Реквизиты
Категория Экономические Номер дела 4-2302-2501/872 Дата решения 20.11.2025 Инстанция Кассация Тип документа Суд Нукусский межрайонный экономический суд Судья AMANIYAZOV JALG‘AS JOLDASBAEVICH Язык
Стороны
Истец / Обвинение Ответчик / Подсудимый
Source ID 754aa822-a16a-42fb-b915-47f8f271e92f Claim ID PDF Hash a4f293a98eab71aa... Загружено 10.04.2026 PDF
Текст решения Оригинал (узб.)
****501/****-санлы ис Исти биринши инстанция судында көрген судья- **** Кассацияинстанциясында баянатшы судья– **** **** РЕСПУБЛИКАСЫ СУДЫНЫҢ ЭКОНОМИКАЛЫҚ ИСЛЕРИ БОЙЫНША СУДЛАЎ КОЛЛЕГИЯСЫКАССАЦИЯИНСТАНЦИЯСЫНЫҢ ҚАРАРЫ Нөкис қаласы ****5жыл20 ноябрь **** Республикасы судының экономикалық ислер бойынша судлаў коллегиясы судья ****ң басшылығында, коллегия ағзалары**** ҳәм****лардан ибарат қурамда,А.Ажибековтыңхаткерлигинде,арза бериўши**** Республикасы салық басқармасыныңжуўапкер “ gr **** G ld” жуўапкершилиги шекленген жәмийетине ****,32 сомжәриймақоллаўды сорағанарзасы бойыншаБерунийрайонлар аралық экономикалық судының ****5жыл13 июнькүнги шешиўши қарарынажуўапкер “ gr **** G ld” жуўапкершилиги шекленген жәмийетиниң бергенкассациялық шағымынис ҳүжжетлери менен бирге **** Республикасы судының имаратында ашық суд мәжилисинде кѳрип шығып,тѳмендегилерди А Н Ы Қ Л А Д Ы: Истеги ҳүжжетлерге қарағанда, TSOYE T(сыртқы саўда операцияларының бирден-бир электрон мәлимлеме системасы) мағлыўматларына көре жуўапкер “ gr Eksim G ld” жуўапкершилиги шекленген жәмийети(буннан кейин текстте жуўапкер деп жүргизиледи)ниңшет ел кәрханасы болған “Фруктопот” ЖШЖ менен дүзилген экспорт шәртнамасына муўапық **** жыл 26 октябрь күнине**** рубль муғдарында мүддети өткен дебиторлық қарызы пайда болған. Арза бериўши **** Республикасы салық басқармасы (буннан кейин тексттеарза бериўшидеп жүргизиледи) **** жыл 28 январь күнги ****-санлы талапнама арқалыжуўапкерден сырты саўда операциялары бойынша активлерди репатриация қылыўды тәмийинлемегени ушын республика бюджетинерепатриация етилмеген активлер суммасының 5 процентимуғдарында ****,32 сомжәрийма төлеўди якимүддети өткен дебитор қарыздарлықты сапластырыўды сораған. Жуўапкер тәрепинен талапнама орынланбағанлығы себепли арза бериўши судқа арза менен мүрәжат етип, жуўапкерге****,32 сомжәриймақоллаўды сораған. Беруний районлар аралық экономикалық судының ****5жыл 13 июнь күнги шешиўши қарары менен арза қанаатландырылған. Арза бериўшишешиўши қарарға наразы болыпкассациялықшағым берген.Кассациялықшағымында шешиўши қарарына Өзбекстан Республикасы Президентиниң **** жыл 20 августкүнги Пәрманының 3-бәнтинетийкар сыртқы саўда операциялар бойынша мүддети өткен, дебитор қарыздарлықушын хожалық жүргизиўши субъектлерге жәриймалар қоллаў ҳәм өндириўге **** жылға шекем мораторий жәрияланғанлығыбойынша өзгерис киргизиўди 2 сораған. Тәреплер исти өзлериниң қатнасыўысыз қараўды сорап жазба түрде илтимаснама берген. Өзбекстан Республикасы Экономикалық процессуаллық кодекси (кейинги орынларда - ЭПК деп жүргизиледи)ниң 297-статьясының төртинши бөлимине муўапық,кассацияинстанция судының суд мәжилисине суд долалаўын өткериў **** ҳәм орны **** тийисли тәризде хабардар қылынған,кассациялықшағымын (протестти) берген шахстың ҳәм исте қатнасыўшы басқа шахслардың келмегенлиги исти олардың қатнасыўысыз көриўге тосқынлық қылмайды. Сонлықтан, судлаў коллегиясы иститәреплер ўәкиллериниңқатнасыўысыз қараўды лазым тапты. Кассацияинстанциясы судыкассациялық шағымдыистеги ҳүжжетлерменен бирге үйренип шығып, төмендегилерге тийкар биринши инстанциясудының шешиўши қарарын өзгериссиз қалдырыўды**** тапты. Өзбекстан Республикасының “Валютаны тәртипке салыў ****”ғы Нызамы (буннан кейин текстте Нызам деп жүргизиледи)ның 11-статьясыныңбиринши бөлими екинши хатбасысына муўапық,сыртқы саўда операциялары бойынша активлерди репатриация етиў резидентболмағанныңминнетлемелериниң төмендегилер арқалы толық ямаса бир бөлегин орынланыўы болып табылады: резидентболмағанныңминнетлемелери бойынша пул қаржылары яки товар келип түсиўи (жумыслар орынланыўы, хызметлер көрсетилиўи). Нызамның 111 – резидентболмағанға төлем ямаса экспорт әмелге асырылған сәнеденбаслап бир жүз сексен күн өткенинен кейинкөби менен қырқ бес күнде (киши исбилерменлик субектлери ушын тоқсан күнде) сыртқы саўда операциялары бойынша активлердиң репатриациясын тәмийинлемеген резидентлер республикалық бюджет дәраматына: активлерди репатриациялаў резидентболмағанғатөлем ямасаэкспорт әмелге асырылған сәнеден баслап үш жүз алпыс күнге шекем кешиккен жағдайда - репатриация етилмеген активлер суммасының 5 процентине тең муғдарда жәрийма төлейди. Өзбекстан РеспубликасыМинистрлер Кабинетиниң**** жыл 14 майдағы ****-санлықарары менен тастыйықланған“Сыртқы саўда операциялары әмелге асырылыўы мониторингин алып барыўҳәм қадағалаў тәртиби ****”ғы Реже(буннан кейин текстте Реже деп жүргизиледи)ниң 24-бәнтине тийкар экспорт контракти бойынша түсим түсиўи ямаса товарларды қайта алып кириў мүддети товарлар бойынша "экспорт," "реэкспорт" ямаса кейинги қайта ислеў ушын "еркин қоймахана" **** режимине рәсмийлестирилген сәнеден, хызметлер (жумыслар) бойынша орынланған жумысларды қабыл етиў актине қол қойылған сәнеден баслап **** күннен асып кетпеўи керек. Бунда товарлардың шәртнамаорынланыўындакөрсетилиўи**** жүк декларациясыныңпитим өзгешелигибәнтине муўапық әмелге асырылады. Режениң 27,28-бәнтлеринемуўапық, сыртқы саўда контрактлары бойыншаактивлердиң репатриациясын (сырт елден шет ел валютасындағы қаржылардың келип түсиўин ямаса усы Режеде көрсетилген **** режимлеринде 2 3 товарлардың республикаға алып кирилиўин ҳәм рәсмийлестирилиўин, жумыслардың орынланыўын ҳәм хызметлердиң көрсетилиўин ямаса қаржылардың қайтарылыўын) усы Режениң 23, 24 ҳәм ****-бәнтлеринде белгиленген мүддетлерде тәмийинлемеген хожалық жүргизиўши субектлер Өзбекстан Республикасының "Валютаны тәртипке салыў ****"ғы Нызамының 111-статьясында белгиленген жәрийманы төлейди. Усы Режениң 27-бәнтинде келтирилген хожалық жүргизиўши субъектлерге мәмлекетлик салық хызмети органы тәрепинен жәрийма қоллаў **** талапнама жибериледи. Хожалық жүргизиўши субъект талапнама алынған күннен баслап он күнлик мүддетте мәмлекетлик салық хызмети уйымына сыртқы саўда операциялары бойынша мүддети өткен дебитор қарыздарлықлардың сапластырылғанлығы ямаса жәрийма суммасы ықтыярлы түрде төленгенлиги **** мағлыўмат (лар)ды жазба ямаса электрон формада тастыйықлаўшы ҳүжжетлерди қосымша еткен ҳалда усыныўы шәрт. Хожалық жүргизиўши субъект тәрепинен сыртқы саўда операциялары бойынша мүддети өткен дебитор қарыздарлықлар ықтыярлы түрде төленбеген ямаса төлеўден бас тартқан жағдайда, мәмлекетлик салық хызмети уйымы жәрийма қолланыў **** арза менен судқа мүрәжат етеди. Арза киргизиў сәнесинде сырт ел валютасы курсы өзгерген жағдайда, талапнамадакөрсетилген сумма қайта есап-китап қылынбайды. Жуўапкердиң “Фрукттоп” ЖШЖ (Россия Федерациясы) менен дүзилген импорт шәртнамасына тийкар **** жүк декларциясы**** жыл 29 апрельде рәсмийлестирилген.Жуўапкердиң**** есап бетине**** күн ишинде пул қаржылары келип түспеген.Сондай-****, арза бериўши тәрепинен жиберилген талапнама жуўапкер тәрепинен орынланбаған. Бул жағдайда, арз қылынған талап тийкарлы есапланып, биринши инстанция суды арзаны қанаатландырыў **** дурыс шешимге келген. Судлаў коллегиясы,жуўапкердиңкассациялық шағымында келтирген ўәжлери менен келисе алмайды. Себеби,Өзбекстан РеспубликасыПрезидентиниң**** жыл 19 августтағы “Өзбекстан РеспубликасыПрезидентиниң исбилерменлер мененVашықсәўбетиндебелгиленген ўазыйпаларды әмелгеасырыў ис-**** ****”ғыПФ-****-санлы Пәрманы менен сыртқы саўдаоперациялары бойынша мүддети өткендебитор қарыздарлық ушын жәриймалар қоллаў ҳәм өндириўге **** жыл 1 январьға шекеммораторийжәрияланғанлығысудтың шешиўши қарарына өзгерис киргизиў ушын емес, ал суд қарарының орынланыўынтоқтатып турыў ушын тийкар болады. ЭПК****-статьясы биринши бөлими1-бәнтине тийкар, кассация инстанциясы суды кассациялық шағымды (протестти) көрип шығыў нәтийжелери бойынша шешиўши қарарды өзгериссиз қалдырыўға ****. Өзбекстан Республикасының “Мәмлекетлик **** ****”ғы Нызамының 9статьясы19-бәнтине муўапық арза бериўши ҳәм жуўапкер –ҳуқықый тәсир 3 4 шараларын қоллаў **** ислер бойынша мәмлекетлик **** төлеўден азат етилген. Жоқарыдағыларға тийкар, судлаў коллегиясы биринши инстанция судының шешиўши қарарын өзгериссиз, кассациялық шағымды қанаатландырыўсыз қалдырыўды,исти көриў нәтийжеси менен мәмлекетлик **** өндирмеўди,төленген **** сом почта қәрежетин жуўапкердиң мойнында қалдырыўды лазым табады. Усы жоқарыдағыларға тийкарланып ҳәм Өзбекстан Республикасы Экономикалық процессуал кодексиниң ****,****,****-статьяларын қолланып, судлаў коллегиясы қ а р а р е т т и: Берунийрайонлар аралық экономикалық судының ****5жыл13 июнькүнги шешиўши қарарыөзгериссиз, кассациялық шағым қанаатландырыўсыз қалдырылсын. Қарар қабыл етилген күннен баслап нызамлы күшине киреди. Қарарға наразы тәреп қарар үстинен **** Республикасы судына ревизия тәртибинде шағым етиўге(протест келтириўге) ****. Басшылық етиўши: **** ағзалары: **** **** 4