Решение #2843940 Экономические

****1-2503/****-сонли иқтисодий иш ЎЗБЕКИСТОН РЕСПУБЛИКАСИ НОМИДАН ҲАЛҚИЛУВҚАРОРИ Қарши шаҳри ****5йил20 ноябрь Ғузор туманлараро иқтисодий судининг судьяси **** раислигида, судья ёрдамчиси **** котиблигида, Ўзбекистон Савдо-саноат палатаси Қашқадарё вилоят бошқармаси даъвогар “Ўзгаролизинг” акциядорлик жамияти манфаатида жавобгар"Саодатхон набираси Сарварбек”фермер хўжалигива қўшимча жавобгарлар“Анвар қизи Афруза” фермер хўжалиги, “Шохрузбек Хайдаров” фермер хўжалиги, “БМЛ асл даласи” фермер хўжалигларидансолидар тартибда****.****.****сўм қарзи,44.****.****сўм пеня ундириш тўғрисидаги даъво аризаси бўйича ишни даъвогар вакили****қимов(ишончнома асосида) иштирокида Ғузор туманлараро иқтисодий суди биносида ўтказилган очиқ суд **** кўриб чиқиб, қуйидагиларни а н и қ л а д и: Ўзбекистон Савдо-саноат палатаси Қашқадарё вилоят бошқармаси даъвогар “Ўзгаролизинг” акциядорлик жамияти манфаатида жавобгар"Саодатхон набираси Сарварбек”фермер хўжалиги ва қўшимча жавобгарлар “Анвар қизи Афруза” фермер хўжалиги, “Шохрузбек Хайдаров” фермер хўжалиги, “БМЛ асл даласи” фермер хўжалигларидансолидар тартибда ****.****.****сўм қарзи,44.****.****сўм пеня ундиришни сўраган. Суд **** **** ва жойи тўғрисида тегишли тартибда хабардор қилинганпалата, жавобгар ва қўшимча жавобгар вакилларисуд **** келмади. Ўзбекистон Республикаси Иқтисодий процессуал кодексининг ****, ****моддаларига(бундан буён матнда ИПК деб юритилади)асосан суд ишниуни иштирокисиз кўриб чиқишни лозим топди. Суд **** иштирок этган даъвогар вакили даъво аризасини қувватлаб, даъводаги **** таъкидлаб, даъво талабларини қаноатлантиришни сўради. Суд ишда иштирок этган шахсларнинг тушунтиришларини эшитиб, ишдаги ҳужжатларни ўрганиб, тўпланган далилларга ҳуқуқий баҳо бериб, даъво талабларини қисман қаноатлантиришни лозим топади. Ўзбекистон Республикаси Конституциясининг 55-моддаси учинчи қисмига асосан ҳар кимга бузилган ҳуқуқ ва эркинликларини тиклаш учун унинг иши қонунда белгиланган муддатларда ваколатли, **** ҳамда холис суд томонидан кўриб чиқилиши ҳуқуқи кафолатланади. Иш ҳужжатларига кўра, тарафлар ўртасида ****4йил20 сентябрда24/05-4****-сонли лизинг шартномаситузилган, шартномага кўра, даъвогар жавобгарга 1 дона “B shir n 4 Z-4С” русумлипахта териш машинасини**** оймуддатга 19фоиз лизинг маржаси биланлизингга бериш ****, жавобгар эса шартномаларда белгиланган муддатларда ва миқдорда лизинг тўловларини тўлаш **** олган. Тарафлар ўртасида тузилган лизинг объектни топшириш ва қабул қилиш далолатномаларига асосан“B shir n 4 Z-4С” русумлипахта териш машинасижавобгарга топширилган. Ушбу лизинг шартномаларининг 4.1 ва 4.3-бандларига кўра, лизинг олувчилизинг объекти нархининг 20 фоизидан кам бўлмаган қисмини аванс шаклида ушбу шартнома имзоланган кундан бошлаб30 кун ичида лизинг берувчига тўлаб беради.Ҳар чораклик лизинг тўловлари лизинг олувчи томонидан 2 лизинг объекти қабул қилиб олинган кундан бошлаб, ушбу шартноманинг **** қисми бўлиб ҳисобланган 1-иловасида кўрсатилган тўлов жадвали асосида дифференциал усулда ҳисобланади ҳамда лизинг тўловлари мазкур жадвал асосида лизинг олувчи томонидан ҳар чоракнинг охиргиойининг 10 санасига қадарбўлган муддатда тўлаб берилади. Ўзбекистон Республикаси Фуқаролик кодекси (бундан буён матнда ФК деб юритилади)нинг ****-моддасига кўра, лизинг шартномаси бўйича лизинг берувчи (ижарага берувчи) бир тараф лизинг олувчи (ижарага олувчи) иккинчи тарафнинг топшириғига биноан сотувчи учинчи тараф билан ундан лизинг олувчи учун молмулк сотиб олиш **** келишиш **** олади, лизинг олувчи эса бунинг учун лизинг берувчига лизинг тўловларини тўлаш **** олади. ФКнинг ****-моддаси иккинчи қисмига кўра **** шартномадан, зиён етказиш натижасида ҳамда ушбу Кодексда кўрсатилган бошқа асослардан келиб чиқади. Ўзбекистон Республикаси Фуқаролик кодексининг ****-моддаси биринчи қисмига биноан қарздор кафиллик билан таъминланган **** **** ёки лозим **** **** **** кафил ва қарздор кредитор олдида солидар жавоб берадилар, башарти қонунда ёки кафиллик шартномасида кафилнинг субсидиар жавобгар бўлиши назарда тутилган бўлмаса. Даъвогар, жавобгар ва қўшимча жавобгарларўртасида25.12.**** йилдатузилган****-сонликафиллик шартномасига асосан қўшимча жавобгарлар шартноманинг 1.1-бандига асосан лизинг шартномаси бўйича лизинг олувчи ўз **** ****ёки лозим **** **** **** лизинг берувчи олдида лизинг тўловлари, пеня ва бошқа зарарларни тўлаш бўйича лизинг олувчи билан биргаликда солидар жавобгарликни ўз зиммасига олган ва кафиллик суммаси 6.****.****.**** сўм деб белгиланган. Жавобгар лизингга берилган қишлоқ хўжалиги техникасиучун ****5йил24 октябрь ҳолатига ****.****.**** сўм ҳисобланган лизинг тўловини тўламасдан қарз бўлиб қолган. Шу боисдан суд, даъвогарнинг жавобгарва қўшимча жавобгарлардан солидар тартибда****.****.****сўм қарзни ундириш талабини қаноатлантиришни лозим топади. Даъвогар даъво аризасида, шартноманинг 8.3-бандига асосан жавобгар ва қўшимча жавобгарлардан44.****.****сўм пеня ундиришни сўраган. Даъвогар даъво аризасида жавобгарва қўшимча жавобгарлардан ундиришни сўраган пенянинг ҳисоб-китобида қарз25 кунгакечиктирилганлиги кўрсатилган. ФКнинг ****-моддасига кўра, агар тўланиши лозим бўлган неустойка кредиторнинг **** бузиш оқибатларига номутаносиблиги кўриниб турса, суд неустойкани камайтиришга ****.Бунда қарздор **** қай **** ****, **** иштирок этаётган тарафларнинг мулкий аҳволи, шунингдек кредиторнинг манфаатлари эътиборга олиниши керак.Суд алоҳида ҳолларда қарздор ва кредиторнинг манфаатларини ҳисобга олиб,кредиторга тўланиши лозим бўлган неустойкани камайтириш ҳуқуқига эга. Суд, пеня миқдорини камайтириш ҳуқуқидан ва жавобгарва қўшимча жавобгарларнинг молиявий аҳволидан келиб чиқиб, пеняни3.900.**** сўмга камайтирган ҳолда қаноатлантиришни лозим топади. ИПКнинг 68-моддаси биринчи қисмига кўра, ишда иштирок этувчи ҳар бир шахс ўз талаблари ва эътирозларига асос қилиб келтираётган ҳолатларни 3 исботлаши керак. ИПКнинг ****-моддаси биринчи қисмига кўра, суд **** ишда иштирок этувчи шахсларнинг қаноатлантирилган даъво талаблари миқдорига мутаносиб равишда уларнинг зиммасига юклатилади. Қайд этилган асосларга кўра, суд даъвогарнинг даъво талабларини қисман қаноатлантиришни, жавобгарданва қўшимча жавобгарлардан солидар тартибдадаъвогар фойдасига****.****.****сўм қарз,3.900.**** сўм пеня,41.2**** почта **** ва республика бюджетига9.****.****сўм давлат божи ундиришни, даъво талабининг қолган қисмини қаноатлантиришни рад этишни лозим топади. Бинобарин, Ўзбекистон Республикаси Иқтисодий процессуал кодексининг 68, ****, ****, ****, ****-моддаларини қўллаб, суд қарорқилди: Даъво талаблари қисман қаноатлантирилсин. Жавобгар"Саодатхон набираси Сарварбек”фермер хўжалиги қўшимча жавобгарлар “Анвар қизи Афруза” фермер хўжалиги, “Шохрузбек Хайдаров” фермер хўжалиги, “БМЛ асл даласи” фермер хўжалигларидансолидар тартибда: -даъвогар “Ўзгаролизинг” акциядорлик жамияти фойдасига****.****.****сўм қарз,3.900.**** сўм пеня,41.2**** почта ****ундирилсин. - республика бюджетига9.****.****сўм давлат божи ундирилсин. Даъво талабининг қолган қисми қаноатлантириш рад қилинсин. Ҳал қилув қарори қонуний кучга киргач ижро **** берилсин. Ҳал қилув қароридан норози томонлар у қабул қилинган кундан эътиборан бир ойлик муддат ичида шу суд орқали вилоят судининг иқтисодий ишлар бўйича судлов ҳайъатига апелляция тартибида ёки қонуний кучга кирган ва апелляция тартибида кўрилмаган ҳал қилув қарори устидан у қонуний кучга кирган кундан эътиборан белгиланган тартибда кассация тартибида шикоят бериши (протест келтириши) мумкин. Судья ****