Реквизиты
Категория Экономические Номер дела 4-2001-2502/9110 Дата решения 20.11.2025 Инстанция Первая инстанция Тип документа Суд Бухарский межрайонный экономический суд Судья RAHMATOVA ADIZA ORIFOVNA Язык
Стороны
Истец / Обвинение Ответчик / Подсудимый
Source ID 74d3049e-8d0c-43df-88b9-f42983d8b1dd Claim ID PDF Hash 6b6692b2fc0ac798... Загружено 10.04.2026 17:06 PDF
Ссылки на нормативные акты 5
Ссылка Название акта Статья Часть Тип
нинг 236-моддаси нинг 236 law
збекистон Республикаси Бюдхет кодекси 122-моддаси збекистон Республикаси Бюдхет кодекси 122 code_article
ФКнинг 262-моддаси ФКнинг 262 law
ИПКнинг 68-моддаси ИПКнинг 68 law
ИПК 118-моддаси ИПК 118 law
Текст решения Оригинал (узб.)
4-2001-2503/9110-сонли иŸтисодий иш YЗБEКИСTOH РEСПУБЛИКАСИ HOМИДАH АЛ žИЛУВ žАРOРИ Бухоро шахар 2025 йил 20 ноябрь Бухоро туманлараро иŸтисодий суди, судья А.Ра·матованинг раислигида, судья ëрдамчиси ž.žузиеванинг котиблигида, даъвогар Давлат кадастрлар палатаси Бухоро вилоят бошŸармасининг хавобгар “Бухоро вилояти ЧиŸиндиларни бошŸариш ва циркуляр иŸтисодиëтни ривохлантириш бошŸармаси “Бухоро вилоят тоза ·удуд” Давлат муассасасидан асосий Ÿарз ва пеня ундириш туfрисидаги даъво аризаси асосида Ÿузfатилган иŸтисодий ишни даъвогар вакили Р.Бахронов (ишончнома асосида), хавобгар вакили Х.Убайдов (ишончнома асосида) ·амда Бухоро ша·ар прокурор ëрдамчиси Ж.Үктамов иштирокида суд биносида очиŸ суд махлисида куриб чиŸиб, Ÿуйидагиларни А H И ž Л А Д И: даъвогар Давлат кадастрлар палатаси Бухоро вилоят бошŸармаси (матнда даъвогар деб юритилади) судга даъво аризаси билан мурохаат Ÿилиб, хавобгар Бухоро вилояти ЧиŸиндиларни бошŸариш ва циркуляр иŸтисодиëтни ривохлантириш бошŸармаси “Бухоро вилоят тоза ·удуд” Давлат муассасаси (матнда хавобгар деб юритилади)дан 20.141.044 сум асосий Ÿарз ва 8.801.636 сум пеня ундиришни сураган. Суднинг 2025 йил 5 ноябрдаги ахрими билан ишга низонинг предметига нисбатан мустаŸил талаблар билан арз Ÿилмайдиган учинчи шахс сифатида Бухоро вилояти Fазначилик хизмати бошŸармаси халб Ÿилинган. Суд махлисида иштирок этган даъвогар вакили даъвони Ÿувватлаб, хавобгар томонидан асосий Ÿарз тулаб берилганлигини билдириб, даъвони Ÿолган Ÿисмини Ÿаноатлантиришни суради. Суд махлисида иштирок этган хавобгар вакили асосий Ÿарзни тан олиб, туланганлигини билдириб, пеня ундириш талабини рад Ÿилишни суради. Прокурор даъвони рад Ÿилиш ·аŸида фикр билдирди. Суд махлиси ваŸти ва хойи туfрисида тегишли тартибда хабардор Ÿилинган учинчи шахс уз вакили иштирокини таъминламади ·амда ишни бошŸарма вакилининг иштирокиз куриб чиŸишни сураб ·уххат таŸдим Ÿилган. Шу сабабли суд Үзбекистон Республикаси ИŸтисодий процессуал кодекси (матанда ИПК деб юритилади)нинг 170-моддаларига асосланиб, ишни уларнинг иштирокисиз куриб чиŸишни лозим топади. Суд, иш ·уххатларини урганиб чиŸиб, тарафлар вакилларининг тушунтиришларини эшитиб, Ÿуйидагиларга асосан даъво аризани Ÿисман Ÿаноатлантиришни лозим топади. Иш ·уххатларидан аниŸланишича, тарафлар уртасида 2024 йил 16 майда 2024-20-12-01/00051-сонли шартнома тузилиб, унга кура даъвогар томонидан ер ахратиш ва ·уххатларни тайëрлаш ишларини бахариш, хавобгар эса курсатилган бахарилган ишлар ·аŸини тулаш махбуриятини олган. Шартноманинг 2.2-бандига кура, шартнома вилоят fазначилик бошŸармасидан руйхатдан утиб, кучга киргач 5 иш кун давомида бахариладиган ишлар нархининг 30 фоиз миŸдорида олдиндан тулов амалга оширилади. Бахарилган ишларнинг Ÿолган Ÿисми томонлар топшириш Ÿабул Ÿилиш далолатномаси асосида буюрмачининг вилоят fазначилик бошŸармасидаги ш.х/р.га маблаf келиб тушгандан кейин 5 кун ичида амалга оширади. Шартномага асосан даъвогар томонидан хами 28.772.921 сумлик ишлар бахарилган, бироŸ хавобгар томонидан шартнома махбурияти лозим дарахада бахарилмасдан бахарилган ишлар ·аŸи Ÿисман 8.631.877 сум миŸдорида туланиб, Ÿолган туловлар келишилган муддатларда уз ваŸтида туланмаган. Натихада хавобгарнинг даъвогар олдида 20.141.044 сум Ÿарздорлиги вухудга келган. Даъвогарнинг мазкур Ÿарздорликни тулаш ·аŸида юборган талабнома хати хавобгар томонидан оŸибатсиз Ÿолдирилган. Үзбекистон Республикаси ФуŸаролик кодекси (бундан буëн матнда ФК деб юритилади)нинг 236-моддасига кура, махбуриятлар махбурият шартларига ва Ÿонунчилик талабларига мувофиŸ, бундай шартлар ва талаблар булмаганида эса - иш муомаласи одатларига ëки одатда Ÿуйиладиган бошŸа талабларга мувофиŸ лозим дарахада бахарилиши керак. ФКнинг 631-модадсига кура, пудрат шартномаси буйича бир тараф (пудратчи) иккинчи тараф (буюртмачи)нинг топшириfига биноан маълум бир ишни бахариш ва унинг натихасини буюртмачига белгиланган муддатда топшириш махбуриятини олади, буюртмачи эса иш натихасини Ÿабул Ÿилиб олиш ва бунинг учун ·аŸ тулаш махбуриятини олади. Үзбекистон Республикаси Бюдхет кодекси 122-моддасининг учинчи Ÿисмига кура, бюдхет ташкилотлари ва бюдхет маблаfлари олувчиларнинг бюдхетдан ахратиладиган маблаfлар буйича товарларни (ишларни, хизматларни) етказиб берувчилар билан тузган шартномалари, шунингдек уларга киритилган узгартириш ва Ÿушимчалар улар fазначилик булинмаларида руйхатдан утказилганидан кейин кучга киради. Үзбекистон Республикаси Олий хухалик суди Пленуми (бундан буëн матнда “Пленум Ÿарори” деб юритилади) “ИŸтисодий судлар томонидан битимларни ·аŸиŸий эмас деб топиш туfрисидаги фуŸаролик Ÿонун ·уххатлари нормаларини Ÿуллашнинг айрим масалалари туfрисида”ги 2014 йил 28 ноябрдаги 269-сонли Ÿарори 11-бандининг туртинчи хатбошисига кура, судлар шуни назарда тутишлари лозимки, бюдхет ташкилотлари ва бюдхет маблаfлари олувчиларга нисбатан товарларни (ишларни, хизматларни) етказиб берганлик учун ·аŸ ундириш туfрисидаги даъволар курилаëтганда шартнома Үзбекистон Республикаси Бюдхет кодекси 122-моддасининг учинчи Ÿисмида белгиланган тартибда руйхатдан утказилмаганлиги, шартноманинг уз-узидан ·аŸиŸий эмаслигига олиб келмайди. Бундай ·олатда шартнома тузилмаган деб ·исобланади. Бинобарин, тарафлар вакилларининг тушунтириши ва Бухоро вилояти Fазначилик хизмати бошŸармасининг хатига кура тарафлар уртасидаги шартнома fазначилик булими томонидан руйхатдан утказилмаганлиги сабабли ушбу шартнома тузилмаган ·исобланади. Үзбекистон Республикаси Олий хухалик суди Пленумининг “Хухалик шартномаларини тузиш, узгартириш ва бекор Ÿилишни тартибга солувчи фуŸаролик Ÿонун ·уххатлари нормаларини Ÿуллашнинг айрим масалалари туfрисида” 2009 йил 18 декабрдаги 203-сонли Ÿарори 8-бандининг еттинчи Ÿисмида агар тарафларнинг шартномавий ·уŸуŸий муносабатларга киришганлиги ëзма ëки бошŸа далиллар билан тасдиŸланса, шартноманинг мавхуд эмаслиги даъвогарнинг етказиб берилган товарлар, бахарилган ишлар, курсатилган хизматлар Ÿийматини ундириш ·аŸидаги талабларини Ÿаноатлантиришни рад этиш учун асос була олмаслиги, агар Ÿонунда ëки тарафларнинг келишувида битимнинг оддий ëзма шаклига риоя Ÿилмаслик унинг ·аŸиŸий эмаслигига олиб келиши туfридан-туfри курсатилган булса, ушбу Ÿоида Ÿулланилмаслиги туfрисида судларга тушунтириш берилган. Гарчи, тарафлар уртасида шартнома тузилмаган деб ·исоблансада, хавобгарнинг курсатилган хизматлар учун даъвогардан 20.141.044 сум асосий Ÿарздорлиги иш материалларидаги ·исобвараŸ-фактура, бир томонлама тасдиŸланган узаро Ÿарздорликни таŸŸослаш далолатномаси ва тарафлар вакилларининг тушунтиришлари билан тасдиŸланади. Шунингдек, хавобгар вакили хам асосий Ÿарздорликни тан олиб суд махлиси кунига Ÿадар асосий Ÿарздорлик тулаб берганлигини билдирди. Шу сабабли суд даъвогарнинг 20.141.044 сум асосий Ÿарз (бахарилган ишлар Ÿиймати)ни ундириш талабини асосли деб ·исоблаб, хавобгар томонидан суд кунига Ÿадар асосий Ÿарздорлик туланганлигини инобанга олиб, мазкур даъво талабини Ÿаноатлантиришни рад Ÿилишни лозим топади. Шу билан бирга, даъвогар хавобгардан шартноманинг 5.2-бандига асосан тулов уз ваŸтида амалга оширилмаганлик учун ·исобланган 8.801.636 сум пеня ундиришни сураган. ФКнинг 262-моддасига мувофиŸ неустойка туfрисидаги келишув ëзма шаклда тузилиши керак. ИПКнинг 68-моддасига кура, ишда иштирок этувчи ·ар бир шахс уз талаблари ва эътирозларига асос Ÿилиб келтираëтган ·олатларни исботлаши керак. Бинобарин, тарафлар уртасидаги шартнома Ÿонунчиликка мувофиŸ тузилмаган деб ·исобланиши сабабли даъвогарнинг шартномага асосан пеня ундириш талаби асоссиз ·исобланади. Шу сабабли суд даъвогарнинг 8.801.636 сум пеня ундириш ·аŸидаги даъво талабини Ÿаноатлантиришни рад этишни лозим топади. ИПК 118-моддасининг биринчи Ÿисмига кура, суд харахатлари ишда иштирок этувчи шахсларнинг Ÿаноатлантирилган даъво талаблари миŸдорига мутаносиб равишда уларнинг зиммасига юклатилади. Суд, иш юзасидан суд харахатларини тарафлардан Ÿаноатлантирилган даъво талаблари миŸдорига мутаносиб равишда таŸсимлашни, яъни хавобгардан даъвогар фойдасига олдиндан туланган 402.820.88 сум давлат бохи ва 41.200 сум почта харахати ундиришни, олдиндан туланган 176.032,72 сум давлат бохи даъвогар зиммасига Ÿолдиришни лозим топади. ЮŸоридагиларни инобатга олиб ·амда ИПКнинг 118, 170, 176-180 ва 186-моддаларини Ÿуллаб, суд žАРOР ž И Л Д И: Даъво аризаси Ÿисман Ÿаноатлантирилсин. Жавобгар Бухоро Вилоят ЧиŸиндиларни бошŸариш ва Циркуляр иŸтисодиëтни ривохлантриш бошŸармаси “Бухоро вилоят тоза ·удуд” Давлат муассасасидан даъвогар Давлат кадастрлари палатаси Бухоро вилоят бошŸармаси фойдасига олдиндан туланган 402.820.88 сум давлат бохи ва 41.200 сум почта харахати ундирилсин. Даъвонинг Ÿолган Ÿисмини Ÿаноатлантириш рад этилсин. Даъвогар Давлат кадастрлари палатаси Бухоро вилоят бошŸармаси томонидан олдиндан туланган 176.032,72 сум давлат бохи даъвогар зиммасига Ÿолдирилсин. ал Ÿилув Ÿарори Ÿонуний кучга киргач ихро вараŸалари берилсин. ал Ÿилув Ÿарори устидан шу суд орŸали Бухоро вилоят судининг иŸтисодий ишлар буйича судлов ·айъатига ·ал Ÿилув Ÿарори Ÿабул Ÿилинган кундан эътиборан бир ой ичида апелляция шикояти (протести) ëки ·ал Ÿилув Ÿарори Ÿонуний кучга кирган кундан эътиборан олти ой ичида кассация шикояти (протести) берилиши мумкин. Судья А.Рa·мaтoвa