Реквизиты
Категория Экономические Номер дела 4-1802-2501/6197 Дата решения 20.11.2025 Инстанция Первая инстанция Тип документа Суд Каршинский межрайонный экономический суд Судья ESHMIRZAYEV ZOXIDJON MUXAMMADIYEVICH Язык
Стороны
Истец / Обвинение D n- lq rizqi Ответчик / Подсудимый Даврон ота Захриддин
Source ID bfb36d94-2a50-4098-9ef9-29028122b3a5 Claim ID PDF Hash 26818885d7d7f652... Загружено 10.04.2026 17:06 PDF
Ссылки на нормативные акты 4
Ссылка Название акта Статья Часть Тип
нинг 465-моддаси нинг 465 law
ФКнинг 236-моддаси ФКнинг 236 law
ИПКнинг 118-моддаси ИПКнинг 118 law
Суд ИПК 118-моддаси Суд ИПК 118 law
Текст решения Оригинал (узб.)
4-1802-2501/6197-сонли иктисодий иш УЗБЕКИСТОН РЕСПУБЛИКАСИ НОМИДАН ХДЛ КИЛУВ КАРОРИ Шахрисабз шахри 2025 йил 20 ноябрь Шахрисабз туманлараро иктисодий судининг судьяси З.Эшмирзаевнинг раислигида, судья ёрдамчиси Ф.Муртазаевнинг суд мажлиси котиблигида, Узбекистон Савдо-саноат палатаси Кашкадарё вилояти худудий бошкармасининг даъвогар “D n- lq rizqi” акциядорлик жамияти манфаатида жавобгар “Даврон ота Захриддин” фермер хужалиги хисобидан 25 019 875 сум асосий карз, 5 003 975 сум жаримани ундириш тугрисидаги даъво аризаси буйича кузгатилган иктисодий ишни даъвогар вакили Н.Назаров (2025 йил 20 октябрдаги 94-сонли ишончномага асосан)нинг иштирокида, суднинг маъмурий биносида, очик суд мажлисида куриб чикиб, куйидагиларни аниклади: Узбекистон Савдо-саноат палатаси Кашкадарё вилояти худудий бошкармаси (бундан буён матнда палата деб юритилади) даъвогар “D n- lq rizqi” акциядорлик жамияти (бундан буён матнда даъвогар деб юритилади) манфаатида судга даъво аризаси билан мурожаат килиб, “Даврон ота Захриддин” фермер хужалиги (бундан буён матнда жавобгар деб юритилади) хисобидан 25 019 875 сум асосий карз, 5 003 975 сум жарима ундиришни сураган. Суднинг ажрими билан Китоб тумани фермерлар кенгаши хамда Китоб тумани кишлок хужалиги булими хамда “Kifti- b b r k h rv ” масъулияти чекланган жамияти низонинг предметига нисбатан мустакил талаблар билан арз килмайдиган учинчи шахслар сифатида ишга жалб этилган. Суд мажлисида даъвогар вакили даъво талабларини кувватлаб, тарафлар уртасидаги бошокди дон уруглигини олди-сотди шартномасида курсатилган микдордаги уругликни жавобгар тегишли хужжатлар асосида олиб кетганлигини, аммо у томонидан шартлашилган махсулот етказиб берилмаганлигини ёки уругликнинг киймати туланмаганлигини, карздорликни тулаш юзасидан жавобгарга талабнома берилганлигини, аммо у ижро этилмаганлигини маълум килиб, даъво талабларини каноатлантиришни суради. Суд мухокамасининг вакти ва жойи тугрисида тегишли тартибда хабардор килинган палата, жавобгар ва учинчи шахслар суд мажлисида вакиллари иштирокини таъминламадилар. Бу холатда суд Узбекистон Республикаси Иктисодий процессуал кодекси (бундан буён матнда ИПК деб юритилади)нинг 128 хамда 170-моддалари талабларига кура низони мазмунан куриб чикиш мумкин деб хисоблайди. Даъвогар вакилининг тушунтиришларини тинглаб, ишдаги мавжуд хужжатларга хукукий бахо бериб, суд куйидаги асосларга кура даъвони каноатлантиришни рад этишни лозим топади. 2 Иш хужжатларидан куринишича, тарафлар уртасида 2024 йил 2 октябрда 10-Р-Б8И24070/2-сонли товар-бугдой олди-сотди шартномаси тузилган. Шартноманинг 1.1-бандида “бугдой етиштирувчи”, яъни жавобгар “тижорат вакили”, яъни даъвогарга 2025 йил хосилидан 16 гектар ер майдонидан давлат стандарти буйича шартноманинг 1.2-бандида курсатилган товар-бугдойни сотиш хамда уни етказиб бериш ва олинган уруглик пулини 100 фоиз олдиндан тулаб бериш мажбуриятини, “тижорат вакили” эса “бугдой етиштирувчи”га ушбу шартномада белгиланган тартибда бошокди дон уруглиги билан таъминлаш мажбуриятини олган. Шартноманинг 1.2-бандига кура жавобгарнинг даъвогарга етказиб бериши лозим булган бугдойни микдори, яъни уруглик бугдой 64,1 тоннани ташкил этади. Даъвогар жавобгарга 4,02 тонна галла уруги етказиб берган. Даъвогар томонидан жавобгарга бу хакда 2024 йил 16 октябрда 000274-сонли 35 019 874,62 сумлик хисобварак-фактура такдим килинган булиб, жавобгар томонидан ушбу хисобварак-фактура кабул килинган. Узбекистан Республикаси Фукаролик кодекси (бундан буен матнда ФК деб юритилади)нинг 465-моддасига мувофик контрактация шартномасига мувофик кишлок хужалиги махсулотини етиштирувчи кишлок хужалиги махсулотини кайта ишлаш ёки сотиш учун бундай махсулотни харид киладиган шахсга - тайёрловчига шартлашилган муддатда топшириш (топшириб туриш) мажбуриятини олади, тайёрловчи эса бу махсулотни кабул килиш (кабул килиб туриш), унинг хакдни шартлашилган муддатда муайян бахода тулаш (тулаб туриш) мажбуриятини олади. Агар ушбу Кодексда бошкача тартиб белгиланган булмаса еки у мажбурият мохиятидан келиб чикмаса, контрактация шартномасига нисбатан махсулот етказиб бериш шартномаси тугрисидаги коидалар, тегишли холларда эса давлат эхтиёжлари учун товарлар етказиб беришга доир давлат контракти тугрисидаги коидалар кулланади. ФК 449-моддасининг учинчи кисмига мувофик агар махсулот етказиб бериш шартномасида товарлар хаки олувчи (туловчи) томонидан туланиши назарда тутилган булса ва у хак тулашдан асоссиз бош тортса ёки товарлар хакдни шартномада белгиланган муддатда туламаган булса, етказиб берувчи сотиб олувчидан етказиб берилган товарлар хакини тулашни талаб килишга хакди. Иш хужжатларига кура, жавобгар уруглик махсулотини кабул килиб олган булса-да, бирок ушбу махсулот хаки тулаб берилиши таъминланмаган, шунга кура даъвогарнинг етказиб берган уруглик кийматини тулашни талаб этиши асосли хисобланади. Чунки, шартноманинг 2.2-бандида “бугдой етиштирувчи”, яъни жавобгарнинг бир катор мажбуриятлари белгиланган булиб, уларга мувофик жавобгар “тижорат вакили” хисобланмиш даъвогарга олган уруглик хакини шартномада олдиндан тулаши лозим булган. ФКнинг 236-моддасида мажбуриятлар мажбурият шартларига ва конунчилик талабларига мувофик, бундай шартлар ва талаблар булмаганида эса 3 — иш муомаласи одатларига ёки одатда куйиладиган бошка талабларга мувофик лозим даражада бажарилиши, 237-моддасида эса мажбуриятни бажаришдан бир томонлама бош тортиш ва шартнома шартларини бир томонлама узгартиришга йул куйилмаслиги белгиланган. Иш •ужжатларига кура, даъвогар томонидан жавобгарга 35 019 874,62 сумлик галла уруги етказиб берилганлиги ишда мавжуд булган •исобваракфактура, солиштирма далолатнома билан билан уз исботини топди. Бирок даъвогар судга даъво аризаси билан мурожаат килгунига кадар жавобгар томонидан туланган 10 000 000 сумдан ташкари тулаб берилган 5 138 818,85 сум карздорлик инобатга олинмаганлиги, мазкур •олатда даъво аризаси судга такдим килингунига кадар жавобгар 15 138 818,85 сум карздорликни тулаб берганлиги, даъво аризаси судга такдим килинганидан сунг эса 19 900 000 сум, жами 35 038 818,85 сум тулаб, юзага келган асосий карзни тулик тулаб берганлиги аникланди. Шу сабабли суд даъвогарнинг жавобгардан асосий карз ундириш •акидаги талабини каноатлантиришни рад этишни лозим топди. Даъвогар асосий карз суммаси билан биргаликда шартноманинг 6.1бандига асосан етказиб берилмаган товар-бугдой кийматининг 20 фоизи 5 003 975 сум микдорда жарима ундириб беришни •ам сураган. Узбекистон Республикаси Вазирлар Маукамасининг 2025 йил 31 майдаги <2025 йил •осилидан бугдой харид килиш ва ички бозорни дон билан баркарор таъминлаш чора-тадбирлари тугрисида”ги 345-сон карори билан 2025 йил •осилидан вактинчалик саклаш, давлат ресурси ва уруглик учун бугдойни кабул киладиган омборлар дислокацияси тасдикланган булиб, унга кура жавобгар 2025 йил •осилидан бугдойни <Kifti- b b r k h rv ” МЧЖга топшириш мажбуриятини олган. Шунга асосан жавобгар ва <Kifti- b b r k h rv ” МЧЖ уртасида шартнома тузилиб, жавобгар ушбу шартномага асосан <Kifti- b b r k h rv ” МЧЖга бугдой маусулотини топширган. Жавобгар уз навбатида бу •акда <Kiftib b r k h rv ” МЧЖга 2025 йил 24 июлда 4-сонли 146 409 676,15 сумлик, 2025 йил 11 ноябрда 9-сонли 87 845 805,69 сумлик •исобварак-фактуралар такдим килган, <Kifti- b b r k h rv ” МЧЖ эса ушбу •исобваракфактураларни кабул килиб олган. Мазкур •олатда даъвогарнинг етказиб берилмаган товар-бугдой кийматининг 20 фоизи микдорда жарима ундириш •акидаги талаби асоссиз •исобланади. Шу сабабли суд даъвогарнинг жавобгардан 5 003 975 сум жарима ундириш •акидаги талабини каноатлантиришни рад этишни лозим топди. Давлат божи тугрисида”ги Узбекистон Республикаси ^онуни билан белгиланган давлат божи ставкаларига кура мулкий хусусиятга эга даъво аризаларидан даъво бакосининг 2 фоизи, бирок БХМнинг 1 бараваридан кам булмаган микдорда давлат божи ундирилади. ИПКнинг 118-моддасига асосан суд харажатлари ишда иштирок этувчи шахсларнинг каноатлантирилган даъво талаблари микдорига мутаносиб равишда уларнинг зиммасига юклатилади. 4 Иш хужжатларига кура даъвогарнинг жавобгардан (5 138 818,85+5 003975) 10 142 793,85 сум ундириш хакидаги талаби асоссиз, колган талаби эса асосли эканлиги аникланди. Суд ИПК 118-моддасининг талабига кура, жавобгардан даъвогарга 41 200 сум почта харажати, республика бюджетига 397 621,13 сум давлат божи, даъвогардан республика бюджетига 202 855,87 сум давлат божи ундиришни лозим топди. Бинобарин, Узбекистан Республикаси Иктисодий процессуал кодексининг 118, 128, 170, 176-179, 186, 192-моддаларини куллаб, суд Кароркилади: Даъвони каноатлантириш рад этилсин. “Даврон ота Захриддин” фермер хужалиги хисобидан “D n- lq rizqi= акциядорлик жамиятига олдиндан туланган 41 200 сум почта харажатлари ундирилсин. “Даврон ота Захриддин” фермер хужалиги хдсобидан республика бюджетига 397 621,13 сум давлат божи ундирилсин. “D n- lq rizqi” акциядорлик жамияти хисобидан республика бюджетига 202 855,87 сум давлат божи ундирилсин. Х,ал килув карори конуний кучга киргач, ижро варакалари берилсин. Мазкур хал килув кароридан норози булган томонлар у кабул килинган кундан эътиборан бир ой ичида шу суд оркали КДшкадарё вилоят судининг иктисодий ишлар буйича судлов хайъатига апелляция тартибида ёки конуний кучга кирган ва апелляция тартибида курилмаган хал килув карори устидан у конуний кучга кирган кундан эътиборан олти ой ичида кассация тартибида шикоят килиши (протест келтириши) мумкин. Судья З.Эшмирзаев