кўриниб турса, суд неустойкани камайтиришга ****.Бунда қарздор **** қай **** ****, **** иштирок этаётган тарафларнинг мулкий аҳволи, шунингдек кредиторнинг манфаатлари эътиборга олиниши керак.Суд алоҳида ҳолларда қарздор ва кредиторнинг манфаатларини ҳисобга олиб, кредиторга тўланиши лозим бўлган неустойкани камайтириш ҳуқуқига эга. Ўзбекистон Республикаси Олий хўжалик суди Пленумининг “**** **** ёки лозим **** **** учун мулкий жавобгарлик тўғрисидаги фуқаролик қонун ҳужжатларини қўллашнинг айрим масалалари ****” **** йил 15 июндаги ****-сонли қарори 4бандинингбиринчи ва иккинчи қисмларида, ФКнинг ****-моддасига мувофиқ суд қарздор томонидан **** **** ****, **** иштирок этувчи тарафларнинг мулкий аҳволини, шунингдек кредиторнинг манфаатларини эътиборга олиб, неустойка миқдорини камайтиришга**** эканлиги, шу билан бирга неустойканинг энг кам миқдори ФКнинг ****-моддасида кўрсатилган фоизлар миқдоридан кам бўлмаслиги лозимлигини эътиборга олишлари тўғрисида судларга тушунтириш берилган. 3 Суд,тўланиши лозим бўлган неустойка кредиторнинг **** бузиш оқибатларига номутаносиблигини,тарафларнинг мулкий аҳволини, ўз навбатида **** **** ҳам жавобгар томонидан кечиктирилганлигини, шунингдек кредиторнинг манфаатларини эътиборга олиб, даъвонинг пеня ундириштўғрисидагиталабини қисман,яъни2.****.****сўмга қаноатлантиришни,қолган қисмини рад қилишни лозим топади. ИПК****-моддасининг биринчи ва олтинчи қисмларида суд **** ишда иштирок этувчи шахсларнинг қаноатлантирилган даъво талаблари миқдорига мутаносиб равишда уларнинг зиммасига юклатилиши, агар даъвогар томонидан билдирилган неустойкани ундириш **** талаб асосли бўлиб, бироқ унинг миқдори қонунчиликда белгиланган ҳуқуқдан фойдаланилган ҳолда суд томонидан камайтирилган бўлса, суд **** камайтирилиши ҳисобга олинмаган ҳолда ундирилиши лозим бўлган неустойка суммасидан келиб чиққан ҳолда, суд **** жавобгарнинг зиммасига юклатилиши лозимлиги белгиланган. Суд,даъво қисман қаноатлантирилганлигисабабли суд **** жавобгарнингзиммасига юклашниваундан даъвогар фойдасига олдиндан тўланган41.****сўм почта ****, шунингдек Республика бюджетига****.****сўмдавлат божиундиришни лозим топади. Юқоридагиларни инобатга олиб ҳамда ИПКнинг ****,****, ****,****, **** ва ****-моддаларини қўллаб, суд ҚАРОР ҚИЛДИ: Даъво қисман қаноатлантирилсин. Жавобгар“ROMAVTOPETROL” хусусий ****дан даъвогар“BUXARA NEFT KAPITAL” масъулияти чекланган жамияти фойдасига20.****.****сўм асосий қарз,2.****.****сўмпеняҳамда олдиндан тўланган41.****сўм почта ****ундирилсин. Даъвонинг қолган қисмини қаноатлантириш радэтилсин. Жавобгар“ROMAVTOPETROL” хусусий ****данРеспублика бюджетига****.****сўм давлат божиундирилсин. Ҳал қилув қарори бир ойдан сўнг қонуний кучга киради ҳамда ижро ****лари берилади. Ҳал қилув қарори устидан шу суд орқали Бухоро вилоят судига ҳал қилув қарори қабул қилинган кундан эътиборан бир ойлик муддат ичида апелляция тартибида шикоят бериш (протест келтириш) мумкин. Судья ****