← Назад
Решение #2843783 Экономические
Судебный акт
Реквизиты
Стороны
Ссылки на нормативные акты
4
| Ссылка | Название акта | Статья | Часть | Тип |
|---|---|---|---|---|
| нинг | 236 | — | law | |
| ФКнинг | 333 | — | law | |
| ФКнинг | 326 | — | law | |
| ИПК | 118 | — | law |
Текст решения
Оригинал (узб.)
4-2001-2503/8832-сонли итисодий иш
YЗБEКИСTOН РEСПУБЛИКАСИ НOМИДАН
А Л ИЛУB АРOРИ
Бухоро ша·ар
2025 йил 20 ноябрь
Бухоро туманлараро итисодий суди, судья А.Ра·матованинг
раислигида, судья ëрдамчиси .узиеванинг котиблигида, Үзбекистон Савдосаноат палатаси Тошкент ша·ар ·удудий бошармасининг даъвогар
“ vt s n t
gr t s rvis” масъулияти чекланган хамияти манфаатида
хавобгар Musht ri
r sh ulduz N slli h rv si” масъулияти чекланган
хамиятидан асосий арз ва пеня ундириш туfрисидаги даъво аризаси асосида
узfатилган итисодий ишни даъвогар вакили А.Туратов (ишончнома
асосида), хавобгар вакили . амроев (ишончнома асосида) суд биносида,
видеоконференцалоа рехимидаги очи суд махлисида куриб чииб,
уйидагиларни
a н и ц л a д и:
Үзбекистон Савдо-саноат палатаси Тошкент ша·ар ·удудий бошармаси
даъвогар “ vt s n t gr t s rvis” масъулияти чекланган хамият (матнда
даъвогар деб юритилади) манфаатида судга даъво аризаси билан мурохаат
илиб, хавобгар “Musht ri
r sh ulduz N slli h rv si” масъулияти
чекланган хамияти (матнда хавобгар деб юритилади)дан 363.543.732 сум
асосий арз ва 181.771.866 сум пеня ундиришни сураган.
Суд махлисида иштирок этган даъвогар вакили даъвони увватлаб,
хавобгар томонидан суд махлисига адар арздорлик туланганмаганлигини
билдириб, даъво талабларини тули аноатлантиришни суради.
Суд махлисида иштирок этган хавобгар вакили даъвони тан олиб,
пеняни камайтиришни суради.
Суд, иш ·уххатларини урганиб чииб, даъвогар вакилининг
тушунтиришларини эшитиб, уйидаги асосларга кура даъво аризани исман
аноатлантиришни лозим топади.
Иш ·уххатларидан аниланишича, хавобгар “Musht ri
r sh ulduz
N slli h rv si” масъулияти чекланган хамияти (сотиб олувчи) даъвогар
“ vt s n t gr t s rvis” масъулияти чекланган хамияти (сотувчи) ·амда
“ gr s rvis” акционерлик хамияти уртасида Гала Осиë “ gr s rvis M ”
масъулияти чекланган хамияти устав фонди (капитали)даги 9,07 фоиз улушни
519.348.200 сумга сотиб олиш туfрисида 2022 йил 5 октябрь куни 2-сонли уч
томонлама олди-сотди шартнома имзоланган.
Шартномага асосан сотувчи ушбу улушни сотиб олувчи (хавобгар)га
мулк ·ууи асосида топшириш, хавобгар эса улуш учун келишилган
519.348.200 сум ба·они уз ватида тулаш махбуриятини олган.
Шартноманинг 2.1-бандига кура, “сотиб олувчи” (хавобгар) шартнома
имзоланган сунг бир ой ичида 30 фоиз (155.804.460 сум) олдиндан туловни
амалга ошириши, олган 70 фоиз (363.543.732 сум) туловни 2023 йил 5
ноябрга адар тулаб бериш махбуриятини олган.
Шартномага асосан даъвогар уз махбуриятлари тули бахарган, биро
хавобгар томонидан шартнома махбурияти лозим дарахада бахарилмасдан,
исман туловларни амалга ошириб, олган исм туловларни уз ватида амалга
оширмаган. Натихада хавобгарнинг даъвогар олдида 363.543.732 сум
арздорлиги вухудга келган. Даъвогарнинг мазкур арздорликни тулаш
·аида юборган талабнома хати хавобгар томонидан оибатсиз олдирилган.
Үзбекистон Республикаси Фуаролик кодекси (матнда ФК деб
юритилади)нинг 236-моддасига кура, махбуриятлар махбурият шартларига ва
онунчилик талабларига мувофи, бундай шартлар ва талаблар булмаганида
эса - иш муомаласи одатларига ëки одатда уйиладиган боша талабларга
мувофи лозим дарахада бахарилиши керак.
ФК 386-моддасининг биринчи исмига мувофи, олди-сотди
шартномаси буйича бир тараф (сотувчи) товарни боша тараф (сотиб
олувчи)га мулк илиб топшириш махбуриятини, сотиб олувчи эса бу товарни
абул илиш ва унинг учун белгиланган пул суммаси (ба·оси)ни тулаш
махбуриятини олади.
Жавобгарнинг даъвогар олдидаги 363.543.732 сум арздорлиги иш
·уххатларидаги шартнома, солиштирма далолатнома, талабнома хати ва
даъвогар вакилининг тушунтиришлари билан тули тасдиланади. Демак,
мазкур даъво талаби асосли ·исобланади.
Иш судда курилган кунга адар хавобгар томонидан арздорлик умуман
туланмаган.
Шу сабабли суд даъвогарнинг 363.543.732 сум асосий арз ундириш
·аидаги даъво талабини тули аноатлантиришни лозим топади.
Шунингдек, даъвогар даъво аризасида шартноманинг 5.2-бандига асосан
махбуриятини уз вактида бахармаганлик учун ·исобланган 181.771.866 сум
пеня ундиришни сураган.
ФКнинг 333-моддасига кура, арздор айби булган тадирда,
махбуриятни бахармаганлиги ëки лозим дарахада бахармаганлиги учун, агар
онун ·уххатларида ëки шартномада бошача тартиб белгиланмаган булса,
хавоб беради.
Пеня суммаси шартнома шартига кура ма·сулот ·аи учун тулов
кечиктирилган давр учун туfри ·исобланган. Демак, мазкур даъво талаби
асосли ·исобланади.
ФКнинг 326-моддасига мувофи, агар туланиши лозим булган
неустойка
кредиторнинг
махбуриятини
бузиш
оибатларига
номутаносиблиги куриниб турса, суд неустойкани камайтиришга ·али. Бунда
арздор махбуриятни ай дарахада бахарганлиги, махбуриятда иштирок
этаëтган тарафларнинг мулкий а·воли, шунингдек кредиторнинг манфаатлари
эътиборга олиниши керак. Суд ало·ида ·олларда арздор ва кредиторнинг
манфаатларини ·исобга олиб, кредиторга туланиши лозим булган
неустойкани камайтириш ·ууига эга.
Суд, туланиши лозим булган неустойка кредиторнинг махбуриятини
бузиш оибатларига номутаносиблигини, даъвогар судга арзни ундириш
·аида уз ватида мурохаат илмаганлиги учун пенянинг ошишига сабаб
булганлиги ва тарафларнинг мулкий манфаатларини эътиборга олиб,
даъвонинг пеня ундириш талабини камайтириб исман 51.000.000 сум
мидорида аноатлантиришни, олган исмини аноатлантиришни рад
илишни лозим топади.
ИПК 118-моддасининг биринчи ва олтинчи исмларига кура, суд
харахатлари ишда иштирок этувчи шахсларнинг аноатлантирилган даъво
талаблари мидорига мутаносиб равишда уларнинг зиммасига юклатилади.
Агар даъвогар томонидан билдирилган неустойкани ундириш ·аидаги талаб
асосли булиб, биро унинг мидори онунчиликда белгиланган ·уудан
фойдаланилган ·олда суд томонидан камайтирилган булса, суд
харахатларининг камайтирилиши ·исобга олинмаган ·олда ундирилиши
лозим булган неустойка суммасидан келиб чиан ·олда, суд харахатлари
хавобгарнинг зиммасига юклатилиши лозим.
Суд, даъво талаблари асосли булганлиги сабабли, хавобгар ·исобидан
даъвогар фойдасига олдиндан туланган 41.200 сум почта харахатлари ·амда
республика бюдхетига 10.906.311,96 сум давлат бохи ундиришни лозим
топади.
Юоридагиларга асосан ·амда ИПКнинг 118, 170, 179-180-моддаларини
уллаб, суд
цapop цилди:
Даъво аризаси исман аноатлантирилсин.
Жавобгар “Musht ri
r sh
ulduz N slli h rv si” масъулияти
чекланган хамиятидан даъвогар “ vt s n t
gr t s rvis” масъулияти
чекланган хамияти фойдасига 363.543.732 сум асосий арз, 51.000.000 сум
пеня, олдиндан туланган 41.200 сум почта харахати ундирилсин.
Даъвонинг олган исмини аноатлантириш рад этилсин.
Жавобгар “Musht ri
r sh
ulduz N slli h rv si” масъулияти
чекланган хамиятидан республика бюдхетига 10.906.311,96 сум давлат бохи
ундирилсин.
ал илув арори онуний кучга киргач ихро варааси берилсин.
ал илув арори устидан шу суд орали Бухоро вилоят судининг
итисодий ишлар буйича судлов ·айъатига ·ал илув арори абул илинган
кундан эътиборан бир ой ичида апелляция шикояти (протести) ëки ·ал илув
арори онуний кучга кирган кундан эътиборан олти ой ичида кассация
шикояти (протести) берилиши мумкин.
Судья
А.Рa·мaтoвa