Решение #2844340 Экономические

****-санлыэкономикалық ис Биринши инстанция судындаисти көргенсудья-**** Апелляция инстанциясында баянатшы судья –**** **** РЕСПУБЛИКАСЫ СУДЫ ЭКОНОМИКАЛЫҚ ИСЛЕР БОЙЫНША СУДЛАЎ КОЛЛЕГИЯСЫ АПЕЛЛЯЦИЯИНСТАНЦИЯСЫНЫҢ ҚАРАРЫ Нөкис қаласы ****5 жыл **** **** Республикасы судының экономикалық ислер бойынша судлаў коллегиясыапелляцияинстанциясы****ңбасшылығында, коллегия ағзалары судьялар**** ҳәм ****ибарат қурамда, судья аға жәрдемшиси****ңхаткерлигинде,даўагер жәмийет баслығы ****, жуўапкер жәмийет баслығы****, ўәкили адвокат****(**** жыл 19 ноябрькүнги****санлы ордер тийкарында), үшинши шахслар “****” бирлеспесиниң ўәкили**** (**** жыл30 октябрькүнги****-санлы исеним хат тийкарында), “****” Мәмлекетлик илимий-жойбарлаў институтының **** Республикасы бөлиминиң ўәкили **** (**** жыл 19 ноябрькүнги ****/****-4-санлы исеним хат тийкарында),кадастрлар палатасы **** Республикасы басқармасы ўәкили **** (**** жыл 18 ноябрь күнги ****-санлы исеним хат тийкарында), кадастрлар агентлиги ўәкили **** (**** жыл 15 ноябрь күнги ****-санлы исеним хат тийкарында)лардыңқатнасыўында, даўагер “****”жуўапкершилигишекленген жәмийетиниң жуўапкер “****” жуўапкершилиги шекленген жәмийетин Елликқала районы, ГулдурсинАПЖда жайласқан,****-контурда жайласқан, жер майданы 22гектар болған “Чакан-2” тәбийий суў **** нызамсыз ийелеп турған шахс деп табыўды, жуўапкерди усы жер участкасынан мәжбүрий шығарыўды ҳәм жер участкасын өзиниң ийелигине қайтарыўды сораған даўа арзасы бойынша жүргизилген ис бойынша Берунийрайонлар аралық экономикалық судының ****5жыл 12 сентябрь күнги шешиўшиқарарына даўагер “****” жуўапкершилиги шекленген жәмийетиниңберген апелляциялықшағымын ис ҳүжжетлери менен бирге **** Республикасы суды имаратында ашық суд мәжлисинде видеоконференция байланыс режиминде көрип шығып, төмендегилерди а н ы қ л а д ы: Даўагер “****” жуўапкершилигишекленген жәмийети (буннан кейин текстте даўагер деп жүргизиледи) судқа даўа арза менен мүрәжат етип жуўапкер “****” жуўапкершилиги шекленген жәмийетин (буннан кейин текстте жуўапкер деп жүргизиледи)Елликқала районы, Гулдурсин АПЖда жайласқан, ****контурда жайласқан, жер майданы 22 гектар болған “Чакан-2” тәбийий суў **** нызамсыз ийелеп турған шахс деп табыўды, жуўапкерди усы жер участкасынан мәжбүрий шығарыўды ҳәм жер участкасын өзиниң ийелигине қайтарыўды сораған. Судтың **** жыл5 августкүнги уйғарыўы менен искеМәмлекет мүлки объектлеринен нәтийжели пайдаланыў орайының **** Республикасы **** басқармасы, ****район ҳәкимлиги, Өзбекстан Республикасы Экономика ҳәм 2 қаржы министрлиги қасындағы Кадастр агентлигиниң Мәмлекетлик кадастрлар палатасы **** Республикасы басқармасы, “****” бирлеспеси ҳәм Мәмлекет мүлки объектлеринен нәтийжели пайдаланыў орайының **** Республикасы **** басқармасы, **** жыл 8 август күнги уйғарыўы менен “****” Мәмлекетлик илимий-жойбарлаў институтының “****” **** Республикасы бөлими даўаның предметине ғәрезсиз талаплар менен арз қылмайтуғын үшинши шахс сыпатында тартылған. Биринши инстанция судының ****5жыл 12 сентябрькүнги шешиўши қарары менен даўа арзақанаатландырыўсыз қалдырылған.Даўаның жуўапкердиГулдурсин АПЖ ****-контурда жайласқан, жер майданы 22 гектар болған “Чакан-2”тәбийий суў **** нызамсыз ийелеп турған шахс деп табыўды сораған талабы өндиристен қысқартылған. Даўагершешиўши қарарғанаразы болып апелляциялықшағымберген.Апелляциялық шағымында шешиўши қарарды бийкар етип, жаңа қарар қабыл қылыўды сораған.Оған тийкар сыпатында“Чакан2” тәбийий суў **** болған ҳуқықы **** жыл 29 январьда ижараға бериў бойынша өткерилгентаңлаўдажеңимпаздеп табылғандапайда болғанлығын, жуўапкер тәрепинен алынған “Жинган” көли “Гүлдирсин” АПЖда жайласқан болса да усы көл **** контурда жайласқанлығын, оның жер майданы 3,9 га қурайтуғынлығын ҳәм бул“****” Мәмлекетлик илимий-жойбарлаў институтының “****” **** Республикасы бөлими тәрепинен тастыйықланған карта менен белгиленгенлигин келтирген. Суд мәжлисиндедаўагербаслығы апелляциялық шағымда келтирген ўәжлерин қоллап-қуўатлап,“Чакан” көли негизиненбир көл болып, усы көлдиң бир бөлеги, яғный 22 гектардан ибарат майданы ****-контурда "Гүлдүрсин" АПЖда жайласқанлығын, сол себепли “Чакан 2” көли деп аталғанлығын, 2-бөлеги болса “Чакан 1” көли деп аталып, оның майданы28,6 гектардықурайтуғынлығын ҳәм "**** алтын" мәҳәллесинде ****контурда жайласқанлығын, ал "Жинган" көли "Гүлдүрсин" АПЖда ****контурда жайласқан болып, жер майданы 3,9 га екенлигин, “Чакан” көлинен **** жылдан бериижараға тийкарпайдаланып киятырғанлығын,ол көлди **** ушын көп муғдарда қаржы ҳәм мийнетин жумсағанлығын,**** жуўапкер тийкарсыз рәўиште жер майданларына киргизбей атырғанлығын, “Жинган” көли ****-контурда жайласқанлығы **** ҳүжжетлер қәлбеки екенлигин, схематик картадағы мөрлерди салыстырғанда да “Жинган” көлиниң схематик картасындағы мөрлер белгиленген көлемнен үлкен екенлигинбилдирип, апелляциялық шағымын қанаатландырыўды сорады. Жуўапкержәмийет баслығы ҳәм ўәкилисуд мәжлисиндеапелляциялық шағымда келтирилген ўәжлерди тийкарсыз деп есаплап,“Жинган” көли**** ****ңесиниң **** жыл 14 май күнги ****-санлы қарарына тийкар “Q r q l qb liq”бирлеспесине берилгенлигин, усықарарғатийкарсуў ****электрон аукционға қойылып, жуўапкер жеңимпаз деп табылғанлығы ҳәмижара шәртнамасы дүзилгенлигинбилдирип, биринши инстанция судының шешиўши қарарын өзгериссиз қалдырыўды сорады. 3 Үшинши шахс “****” бирлеспеси ўәкилисуд мәжлисинде“Чакан 2”тәбийий көли****-контурда жайласқанлығын,даўагеркөлге болған ижара ҳуқықын **** жыл 28 январьда өткерилген таңлаў тийкарында қолға киргизгенлигинҳәмдаўагер менен10 жыл мүддетке ижара шәртнамасы дүзгенлигин,усы күнге шекем шәртнама шәртлерин өз ў**** орынлапкелгенлигин, **** жыл 1 июнь күни тәбийий көлин мәмлекетлик дизимнен өткерген **** кадастр тәрепинен алжасық болып, “Чакан 2”көли“Жинган” аты менен мәмлекетлик дизимнен өткерип жиберилгенлигин билдирип,апелляциялық шағымды қанаатландырыўды сорады. Үшинши шахс “****” Мәмлекетлик илимий-жойбарлаў институтының “****” **** Республикасы бөлими ўәкилисуд мәжлисинде**** Республикасының Министрлер кеңесиниң буйрығына тийкар **** жылда**** Республикасында жайласқан тәбийий көллер хатлаўдан өткерилгенлигин, Елликқала районы, “Гүлдирсин” АПЖда,****-санлыконтурда “Чакан 2” көли жайласқанлығын, көлдиң схематик картасы дүзилгенлигин, картаға тийисли орган ўәкиллери қол қойғанлығын, ал “Жинган” көли ****-санлы контурда жайласпағанлығын, бул көлдиң схематик картасы қәлбеки екенлигин, “Жинган” көлиниң схематик картасына қол қоймағанлығынбилдирди. Үшинши шахс Мәмлекетлик кадастрлар палатасының **** Республикасы басқармасы ўәкили Кадастрлар палатасы Елликқала бөлимисуд мәжлисинде тәбийий көллердиң ҳүжжетлериниң нызамлылығын үйренбейтуғынлығын,“ ****” бирлеспеси тәрепинен көллердиң ҳүжжетлери усынылатуғынлығын ҳәм усы ҳүжжетлерге тийкар көллер мәмлекетлик дизимге алынатуғынлығн,көллердиң жайласыў орныкадастрлар уйымы тәрепинен алмастырылып жиберилгенлиги **** ўәжлер тийкарсыз екенлигин,кадастр ҳүжжетлери **** ****ңесиниң қарарына тийкар исленгенлигин, бул қарарда тәбийий көлдиң аты, мәнзили ҳәм улыўма гектары көрсетилегенлигин, контуры электрон программа арқалы анықланатуғынлығын,“Жинган” көли ****контурда жайласқанлығын, екикөл де“Гүлдирсин” АПЖда жайласқанлығын билдирди. Суд мәжлисиндегуўасыатында қатнасқан****көрсетпесиндеалдын "**** балықсанаат"жәмийетиниңбаслығы болып ислегенлигин, Өзбекстан Республикасы Президентиниң **** жыл 1 майдағы “Балықшылық тараўын басқарыў системасын жетилистириў **** ****”ғы ПҚ-****-санлы қарарына тийкар **** көллер " ‘zd v rl ih " мәмлекетлик илимий жойбарлаў институты арқалы районлар кесиминде хатлаўдан өткерилип, "**** балықсанаат"жәмийетинетапсырылғанлығын, **** жыл январь айындаөткерилген таңлаўнәтийжеси бойынша Елликқала районында “Чакан 1” ҳәм “Чакан 2” көллери даўагерге ижараға берилгенлигин, **** жылдан баслап даўагер усы көллерден пайдаланғанлығын,“Жинган” көлиниң схематиккартасында"****" мәмлекетлик илимий жойбарлаў институты баслығы ****ң қолы ҳәм мөри жоқлығын, Кадастрлар палатасы Елликқала бөлими баслығының қолы ҳәм мөри қәлбекилестирилгенлигин, схематик картадағы "****" мәмлекетлик илимий жойбарлаў институтыныңмөри басқашаекенлигин,“Жинган” көлиниң схематик картасыбирлеспениңкитабына 4 тигилгенлиги,**** белгиленген тәртипте бетленбегенлигин анықланғанлығын, өзи баслық болып ислеген дәўирде бул ҳүжжет китапта болмағанлығын билдирди. Үшинши шахсЕллиқала район ҳәкимлигисуд мәжлисиниң **** ҳәм орны **** тийисли тәртипте хабарландырылып **** қарамастан суд мәжлисине қатнаспады. Өзбекстан Республикасы Экономикалық процессуаллық кодекси (кейинги орынларда - ЭПК деп жүритиледи)ниң ****-статьясының төртинши бөлимине муўапық, апелляция инстанция судының суд мәжлисине суд долалаўын өткериў **** ҳәм орны **** тийисли тәризде хабардар қылынған, апелляциялық шағымын (протестти) берген шахстың ҳәм исте қатнасыўшы басқа шахслардың келмегенлиги исти олардың қатнасыўысыз көриўге тосқынлық қылмайды. Сонлықтан, судлаў коллегиясы истиусы үшинши шахстың қатнасыўысыз көриўди **** тапты. Судлаў коллегиясы, исте қатнасыўшы шахслар ўәкиллериниң түсиндирмелери, гүўаның көрсетпесинтыңлап,ис бойынша топланған ҳүжжетлерди үйренип шығып, төмендегилерге тийкаршешиўши қарардыөзгериссиз қалдырыўды лазым тапты. Өзбекстан Республикасы Президентиниң **** жыл 9 февральдағы “**** Республикасын комплекс социал-экономикалық **** ҳәм халықтың бәнтлигин тәмийинлеўдиң қосымша ис-**** ****”ғы ПҚ-66-санлы қарарына тийкар **** Республикасы аймағындағы Өзбекстан Республикасы Экология, қоршаған орталықты қорғаў ҳәм климат өзгериўи министрлиги ҳәмде “****”бирлеспесибалансындағы барлық көллерди “****» бирлеспесиниң балансына өткериў белгиленген.Усы қарардың орынланыўын тәмийинлеў ушын **** ****ңесиниң **** жыл 14 май күнги ****-Q/24-санлы қарары менен “****» бирлеспесиниң балансынаөткерилетуғын тәбийий көллердиң дизими тастыйықланған. Мәмлекетлик Кадастрлар палатасы **** Республикасы басқармасына “****» бирлеспесиниң балансынаөткерилген тәбийий көллерди белгиленген тәртипте кадастр паспортын рәсмийлестириў ҳәм мәмлекетлик дизимнен өткериў тапсырылған. “Q r q l qb liq”бирлеспеси ҳәм даўагер ортасында **** жыл 7 май күнги ****-санлы “Тәбийий суў ****ва участкаларын пайдаланыўшы физикалық ҳәмюридик шахслардың пайдаланыўы ушынижаратөлемин есаплаў, өндириў ҳәмде олардан пайдаланыў миннетлемелери ****” ижара шәртнамасы дүзилген. Шәртнамаға көре “****” бирлеспеси даўагерге Еллиқала районында жайласқан,жер майданы22 гектар болған “Чакан 2”тәбийий суў****ижарага берген.“Чакан 2”тәбийий суў **** даўагерге актке тийкар тапсырылған. Сондай-****, жуўапкер **** жыл 7 январьда өткерилген “ l ktr n- nl n” аукционда өткерилген таңлаўда Елликқала районы, Гулдурсин АПЖда жайласқанмайданы3,9 габолған “Жинган” тәбийий көлине болған ижара ҳуқықын жеңип алған ҳәм даўагер, үшинши шахслар “Q r q l qb liq” бирлеспеси ҳәм Мәмлекет мүлки объектлеринен нәтийжели пайдаланыў орайының **** Республикасы **** басқармасы ортасында 5 **** жыл 7январьдамәмлекетке тийисли суў **** 10 жыл мүддетке ижараға бериў ********-санлы шәртнама дүзилген. Жуўапкерҳәм үшинши шахс “****” бирлеспеси ортасында дүзилген объектти тапсырыў ҳәм қабыл қылыў актине тийкар улыўма майданы3,9 гектар “Жинган” тәбийий көли даўагерге тапсырылған. Өзбекстан Республикасы Пуқаралық кодекси (буннанкейинтекстте-ПК деп жүргизиледи)ниң ****-статьясындамәплертийкарындаийелик етиў, оннан пайдаланыў ҳәм оныийелеў, сондай-**** өзиниң мүлк ҳуқықын ким тәрепинен болмасын, ҳәр қандай бузылыўды сапластырыўды талап етиў ҳуқықынан ибарат. ПК ****-статьясының биринши ҳәм үшинши бөлимлерине тийкар мүлк ҳуқықы менен бир қатарда, төмендегилер затлай ҳуқықлар есапланады: оператив басқарыў ҳуқықы, мийрас етип қалдырылатуғын жер участкасына өмирлик ийелик етиў ҳуқықы, жер участкасынан бәрқулла ийелик қылыў ҳәм оннан пайдаланыў ҳуқықы, сервитутлар. Мүлк ийеси болмаған шахстың затлай ҳуқықлары усы Кодекстиң ****-статьясында нәзерде тутылған тәртипте қорғалады. ПКниң ****-статьясына тийкар мүлк ийеси болмаса да, **** мүлкке мийрас етип қалдырылатуғын өмирлик ийелик етиў, оператив басқарыў ҳуқықы тийкарында ямаса нызамда ямаса шәртнамада нәзерде тутылған басқа тийкарда ийелик етип атырған шахс та усы Кодекстиң ****-статьяларында нәзерде тутылған ҳуқықларға ийе болады.Бул шахс өз мүлкин мүлк ийесинен де қорғаў ҳуқықына ийе. ПКниң ****-статьясына тийкар мүлкдар өз мал-мүлкин басқа шахстың нызамсыз ийелигинен талап қылып алыўға **** (виндикация). Мәмлекет кадастрлары палатасы **** Республикасы басқармасының **** жыл 12 сентябрь күнги ****-санлы мағлыўматнамасында Елликқала районы, “Гүлдирсин” АПЖ, ****-контурда“Жинган” тәбийий суў ****жайласқанлығы билдирилген. Сонлықтан, биринши инстанция суды даўаның жуўапкердиЕлликқала районы, Гулдурсин АПЖда жайласқан, ****-контурда жайласқан, жер майданы 22 гектар болған “Чакан-2” тәбийий суў ****анмәжбүрий шығарыўды ҳәм жер участкасын өзиниң ийелигине қайтарыўды сорағанталабын қанаатландырыўсыз қалдырыў**** дурыс **** келген. Сондай-****, даўагер даўа талабында жуўапкерди даўлы көлди нызамсыз ийелеп турған шахс деп табыўды сораған. Шахсты мүлкти нызамсыз ийелеп турған шахс деп табыў **** қарар қабыл қылыў судтың ўәкиллигине кирмейди. ЭПКниң ****-статьясының биринши бөлими 1-бәнтинде ис экономикалық судқа, пуқаралық ислери бойынша судқа ямаса ҳәкимшилик судқа тийисли болмаса ис өндиристен қысқартылады деп белгиленген. Сонлықтан, биринши инстанция суды даўаныңбулталабын өндиристен қысқартыў **** нызамлы шешимге келген. Судлаў коллегиясы,даўагердиңапелляциялық шағымында билдирген ўәжлери менен келисе алмайды. 6 Себеби, Мәмлекет кадастрлары палатасы **** Республикасы басқармасыныңмағлыўматына қарағанда****-санлы көлинде “Жинган” тәбийий көли жайласқан.Булкөлге белгиленген тәртипте кадастр ҳүжжетлери рәсмийлестирилген ҳәм мәмлекетлик дизимнен өткерилген,жуўапкерболса усы ҳүжжетлерге тийкар көлден ижараға тийкар пайдаланыў ҳуқықын таңлаўда жеңип алған.Бул ҳүжжетлер бүгинги күнде нызамлы күшинде. ЭПКниң****-статьясы биринши бөлиминиң 1-бәнтине тийкар апелляция инстанциясы суды апелляциялық шағымды(протестти) көриў нәтийжелери бойынша шешиўши қарарын өзгериссиз қалдырыўға ****. ЭПКниң ****-статьясының биринши бөлимине тийкар суд қәрежетлери исте қатнасыўшы шахслардың қанаатландырылған даўа талаплары муғдарына сай рәўиште олардың мойнына жүклетиледи. Жоқарыдағыларға тийкарланып, апелляция инстанция судыбиринши инстанциясы судының шешиўши қарарын өзгериссиз, апелляциялық шағымды қанаатландырыўсыз қалдырыўды, жуўапкердиң апелляциялық шағым бериўде төлеген **** сом мәмлекетлик **** ҳәм **** сом почта қәрежетиноныңмойнында қалдырыўды,даўагерденӨзбекстан Республикасы Жоқарғы судының депозит есабына исти видеоконференция байланыс режиминде өткериў менен байланыслы **** сом суд қәрежетин өндириўди лазым табады. ЭПКниң ****-статьясы бесинши бѳлимине тийкарегер суд даўаны көриў **** шахслардыӊ ҳәрекетинде жынаят белгилеринанықланса, ол жынаят исин қозғатыў **** мәселени шешиў ушын тийисли материалларды қосымша қылған ҳалда бул **** прокурорға хабаретиўибелгиленген. Истеги Елликқала районы ҳәкиминиң **** жыл 5 сентябрь күнги ****-санлы қарарының 2-қосымшасында ****-контурда жайласқан тәбийий көлден даўагер пайдаланып атырғанлығыкөрсетилген.Сондай-****, “Чакан-2” тәбийиий көлиниң схематик картасына қарағандаЕлликқала районы, “Гүлдирсин” АПЖ, ****-контурдажайласқан.****, “Жинган” тәбийий көлиниңсхематик картасына қарағанда бул көл де****-контурда жайласқанлығыкөрсетилген. Еки схематик карталарғада“****п****” жуўапкершилиги шекленген жәмийети, “****” Мәмлекетлик илимий-жойбарлаў институтының “****” **** Республикасы бөлими ҳәм Кадастр агентлигиниң Мәмлекетлик кадастрлар палатасы тәрепинен қол қойылып мөр басылған. Суд мәжлисинде исте қатнасыўшы шахслар ўәкиллери “Жинган” көлиниң схематик картасы қәлбекилестирилгенлиги, ондағы тийисли уйым ўәкиллериниң қол таңбаларыҳәм мөрлери қәлбеки екенлиги **** түсиндирме берди. Судлаў коллегиясы,бул жағдайды итибарсыз қалдырыўға болмайды деп есаплап, “Жинган” тәбийий көлиниң схематик картасын дүзиўде“****” жуўапкершилиги шекленген жәмийети, “****” Мәмлекетлик илимий-жойбарлаў институтының “****” **** Республикасы бөлими ҳәм Кадастр агентлигиниң Мәмлекетлик кадастрлар палатасы хызметкерлериниңжынаят белгилери бар яки жоқлығын анықлаў ушын ис бойынша айрықша уйғарыў шығарыўды, оны орынлаў ушын **** Республикасыпрокуратурасынажибериўди лазым табады. 7 Өзбекстан Республикасы Экономикалық процессуаллық ****, ****,****-статьяларын қоллап,апелляцияинстанциясы суды кодексиниң қ а р а р е т т и: Берунийрайонлар аралық экономикалық судының ****5жыл **** күнги шешиўши қарарыөзгериссиз, апелляциялық шағым қанаатландырыўсыз қалдырылсын. Даўагер “****” жуўапкершилиги шекленген жәмийетинен Өзбекстан Республикасы Жоқарғы судының депозит есабына исти видеоконференция байланыс режиминде өткериў менен байланыслы **** сом суд қәрежети өндирилсин. Қарарға тийкар орынлаў хат берилсин. Ис бойынша айрықша уйғарыў шығарылсын ҳәм оны орынлаў ушын **** Республикасыпрокуратурасынажиберилсин. Қарар қабыл етилген күннен баслап нызамлы күшине киреди. Қарарға наразы тәреп қарар үстинен**** Республикасы судынаревизия тәртибинде шағым етиўге (протест келтириўге) ****. Басшылық етиўши: **** коллегияағзалары: **** ****