← Назад
Решение #2844445 Экономические
Судебный акт
Реквизиты
Стороны
Ссылки на нормативные акты
3
| Ссылка | Название акта | Статья | Часть | Тип |
|---|---|---|---|---|
| Узбекистон Р еспубликаси Конституцияси | 55 | — | law | |
| ФКнинг | 735 | — | law | |
| ИПК | 118 | — | law |
Текст решения
Оригинал (узб.)
4-1802-2501/6152-сонли иктисодий иш
УЗБЕКИСТОН РЕСПУБЛИКАСИ НОМИДАН
ХДЛ КИЛУВ КАРОРИ
Шахрисабз шахри
2025 йил 19 ноябрь
Шахрисабз туманлараро иктисодий суди судья З.Эшмирзаев
раислигида, судья ёрдамчиси Ф.Муртазаевнинг котиблигида, даъвогар вакили
Ж.Шукуров (2025 йил 15 январдаги 11-03/5-сонли ишончнома асосида),
Узбекистан Савдо-саноат палатаси Кашкадарё вилояти худудий
бошкармасининг даъвогар АТ “Халк банки” манфаатида жавобгар “Odilb k
m tmur d ’g’li” фермер хужалигидан 153 997 884,29 сум муддати утган
асосий кредит карздорлиги, 10 660 327,06 сум муддати утган фоиз
карздорлиги ва 18 242,06 сум пеня ундириш тугрисидаги даъво аризаси
юзасидан кузгатилган ишни суд биносида, очик суд мажлисида куриб чикиб,
куйидагиларни
а н и к л а д и:
Узбекистан Савдо-саноат палатаси Кашкадарё вилояти худудий
бошкармаси (бундан буён матнда палата деб юритилади) АТ “Халк банки”
(бундан буён матнда даъвогар деб юритилади) Шахрисабз туманлараро
иктисодий судига даъво аризаси билан мурожаат этиб, “Odilb k
m tmur d
’g’li” фермер хужалиги (бундан буён матнда жавобгар деб юритилади)
хисобидан 153 997 884,29 сум муддати утган асосий кредит карздорлиги, 10
660 327,06 сум муддати утган фоиз карздорлиги ва 18 242,06 сум пеняни
ундиришни сураган.
Суд мухокамасининг вакти ва жойи хакида тегишли тарзда хабардор
килинган палата ва жавобгар суд мажлисида уз вакили иштирокини
таъминламади. Шунингдек, палата ишни уз вакили иштирокисиз куриб
чикишни сураган.
Шу сабабли суд Узбекистан Республикаси Иктисодий процессуал
кодекси (бундан буён матнда ИПК деб юритилади)нинг 128,
170моддаларига асосан ишни палата ва жавобгар вакили иштирокисиз куриб
чикишни лозим топди.
Суд мажлисида иштирок этган даъвогар вакили даъво аризаси судга
такдим этилганидан сунг жавобгар кисман тулов амалга оширганлигини,
жавобгарнинг 90 011 371,71 сум муддати утган асосий кредит карзи
туланмасдан колганлигини маълум килиб, иш буйича тегишли суд хужжати
кабул килишни судга хавола килишини маълум килди.
Суд, даъвогар вакилининг тушунтиришини тинглаб, ишдаги мавжуд
хужжатларга хукукий бахо бериб, куйидаги асосларга кура даъвони кисман
каноатлантиришни лозим топади.
Узбекистон Р еспубликаси Конституциясининг 55-моддасига асосан
хар ким уз хукук ва эркинликларини конунда такикданмаган барча усуллар
билан •имоя килишга хакли. Х,ар кимга бузилган хукук ва эркинликларини
тиклаш учун унинг иши конунда белгиланган муддатларда ваколатли,
мустакил хамда холис суд томонидан куриб чикилиши хукуки
кафолатланади.
2
Иш хужжатларидан куринишича, даъвогар ва жавобгар уртасида
2024 йил 27 февралда тузилган 10-F/ lqb nk- 23598/24-сонли кредит
шартномасига асосан даъвогар томонидан жавобгарга 2024 йил пахта
хомашёсини етиштириш харажатларини молиялаш учун, йиллик 10 фоиз
устама тулаш шарти асосида 2025 йил 1 апрелга кадар кайтариш шарти билан
414 460 800 сум микдорида кредит маблаги ажратилган.
Тарафлар уртасида 2024 йил 27 февралда тузилган 10-F/ lqb nkР23598/24-сонли кредит шартномасига 2025 йил 7 апрелда 01-сонли келишув
шартномаси тузилиб, кредитдан фойдаланиш муддати 2025 йил 1 апрелдан
2025 йил 1 сентябргача этиб белгиланган.
Шартноманинг 4.3.6-бандига кура, карз олувчи кредит ва унга унга
хдсобланган фоизларни шартноманинг 1-иловасида хисобланган тулов
жадвалига мувофик белгиланган муддатларда сундириш мажбуриятини уз
зиммасига олган.
Жавобгар томонидан кредит шартномаси шартлари бузилиши, яъни
кредит маблаглари уз вактида кайтарилмаслиги натижасида 2025 йил 12
сентябрь куни хрлатига 153 997 884,29 сум муддати утган асосий кредит
карздорлиги, 10 660 327,06 сум муддати утган фоиз карздорлиги вужудга
келган ва 18 242,06 сум микдорида пеня хдсобланган.
Даъвогар жавобгарга бир неча бора огохдантириш хати ва
талабномалар билан мурожаат килиб, кредит карздорлигини тулашни талаб
килган. Жавобгар томонидан талабномалар ижро этилмаган, натижада
тарафлар уртасида мазкур низо юзага келган.
Узбекистан Р еспубликаси Фукаролик кодекси (бундан буён матнда ФК
деб юритилади) 744-моддасининг биринчи кисмига мувофик, кредит
шартномаси буйича бир тараф - банк ёки бошка кредит ташкилоти (кредитор)
иккинчи тарафга (карз олувчига) шартномада назарда тутилган микдорда ва
шартлар асосида пул маблаглари (кредит) бериш, карз олувчи эса олинган пул
суммасини кайтариш ва унинг учун фоизлар тулаш мажбуриятини олади.
ФК 734-моддасининг биринчи кисмида агар конунда ёки карз
шартномасида бошкача тартиб назарда тутилган булмаса, карз берувчи
(юридик шахс ёки фукаро) карз олувчидан карз суммасига шартномада
белгиланган микдорда ва тартибда фоизлар олиш хукукига эга булиши,
учинчи кисмида эса фоизлар тулаш тартиби ва муддатлари карз шартномаси
билан белгиланиши назарда тутилган.
ФКнинг 735-моддаси биринчи кисмига мувофик карз олувчи олинган
карз суммасини карз шартномасида назарда тутилган муддатда ва тартибда
карз берувчига кайтариши шарт.
Кредит ва унга хисобланган фоизларни тулаш муддати кредит
шартномаси ва кушимча келишув шартномаси буйича 2025 йил 1 апрелдан
2025 йил 1 сентябрга кадар этиб белгиланган.
Ишга Марказий банк Кдшкадарё вилоят бош бошкармасидан
мутахассис жалб килинган булиб, мутахассис узининг ёзма тушунтиришида
2024 йил 27 февралда тузилган 10-F/ lqb nk- 23598/24-сонли кредит
шартномаси буйича жавобгарнинг 2025 йил 12 сентябрь хдлатига 153 997
884,29 сум муддати утган асосий кредит карздорлиги,
3
10 660 327,06 сум муддати утган фоиз карздорлиги ва 18 242,06 сум
микдорида пеня тугри хисобланганлигини маълум килган.
Жавобгар томонидан кредит шартномаси шартлари бузилиши, яъни
кредит кайтариш жадвали асосида туловларни уз вактида амалга
оширилмаслиги натижасида жавобгарни кредит шартномаси буйича муддати
утган асосий кредит карздорлиги 153 997 884,29 сумни, муддати утган фоиз
карздорлиги 10 660 327,06 сумни ташкил килган.
Бирок, даъво аризаси судга такдим килинганидан сунг жавобгар
томонидан кисман тулов амалга оширилиб, 10 660 327,06 сум муддати утган
фоиз карздорлиги туланганлиги, 90 011 371,71 сум муддати утган асосий
кредит карзи туланмасдан колганлиги аникланди.
Шу сабабли суд жавобгардан даъвогарга 90 011 371,71 сум муддати
утган асосий кредит карзини ундиришни лозим топди.
Кредит шартномасининг 7.3-бандига кредит ва унинг фоизлари уз
вактида кайтарилмаганида “Карз олувчи” “Банк”ка кечиктирилган хар хар
бир кун учун уз муддатида туланмаган кредит ва унга хисобланган фоиз
суммасининг 0,2 фоизи микдорида пеня тулайди. Бирок бунда пенянинг
умумий суммаси кечиктирилган сумманинг 10 фоизидан ошиб кетмаслиги
лозим.
Шунга асосан даъвогар томонидан 18 242,06 сум микдорда пеня
хисобланган.
Бирок, даъво аризаси судга такдим килинганидан сунг ундирилиши
талаб килинган пеня жавобгар томонидан тулаб берилганлиги аникланди.
Шу
сабабли
суд
даъвогарнинг
пеня
ундириш
талабини
каноатлантиришни рад этишни лозим топди.
Шу боис суд даъвони кисман каноатлантиришни рад этишни лозим
топади.
ИПК 118-моддасига кура, суд харажатлари ишда иштирок этувчи
шахсларнинг каноатлантирилган даъво талаблари микдорига мутаносиб
равишда уларнинг зиммасига юклатилади.
Кайд этилганларга кура суд жавобгардан даъвогарга олдиндан туланган
41 200 сум почта харажати ва республика бюджетига 3 293 529,06 сум давлат
божи ундиришни лозим топди.
Бинобарин, Узбекистан
Республикаси Иктисодий процессуал
кодексининг 118-, 128-, 170-, 176-179-, 186- хамда 192-моддаларини куллаб,
суд
К 4 р о р к и л д и:
Даъво кисман каноатлантирилсин.
“Odilb k
m tmur d ’g’li” фермер хужалиги хисобидан АТ “Халк
банки” фойдасига 90 011 371,71 сум муддати утган асосий кредит карзи,
олдиндан туланган 41 200 сум почта харажати ундирилсин.
Даъвонинг колган кисмини каноатлантириш рад этилсин.
“Odilb k
m tmur d
’g’li” фермер хужалигидан республика
бюджетига 3 293 529,06 сум давлат божи ундирилсин.
Х,ал килув карори конуний кучга киргач ижро варакалари берилсин.
4
Мазкур хал килув кароридан норози булган томонлар у кабул килинган
кундан эътиборан бир ой ичида шу суд оркали Кцшкадарё вилоят судининг
иктисодий ишлар буйича судлов хайъатига апелляция тартибида ёки конуний
кучга кирган ва апелляция тартибида курилмаган хал килув карори устидан у
конуний кучга кирган кундан эътиборан олти ой ичида кассация тартибида
шикоят килиши (протест келтириши) мумкин.
а
и
с
л
и
к
к
и
л
у
в
ч
и
,
с
у
д
ь
я
Р
З.Эшмирзаев