← Назад
Решение #2843792 Экономические
Судебный акт
Реквизиты
Стороны
Ссылки на нормативные акты
5
| Ссылка | Название акта | Статья | Часть | Тип |
|---|---|---|---|---|
| нинг | 236 | — | law | |
| збекистон Республикаси Бюдхет кодекси | 122 | — | code_article | |
| ФКнинг | 262 | — | law | |
| ИПКнинг | 68 | — | law | |
| ИПК | 118 | — | law |
Текст решения
Оригинал (узб.)
4-2001-2503/9110-сонли итисодий иш
YЗБEКИСTOH РEСПУБЛИКАСИ HOМИДАH
АЛ ИЛУВ АРOРИ
Бухоро шахар
2025 йил 20 ноябрь
Бухоро туманлараро итисодий суди, судья А.Ра·матованинг
раислигида, судья ëрдамчиси .узиеванинг котиблигида, даъвогар Давлат
кадастрлар палатаси Бухоро вилоят бошармасининг хавобгар “Бухоро
вилояти Чииндиларни бошариш ва циркуляр итисодиëтни ривохлантириш
бошармаси “Бухоро вилоят тоза ·удуд” Давлат муассасасидан асосий арз ва
пеня ундириш туfрисидаги даъво аризаси асосида узfатилган итисодий
ишни даъвогар вакили Р.Бахронов (ишончнома асосида), хавобгар вакили
Х.Убайдов (ишончнома асосида) ·амда Бухоро ша·ар прокурор ëрдамчиси
Ж.Үктамов иштирокида суд биносида очи суд махлисида куриб чииб,
уйидагиларни
А H И Л А Д И:
даъвогар Давлат кадастрлар палатаси Бухоро вилоят бошармаси
(матнда даъвогар деб юритилади) судга даъво аризаси билан мурохаат илиб,
хавобгар Бухоро вилояти Чииндиларни бошариш ва циркуляр
итисодиëтни ривохлантириш бошармаси “Бухоро вилоят тоза ·удуд”
Давлат муассасаси (матнда хавобгар деб юритилади)дан 20.141.044 сум
асосий арз ва 8.801.636 сум пеня ундиришни сураган.
Суднинг 2025 йил 5 ноябрдаги ахрими билан ишга низонинг предметига
нисбатан мустаил талаблар билан арз илмайдиган учинчи шахс сифатида
Бухоро вилояти Fазначилик хизмати бошармаси халб илинган.
Суд махлисида иштирок этган даъвогар вакили даъвони увватлаб,
хавобгар томонидан асосий арз тулаб берилганлигини билдириб, даъвони
олган исмини аноатлантиришни суради.
Суд махлисида иштирок этган хавобгар вакили асосий арзни тан олиб,
туланганлигини билдириб, пеня ундириш талабини рад илишни суради.
Прокурор даъвони рад илиш ·аида фикр билдирди.
Суд махлиси вати ва хойи туfрисида тегишли тартибда хабардор
илинган учинчи шахс уз вакили иштирокини таъминламади ·амда ишни
бошарма вакилининг иштирокиз куриб чиишни сураб ·уххат тадим
илган. Шу сабабли суд Үзбекистон Республикаси Итисодий процессуал
кодекси (матанда ИПК деб юритилади)нинг 170-моддаларига асосланиб,
ишни уларнинг иштирокисиз куриб чиишни лозим топади.
Суд, иш ·уххатларини урганиб чииб, тарафлар вакилларининг
тушунтиришларини эшитиб, уйидагиларга асосан даъво аризани исман
аноатлантиришни лозим топади.
Иш ·уххатларидан аниланишича, тарафлар уртасида 2024 йил 16
майда 2024-20-12-01/00051-сонли шартнома тузилиб, унга кура даъвогар
томонидан ер ахратиш ва ·уххатларни тайëрлаш ишларини бахариш, хавобгар
эса курсатилган бахарилган ишлар ·аини тулаш махбуриятини олган.
Шартноманинг 2.2-бандига кура, шартнома вилоят fазначилик
бошармасидан руйхатдан утиб, кучга киргач 5 иш кун давомида
бахариладиган ишлар нархининг 30 фоиз мидорида олдиндан тулов амалга
оширилади. Бахарилган ишларнинг олган исми томонлар топшириш абул
илиш далолатномаси асосида буюрмачининг вилоят fазначилик
бошармасидаги ш.х/р.га маблаf келиб тушгандан кейин 5 кун ичида амалга
оширади.
Шартномага асосан даъвогар томонидан хами 28.772.921 сумлик ишлар
бахарилган, биро хавобгар томонидан шартнома махбурияти лозим
дарахада бахарилмасдан бахарилган ишлар ·аи исман 8.631.877 сум
мидорида туланиб, олган туловлар келишилган муддатларда уз ватида
туланмаган. Натихада хавобгарнинг даъвогар олдида 20.141.044 сум
арздорлиги вухудга келган. Даъвогарнинг мазкур арздорликни тулаш
·аида юборган талабнома хати хавобгар томонидан оибатсиз олдирилган.
Үзбекистон Республикаси Фуаролик кодекси (бундан буëн матнда ФК
деб юритилади)нинг 236-моддасига кура, махбуриятлар махбурият
шартларига ва онунчилик талабларига мувофи, бундай шартлар ва талаблар
булмаганида эса - иш муомаласи одатларига ëки одатда уйиладиган боша
талабларга мувофи лозим дарахада бахарилиши керак.
ФКнинг 631-модадсига кура, пудрат шартномаси буйича бир тараф
(пудратчи) иккинчи тараф (буюртмачи)нинг топшириfига биноан маълум бир
ишни бахариш ва унинг натихасини буюртмачига белгиланган муддатда
топшириш махбуриятини олади, буюртмачи эса иш натихасини абул илиб
олиш ва бунинг учун ·а тулаш махбуриятини олади.
Үзбекистон Республикаси Бюдхет кодекси 122-моддасининг учинчи
исмига кура, бюдхет ташкилотлари ва бюдхет маблаfлари олувчиларнинг
бюдхетдан ахратиладиган маблаfлар буйича товарларни (ишларни,
хизматларни) етказиб берувчилар билан тузган шартномалари, шунингдек
уларга киритилган узгартириш ва ушимчалар улар fазначилик
булинмаларида руйхатдан утказилганидан кейин кучга киради.
Үзбекистон Республикаси Олий хухалик суди Пленуми (бундан буëн
матнда “Пленум арори” деб юритилади) “Итисодий судлар томонидан
битимларни ·аиий эмас деб топиш туfрисидаги фуаролик онун
·уххатлари нормаларини уллашнинг айрим масалалари туfрисида”ги 2014
йил 28 ноябрдаги 269-сонли арори 11-бандининг туртинчи хатбошисига кура,
судлар шуни назарда тутишлари лозимки, бюдхет ташкилотлари ва бюдхет
маблаfлари олувчиларга нисбатан товарларни (ишларни, хизматларни)
етказиб берганлик учун ·а ундириш туfрисидаги даъволар курилаëтганда
шартнома Үзбекистон Республикаси Бюдхет кодекси 122-моддасининг
учинчи исмида белгиланган тартибда руйхатдан утказилмаганлиги,
шартноманинг уз-узидан ·аиий эмаслигига олиб келмайди. Бундай ·олатда
шартнома тузилмаган деб ·исобланади.
Бинобарин, тарафлар вакилларининг тушунтириши ва Бухоро вилояти
Fазначилик хизмати бошармасининг хатига кура тарафлар уртасидаги
шартнома fазначилик булими томонидан руйхатдан утказилмаганлиги
сабабли ушбу шартнома тузилмаган ·исобланади.
Үзбекистон Республикаси Олий хухалик суди Пленумининг “Хухалик
шартномаларини тузиш, узгартириш ва бекор илишни тартибга солувчи
фуаролик онун ·уххатлари нормаларини уллашнинг айрим масалалари
туfрисида” 2009 йил 18 декабрдаги 203-сонли арори 8-бандининг еттинчи
исмида агар тарафларнинг шартномавий ·ууий муносабатларга
киришганлиги ëзма ëки боша далиллар билан тасдиланса, шартноманинг
мавхуд эмаслиги даъвогарнинг етказиб берилган товарлар, бахарилган
ишлар, курсатилган хизматлар ийматини ундириш ·аидаги талабларини
аноатлантиришни рад этиш учун асос була олмаслиги, агар онунда ëки
тарафларнинг келишувида битимнинг оддий ëзма шаклига риоя илмаслик
унинг ·аиий эмаслигига олиб келиши туfридан-туfри курсатилган булса,
ушбу оида улланилмаслиги туfрисида судларга тушунтириш берилган.
Гарчи, тарафлар уртасида шартнома тузилмаган деб ·исоблансада,
хавобгарнинг курсатилган хизматлар учун даъвогардан 20.141.044 сум асосий
арздорлиги иш материалларидаги ·исобвара-фактура, бир томонлама
тасдиланган узаро арздорликни таослаш далолатномаси ва тарафлар
вакилларининг тушунтиришлари билан тасдиланади.
Шунингдек, хавобгар вакили хам асосий арздорликни тан олиб суд
махлиси кунига адар асосий арздорлик тулаб берганлигини билдирди.
Шу сабабли суд даъвогарнинг 20.141.044 сум асосий арз (бахарилган
ишлар иймати)ни ундириш талабини асосли деб ·исоблаб, хавобгар
томонидан суд кунига адар асосий арздорлик туланганлигини инобанга
олиб, мазкур даъво талабини аноатлантиришни рад илишни лозим топади.
Шу билан бирга, даъвогар хавобгардан шартноманинг 5.2-бандига
асосан тулов уз ватида амалга оширилмаганлик учун ·исобланган 8.801.636
сум пеня ундиришни сураган.
ФКнинг 262-моддасига мувофи неустойка туfрисидаги келишув ëзма
шаклда тузилиши керак.
ИПКнинг 68-моддасига кура, ишда иштирок этувчи ·ар бир шахс уз
талаблари ва эътирозларига асос илиб келтираëтган ·олатларни исботлаши
керак.
Бинобарин, тарафлар уртасидаги шартнома онунчиликка мувофи
тузилмаган деб ·исобланиши сабабли даъвогарнинг шартномага асосан пеня
ундириш талаби асоссиз ·исобланади.
Шу сабабли суд даъвогарнинг 8.801.636 сум пеня ундириш ·аидаги
даъво талабини аноатлантиришни рад этишни лозим топади.
ИПК 118-моддасининг биринчи исмига кура, суд харахатлари ишда
иштирок этувчи шахсларнинг аноатлантирилган даъво талаблари мидорига
мутаносиб равишда уларнинг зиммасига юклатилади.
Суд, иш юзасидан суд харахатларини тарафлардан аноатлантирилган
даъво талаблари мидорига мутаносиб равишда тасимлашни, яъни
хавобгардан даъвогар фойдасига олдиндан туланган 402.820.88 сум давлат
бохи ва 41.200 сум почта харахати ундиришни, олдиндан туланган 176.032,72
сум давлат бохи даъвогар зиммасига олдиришни лозим топади.
Юоридагиларни инобатга олиб ·амда ИПКнинг 118, 170, 176-180 ва
186-моддаларини уллаб, суд
АРOР
И Л Д И:
Даъво аризаси исман аноатлантирилсин.
Жавобгар Бухоро Вилоят Чииндиларни бошариш ва Циркуляр
итисодиëтни ривохлантриш бошармаси “Бухоро вилоят тоза ·удуд” Давлат
муассасасидан даъвогар Давлат кадастрлари палатаси Бухоро вилоят
бошармаси фойдасига олдиндан туланган 402.820.88 сум давлат бохи ва
41.200 сум почта харахати ундирилсин.
Даъвонинг олган исмини аноатлантириш рад этилсин.
Даъвогар Давлат кадастрлари палатаси Бухоро вилоят бошармаси
томонидан олдиндан туланган 176.032,72 сум давлат бохи даъвогар зиммасига
олдирилсин.
ал илув арори онуний кучга киргач ихро вараалари берилсин.
ал илув арори устидан шу суд орали Бухоро вилоят судининг
итисодий ишлар буйича судлов ·айъатига ·ал илув арори абул илинган
кундан эътиборан бир ой ичида апелляция шикояти (протести) ëки ·ал илув
арори онуний кучга кирган кундан эътиборан олти ой ичида кассация
шикояти (протести) берилиши мумкин.
Судья
А.Рa·мaтoвa