Решение #2844303 Экономические

****/4987-сонли иқтисодий иш Биринчи инстанцияда судида ишни кўрган судья –****в Апелляция инстанциясида маърузачи судья –С.Қувватов ЖИЗЗАХ ВИЛОЯТ СУДИ ИҚТИСОДИЙ ИШЛАР БЎЙИЧА СУДЛОВ ҲАЙЪАТИ АПЕЛЛЯЦИЯИНСТАНЦИЯСИНИНГ Жиззах шаҳри ҚАРОРИ ****5йил19 ноябрь Жиззах вилоят судининг иқтисодий ишлар бўйича судлов ҳайъатиЖ.Қаххоровраислигида, ҳайъат аъзолари****С.Қувватовдан иборат таркибда, судья катта ёрдамчиси****вкотиблигида, жавобгар “****” масъулияти чекланган жамияти вакили**** (****5йил 7 октябрдаги****-сонли ишончномага асосан), даъвогар **** вилоят солиқ бошқармасивакили **** (****5йил7 октябрдаги 11-****-сонли ишончномага асосан) иштирокида,Жиззах вилоят солиқ бошқармасининг“****”масъулиятичекланган жамиятига нисбатан **** ****сўм қўшилган қиймат солиғини Жиззах вилоят солиқ бошқармаси орқали давлат бюджетига ундириб бериш тўғрисидаги аризаси бўйичақабул қилинганЖиззах туманларароиқтисодийсудининг**** йил 12 февралдагиҳал қилувқарорига нисбатан“****”масъулияти чекланган жамияти томонидан берилган апелляцияшикоятини Жиззах вилоят суди иқтисодий ишлар бўйича судлов ҳайъати жойлашганбинодаўтказилган очиқ суд **** кўрибчиқиб, қуйидагиларни а н и қ л а д и: Ўзбекистон Республикаси Иқтисодиёт ва Молия вазирлиги ҳузуридаги Солиқ қўмитасининг **** йил 24 июлдаги ****-хs-сонли буйруғига асосан Солиқ қўмитаси ҳамда Жиззах вилоят солиқ бошқармаси ходимлари томонидан “****” масъулияти чекланган жамиятининг **** йил 1 январдан **** йил 31 декабригача бўлган охирги беш йиллик молия-хўжалик фаолияти даврида солиқ қонунчилиги ҳамда бошқа меъёрий ҳужжатларга риоя қилиниши юзасидан текшириш ўтказилиб, текшириш натижалари бўйича **** йил 25 августда далолатнома тузилган. Мазкур текшириш натижалари бўйича **** йил 25 сентябрда Жиззах вилоят солиқ бошқармаси бошлиғи ўринбосари томонидан солиққа оид ҳуқуқбузарликларни бартараф этиш тўғрисидаги ****-сонли қарор қабул қилинган бўлиб, қарорда текширишда солиқ ва **** тўловлардан қўшимча ҳисобланган 3.****.****,3 минг сўм, кечиктирилган кунлар учун Солиқ кодекси ****-моддаси асосида ҳисобланган пеня 10 шакл асосида ҳар бир солиқ турлари бўйича жамиятнинг шахсий карточкасига киритилиши ва ундирилиши, Солиқ кодексининг ****-моддасига асосан солиқ базасини яшириш (камайтириб кўрсатиш) ҳолатлари бўйича 5.****.****,0 минг сўм солиқ ҳисоблаш базасиганисбатан 20 фоиз миқдорида 1.****.****,0 минг сўм жарима 1 қўлланиши, жамият томонидан солиқ аудити натижаси бўйича қарор қабул қилингандан кейин ўз айбига иқрор бўлиб 10 (ўн) кун муддат ичида қўлланилиши лозим бўлган жами 1.****.****,0 минг сўм жаримани 50 фоизи ихтиёрий равишда тўлаб берилган ****, Солиқ кодексининг ****-моддасига асосан жарима миқдори икки бараварга камайтирилиши, “****” масъулияти чекланган жамияти раҳбари ****, жамиятда ўтказилган текширишни кўриб чиқиш натижаси бўйича қўшимча ҳисобланган 3.****.****,3 минг сўмнинг 40 фоизи 1.****.****,9 минг сўми давлат солиқ идорасининг ҳисоб ****, қолган 60 фоизи 1.****.****,4 минг сўми тегишли солиқ турлари бўйича ҳамда юқорида қайд этилган қўлланилган молиявий жарималарни тегишли ҳисоб **** қарор қабул қилинган кундан бошлаб олти ой давомида тўлаб бериш **** юклатилиши, солиқлар ва **** тўловлардан тўлов муддатларида ортиқча тўловлар мавжуд бўлган **** ортиқча тўлов ҳисобидан қопланиши ҳисобга олиниши, Солиқ кодексининг ****-моддаларига асосан солиқ тўловчи ушбу қарордан норози бўлган **** қарорни олган кундан бошлаб 30 кун ичида ёзма равишда юқори солиқ органи (ёки юқори турувчи мансабдор шахс)га шикоят қилишга **** эслатиб ўтилиши, солиқ ва **** тўловлар ва молиявий жарима белгиланган муддатларда тўланмаган **** Солиқ кодексининг ****-моддаси асосида суд тартибида мужбурий ундирилиши **** огоҳлантирилиши, Жиззах вилоят солиқ бошқармаси Таҳлил ва прогноз бўлимига мазкур қарорга асосан тўлдирилган 10-шакл маълумотлари асосида ҳар бир солиқ турлари шахсий карточкасига киритилишини назорат қилиш, Солиқ қарзларини ундиришни ташкил қилиш бўлимига солиқ тўловларининг белгиланган муддатларда тўланмаган **** Солиқ кодекси ****-моддалари асосида ундириш чораларини кўриш вазифалари топширилиши қайд этилган. Жиззах вилоят солиқ бошқармаси(бундан буён матнда даъвогар деб юритилади) судга даъво аризаси билан мурожаат қилиб, “****” масъулияти чекланган жамияти (бундан буён матндажавобгар деб юритилади)ва “ it l ” ****, “R stru turing” ****, “**** mах” ****, “R l t rnit ” ****, “ lish rj n S lih f z” ****, “**** ****” ****, “S n b r b r k li ishl ri” ****, “Big im rt s l ” ****, “F r w rld” ****, “B t n ft” ****, “Т m k f l t” ****, “R l Маn str ” ****, “Kf r St zhk gr u ” ****(бундан буён матнда қўшимча жавобгарлар деб юритилади)лар ўртасида тузилган битимларни **** эмас деб топишни ва **** йиллар давомида жавобгарва қўшимча жавобгарларўртасида **** йиллар давомида расмийлаштирилган ****-фактураларниЎзбекистон Республикаси Солиқ кодекси (бундан буён матнда СК деб юритилади)14моддасига асосан кузбўямачилик учун тузилган битимлар деб ҳисоблаб, ушбу ****-фактуралар билан ҳисобга олинган жами 8.****.****.**** сўм қўшилган қиймат солиғини вилоят солиқ бошқармаси орқали давлат бюджетига ундиришни сўраган. Жиззах туманлараро иқтисодий судининг **** йил 12 февралдаги ҳал қилув қарори билан даъво аризаси қисман қаноатлантирилиб, жавобгар “****” масъулияти чекланган жамиятидан 3.****.****.****,**** қўшилган қиймат 2 солиғи ундирилиб, даъвонинг **** ****,**** қўшилган қиймат солиғи ундириш қисминиқаноатлантириш рад этилган. Жиззах вилоят суди иқтисодий ишлар бўйича судлов ҳайъати апелляция инстанциясининг **** йил 10 майдаги қарори билан Жиззах туманлараро иқтисодий судининг **** йил 12 февралдаги ҳал қилув қарори ўзгартирилган. Ҳал қилув қарорининг“Жавобгар “****” масъулияти чекланган жамияти ҳисобидан даъвогар **** вилоят давлат солиқ бошқармаси орқали давлат бюджетига **** ****,61 қўшилган қиймат солиғи ундирилсин” қисми“Жавобгар “****” масъулияти чекланган жамияти ҳисобидан даъвогар **** вилоят давлат солиқ бошқармаси орқали давлат бюджетига **** **** сўм қўшилган қиймат солиғи ундирилсин”, “Жавобгар “****” масъулияти чекланган жамиятидан республика бюджетига **** сўм давлат божи ундирилсин” қисми, “Жавобгар “****” масъулияти чекланган жамиятидан республика бюджетига **** сўм давлат божи ундирилсин”деб ўзгартирилган. Шунингдек, даъвогарнинг жавобгар ва қўшимча жавобгарлар томонидан тузилган битимларни **** эмас деб топиш тўғрисидаги даъво талаби бўйича иш юритиш тугатилиб, жавобгарданишни апелляция инстанциясида кўриш билан боғлиқ **** сўм давлат божиреспублика бюджетига ундирилган. Жиззах вилоят суди иқтисодий ишлар бўйича судлов ҳайъати тафтиш инстанциясининг **** йил 20 июндаги қарори билан биринчи инстанция судининг ҳал қилув қарори ва апелляция инстанциясининг қарори бекор қилиниб, даъвонинг8.****.****.**** сўм қўшилган қиймат солиғини даъвогар орқали давлат бюджетига ундириш тўғрисидаги даъво талаби кўрмасдан қолдирилган, даъвогарнинг жавобгар ва қўшимча жавобгарлар ўртасида расмийлаштирилган ****-фактураларни**** эмас деб топиш тўғрисидаги даъво талаби бўйича иш юритиш тугатилган. Ўзбекистон Республикаси Олий судииқтисодий ишлар бўйича судлов ҳайъати тафтиш инстанциясининг **** йил 3 сентябрдаги қарори билан Жиззах вилоят суди иқтисодий ишлар бўйича судлов ҳайъати апелляция инстанциясининг **** йил 10 майдаги қарори ва Жиззах вилоят суди иқтисодий ишлар бўйича судлов ҳайъати тафтиш инстанциясининг **** йил 20 июндаги қарори бекор қилиниб,ишянгидан кўриш учун Жиззах вилоят суди иқтисодий ишлар бўйича судлов ҳайъати апелляция инстанциясига юборилган. Суд **** иштирок этган жавобгар вакилиўтган суд **** берган кўрсатмалари такрорлаб,апелляция шикоятини қўллаб-қувватлаб,даъвогар томонидан даъво аризасида кўрсатилган жамиятлар билан алоқаси йўқлигини, улар билан алоқага киришилганда лозим **** эҳтиёткорлик чоралари кўрилганлиги, улардан махсулотлар олинганлиги ёки хизматлар кўрсатилганлиги бўйича уларнинг **** тўланганлиги, солиқ органитомонидан қўшилган қиймат солиғини“****” масъулияти чекланган жамиятидан ундириш талаби асоссизлиги, солиқнинг сайтидан муносабатга киришилган ташкилотлар **** маълумотлар олинганлиги, унда фаолият кўрсатаётган бўлиб 3 турганлигинимаълум қилиб, биринчи инстанция судининг даъво аризасини қаноатлантиришни рад қилиб, апелляция шикоятини қаноатлантиришни сўради. Суд **** иштирок этган даъвогар вакилиўтган суд **** берган кўрсатмаларни такрорлаб,жавобгарнинг апелляция шикояти асоссиз эканлигини,“****” масъулияти чекланган жамиятида текшириш ўтказилганлиги, текшириш жараёнида даъво талабида сўралган сумма келиб чиқганлиги, жамият томонидан эътироз бўлганлиги учун судга даъво берилганлиги, солиқ кодексининг ****-моддалари талаби бўйича даъво қилинганлиги, жамиятлар ўртасида хизматлар кўрсатилганлиги ёки махсулотлар берилганлигига эътирози йўқлиги, **** жавобгарнинг контрагентлари ўз ҳисобида кирим бўлмаган махсулотларни жавобгарга етказиб берганлигидан низо келиб чиқганлигинимаълум қилиб,биринчи инстанция ҳал қилув қарорини ўзгартириб, даъвони тўлиқ қаноатлантириш тўғрисида қарор қабул қилишни сўради. Суд **** **** ва жойи тўғрисида белгиланган тартибда хабардор қилинган қўшимча жавобгарлар “ it l ” ****, “R stru turing” ****, “**** mах” ****, “R l t rnit ” ****, “ lish rj n s lih f z” ****, “**** ****” ****, “S n b r b r k li ishl ri” ****, “Big im rt s l ” ****, “F r w rld” ****, “B t n ft” ****, “Т m k f l t” ****, “R l Маn str ” ****, “Kf r St zhk gr u ” **** суд **** ваколатли вакили иштирокини таъминлашмади. Судлов ҳайъати ишни Ўзбекистон Республикаси Иқтисодий процессуал кодекси (бундан буён матнда ИПК деб юритилади) ****-моддасининг тўртинчи қисмига асосан суд муҳокамасини қўшимча жавобгар вакиллари иштирокисиз кўриб чиқишни лозим топди. Судлов ҳайъати,даъвогар важавобгар вакилларининг тушунтиришларини тинглаб,апелляцияшикоятида келтирилган **** иш ҳужжатлари билан бирга муҳокама қилиб, қуйидагиларга асосан биринчи инстанция судининг ҳал қилув қарорини бекор қилишни лозим топди. СКнинг 14-моддаси учинчи, бешинчи ва саккизинчи қисмларида қалбаки (кўзбўямачилик учун тузилган) битимлар солиқ солиш **** ҳисобга олинмаслиги, агар бундай битимлар бошқа битимларни ниқобласа, солиқларни ҳисоблаш учун **** битимларнинг иқтисодий мазмуни ва натижалари ҳисобга олиниши, агар солиқ тўловчи ягона ёки устувор **** солиқ тўламаслик тарзидаги асоссиз солиқ нафи олишдан ёхуд ўзи тўлайдиган солиқларнинг суммасини камайтиришдан иборат бўлган операцияларни ёки операциялар кетма-кетлигини амалга оширса, унинг бундай ҳаракатлари ушбу Кодекс **** ҳуқуқни суиистеъмол қилиш деб эътироф этилиши, ушбу моддада кўрсатилган ҳуқуқни суиистеъмол қилишнинг, битим қалбакилигининг (кўзбўямачилик учун тузилганлигининг) ҳолатларинианиқлаш, шунингдек уларнинг оқибатларини қўллаш солиқ органлари томонидан, солиқ тўловчи норози бўлган **** эса, солиқ органларининг даъвоси бўйича суд томонидан амалга оширилиши белгиланган. Аниқланишича, даъвогар раҳбарининг **** йил 22 октябрдаги жавобгарда камерал солиқ текшируви ўтказиш **** буйруғи қабул қилинган. 4 Мазкур буйруқ асосида камерал солиқ текшируви ўтказилиб, **** йил 2 ноябрда хулоса тузилган. Камерал солиқ текшируви натижасида расмийлаштирилган материаллар солиқ органи томонидан **** йил 3 ноябрь куни кўриб чиқилган ва тегишли тартибда баённома расмийлаштирилган. **** йил 3 ноябрь куни даъвогар томонидан камерал солиқ текширувида аниқланган солиққа оид ҳуқуқбузарликлар материалларини кўриб чиқиш тўғрисида қарор қабул қилинган. Мазкур қарор билан жавобгар томонидан **** йил 22 октябрдан **** йил 22 октябргача бўлган даврда СКнинг ****-моддасида белгиланган ҳуқуқбузарлик содир этилганлиги учун қўшимча қиймат солиғи бўйича унга 5.****.****.**** сўм миқдорида қўшилган қиймат солиғи ҳисобланган. Даъвогар томонидан жавобгарга **** йил 2 ноябрь куни ****-сонли солиқ ҳисоботига тузатишлар киритиш **** талабнома юборилган. Жавобгар даъвогарнинг талабномасидан норози бўлиб, Жиззах туманлараро маъмурий судига ариза билан мурожаат қилиб, унда даъвогарнинг **** йил 3 ноябрдаги ****-сонли камерал солиқ текширувида аниқланган солиққа оид ҳуқуқбузарликлар материалларини кўриб чиқиш тўғрисидаги қарорини **** эмас деб топишни сўраган. Суднинг **** йил 2 декабрдаги ҳал қилув қарори билан ариза қаноатлантирилиб, даъвогарнинг **** йил 3 ноябрдаги ****-сонли қарори **** эмас деб топилган. Жиззах вилоят маъмурий суди апелляция инстанцияси судининг **** йил 25 декабрдаги қарори билан Жиззах туманлараро маъмурий судининг **** йил 2 декабрдаги ҳал қилув қарори ўзгаришсиз қолдирилган. Ўзбекистон Республикаси Иқтисодиёт ва Молия вазирлиги ҳузуридаги Солиқ қўмитасининг **** йил 24 июлдаги ****-хs-сонли буйруғига асосан Солиқ қўмитаси ҳамда даъвогар ходимлари томонидан жавобгарнинг **** йил 1 январдан **** йил 31 декабригача бўлган охирги беш йиллик молия-хўжалик фаолияти даврида солиқ қонунчилиги ҳамда бошқа меъёрий ҳужжатларга риоя қилиниши юзасидан текшириш ўтказилган. Текшириш натижалари бўйича даъвогар томонидан **** йил 25 сентябрда солиққа оид ҳуқуқбузарликларни бартараф этиш тўғрисида ****-сонли қарор қабул қилинган ва унда жавобгардан текшириш жараёнида аниқланган солиқ ва **** тўловларни ундириш белгиланган. Шунингдек, қарорнинг баён қисмида жавобгар солиқ тўламаслик хавфи юқори бўлган ҳамда ҚҚС гувоҳномаси бекор қилинган қўшимча жавобгарлар билан шубҳали битимлар орқали хўжалик операциялари амалга оширганлигисабабли солиқ аудитида СКнинг ****-моддасига асосланиб бюджетга қўшимча солиқлар ҳисобланган бўлса-да, СКнинг 14-моддаси саккизинчи қисмига кўра, ушбу моддада кўрсатилган ҳуқуқни суиистеъмол қилишнинг, битим қалбакилигининг (кўзбўямачилик) ҳолатларини аниқлаш, шунингдек уларнинг оқибатларини бартараф қилиш ва қўллаш солиқ органлари томонидан, солиқ тўловчи норози бўлган **** эса юқорида қайд этилган 5 шубҳали битимлар орқали хўжалик операциялари амалга оширилган барча ҳолатлар бўйича судга даъво киритилиши кўрсатиб ўтилган. Бироқ, даъвогар томонидан Ўзбекистон Республикаси СКнинг ****-моддасига асосланиб, жавобгарнинг юқорида қайд этилган шубҳали битимлар орқали хўжалик операциялари амалга оширганлиги сабабли **** йил учун 5.****.****.**** сўм, **** йил учун ****.****.**** сўм ва **** йил 2.****.****.**** сўм, жами 8.****.****.**** сўм қўшилган қиймат солиғи ҳисобланган бўлса-да, уни ундириш юзасидан қандай чоралар кўрилиши юзасидан қарор қабул қилинмаган. Ўзбекистон ****ҳкамасининг **** йил 14 августдаги ****-сонли қарори билан тасдиқланган “Қўшилган қиймат солиғи суммаси ўрнини қоплаш тартиби тўғрисида”ги Низом 8-бандига кўра, солиқ суммасининг қопланиши солиқ тўловчининг ушбу Низомга2-иловагамувофиқ шаклдаги қўшилган қиймат солиғининг қопланиши лозим бўлган суммасини қайтариш тўғрисидаги аризаси асосида амалга оширилади. Мазкур Низомнинг 25-бандининг тўртинчи - саккизинчи ва ўн иккинчи хатбошиларига кўра, ҳуқуқни суиистеъмол қилиш, қалбаки ёки кўзбўямачилик учун битимлар тузиш (операциялар амалга ошириш) орқали солиқни тўламаслик ёки тўлиқ тўламаслик ҳолатлари, ҳуқуқни суиистеъмол қилиш, шу жумладан, солиқ тўловчи томонидан ҳисобга олинадиган солиқ суммасини қонунга хилоф равишда ошириш ёки тўланадиган солиқ суммасини камайтириш схемаларининг қўлланиши натижасида асоссиз солиқ нафи олинганлик ҳолатлари ва солиқ тўловчи томонидан иқтисодий мазмунига мос келмайдиган хўжалик операциялари ҳисоботда акс эттирилиши ва (ёки) контрагентни танлашда лозим **** эҳтиёткорлик қилиш бўйича **** **** натижасида асоссиз солиқ нафи олиниши ҳолатлари, солиқ тўловчи томонидан амалга оширилган битим (операция)нинг асосий **** солиқ суммасини тўламаслик (тўлиқ тўламаслик) ва (ёки) ҳисобга олиш бўлган ҳамда битим (операция) бўйича **** солиқ тўловчи билан тузилган шартноманинг тарафи бўлмаган шахс ёки битимни (операцияни) **** **** шартнома ёки қонун бўйича юклатилмаган шахс томонидан **** ҳолатлар аниқланганда ҳамда ҳисобга олиш ҳуқуқини берувчи товарлар (хизматлар)ни харид қилиш ва сотиш бўйича операциялар кетма-кетлигида иштирок этган етказиб берувчиларда (контрагентларда) ушбу товарларнинг қонуний келиб чиқишини тасдиқловчи ҳужжатлар мавжуд бўлмаганда солиқ суммасини қоплашни рад этишни (тўлиқ ёки қисман) ўз ичига олган қарор қабул қилинади. Ушбу Низомнинг 26-бандида солиқ органи томонидан қабул қилинган қарор солиқ тўловчига унинг шахсий кабинети орқали, ушбу қарор қабул қилинган кундан эътиборан бир кундан кечиктирмай юборилиши кўрсатилган. Лекин даъвогар томонидан 8.****.****.**** сўмлик солиқ суммасини қоплашни рад этишни ўз ичига олган қарор иш ҳужжатларида **** эмас. Бундан ташқари,СКнинг ****-моддаси биринчи қисмига кўра, солиқ аудити натижасида аниқланган солиққа оид ҳуқуқбузарликлар тўғрисидаги 6 ишлар ушбу Кодекснинг****ва****-моддалариданазарда тутилган тартибда кўриб чиқилади.Мазкур кўриб чиқиш тартиби ушбу Кодекснинг****ёки ****-моддалариданазарда тутилган солиққа оид ҳуқуқбузарликларга нисбатан ҳам қўлланилади. Мазкур Кодекснинг ****-моддаси биринчи қисмида солиқ тўғрисидаги қонунчилик бузилишлари қайси солиқ аудити ва сайёр солиқ текшируви давомида аниқланган бўлса, ўша солиқ аудити далолатномаси ва (ёки) сайёр солиқ текшируви материаллари солиқ текширувини ўтказган солиқ органининг раҳбари (раҳбар ўринбосари) томонидан ушбу солиқ текшируви далолатномаси тузилган кундан эътиборан ўн кун ўтгач, лекин ўн беш кундан кечиктирмай кўриб чиқилиши кераклиги, уларга доир қарор солиқ текшируви материаллари кўриб чиқилганидан кейин беш кундан кечиктирмай қабул қилиниши лозимлиги қайд этилган. Шунингдек, СКнинг ****-моддаси биринчи қисмига мувофиқ, солиқ аудити ва сайёр солиқ текшируви материалларини ушбу Кодекснинг ****-моддасиданазарда тутилган тартибда кўриб чиқиш натижалари бўйича солиқ органининг раҳбари (раҳбар ўринбосари) қуйидагиларни назарда тутувчи қарорни (бундан буён матнда солиқ текшируви натижалари бўйича қарор деб юритилади) қабул қилади: 1) солиқ аудити материаллари бўйича солиқлар ва пенялар қўшиб ҳисоблаш ёки буни рад этиш; 2) солиқ тўловчини солиққа оид ҳуқуқбузарлик содир этганлик учун жавобгарликка тортиш ёки буни рад этиш. Юқоридаги Кодекснинг ****-моддаси еттинчи қисмида агар солиқ аудити жараёнида солиқ органининг қарори асосида ортиқча қайтарилган солиқ суммаси аниқланган бўлса, солиқлар суммаларини қўшиб ҳисоблаш тўғрисидаги қарорда мазкур сумма ушбу солиқ бўйича солиқ қарзи деб эътироф этилиши, ушбу солиқ суммаси солиқ тўловчига қайтарилган ****, у маблағларни **** олган кундан эътиборан, солиқ суммаси ҳисобга ўтказишга қабул қилинган **** эса — ушбу солиқ суммаси ҳисобга олишга қабул қилинган кундан эътиборан ушбу сумма солиқ қарзи деб эътироф этилиши белгиланган. Суд муҳокамасида жавобгар вакилларининг тушунтиришлари ҳамда судга **** этилган ҳужжатлардан кўринишича, жавобгар томонидан ****, ****, **** йилларда ҳисобга олинган қўшилган қиймат солиқларининг асосланганлиги солиқ органи томонидан ўрганиб чиқилиб, уни қоплаб бериш юзасидан қарорлар қабул қилинган. СКнинг ****-моддаси ўн бешинчи қисмига асосан агар ҳисобга олиш ҳуқуқи товарларни (хизматларни) олиш бўйича қалбаки ёки кўзбўямачилик учун тузилган битим натижасида вужудга келганлигига оид далиллар мавжуд бўлса, солиқ органлари ҳисобга олишни бекор қилишни ёки унга тузатишни амалга оширишга ****. Бироқ иш ҳужжатларида даъвогар томонидан жавобгарнинг ҳисобга олинган қўшилган қиймат солиқларини бекор қилганлиги ёки уни тузатишни амалга оширганлигини тасдиқловчи далиллар мавжуд эмас 7 СКнинг ****-моддаси биринчи қисмига кўра, солиқ тўловчига унинг зиммасидаги солиқ қарзи суммаси тўғрисида, шунингдек шу қарз суммасини белгиланган муддатда тўлаш **** **** хабар юбориш солиқ қарзини узиш тўғрисидаги талабномадир. Ушбу модданинг тўртинчи қисмида солиқ қарзини узиш тўғрисидаги талабнома солиқ тўловчига солиқ **** қонунчиликни бузганлик учун жавобгарликка тортилишидан қатъи назар юборилиши қайд этилган. СКнинг ****-моддаси иккинчи қисмида солиқ қарзини узиш тўғрисидаги талабнома солиқ тўловчига ушбу қарз аниқланган кундан эътиборан ёки солиқ текшируви натижалари бўйича аниқланган солиқ қарзини узиш тўғрисидаги қарор кучга кирган санадан эътиборан уч иш кунидан кечиктирмай юборилиши кераклиги кўрсатилган. Бироқ,даъвогар томонидан солиқ аудити натижасидаСКнинг ****моддасига асосан ҳисобланган 8.****.****.**** сўм қўшилган қиймат солиғини тўлаб бериш юзасидан жавобгар ва қўшимча жавобгарларга талабнома юборилмаган. Демак, даъвогар мазкур ҳолатда ҳуқуқни суиистеъмол қилишнинг, битим қалбакилигининг (кўзбўямачилик учун тузилганлигининг) оқибатларини қўллаб, қўшимча ҳисобланган солиқлар юзасидан жавобгарга талабнома юбориб, низони судгача ҳал қилиш чораларини кўриши, талабномага жавобгар томонидан норозилик билдирилган **** судга даъво аризаси билан мурожаат қилиши лозим ҳисобланади. Вахоланки, Ўзбекистон Республикаси Иқтисодий процессуал кодекси (бундан буён матнда ИПК деб юритилади)нинг ****-моддаси биринчи қисми 5-бандига кўра, даъвогар низони судгача ҳал қилиш (талабнома юбориш) тартибига риоя этмаган бўлса, башарти бу шу тоифадаги низолар учун қонунда ёки тарафлар шартномасида назарда тутилган бўлса суд даъво аризасини кўрмасдан қолдиради. Даъвогар томонидан низони судгача ҳал этиш чоралари кўрилмаган бўлса-да, биринчи инстанция суди жавобгардан даъвогар орқали давлат бюджетига 3.****.****.****,**** қўшилган қиймат солиғини ундириш тўғрисида **** хулосага келган. Шунингдек, даъвогарнинг даъво аризасида жавобгар ва “шубҳали” **** рўйхатига киритилган қўшимча жавобгарлар томонидан тузилган битимларни ва Ўзбекистон Республикаси Олий хўжалик суди Пленуминингқарорида берилган тушунтиришларга мувофиқ ушбу ****-фактураларни ҳам **** эмас деб топишни сўраган. Бироқ даъвогарнинг ушбу талаби биринчи инстанция суди томонидан муҳокама қилинмаган ва билдирилган талаб бўйича қарор қабул қилмаган. ИПКнинг ****-моддаси бешинчи қисми 6-бандида билдирилган талаб бўйича суд томонидан ҳал қилув қарори қабул қилинмаганлиги биринчи инстанция судининг ҳал қилув қарорини ҳар қандай ҳолда бекор қилишга асос бўлиши кўрсатилган. 8 Мазкур нормага мувофиқ биринчи инстанция суди томонидан процессуал ҳуқуқ нормалари бузилган. Ўзбекистон Республикаси Олий суди Пленумининг**** йил 25 мартдаги “Судлар томонидан иқтисодий ишларни апелляция, кассация тартибида кўришнинг айрим масалаларитўғрисида”ги Пленум қарорининг 27-бандига кўра, агар биринчи инстанция суди ҳал қилув қарори билан билдирилган талаблардан бирини ёки бир нечтасини кўрмасдан қолдирган ёхуд талаб (талаблар) бўйича иш юритишни тугатган, қолган талаб (талаблар)ни эса мазмунан кўрган бўлса, апелляция, кассация инстанцияси суди биринчи инстанция судининг талабнинг кўрмасдан қолдирилган ёки иш юритиш тугатилганлиги **** хулосаси билан келишмаса, ИПК ****-моддаси бешинчи қисмининг6-бандива ****-моддаси бешинчи қисмининг6-бандиасослари бўйича ишни биринчи инстанция судида иш юритиш қоидалари бўйича кўради. Ўзбекистон Республикаси Олий суди Пленумининг **** йил 20 февралдаги “Судлар томонидан солиқ қонунчилигини қўллашнинг айрим масалалари тўғрисида”ги 4-сонли қарорининг 16-банди 4-қисмида солиқ органининг ҳуқуқни суиистеъмол қилиш ёки битим қалбакилигининг (кўзбўямачилик учун тузилганлигининг) ҳолатлари бўйича солиқ қарзини суд орқали ундириш **** қабул қилган қарори солиқ тўловчи учун ҳуқуқий оқибат келтириб чиқармаслиги сабабли, уни **** эмас деб топиш **** талаб судга тааллуқли эмаслигига эътибор қаратилиши лозимлиги кўрсатиб ўтилган. Мазкур Пленум қарорининг 36-бандида СК ****-моддаси биринчи қисмининг3-бандидаетказиб берувчи томонидан **** этилган ****-фактуралар қонунчиликда белгиланган тартибда **** эмас деб эътироф этилиши назарда тутилган бўлиб, бу ўз навбатида ****-фактураларни **** эмас деб топиш тўғрисидаги низо судга тааллуқли эканлигини англатмаслиги тўғрисида тушунтириш берилган. Юқоридагиларгаасосан даъвогарнинг жавобгар “шубҳали” **** рўйхатига киритилганқўшимча жавобгарлар билан тузилган битимларни ва Олий хўжалик суди Пленумининг қарорида берилган тушунтиришларга мувофиқ ушбу ****-фактураларни ҳам **** эмас деб топиш тўғрисидаги даъво талабинибиринчи инстанция судимуҳокама қилмаганлиги сабаблисудлов ҳайъати биринчи инстанция судида иш юритиш қоидаларибўйичадаъвогарнинг мазкур даъво талаби бўйича иш юритишни тугатишни лозим деб топади. ИПКнинг****-моддаси4-бандига кўра, апелляция инстанцияси суди апелляция шикоятини (протестини) кўриш натижалари бўйича ҳал қилув қароринитўлиқ ёки қисман бекор қилишга ва иш юритшни тугатишга ёхуд даъвони тўлиқ ёки қисман кўрмасдан қолдиришга ****. Ушбу Кодекснинг ****-моддасига мувофиқ, иш учун аҳамиятли ҳолатларнинг тўлиқ аниқланмаганлиги, моддий ва (ёки) процессуал ҳуқуқ нормаларининг бузилганлиги ёхуд нотўғри қўлланганлиги биринчи инстанция судининг ҳал қилув қарорини ўзгартириш ёки бекор қилиш учун асос бўлади. Баён этилганларга асосланиб, судлов ҳайъати апелляция шикоятини қисман қаноатлантиришни, Жиззах туманлараро иқтисодий судининг **** йил 9 12 февралдаги ҳал қилув қароринибекор қилишни,янги қарор қабул қилишни,даъвогарнинг жавобгардан даъвогарорқали давлат бюджетига8.****.****.****сўм қўшилган қиймат солиғи ундириш талаби бўйича даъво аризасини кўрмасдан қолдиришни,жавобгар ва қўшимча жавобгарлар томонидан тузилган битимларни ва Олий хўжалик суди Пленумининг қарорида берилган тушунтиришларга мувофиқ ушбу ****фактураларни ҳам **** эмас деб топиш тўғрисидаги даъво талаби бўйича иш юритишни тугатишни,олдиндан тўланган34.****сўм почта ****даъвогарзиммасида қолдиришни, даъвогар давлат божи тўловидан озод қилинганлигини инобатга олиб давлат божи ундирмасликни лозим топади. Юқоридагиларга кўраҳамда Ўзбекистон РеспубликасиИқтисодийпроцессуал кодексининг****, ****,****, ****, **** ва ****-моддаларини қўллаб, судлов ҳайьати қа р о рқи лад и: Жиззах туманлараро иқтисодий судининг **** йил 12 февралдаги ҳал қилув қарори бекор қилинсин. Янги қарор қабул қилинсин. Даъвогар Жиззах вилоят солиқ бошқармасининг жавобгар“****” масъулияти чекланган жамияти ва қўшимча жавобгарлар “ it l ” масъулияти чекланган жамияти, “R stru turing” масъулияти чекланган жамияти, “S rl s mах” масъулияти чекланган жамияти, “R l t rnit ” масъулияти чекланган жамияти, “ lish rj n S lih f z” масъулияти чекланган жамияти, “**** ****” масъулияти чекланган жамияти, “S n b r b r k li ishl ri” масъулияти чекланган жамияти, “Big im rt s l ” масъулияти чекланган жамияти, “F r w rld” масъулияти чекланган жамияти, “B t n ft” масъулияти чекланган жамияти, “NB Т m k f l t” масъулияти чекланган жамияти, “R l Маn str ” масъулияти чекланган жамияти ва “Kf r St zhk gr u ” масъулияти чекланган жамиятига нисбатан жами 8.****.****.**** сўм қўшилган қиймат солиғини даъвогар орқали давлат бюджетига ундириш тўғрисидаги даъво талаби кўрмасдан қолдирилсин. Даъвогар Жиззах вилоят солиқ бошқармасининг жавобгар“****” масъулияти чекланган жамияти ва қўшимча жавобгарлар “ it l ”масъулияти чекланган жамияти, “R stru turing” масъулияти чекланган жамияти, “S rl s mах” масъулияти чекланган жамияти, “R l t rnit ” масъулияти чекланган жамияти, “ lish rj n S lih f z” масъулияти чекланган жамияти, “**** ****” масъулияти чекланган жамияти, “S n b r b r k li ishl ri” масъулияти чекланган жамияти, “Big im rt s l ” масъулияти чекланган жамияти, “F r w rld” масъулияти чекланган жамияти, “B t n ft” масъулияти чекланган жамияти, “NB Т m k f l t” масъулияти чекланган жамияти, “R l Маn str ” масъулияти чекланган жамияти ва “Kf r St zhk gr u ” масъулияти чекланган жамияти ўртасида расмийлаштирилган ****-фактураларни **** эмас деб топиш тўғрисидаги даъво талаби бўйича иш юритиш тугатилсин. Апелляция шикояти қисман қаноатлантирилсин. Қарор қабул қилинган пайтдан бошлаб қонуний кучга киради. 10 Даъво аризасини кўрмасдан қолдириш учун асос бўлиб хизмат қилган ҳолатлар бартараф этилганидан кейин даъвогар судга даъво аризаси билан умумий тартибда янгидан мурожаат қилишга ****. Мазкур қарор устиданбиринчи инстанция судининг ҳал қилув қарори қонуний кучга кирган кундан эътиборан бир йил ичида ҳал қилув қарори қабул қилган суд орқали Жиззах вилоят судининг иқтисодий ишлар бўйича судлов ҳайъатига тафтиш шикояти (протести) берилиши мумкин. Раислик қилувчи Ж.Қаххоров ҳайъат аъзолари ****ов С.Қувватов 11