Решение #2844036 Экономические

****3-2503/9331-сонли иқтисодий иш ЎЗБЕКИСТОНРЕСПУБЛИКАСИНОМИДАН ҲАЛҚИЛУВҚАРОРИ Қарши шаҳри **** йил20 ноябрь Ғузортуманлараро иқтисодий судининг судьяси****раислигида, судья ёрдамчиси****нинг котиблигида,даъвогар Қарши туман фермерлар кенгашининг, жавобгар “Файзулла ўғли Миржалол” фермер хўжалигидан10.****.****сўм аъзолик бадалиасосий қарзни ундириш тўғрисидагидаъво аризаси бўйича ишнидаъвогар вакили М.Қурбонов (ишончнома асосида) иштирокидаҒузортуманлараро иқтисодий суди биносида, очиқ суд **** кўриб чиқиб,қуйидагиларни аниқлади: Даъвогар Қарши туман фермерлар кенгаши (бундан буён матнда – даъвогар деб юритилади) судга даъво ариза билан мурожаат қилиб, жавобгар “Файзулла ўғли Миржалол” фермер хўжалигидан(бундан буён матнда – жавобгар деб юритилади) ҳисобидан10.****.****сўм аъзолик бадали асосий қарзни ундиришни сўраган. Жавобгар ишни кўриш **** ва жойи тўғрисида тегишли равишда хабардор қилинган бўлса-да, суд **** келмади. Мазкур ҳолатда суд Ўзбекистон Республикаси Иқтисодий процессуал кодекси(кейинги ўринда - ИПК)нинг ****-моддасига асосан ишни жавобгарнинг иштирокисиз кўриб чиқишни лозим топди. Суд **** муҳокамасида иштирок этган даъвогар вакили даъво аризада келтирилган **** қўллаб-қувватлаб, тарафлар ўртасида тузилган шартноманинг 2.1-бандига кўра, “Кенгаш”га аъзолик бадали “Фермер” томонидан хар йили Ўзбекистон Республикаси Президентининг **** йил 26 январдаги ПҚ-23-сонли қарорига асосан пахта хом ашёси ҳамда донли экинлар етиштиришга ихтисослашган фермер хўжаликлари учун пахта хом ашёси ва донни сотишдан тушган пул маблағларидан тўланадиган **** **** 0,6 фоиз миқдор ҳисобида белгиланишини билдириб, даъво талабини тўлиқ қаноатлантиришни сўради. Судишда иштирок этган шахсларнинг тушунтиришинитинглаб, иш ҳужжатларини ўрганиб чиқиб, тўпланган далилларга баҳо бериб, қуйидаги асосларга кўра даъво талабини тўлиқ қаноатлантиришни лозим топди. Ўзбекистон Республикаси Конституциясининг 55-моддаси иккинчи қисмига асосан ҳар кимга ўз ҳуқуқ ва эркинликларини суд орқали ҳимоя қилиш, давлат органларининг ҳамда бошқа ташкилотларнинг, улар мансабдор шахсларининг қонунга хилоф қарорлари, ҳаракатлари ва ҳаракатсизлиги устидан судга шикоят қилиш ҳуқуқи кафолатланади. Ўзбекистон Республикаси Президентининг **** йил 26 январдаги ПҚ-23-сонли “Пахта хом ашёси етиштирувчилар фаолиятини янада қўллабқувватлашнинг қўшимча чора-тадбирлари тўғрисида”ги қарорининг 6-бандида, Ўзбекистон фермер, деҳқон хўжаликлари ва томорқа ер эгалари кенгашига пахта ва ғаллачилик йўналишидаги фермер хўжаликлари 1 томониданпахта хом ашёси ҳамда донни сотишдан тушган пул маблағларидан тўланадиган **** **** 0,6 фоиз миқдорида белгиланган. Иш ҳужжатларидан кўринишича, **** йил 2 февраль куни кенгаш ва жавобгар ўртасида “Ўзбекистон фермер, деҳқон хўжаликлари ва томорқа ер эгалари Кенгашига аъзолик” шартномаси имзоланган. Мазкур шартноманинг 1.1-бандига кўра “Кенгаш” аъзо бўлган ва аъзолик бадали тўловини амалга оширган “Фермер” ни ҳар томонлама қўллаб-қувватлаш, қишлоқ хўжалиги ишлаб чиқаришнинг асосий ташкилий шакли сифатида унинг ролини ошириш, иқтисодий **** ва молиявий барқарорлигини мустаҳкамлаш, ҳуқуқ ва қонуний манфаатларини ҳимоя қилиш, жавобгар эса шартноманинг 2.2бандига асосан пахта хом ашёси ва доннинг харид нархидан 0,6 фоиз миқдорида аъзолик бадали тўлаш **** олган. Тарафлар ўртасидаги шартнома талаблари бўйича аъзолик **** ҳисобланиб, аъзолик бадаллари тўлаш **** олинган бўлишига қарамасдан шартноманинг 2.2-бандига кўра аъзолик тўловлари амалга оширилмаган. Ваҳоланки, тарафлар ўртасидаги шартноманинг 3.2-бандига асосан пахта хом ашёси ҳамда доннинг харид нархининг 0,6 фоизи миқдорида аъзолик бадали маблағлари фермер хўжалигининг махсус ҳисоб варағига кирим қилиниши ва аъзолик бадали суммаси мутаносиб равишда ойма-ой туман кенгашлари томонидан шартномага мувофиқ қўйиладиган тўлов талабномалари асосида “кенгаш”нинг махсус ҳисоб **** тўлаб берилиши келишилган. Даъвогар томонидан қарздорликни тўлаш **** талабнома жавобгар томонидан оқибатсиз қолдирган. Натижада ушбу низо келиб чиқиб, даъвогар қарздорликни ундириш **** судга мурожаат қилган. Даъво талаблари асослидир. Чунки, Ўзбекистон Республикаси Фуқаролик кодекси (кейинги ўринда – ФК деб юритилади)нинг ****-моддасига кўра **** шартномадан, зиён етказиш натижасида ҳамда ушбу Кодексда кўрсатилган бошқа асослардан келиб чиқади. Мазкур ҳолатда жавобгар томонидан шартнома шартларига лозим **** риоя қилинмаган. Шу сабабли суд даъво талабларини тўлиқ қаноатлантиришни лозим топади. ИПКнинг 68-моддаси биринчи қисмига кўра, ишда иштирок этувчи ҳар бир шахс ўз талаблари ва эътирозларига асос қилиб келтираётган ҳолатларни исботлаши керак. ИПКнинг ****-моддаси 1-қисмига мувофиқ суд **** ишда иштирок этувчи шахсларнинг қаноатлантирилган даъво талаблари миқдорига мутаносиб равишда уларнинг зиммасига юклатилади. “Давлат божи тўғрисида”ги Қонунга асосан иқтисодий судларга бериладиган мулкий хусусиятга эга даъво аризаларидан даъво баҳосининг 2 фоизи миқдорида, бироқ базавий ҳисоблаш миқдорининг 1 бараваридан кам бўлмаган миқдорда давлат божи тўланиши лозим. Юқоридагиларга кўра, суддаъвогарнингдаъво талабинитўлиққаноатлантириб, жавобгар ҳисобидан даъвогар фойдасига10.****.****сўмаъзолик бадали асосий қарзсуммаси, 41.**** сўм 2 почта ****, республика бюджетига ****.**** сўм давлат божи ундиришни лозим топди. Ўзбекистон Республикаси Иқтисодий процессуал кодексининг 68, ****,****, ****, ****, ****-моддаларини қўллаб, суд қарорқилди: Даъвогарнинг даъвоаризаситўлиққаноатлантирилсин. Жавобгар “Файзулла ўғли Миржалол” фермер хўжалигиҳисобидан: -даъвогар Қарши туман фермерлар кенгаши фойдасига10.****.****сўм аъзолик бадалиасосий қарз суммаси, 41.**** сўм почта ****; Республика бюджетига ****.**** сўм давлат божиундирилсин. Ҳал қилув қарори қонуний кучга киргач ижро **** берилсин. Ҳал қилув қарори устидан у қабул қилинган кундан эътиборан бир ойлик муддат ичида шу суд орқали вилоят судининг иқтисодий ишлар бўйича судлов ҳайъатига апелляция тартибида ёки қонуний кучга кирган ва апелляция тартибида кўрилмаган ҳал қилув қарори устидан у қонуний кучга кирган кундан эътиборан белгиланган тартибда кассация тартибида шикоят бериш (протест келтириш) мумкин. Судья **** 3