Реквизиты
Категория Экономические Номер дела 4-2001-2503/8832 Дата решения 20.11.2025 Инстанция Первая инстанция Тип документа Суд Бухарский межрайонный экономический суд Судья RAHMATOVA ADIZA ORIFOVNA Язык
Стороны
Истец / Обвинение Ответчик / Подсудимый
Source ID f9da4240-3989-4cf5-91ec-d2d6bc4723cc Claim ID PDF Hash 2fca983a8a68a31a... Загружено 10.04.2026 17:06 PDF
Ссылки на нормативные акты 4
Ссылка Название акта Статья Часть Тип
нинг 236-моддаси нинг 236 law
ФКнинг 333-моддаси ФКнинг 333 law
ФКнинг 326-моддаси ФКнинг 326 law
ИПК 118-моддаси ИПК 118 law
Текст решения Оригинал (узб.)
4-2001-2503/8832-сонли иŸтисодий иш YЗБEКИСTOН РEСПУБЛИКАСИ НOМИДАН А Л žИЛУB žАРOРИ Бухоро ша·ар 2025 йил 20 ноябрь Бухоро туманлараро иŸтисодий суди, судья А.Ра·матованинг раислигида, судья ëрдамчиси ž.žузиеванинг котиблигида, Үзбекистон Савдосаноат палатаси Тошкент ша·ар ·удудий бошŸармасининг даъвогар “ vt s n t gr t s rvis” масъулияти чекланган хамияти манфаатида хавобгар Musht ri r sh ulduz N slli h rv si” масъулияти чекланган хамиятидан асосий Ÿарз ва пеня ундириш туfрисидаги даъво аризаси асосида Ÿузfатилган иŸтисодий ишни даъвогар вакили А.Туратов (ишончнома асосида), хавобгар вакили . амроев (ишончнома асосида) суд биносида, видеоконференцалоŸа рехимидаги очиŸ суд махлисида куриб чиŸиб, Ÿуйидагиларни a н и ц л a д и: Үзбекистон Савдо-саноат палатаси Тошкент ша·ар ·удудий бошŸармаси даъвогар “ vt s n t gr t s rvis” масъулияти чекланган хамият (матнда даъвогар деб юритилади) манфаатида судга даъво аризаси билан мурохаат Ÿилиб, хавобгар “Musht ri r sh ulduz N slli h rv si” масъулияти чекланган хамияти (матнда хавобгар деб юритилади)дан 363.543.732 сум асосий Ÿарз ва 181.771.866 сум пеня ундиришни сураган. Суд махлисида иштирок этган даъвогар вакили даъвони Ÿувватлаб, хавобгар томонидан суд махлисига Ÿадар Ÿарздорлик туланганмаганлигини билдириб, даъво талабларини тулиŸ Ÿаноатлантиришни суради. Суд махлисида иштирок этган хавобгар вакили даъвони тан олиб, пеняни камайтиришни суради. Суд, иш ·уххатларини урганиб чиŸиб, даъвогар вакилининг тушунтиришларини эшитиб, Ÿуйидаги асосларга кура даъво аризани Ÿисман Ÿаноатлантиришни лозим топади. Иш ·уххатларидан аниŸланишича, хавобгар “Musht ri r sh ulduz N slli h rv si” масъулияти чекланган хамияти (сотиб олувчи) даъвогар “ vt s n t gr t s rvis” масъулияти чекланган хамияти (сотувчи) ·амда “ gr s rvis” акционерлик хамияти уртасида Гала Осиë “ gr s rvis M ” масъулияти чекланган хамияти устав фонди (капитали)даги 9,07 фоиз улушни 519.348.200 сумга сотиб олиш туfрисида 2022 йил 5 октябрь куни 2-сонли уч томонлама олди-сотди шартнома имзоланган. Шартномага асосан сотувчи ушбу улушни сотиб олувчи (хавобгар)га мулк ·уŸуŸи асосида топшириш, хавобгар эса улуш учун келишилган 519.348.200 сум ба·они уз ваŸтида тулаш махбуриятини олган. Шартноманинг 2.1-бандига кура, “сотиб олувчи” (хавобгар) шартнома имзоланган сунг бир ой ичида 30 фоиз (155.804.460 сум) олдиндан туловни амалга ошириши, Ÿолган 70 фоиз (363.543.732 сум) туловни 2023 йил 5 ноябрга Ÿадар тулаб бериш махбуриятини олган. Шартномага асосан даъвогар уз махбуриятлари тулиŸ бахарган, бироŸ хавобгар томонидан шартнома махбурияти лозим дарахада бахарилмасдан, Ÿисман туловларни амалга ошириб, Ÿолган Ÿисм туловларни уз ваŸтида амалга оширмаган. Натихада хавобгарнинг даъвогар олдида 363.543.732 сум Ÿарздорлиги вухудга келган. Даъвогарнинг мазкур Ÿарздорликни тулаш ·аŸида юборган талабнома хати хавобгар томонидан оŸибатсиз Ÿолдирилган. Үзбекистон Республикаси ФуŸаролик кодекси (матнда ФК деб юритилади)нинг 236-моддасига кура, махбуриятлар махбурият шартларига ва Ÿонунчилик талабларига мувофиŸ, бундай шартлар ва талаблар булмаганида эса - иш муомаласи одатларига ëки одатда Ÿуйиладиган бошŸа талабларга мувофиŸ лозим дарахада бахарилиши керак. ФК 386-моддасининг биринчи Ÿисмига мувофиŸ, олди-сотди шартномаси буйича бир тараф (сотувчи) товарни бошŸа тараф (сотиб олувчи)га мулк Ÿилиб топшириш махбуриятини, сотиб олувчи эса бу товарни Ÿабул Ÿилиш ва унинг учун белгиланган пул суммаси (ба·оси)ни тулаш махбуриятини олади. Жавобгарнинг даъвогар олдидаги 363.543.732 сум Ÿарздорлиги иш ·уххатларидаги шартнома, солиштирма далолатнома, талабнома хати ва даъвогар вакилининг тушунтиришлари билан тулиŸ тасдиŸланади. Демак, мазкур даъво талаби асосли ·исобланади. Иш судда курилган кунга Ÿадар хавобгар томонидан Ÿарздорлик умуман туланмаган. Шу сабабли суд даъвогарнинг 363.543.732 сум асосий Ÿарз ундириш ·аŸидаги даъво талабини тулиŸ Ÿаноатлантиришни лозим топади. Шунингдек, даъвогар даъво аризасида шартноманинг 5.2-бандига асосан махбуриятини уз вактида бахармаганлик учун ·исобланган 181.771.866 сум пеня ундиришни сураган. ФКнинг 333-моддасига кура, Ÿарздор айби булган таŸдирда, махбуриятни бахармаганлиги ëки лозим дарахада бахармаганлиги учун, агар Ÿонун ·уххатларида ëки шартномада бошŸача тартиб белгиланмаган булса, хавоб беради. Пеня суммаси шартнома шартига кура ма·сулот ·аŸи учун тулов кечиктирилган давр учун туfри ·исобланган. Демак, мазкур даъво талаби асосли ·исобланади. ФКнинг 326-моддасига мувофиŸ, агар туланиши лозим булган неустойка кредиторнинг махбуриятини бузиш оŸибатларига номутаносиблиги куриниб турса, суд неустойкани камайтиришга ·аŸли. Бунда Ÿарздор махбуриятни Ÿай дарахада бахарганлиги, махбуриятда иштирок этаëтган тарафларнинг мулкий а·воли, шунингдек кредиторнинг манфаатлари эътиборга олиниши керак. Суд ало·ида ·олларда Ÿарздор ва кредиторнинг манфаатларини ·исобга олиб, кредиторга туланиши лозим булган неустойкани камайтириш ·уŸуŸига эга. Суд, туланиши лозим булган неустойка кредиторнинг махбуриятини бузиш оŸибатларига номутаносиблигини, даъвогар судга Ÿарзни ундириш ·аŸида уз ваŸтида мурохаат Ÿилмаганлиги учун пенянинг ошишига сабаб булганлиги ва тарафларнинг мулкий манфаатларини эътиборга олиб, даъвонинг пеня ундириш талабини камайтириб Ÿисман 51.000.000 сум миŸдорида Ÿаноатлантиришни, Ÿолган Ÿисмини Ÿаноатлантиришни рад Ÿилишни лозим топади. ИПК 118-моддасининг биринчи ва олтинчи Ÿисмларига кура, суд харахатлари ишда иштирок этувчи шахсларнинг Ÿаноатлантирилган даъво талаблари миŸдорига мутаносиб равишда уларнинг зиммасига юклатилади. Агар даъвогар томонидан билдирилган неустойкани ундириш ·аŸидаги талаб асосли булиб, бироŸ унинг миŸдори Ÿонунчиликда белгиланган ·уŸуŸдан фойдаланилган ·олда суд томонидан камайтирилган булса, суд харахатларининг камайтирилиши ·исобга олинмаган ·олда ундирилиши лозим булган неустойка суммасидан келиб чиŸŸан ·олда, суд харахатлари хавобгарнинг зиммасига юклатилиши лозим. Суд, даъво талаблари асосли булганлиги сабабли, хавобгар ·исобидан даъвогар фойдасига олдиндан туланган 41.200 сум почта харахатлари ·амда республика бюдхетига 10.906.311,96 сум давлат бохи ундиришни лозим топади. ЮŸоридагиларга асосан ·амда ИПКнинг 118, 170, 179-180-моддаларини Ÿуллаб, суд цapop цилди: Даъво аризаси Ÿисман Ÿаноатлантирилсин. Жавобгар “Musht ri r sh ulduz N slli h rv si” масъулияти чекланган хамиятидан даъвогар “ vt s n t gr t s rvis” масъулияти чекланган хамияти фойдасига 363.543.732 сум асосий Ÿарз, 51.000.000 сум пеня, олдиндан туланган 41.200 сум почта харахати ундирилсин. Даъвонинг Ÿолган Ÿисмини Ÿаноатлантириш рад этилсин. Жавобгар “Musht ri r sh ulduz N slli h rv si” масъулияти чекланган хамиятидан республика бюдхетига 10.906.311,96 сум давлат бохи ундирилсин. ал Ÿилув Ÿарори Ÿонуний кучга киргач ихро вараŸаси берилсин. ал Ÿилув Ÿарори устидан шу суд орŸали Бухоро вилоят судининг иŸтисодий ишлар буйича судлов ·айъатига ·ал Ÿилув Ÿарори Ÿабул Ÿилинган кундан эътиборан бир ой ичида апелляция шикояти (протести) ëки ·ал Ÿилув Ÿарори Ÿонуний кучга кирган кундан эътиборан олти ой ичида кассация шикояти (протести) берилиши мумкин. Судья А.Рa·мaтoвa