Решение #2844012 Экономические

4-****-сонли иқтисодий иш Қарши шаҳри ЎЗБЕКИСТОН РЕСПУБЛИКАСИНОМИДАН ҲАЛҚИЛУВҚАРОРИ **** йил 20 ноябрь Ғузор туманлараро иқтисодий судининг судьяси **** раислигида, судья ёрдамчиси **** котиблигида, даъвогар “Яккабоғ олтин замин” масъулияти чекланган жамияти жавобгарлар “****” АТБ ва “****” АТБ Бешкент филиали учинчи шахслар “Электрон-онлайн аукционларни ташкил этиш маркази” ДУК, Ўзбекистон Республикаси Бош **** ҳузуридаги **** ижро бюросига нисбатан берилган даъво аризаси бўйича ишни даъвогар раҳбари Ф.Қаххоров, ва унинг вакили ****(**** йил 20 ноябрдаги ишончнома асосида), жавобгар вакили **** (**** йил 6 ноябрдаги ****-сонлиишончнома асосида) иштирокида суд биносида ўтказилган очиқ суд **** кўриб чиқиб, қуйидагиларни а н и қла д и: даъвогар “Яккабоғ олтин замин” масъулияти чекланган жамияти (бундан буён матнда даъвогар деб юритилади) жавобгарлар “****” АТБ (бундан буён матнда жавобгар деб юриталди) ва “****” АТБ Бешкент филиали учинчи шахслар “Электрон-онлайн аукционларни ташкил этиш маркази” ДУК, Ўзбекистон Республикаси Бош **** ҳузуридаги **** ижро бюросига нисбатан даъво аризаси билан мурожаат қилиб, жавобгардан даъвогар фойдасига ****.****.**** сўм асоссиз ортирилган пул маблағи (бойликни) ҳамда 64.****.**** сўм **** фоизини ундиришни сўраган. Палата ва учинчи шахс вакиллари суд **** **** ва жойи тўғрисида тегишли тартибда хабардор қилинган бўлса-да суд **** келмади. Суд, Ўзбекистон Республикаси Иқтисодий процессуал кодекси (бундан буён матнда ИПК дебюритилади)нинг****, ****-моддаларига асосан, ишни уларнинг иштирокисиз кўриб чиқишни лозим топади. Суд **** даъвогар раҳбари даъво талабига аниқлик киритиш **** ариза **** этиб, унга кўра даъвогар дастлабки даъво талабларига аниқлик киритиб, даъвогар томонидан электрон онлайн аукциондан сотиб олинган нотурар жой биноси учун тўланган ****.****.**** сўмни ва 64.****.**** сўм Марказий **** молиялаш ставкаси бўйича **** фоизини ундириш” деб ўзгартиришни сўраган. Ўзбекистон Республикаси Иқтисодий процессуал кодекси (бундан буён матнда ИПК дебюритилади)нинг****-моддаси биринчи қисмига кўра, даъвогар ишни биринчи инстанция судида кўриш чоғида ишнинг мазмунан кўрилиши якуни бўйича чиқариладиган суд ҳужжати қабул қилингунига қадар даъвонинг асосини ёки предметини ўзгартиришга, даъво талабларининг миқдорини кўпайтиришга ёки камайтиришга ****. Ўзбекистон Республикаси Олий суди Пленумининг **** йил 24 майдаги “Биринчи инстанция суди томонидан иқтисодий процессуал қонун нормаларини қўллашнинг айрим масалалари тўғрисида”ги 13-сонли қарорининг 13-банди бешинчи хатбошисида берилган тушунтиришга кўра, суд **** давомида **** этилган даъвонинг предмети ёки асосини ўзгартириш, даъво талабларимиқдорини кўпайтириш ёки камайтириш, даъводан воз кечиш **** ариза иш юритишга қабул қилинганлиги суд **** эълон қилиниб, бу **** суд 2 **** баённомасига киритилиши ҳамда **** ёки ҳал қилув қарорида кўрсатилиши лозим. Шу боис, суд даъвогарнинг даъво талабига ўзгартириш киритиш **** аризасини иш юритишга қабул қилишни лозим топади. Суд **** иштирок этган даъвогар раҳбари даъво аризасида кўрсатилган ҳолатларни таъкидлаб, даъвони қаноатлантиришни сўради. Суд **** иштирок этган жавобгар вакили даъво бўйича ўз эътирозларини билдириб, даъвогарнинг пул маблағлари кредит учун қопланган бўлиб, даъвогар пулларини қарздордан талаб қилишини маълум қилиб, даъвони рад этишни сўради. Суд ишда иштирок этган шахсларнинг тушунтиришларини эшитиб, ишдаги ҳужжатларни ўрганиб, тўпланган далилларга ҳуқуқий баҳо бериб, даъво талабларини қисманқаноатлантиришни лозимтопади. Ўзбекистон Республикаси Конституциясининг 55-моддаси иккинчи қисмига асосан ҳар кимга ўз ҳуқуқ ва эркинликларини суд орқали ҳимоя қилиш, давлат органларининг ҳамда бошқа ташкилотларнинг, улар мансабдор шахсларининг қонунга хилоф қарорлари, ҳаракатлари ва ҳаракатсизлиги устидан судга шикоят қилиш ҳуқуқи кафолатланади. Иш ҳужжатларига кўра,Фуқаролик ишлари бўйича Қарши туманлараро судининг **** йил 4-мартдаги ****-сонли ҳал қилув қарори билан жавобгар “Обирахмат АЛ-Барака” ҳисобидан “****” АТБ Бешкент филиали фойдасига жами **** сўм кредит қарздорлиги муддатидан олдин ундирилиб, ундирув гаровга қўйилган жавобгар “Собир қизи Хумор” фермер хўжалигига тегишли бўлган Қарши тумани Қоратепа қишлоғи ҳудудида жойлашган, умумий ер майдони юзаси 5,89 га бўлган, умумий қурилиш майдони ****,82 кв.метр, фойдаланиш майдони ****,23 кв.м, 37-хонадан иборат “Қорамолчилик ва қўйчилик” фермаси комплекси биносига қаратилган. **** ижро бюроси Қарши туман бўлими томонидан **** йил 26 июндаги “Мол-мулкни электрон онлайн-аукционда сотиш учун чиқариш тўғрисида” қарори қабул қилинган.Қарорга асосан **** йил 12 июнда “Электрон онлайнаукционларни ташкил этиш маркази” давлат унитар **** электрон-онлайн аукцион натижаси тўғрисидаги ОА ****-сонли баённомасига кўра, Қарши тумани Қоратепа қишлоғида жойлашган умумий ер майдони 4.18 га, бино қурилиш ости майдони 0,75 га, биноларнинг фойдаланиш майдони ****,23 кв.м, 1-қаватли 37-хонадан иборат “Қорамолчилик ва қўйчилик” фермаси комплекси “E-IJ UKSI N” ягона электрон савдо майдонида ўтказилган онлайнаукционда даъвогар томонидан сотиб олинган. Қашқадарё вилояти суди Фуқаролик ишлари бўйича судлов ҳайъатининг **** йил 16 февралдаги қарори билан биринчи инстанция судининг **** йил 4 мардаги ****-сонли ҳал қилув қарори бекор қилиниб, иш янгидан кўриш учун юборилган. Фуқаролик ишлари бўйича судлов ҳайъатининг кассация инстанциясининг **** йил 25 майдаги қарори билан апелляция инстанциясининг **** йил 16 февралдаги **** ўзгаришсиз қолдирилган. Ишни янгидан **** йил 30 июлда Фуқаролик ишлари бўйича Қарши туманлараро судида кўриб чиқилиб, даъвогар АТБ “****”нингдаъво аризаси 3 жавобгарнинг қарздорликни гаров мулки ҳисобидан тўлиқ тўланганлиги сабабли кўрмасдан қолдирилган. Қарши туман фермер, деҳқон хўжаликлари ва томорқа ер эгалари Кенгаши даъвогар "Собир қизи Хужамберди" фермер хўжалиги манфаатларида судга даъво аризаси билан мурожаат қилиб, жавобгар "Электрон онлайн аукционларни ташкил этиш маркази" давлат унитар **** ва қўшимча жавобгар Ўзбекистон Республикаси Бош **** ҳузуридаги **** ижро бюроси Қарши туман бўлими ҳамда учинчи шахс "Яккабоғ олтин замин" масъулияти чекланган жамиятига нисбатан **** йил 12 июнда ўтказилган электрон-онлайн аукцион натижалари тўғрисидаги №0А ****-сонли (ким ошди) савдосини **** эмас деб топиш ва **** эмаслик оқибатини қўллашни сўраган. Биринчи инстанция судининг ҳал қилув қарори ва апелляция инстанцияси судининг қарори билан даъво талаблари қаноатлантириш рад этилган. Қашқадарё вилоят суди иқтисодий ишлар бўйича судлов ҳайъати тафтиш инстанциясининг **** йил 31 майдаги ****-сонли қарори билан биринчи инстанция судининг ҳал қилув қарори ва апелляция инстанцияси судининг қарори бекор қилинган ва “Электрон онлайн-аукционларни ташкил этиш маркази”ДУКнинг **** йил 12 июндаги №ОА ****-сонли электрон-онлайн аукцион натижалари тўғрисидаги электрон онлайн-аукцион(ким ошди)савдосини **** эмас деб топилган ва **** эмаслик оқибатларини қўллаш кўрсатилган. ИПКнинг 73-моддаси иккинчи қисмига кўра, иқтисодий суднинг илгари кўрилган иш бўйича қонуний кучга кирган ҳал қилув қарори билан аниқланган ҳолатлар суд худди шу шахслар иштирок этаётган бошқа ишни кўраётганида янгидан исбот қилинмайди. Қашқадарё вилоят суди иқтисодий ишлар бўйича судлов ҳайъати тафтиш инстанциясининг қарори билан битимнинг **** эмаслик оқибатларини қўллаш кўрсатилган бўлса-да, мол-мулкнинг олиб берилиши, пул маблағларининг ундирилиши **** қарор қабул қилинмаган. Ўзбекистон Республикаси Олий хўжалик суди Пленумининг 28.11.**** йилдаги ****-сон қарорининг 25-бандига асосан ИПК ****-моддаси иккинчи қисмининг7-бандигамувофиқ, битимни **** эмаслиги оқибатларини қўллаш **** талаб билдирилганда даъво аризасида ҳар бир тарафга нисбатан айнан қайси оқибатлар қўлланилиши кўрсатилиши лозимлиги белгиланган. Шу боис суд, битим **** эмас деб топилганлиги сабабли даъвогарнинг электрон онлайн аукциондан сотиб олинган нотурар жой биноси учун тўланган ****.****.**** сўмни ундириш **** талабини қаноатлантиришни лозим топади. Шунингдек, даъвогар Ўзбекистон Республикаси Фуқаролик кодекси (бундан буён матнда ФК дебюритилади)нинг****-моддасига асосан жавобгардан 64.****.**** сўм **** фоизини ундиришни сўраган. ФКнинг ****-моддаси биринчи қисмига кўра, бошқа шахсларнинг пул маблағларини ғайриқонуний ушлаб қолиш, уларни қайтариб беришдан бош тортиш, уларни тўлашни бошқача тарзда кечиктириш ёхуд бошқа шахс ҳисобидан асоссиз олиш ёки жамғариш натижасида улардан фойдаланганлик учун ушбу маблағлар суммасига фоиз тўланиши керак. 4 ФКнинг ****-моддаси биринчи қисмига кўра, агар тўланиши лозим бўлган неустойка кредиторнинг **** бузиш оқибатларига номутаносиблиги кўриниб турса, суд неустойкани камайтиришга ****.Бунда қарздор **** қай **** ****, **** иштирок этаётган тарафларнинг мулкий аҳволи, шунингдек кредиторнинг манфаатлари эътиборга олиниши керак. Суд, ундирилиши сўралган **** фоизи суммаси номутаносиб бўлганлиги сабабли қисман 9.****.**** сўмга қаноатлантиришни, қолган қисмини рад этишни лозим топади. Қайд этилганларга асосан суд,даъвогарнинг даъво талабларини қисман қаноатлантиришни, жавобгардан даъвогар фойдасигаэлектрон онлайн аукциондан сотиб олинган нотурар жой биноси учун тўланган ****.****.**** сўмни, 41.**** сўм почта **** ва республика бюджетига 8.****.****,**** давлат божи ундиришни, даъвони қолган қисмини рад этишни лозим топади. Бинобарин, Ўзбекистон Республикаси Иқтисодий процессуал кодексининг 68, ****, ****, ****, ****, ****-моддаларини қўллаб, суд қ а р о р қ и л ди : Даъвогар “Яккабоғ олтин замин” масъулияти чекланган жамиятининг“даъвогар дастлабки даъво талабларига аниқлик киритиб, даъвогар томонидан электрон онлайн аукциондан сотиб олинган нотурар жой биноси учун тўланган ****.****.**** сўмни ва 64.****.**** сўм Марказий **** молиялаш ставкаси бўйича **** фоизини ундириш” деб ўзгартириш **** аризаси иш юритишга қабул қилинсин. Даъво талаблари қисман қаноатлантирилсин. Жавобгар “****” АТБдан:  даъвогар “Яккабоғ олтин замин” масъулияти чекланган жамияти фойдасигатомонидан электрон онлайн аукциондан сотиб олинган нотурар жой биноси учун тўланган ****.****.**** сўмни, 9.****.**** сўм **** фоизи ва 41.**** сўм почта ****;  республика бюджетига 8.****.****,**** давлат божи ундирилсин. Даъвонинг қолган қисми рад этилсин. Ҳал қилув қарори қонуний кучга киргач ижро **** берилсин. Ҳал қилув қарори устидан у қабул қилинган кундан эътиборан бир ойлик муддат ичида шу суд орқали вилоят судининг иқтисодий ишлар бўйича судлов ҳайъатига апелляция тартибида ёки қонуний кучга кирган ва апелляция тартибида кўрилмаган ҳал қилув қарори устидан у қонуний кучга кирган кундан эътиборан белгиланган тартибда кассация тартибида шикоят бериш (протест келтириш) мумкин. Судья ****