Решение #2844143 Экономические

****-сонли иқтисодий иш ЎЗБЕКИСТОН РЕСПУБЛИКАСИ НОМИДАН ҲАЛ ҚИЛУВ ҚАРОРИ Қарши шаҳри **** йил 20 ноябрь Ғузор туманлараро иқтисодий суди судьяси **** раислигида, судья ёрдамчиси **** котиблигида,даъвогар “СOTA” масъулияти чекланган жамиятижавобгар Ўзбекистон Республикаси Мудофаа вазирлиги Жанубий Ғарбий махсус ҳарбий округидан ****.****.**** сўм кўрсатилган хизматлар қийматини ундириш **** даъво аризаси бўйича ишни даъвогардан раҳбари ****, жавобгар вакили ****, **** (ишончнома асосида), Ғузор туман прокурори ёрдамчиси **** иштирокида, суд биносида очиқ суд **** кўриб чиқиб, қуйидагиларни а н и қ л а д и: даъвогар “СOTA” масъулияти чекланган жамиятижавобгар Ўзбекистон Республикаси Мудофаа вазирлиги Жанубий Ғарбий махсус ҳарбий округидан ****.****.**** сўм кўрсатилган хизматлар қийматини ундиришни сўраган. Суднинг **** йил 17 октябрдаги **** билан ишга **** талаблар билан арз қилмайдиган учинчи шахс сифатида Қашқадарё вилоят Ғазначилик хизмати бошқармаси ва Қашқадарё вилоят Иқтисодиёт ва молия бош бошқармаси жалб қилинган. Суд **** **** ва жойи тўғрисида тегишли тартибда хабардор қилинган учинчи шахслар суд **** келмади. Ўзбекистон Республикаси Иқтисодий процессуал кодекси (бундан буён матнда ИПК деб юритилади)нинг ****, ****-моддаларига асосан суд ишни уларнинг иштирокисиз кўриб чиқишни лозим топди. Суд **** иштирок этган даъвогар раҳбари даъво талабларини қўллабқувватлаб, тарафлар ўртасида шартнома тузилиб, жавобгарнинг объектида кондецонер ўрнатганлигини, шартнома ғазначилик бўлимида рўйхатдан ўтмаганлигини, ишлар **** топширилганлигини, жавобгар қисман 18.****.**** сўм тўловларни амалга оширганлигини билдириб, қолган тўловларни ундириб беришни сўради. Суд **** иштирок этган жавобгар вакили, **** ҳам хизматлар кўрсатилганлигини тан олиб, қисман 18.****.**** сўм тўловларни амалга оширганлигини, шартнома ғазнадан ўтказилмаганлигини, аммо хизматлар **** тан олишини билдириб, ишни кўришни судга ҳавола қилди. Прокурор иш бўйича ўз фикрини билдириб, шартнома ғазначилик бўлимидан ўтмаганлиги сабабли даъвони рад қилишни сўради. Суд, ишда иштирок этган шахсларнинг тушунтиришларини тинглаб, иш ҳужжатларини ўрганиб чиқиб, қуйидаги асосларга кўра даъвогарнинг даъво талабини қисман қаноатлантиришни лозим топади. Ўзбекистон Республикаси Фуқаролик кодекси (бундан буён матнда ФК деб юритилади)нинг ****-моддаси иккинчи қисмига кўра, **** шартномадан, зиён етказиш натижасида ҳамда ушбу Кодексда кўрсатилган бошқа асослардан келиб чиқади. 2 Иш ҳужжатларига кўра, тарафлар ўртасида **** йил 29 октябрда 5-сонли ва **** йил 1 ноябрда 4-сонли хизмат кўрсатиш **** шартномалар тузилган. Шартномаларга кўра, даъвогар жавобгарнинг буюртмаси бўйича мазкур шартноманинг 1.1-бандида кўрсатиб ўтилган хизматларни кўрсатиш, жавобгар эса ушбу хизматлар учун пул тўлаш **** олган. Шартномаларга асосан ишларни **** топшириш ва қабул қилиш (№4, №5сонли) далолатномалари тузилган ва тарафлар ўртасида тасдиқланган. Шунингдек, тарафлар ўртасида **** йил 4 декабрда 5-сонли 80.****.**** сўмлик ва **** йил 1 ноябрдаги 4-сонли 44.****.**** сўмлик счёт-фактуранакладнойлари тасдиқланган. Жавобгар томонидан даъвогарга кўрсатилган хизматлар **** қисман 18.****.**** сўмини амалга ошириб, қолган ****.****.**** сўмни тўламасдан келган. Даъвогар томонидан жавобгарга кўрсатилган хизматлари учун пул маблағларини тўлаб бериш тўғрисида юборилган талабнома оқибатсиз қолдирилган. Натижада, даъвогар кўрсатилган хизматлар қийматини ундириш тўғрисида судга даъво аризаси билан мурожаат қилган. Суддаъво талабларини асосли деб ҳисоблайди. Ўзбекистон Республикаси«Давлат харидлари тўғрисида»ги Қонуни(кейинги ўринларда Қонун деб юритилади)нинг19-моддасимазмунига кўра, бюджетташкилотлари давлат буюртмачилари ҳисобланиши,давлат буюртмачилари давлат харидларини режалаштириши,**** давлат харидлари тўғрисидаги эълонларни **** молиялаштириш манбалари ва миқдорлари мавжудлиги тасдиқланган **** махсус ахборот портали орқали давлат харидларинингэлектронтизимига ва оммавий ахборот воситаларига жойлаштириши шартлиги келтирилган. УшбуҚонуннинг46-моддасидадавлат харидларини амалга оширишнинг **** бўлмаган усулларини қонунга хилоф равишда танлашга,давлат харидларини амалга оширишнинг **** асосланган усулларини четлаб ўтиш **** давлат харидлари **** қисмларга бўлиб ташлашга,молиялаштириш манбалари ва миқдорлари мавжудлиги тўғрисида тасдиқларга эга бўлмаган ёки **** маблағлар **** ортиқ миқдордаги давлат харидларини амалга оширишга йўл қўйилмаслиги белгиланган. Қонуннинг49-моддасимазмунига кўра, электрондўконда бир шартнома бўйича базавий ҳисоблаш миқдоринингюзбараваригача(бюджетбуюртмачилари учун базавий ҳисоблаш миқдорининг эллик бараваригача)қийматдаги ишларнинг,хизматларнинг давлат харидлари амалга оширилиши мумкин.Шунингдек,Қонуннинг56-моддасида,энг яхши таклифларни танлаш воситасидаги давлат хариди қуйидаги шартлар бир **** ўзида **** **** амалга оширилиши назарда тутилган: ғолибни аниқлаш мезонларитовар (иш,хизмат)давлат харидининг ****пулифодасига, балкимиқдорий ва сифат баҳосига ҳам эга бўлади; товарнинг(ишнинг,хизматнинг)қиймати бир шартнома бўйича базавий ҳисоблаш миқдорининг йигирма беш минг бараваригача(бюджетбуюртмачилари учун олти минг бараваригача)бўлган миқдорни ташкил этади. 3 Ўзбекистон РеспубликасиБюджеткодексининг****-моддасиучинчи қисмига кўра, бюджетташкилотлари вабюджетмаблағлари олувчиларнинг бюджетдан **** маблағлар бўйича товарларни(ишларни,хизматларни)етказиб берувчилар билан тузган шартномалари,шунингдек уларга киритилган ўзгартириш ва қўшимчаларуларғазначилик бўлинмаларида рўйхатдан ўтказилганидан кейин кучга кириши белгиланган. Шунингдек,Ўзбекистон Республикаси Президентининг“Давлат бюджетининг ғазна ижроси тизимини янада ривожлантириш чора-тадбирлари тўғрисида” ****йил28февралдагиПҚ-****-сонлиҚарори6-бандинингбиринчи хатбошисига кўра, бюджеттизими бюджетлари маблағлари ҳисобидан товарлар(ишлар,хизматлар)етказиб берувчилар билан шартномалари,шунингдек буюртмачиларнингбюджеттизими бюджетлари маблағлари ҳисобигакапиталқурилишга оид шартномалари **** тартибда Ғазначиликда рўйхатга олиниши шарт ва ****уамалга оширилгандан кейин кучга киради. Вилоят Ғазначилик хизмати бошқармасидан****йил3ноябрдаги****сонлимаълумотномасига кўра,тарафлар ўртасидаги шартномалар ғазначилик бўлимида рўйхатдан ўтмаганлиги маълум қилинган. ФК ****-моддасигамувофиқ,**** бўлмаган битим унинг **** эмаслиги билан боғлиқ оқибатларидан ташқари бошқа юридик оқибатларга олиб келмайди ваутузилган пайтидан бошлаб **** эмасдир. Битим **** бўлмаганида тарафларнинг ҳар бири бошқасига битим бўйича олган ҳамма нарсани қайтариб бериши,олинган нарсани аслича(шужумладан олинган нарсамол-мулкдан фойдаланиш,**** иш ёки кўрсатилган хизмат билан ифодаланганда)қайтариб бериш мумкин бўлмаганида эса,агар битим **** эмаслигининг бошқа оқибатлари қонунда назарда тутилган бўлмаса,унинг қийматинипулбилан тўлаши шарт. Мазкур ҳолатда,тарафлар ўртасидаги шартномалар ғазначилик бўлимидан ўтказилмаганлиги сабабли ушбу шартномалар ўз-ўзидан **** эмас ҳисобланади. Аммо,жавобгарнинг буюртмасига асосан даъвогар хизматларини кўрсатиб, ****йил ва****йилларда жами****.****.****сўмлик хизматлар кўрсатилганлиги иш ҳужжатлари билан тўлиқ исботини топган. Суджараёнида,жавобгар кўрсатилган хизматлар **** қисман18.****.****сўмни тўлаган. Бироқ,тарафлар ўртасида тузилган битимлар **** бўлмаганлиги,битим бўйича кўрсатилган хизматларни аслича қайтариш имкони йўқлиги боиссуд,даъвогарнинг **** бўлмаган битимларнинг **** эмаслиги оқибатларини қўллаб,кўрсатилган хизматлар қийматини ундириш **** талабини асосли деб ҳисоблаб,уни қанотлантиришни лозим топади. ИПКнинг66-моддасигаасосан иш бўйича далиллар ушбу Кодексда ва бошқа қонунларда назарда тутилган тартибда олинган фактлар **** маълумотлар бўлиб, уларасосидасудишда иштирок этувчи шахсларнинг талаблари ва эътирозларини асословчи ҳолатлар,шунингдек низони тўғри ҳал қилиш учун аҳамиятга эга бўлган бошқа ҳолатлар мавжудлиги ёки мавжуд эмаслигини аниқлайди.Бундай маълумотлар ёзма,ашёвий ва **** далиллар,гувоҳларнинг кўрсатувлари,ишда иштирок этувчи шахсларнинг тушунтиришлари билан аниқланади. 4 ИПК 74-моддасида, суддалилларга ишнинг барча ҳолатларини жамлаб,уларнисуд**** қонунга амал қилган ҳолда ҳар томонлама,тўлиқ ва холис кўриб чиқишга асосланган ўз ички ишончи бўйича баҳо бериши белгиланган. ИПК ****-моддасинингбиринчи қисмига кўра, суд**** ишда иштирок этувчи шахсларнинг қаноатлантирилган даъво талаблари миқдорига мутаносиб равишда уларнинг зиммасига юклатилиши белгиланган. “Давлат божи тўғрисида”ги Қонунга биноан иқтисодий судларга бериладиган мулкий хусусиятга эга даъво аризаларидан даъво баҳосининг2фоизи миқдорида,бироқ базавий ҳисоблаш миқдорининг1бараваридан кам бўлмаган миқдорда давлат божи тўланиши лозим. Қайд этилганларга асосансуд,даъвогарнинг даъво талабларини қисман қаноатлантиришни,жавобгардан даъвогар фойдасига****.****.****сўм кўрсатилган хизматлар қиймати,олдиндан тўланган41.****сўмпочта****, республикабюджетига2.****.****сўм давлат божи ундиришни лозим топади. Бинобаринсуд,Ўзбекистон Республикаси Иқтисодий процессуал кодексининг66, 74, ****, ****, ****, ****-моддалариниқўллаб, қарорқилди: Даъво талаблари қисман қаноатлантирилсин. Жавобгар Ўзбекистон Республикаси Мудофаа вазирлиги Жанубий Ғарбий махсус ҳарбий округидан: -даъвогар“СOTA”масъулияти чекланган жамияти фойдасига ****.****.****сўм кўрсатилган хизматлар қиймати, 41.****сўмпочта****; - республикабюджетига2.****.****сўм давлат божи ундирилсин. Ҳал қилув қарори қонуний кучга киргач ижро **** берилсин. Ҳал қилув қарори устидануқабул қилинган кундан эътиборан биройичидашу судорқали Қашқадарё вилоят судининг Иқтисодий ишлар бўйича судлов ҳайъатигаапелляциятартибида ёки қонуний кучга кирган ваапелляциятартибида кўрилмаган ҳал қилув қарори устидануқонуний кучга кирган кундан эътиборан олтиойичидакассациятартибида шикоят берилиши(протесткелтирилиши)мумкин. Судья ****