Решение #2843996 Экономические

****/****-сонлииқтисодий иш ЎЗБЕКИСТОН РЕСПУБЛИКАСИ НОМИДАН Ҳ Л ҚИЛУВ Қ Р РИ **** **** йил20 ноябрь Когон туманлараро иқтисодий суди, судья **** раислигида,****нинг котиблигида,**** вакилиА.Истатов (ишончномава шахс гувоҳномаси нусхасиасосида)нинг иштирокида, даъвогарХАБ“TR STB NK”манфаатида Ўзбекистон Савдо-саноат палатаси Бухоро вилояти ҳудудий бошқармасининг жавобгар“S RDOR SITOR BUNYODKOR QURILISH” масъулияти чекланган жамиятиданжами ****.****.****,**** (асосий қарз – ****.****.**** сўм, асосий қарз учун ҳисобланган фоиз – 3.****.****,****, муддати ўтган асосий қарз – ****.****.****,****, муддати ўтган асосий қарзга ҳисобланган пеня – 2.****.****,****, муддати ўтган фоиз қарздорлиги – 44.****.****,****, муддати ўтган фоизга ҳисобланган пеня – 27.****.****,****) ундириш,ундирувнижавобгар “S RDOR SITOR BUNYODKOR QURILISH” масъулияти чекланган жамияти вақўшимча жавобгар“E PRESS LLIG TOR ****” масъулияти чекланган жамиятига тегишли бўлган гаров мулкларига қаратиш,гаров мулкларининг ким ошди савдо аукционда сотишнинг бошланғич нархини белгилаб бериштўғрисидагидаъво аризаси юзасидан қўзғатилган ишни ўз биносида очиқ суд **** кўриб чиқиб, АНИҚЛАДИ: ХАБ “TR STB NK”(бундан буён матнда даъвогар ёки **** деб юритилади)манфаатида Ўзбекистон Савдо-саноат палатаси Бухоро вилояти ҳудудий бошқармаси (бундан буён матнда Палата деб юритилади) судга даъво аризаси билан мурожаат қилиб,“S RDOR SITOR BUNYODKOR QURILISH” масъулияти чекланган жамияти (бундан буён матнда жавобгар, ****ёкиқарз олувчидеб юритилади)данжами ****.****.****,**** (асосий қарз – ****.****.**** сўм, асосий қарз учун ҳисобланган фоиз – 3.****.****,****, муддати ўтган асосий қарз – ****.****.****,****, муддати ўтган асосий қарзга ҳисобланган пеня – 2.****.****,****, муддати ўтган фоиз қарздорлиги – 44.****.****,****, муддати ўтган фоизга ҳисобланган пеня – 27.****.****,****) ундириш,ундирувниқарз олувчива “E PRESS LLIG TOR ****” масъулияти чекланган жамияти(бундан буён матнда қўшимча жавобгар ёки гаровга қўювчи деб юритилади)га тегишли бўлган гаров мулкларига қаратиш,гаров мулкларининг ким ошди савдо аукционда сотишнинг бошланғич нархини белгилаб беришнисўраган. Суд **** иштирок этган даъвогар вакили даъвони қувватлаб, унда келтириб ўтилган асосларни такрорлаб, судга даъво аризаси билан мурожаат қилингандан сўнг ҳам жавобгар томонидан қарздорлик бартараф этилмаганлигини билдириб, даъвони тўлиқ қаноатлантириб беришни сўради. Палата, қарз олувчиҳамда қўшимча жавобгар, суд **** **** ва жойи тўғрисида тегишли тарзда хабардор қилинган бўлса-да, вакил иштирокини таъминлашмади.Бироқ, Палата даъво аризасида ишни ўзининг иштирокисиз кўриб чиқишни сўраган.Шу сабабли суд, Ўзбекистон Республикаси Иқтисодийпроцессуал 2 кодекси (бундан буён матнда ИПК деб юритилади)нинг ****, ****-моддаларига асосан ишниуларнинг иштирокисизкўриб чиқишни лозим топади. Суд, **** вакилининг тушунтиришларини тинглаб, иш ҳужжатларини ўрганиб чиқиб, қуйидаги асосларга кўра даъвони қаноатлантиришни лозим топади. Даъво аризаси ва иш ҳужжатларидан кўринишича,Низомва Бошишончнома асосида ****Бухоро филиалиҳамда жавобгарўртасида ****3йил25 августдатузилган№****-сонли кредит линиясиочилмаган ҳолдакредитлаш тўғрисида кредитшартномаси(бундан буён матнда шартнома деб юритилади)га асосанқарз олувчига36ой муддатга йиллик25фоиз устама тўлаш шарти билан **** фаолиятини кенгайтириш **** Бухоро вилояти, Бухоро шаҳар, **** кўчаси, **** жойлашган кўчмас мулкларни сотиб олиш учун700.****.****сўм миқдорида кредит маблағлари****. Кредит ўз **** қайтарилишини таъминлаш **** тарафлар ўртасида **** йил 29 август куни нотариал тартибдатасдиқланганипотека гаров шартномаси ҳамда **** йил 16 апрель куни тузилган 29.08.**** йилдаги ипотека гаров шартномасига қўшимча келишувга асосан жавобгарга мулк ҳуқуқи асосида тегишли бўлган Бухоро вилояти **** Ҳ.**** кўчаси **** жойлашган, (Кадастр **** 20:12:41:02:02:****) умумий майдони 52 кв.м, умумий фойдаланиш майдони 52 кв.мдан иборат 14-савдо дўкони (биринчи мулк)ҳамда Бухоро вилояти **** Ҳ.**** кўчаси **** жойлашган, (Кадастр **** 20:12:41:02:02:****) умумий майдони 57 кв.м, умумий фойдаланиш майдони 57 кв.мдан иборат 4-савдо дўкони (иккинчи мулк) ҳамдақўшимча жавобгарга мулк ҳуқуқи асосида тегишли бўлган **** йилда ишлаб чиқарилган, двигатель ****,кузов ****, шасси ****SUDP ****,КУЛРАНГ СЕРЫЙ рангли, давлат **** белгиси ****1 бўлганWIELTON P 2Kтиркама тент (учинчи мулк) ва **** йилда ишлаб чиқарилган, двигатель ****, кузов ****, шасси ****YS2R6 ****,САРИҚЖЕЛТЫЙ,давлат **** белгиси ****PB бўлган**** R****юк тентли фургон (тўртинчи мулк) автотранспорт воситалари гаровга **** этилган. **** ҳамда жавобгарўртасида тузилган 04.04.**** йилдаги кўчмас мулк қиймати келишув далолатномасига кўра,биринчи мулк****.****.**** сўмга,иккинчи мулк ****.****.**** сўмга; даъвогар, қарз олувчи ва гаровга қўювчи ўртасида тузилган 25.07.**** йилдаги келишув далолатномасига асосан учинчи мулк 99.****.**** сўмга, тўртинчи мулк эса ****.****.**** сўмга баҳоланган. Шартноманинг 11-бандидакредит бўйича асосий қарз ва унга ҳисобланган фоизни тўлаш ушбу шартномага илова қилинган кредитни қайтариш жадвалига мувофиқ амалга оширилиши кўрсатилган. Шартноманинг 16-бандида жавобгарнинг **** белгиланган бўлиб, унга кўракредитнинг ўз **** қайтарилишини таъминлаш ва ушбу шартнома 15бандининг “а” кичик бандида кўрсатилган муддатдан кечиктирмасдан олинган кредитни тўлиқ сўндиришназарда тутилган. Даъвогар томонидан шартнома шартларида белгиланган **** лозим **** ****, жавобгарга ****.****.**** сўм миқдорида кредит маблағлари **** бўлса-да, бироқ қарз олувчи томонидан кредит ва унга ҳисобланган фоизлар бўйича тўловлар амалга оширилмаган. Даъво аризасида баён этилишича, жавобгартомонидан асосий қарз ва унга ҳисобланган фоиз юзасидан тўловлар мунтазам равишда ойнинг энг охиргисаналарида тўланган,**** йилнинг январь, февраль, март ойидаги қарздорлиги учинчи шахсларнинг молиявий ёрдами орқали сўндирилган. 3 Жавобгарнинг **** йил3 ноябрь ҳолатида **** олдидаги қарздорлиги****.****.****,**** (асосий қарз – ****.****.**** сўм, асосий қарз учун ҳисобланган фоиз – 3.****.****,****, муддати ўтган асосий қарз – ****.****.****,****, муддати ўтган асосий қарзга ҳисобланган пеня – 2.****.****,****, муддати ўтган фоиз қарздорлиги – 44.****.****,****, муддати ўтган фоизга ҳисобланган пеня – 27.****.****,****)ни ташкил этган. Шартнома бўйича вужудга келган асосий кредит қарзи ва унга ҳисобланган фоизларниихтиёрий равишдатўлаб бериш ********нингталабномалари****томонидан оқибатсиз қолдирилиб, қарздорлик бартараф этилмаган. Шу сабабли, **** манфаатида Палата судгажавобгарва қўшимча жавобгарганисбатан даъво аризасида кўрсатилган талаб билан мурожаат қилишга **** бўлган. Ўзбекистон Республикаси Фуқаролик кодекси (бундан буён матнда ФК деб юритилади) ****-моддасининг биринчи қисмига биноан кредит шартномаси бўйича бир тараф — **** ёки бошқа кредит ташкилоти (кредитор) иккинчи тарафга (қарз олувчига) шартномада назарда тутилган миқдорда ва шартлар асосида пул маблағлари (кредит) бериш, қарз олувчи эса олинган пул суммасини қайтариш ва унинг учун фоизлар тўлаш **** олади. ФК ****-моддасининг биринчи ва учинчи қисмларига асосан агар қонунда ёки қарз шартномасида бошқача тартиб назарда тутилган бўлмаса, қарз берувчи (юридик шахс ёки фуқаро) қарз олувчидан қарз суммасига шартномада белгиланган миқдорда ва тартибда фоизлар олиш ҳуқуқига эга бўлади.Фоизлар тўлаш тартиби ва муддатлари қарз шартномаси билан белгиланади.Агар фоизлар тўлаш тартиби ва муддатлари шартномада белгиланган бўлмаса, улар асосий қарзни қайтариш учун шартномада назарда тутилган тартибда ва муддатларда тўланади. ФК ****-моддасининг иккинчи қисмида агар қарз шартномасида қарзни қисмлаб (бўлиб-бўлиб) қайтариш назарда тутилган бўлса, қарз олувчи қарзнинг навбатдаги қисмини қайтариш учун белгиланган муддатни бузган ****, қарз берувчи қарзнинг қолган барча суммасини тегишли фоизлар билан бирга муддатидан олдин қайтаришни талаб қилишга ****эканлиги қайд этилган. ФК ****-моддасининг иккинчи қисмигаасосан**** шартномадан, зиён етказиш натижасида ҳамда ушбу Кодексда кўрсатилган бошқа асослардан келиб чиқади.Ушбу ҳолатда тарафлар ўртасидаги **** шартномадан келиб чиққан. ФКнинг ****-моддасигабиноан**** **** шартларига ва қонунчилик талабларига мувофиқ, бундай шартлар ва талаблар бўлмаганида эса иш муомаласи одатларига ёки одатда қўйиладиган бошқа талабларга мувофиқ лозим **** **** керак. ФК ****-моддасининг биринчи қисмида **** келишилган ва тарафлар учун **** усулда **** шартлиги белгилаб қўйилган. Шартноманинг 17-бандида****қарздорнинг/мижознинг молиявий ҳолати ёмонлашганда(зарар кўриб ишлаш, баланснинг ноликвидлиги, 2-картотеканинг мавжудлиги, бухгалтерия ҳисобини юритиш талабига жавоб бермаслиги, ҳисобот маълумотларининг ишончли эмаслиги), бизнес-режанинг техник-иқтисодий кўрсаткичлари ****, **** назоратидан бош тортилганда кредитни муддатидан олдин сўндиришни талаб қилиш ва кредитлашни бундан буёнтўхтатиш,кредит ва унга ҳисобланган фоиз бўйича қарздорликни сўндириш учун қарздорнинг/мижознинг маблағи мавжуд бўлмаганда қарздорлик юзасидан 4 ундирувни Ўзбекистон Республикаси қонун ҳужжатларида белгиланган тартибда гаров таъминотига ёки бошқа ликвидли мулкига қаратиш ҳуқуқига эгалиги белгилаб қўйилган. ФК ****-моддасининг биринчи қисмида агар қонунчилик ёки шартномада бошқача тартиб назарда тутилган бўлмаса, **** **** кечиктиришга ёки уни бўлиббўлиб **** йўл қўйилмслиги белгиланган. Жавобгарнингмавжудқарзи ишматериалларидаги шартнома, талабномалар,кредит **** тасдиқловчи****тўлов ҳужжати,кредит қарздорлиги ********нингмаълумотномаси,даъвогарвакилининг суд муҳокамасидаги тушунтиришлари билан тасдиқланади. Даъвогарвакили томонидансуд ******** этилган19.11.**** йилдаги №****/****-сонли қарздорлик маълумотномасига кўра, судга даъво аризаси билан мурожаат қилинганидан сўнг ҳамжавобгар томониданасосий қарз ва унга ҳисобланган фоизлартўлаб берилмаган.Шу сабабли суд, даъвонинг асосий кредит қарзи ва унга ҳисобланган фоиз қарзини ундириш тўғрисидаги талабиниқаноатлантиришни лозим топади. Бундан ташқари, даъво аризасида жавобгардан шартномага асосан пеня ундириш талаби билдирилган. ФК ****-моддасининг биринчи қисмига кўра, қонунчилик ёки шартнома билан белгиланган, қарздор **** **** ёки лозим **** **** **** кредиторга тўлаши шарт бўлган пул суммаси неустойка ҳисобланади. Шартноманинг 6-бандига мувофиқ, кредит бўйича муддати ўтган фоиз тўлови юзага келган ****, қарздор/мижоз ҳар бир муддати ўтган кун учун тўлов муддати ўтган қарздорликдан 0,5%, лекин муддати ўтган фоиз қарздорлигининг 50 фоизидан ошмаган миқдорда **** пеня тўлайди, пеня тўланиши қарздорни/мижозни муддати ўтган фоизни тўлашдан озод қилмайди. Ушбу ҳолатда суд, даъвонинг пеня ундириш **** талабини асосли деб ҳисоблайди ва уни қаноатлантиришни лозим топади. Шу билан бирга, даъво аризасида ундирувни гаров мулкларига қаратиш ва гаров мулкларининг бошланғич сотиш нархини белгилаб бериш сўралган. ФК ****-моддасининг иккинчи қисмига мувофиқ, гаровга кўра қарздор гаров билан таъминланган **** **** **** кредитор (гаровга олувчи) бу **** бўйича ўз талаби гаровга қўйилган мол-мулкнинг қийматидан ушбу мол-мулк эгаси бўлган шахс (гаровга қўювчи)нинг бошқа кредиторларига қараганда имтиёзли суратда қаноатлантирилишига, қонунда белгилаб қўйилган чегиришлардан кейин, **** бўлади. ФК ****-моддасининг биринчи қисмига биноан гаровга олувчининг (кредиторнинг) талабларини қондириш учун ундирувни қарздор гаров билан таъминланган **** ўзи жавобгар бўлган вазиятларда **** ёки лозим **** **** **** гаровга қўйилган мол-мулкка қаратиш мумкин. ФК ****-моддасининг биринчи қисмида гаровга олувчининг (кредиторнинг) талаблари гаровга қўйилган кўчмас мол-мулк қийматидан суднинг қарорига мувофиқ қондирилиши белгиланган. ФК ****-моддасинингучинчи қисмига биноан гаровга қўйилган молмулкнинг кимошди савдосидаги бошланғич сотиш нархи гаровга қўювчи ва гаровгаолувчи ўртасидаги келишувга асосан белгиланади.Гаровга қўювчи ва гаровга олувчи ўртасида мол-мулк нархи бўйича келишмовчиликлар мавжуд бўлган ****, **** баҳоловчи ташкилот жалб этилади ва гаровнинг дастлабки қиймати 5 бозор қийматидан келиб чиқиб белгиланади.Бунда баҳолаш билан боғлиқ барча **** **** баҳоловчи ташкилотни жалб қилган тараф томонидан қопланади. Шунга асосан суд, кредит шартномаси бўйича ундирувнижавобгар ва қўшимча жавобгарнинг гаровмулкларигақаратишни, гаров мулкларинингкимошди савдосидагибошланғич сотиш нархини тарафлар ўртасида тузилган келишув далолатномаларига асосан белгилашнилозим топади. ИПК ****-моддасининг биринчи ва учинчи қисмларига асосан суд **** ишда иштирок этувчи шахсларнинг қаноатлантирилган даъво талаблари миқдорига мутаносиб равишда уларнинг зиммасига юклатилади.Даъвогар тўлашдан белгиланган тартибда озод қилинган давлат божи, агар жавобгар бож тўлашдан озод қилинмаган бўлса, қаноатлантирилган даъво талаблари миқдорига мутаносиб равишда жавобгардан республика бюджети даромадига ундирилади. “Давлат божи тўғрисида”ги Ўзбекистон Республикаси Қонуни билан тасдиқланган “Давлат божи ставкаларининг миқдорлари” 2-бандининг “а” кичик бандига кўра,мулкий хусусиятга эга даъво аризаларидан даъво баҳосининг 2 фоизи миқдорида, бироқ БҲМнинг 1 бараваридан кам бўлмаган миқдордадавлат божитўланиши лозим. Суд,даъво қаноатлантирилганлигисабабли суд ****жавобгарнингзиммасига юклашнива ундан****фойдасига олдиндан тўланган41.****сўм почта ****, шунингдек Республика бюджетига8.****.****,1сўмдавлат божи ундиришни лозим топади. Юқоридагиларга асосланиб ҳамда ИПКнинг ****, ****, ****, ****, **** ва ****-моддаларини қўллаб, суд ҚАРОР ҚИЛДИ: Даъво аризаси қаноатлантирилсин. Жавобгар“S RDOR SITOR BUNYODKOR QURILISH” масъулияти чекланган жамиятидандаъвогарХАБ “TR STB NK”фойдасига03.11.**** йил ҳолатидагижами ****.****.****,**** (асосий қарз – ****.****.**** сўм, асосий қарз учун ҳисобланган фоиз – 3.****.****,****, муддати ўтган асосий қарз – ****.****.****,****, муддати ўтган асосий қарзга ҳисобланган пеня – 2.****.****,****, муддати ўтган фоиз қарздорлиги – 44.****.****,****, муддати ўтган фоизга ҳисобланган пеня – 27.****.****,****)кредит қарздорлигиундирилсин.Ундирув**** йил 29 август куни нотариал тартибдатасдиқланганипотека гаров шартномаси ҳамда **** йил 16 апрель куни тузилган 29.08.**** йилдаги ипотека гаров шартномасига қўшимча келишувга асосан“S RDOR SITOR BUNYODKOR QURILISH” масъулияти чекланган жамиятига мулк ҳуқуқи асосида тегишли бўлган Бухоро вилояти **** Ҳ.**** кўчаси **** жойлашган, (Кадастр **** 20:12:41:02:02:****) умумий майдони 52 кв.м, умумий фойдаланиш майдони 52 кв.мдан иборат 14-савдо дўкони ҳамда Бухоро вилояти **** Ҳ.**** кўчаси **** жойлашган, (Кадастр **** 20:12:41:02:02:****) умумий майдони 57 кв.м, умумий фойдаланиш майдони57 кв.мдан иборат 4-савдо дўкони ҳамда“E PRESS LLIG TOR ****” масъулияти чекланган жамиятига мулк ҳуқуқи асосида тегишли бўлган **** йилда ишлаб чиқарилган, двигатель ****, кузов ****, шасси ****SUDP ****,КУЛРАНГ СЕРЫЙ рангли, давлат **** белгиси **** бўлганWIELTON P 2Kтиркама тент ва **** йилда ишлаб чиқарилган, двигатель ****, кузов ****, шасси 6 ****YS2R6 ****,САРИҚЖЕЛТЫЙ,давлат **** белгиси ****PB бўлган**** R****юк тентли фургон автотранспорт воситаларигақаратилсин. Бухоро вилояти **** Ҳ.**** кўчаси **** жойлашган, (Кадастр **** 20:12:41:02:02:****) умумий майдони 52 кв.м, умумий фойдаланиш майдони 52 кв.мдан иборат 14-савдо дўконининг аукционда бошланғич сотиш нархи тарафлар ўртасида тузилган 04.04.**** йилдаги кўчмас мулк қиймати келишув далолатномасига кўра ****.****.**** сўмэтиб,Бухоро вилояти **** Ҳ.**** кўчаси **** жойлашган, (Кадастр **** 20:12:41:02:02:****) умумий майдони 57 кв.м, умумий фойдаланиш майдони 57 кв.мдан иборат 4-савдо дўконининг аукционда бошланғич сотиш нархитарафларўртасида тузилган 04.04.**** йилдаги кўчмас мулк қиймати келишув далолатномасига кўра****.****.**** сўмэтиб,**** йилда ишлаб чиқарилган, двигатель ****, кузов ****, шасси ****SUDP ****,КУЛРАНГ СЕРЫЙ рангли, давлат **** белгиси **** бўлганWIELTON P 2Kтиркама тентнинг аукционда бошланғич сотиш нархитарафларўртасидатузилган 25.07.**** йилдаги келишув далолатномасига асосан 99.****.**** сўмэтиб,**** йилда ишлаб чиқарилган, двигатель ****, кузов ****, шасси ****YS2R6 ****,САРИҚЖЕЛТЫЙ,давлат **** белгиси ****PB бўлган**** R****юк тентли фургон автотранспорт воситасининг аукционда бошланғич сотиш нархитарафлар ўртасидатузилган 25.07.**** йилдаги келишув далолатномасига асосан****.****.**** сўмэтиб белгилансин. Жавобгар “S RDOR SITOR BUNYODKOR QURILISH” масъулияти чекланган жамиятидандаъвогарХАБ “TR STB NK”фойдасигаолдиндан тўланган 41.**** сўм почта **** ундирилсин. Жавобгар“S RDOR SITOR BUNYODKOR QURILISH” масъулияти чекланган жамиятиданРеспублика бюджетига8.****.****,1сўм давлат божиундирилсин. Ҳал қилув қарори бир ойдан сўнг қонуний кучга киради ҳамда ижро **** берилади. Ҳал қилув қарори устидан шу суд орқали Бухоро вилоят судига ҳал қилув қарори қабул қилинган кундан эътиборан бир ойлик муддат ичида апелляция тартибида шикоят бериш (протест келтириш) мумкин. Судья ****