Решение #2844664 economic_new

****/****-сонлииқтисодий иш Судья:**** ЎЗБЕКИСТОН РЕСПУБЛИКАСИ НОМИДАН ҲАЛ ҚИЛУВ ҚАРОРИ **** **** Урганч туманлараро иқтисодий суди, судья****раислигида, судья ёрдамчиси****котиблигида,даъвогар вакили****(**** йил ****-сонли ишончномага асосан), шерикжавобгарвакили **** (раҳбар)нингиштирокида, даъвогар *****нинг жавобгарлар«*****масъулияти чекланган жамияти ва«*****»масъулияти чекланган жамиятига нисбатан **** йил 1 майда тузилган шартномани **** эмас деб топиш, **** эмаслик оқибатларини қўллаб, Урганч шаҳар, **** кўчасидаги кўп қаватли турар жой ер тўласининг ****,0кв.ммайдонидан«*****»масъулияти чекланган жамиятини **** чиқариш тўғрисидаги даъво аризасибўйичаишни Урганч туманлараро иқтисодий судининг биносида бўлиб ўтган очиқ суд **** кўриб чиқиб, қуйидагиларни а н и қ л а д и: *****(бундан буён матнда – даъвогар деб юритилади) «*****масъулияти чекланган жамияти(бундан буён матнда – жавобгар деб юритилади)ва«*****»масъулияти чекланган жамият (бундан буён матнда –шерикжавобгар деб юритилади)ларга нисбатан Урганчтуманлараро иқтисодий судига даъво аризаси билан мурожаат қилиб,жавобгарлар ўртасида **** йил 1 майда тузилган шартномани **** эмас деб топиш, **** эмаслик оқибатларини қўллаб, Урганч шаҳар, **** кўчасидаги кўп қаватли турар жой ер тўласининг ****,0кв.ммайдониданшерик жавобгарни **** чиқаришнисўраган. Суднинг **** йил **** билан ишга низонинг предметига нисбатан **** талаблар билан арз қилмайдиган учинчи шахс сифатида "*****" масъулияти чекланган жамияти, Хоразм вилоят уй-жой коммунал хўжалик бошқармаси ва унинг Урганч шаҳар бўлими жалб қилинган. Бугунги суд **** ўтказилиш **** ва жойи тўғрисидажавобгар ҳамда учинчи шахсларқонунда белгиланган тартибда хабардор қилинган бўлсада, уларнинг вакили иштирок этмади.Олдинги суд **** жавобгарҳамда учинчи шахс "*****" масъулияти чекланган жамияти вакиллари иштирок қилиб, жавобгар«*****»масъулияти чекланган жамиятибилан Урганч шаҳар, **** кўчаси, **** кўп қаватли турар жой ер тўласининг ****,0кв.ммайдонини ижарага бериш бўйича шартнома тузганликларини билдириб, ишни қонуний кўриб чиқишни сўраганлар. Бундай ҳолда суд Ўзбекистон Республикаси иқтисодий процессуал кодекси(бундан буён матнда ИПК деб юритилади)нинг ****, ****, ****моддасига асосанишни ушбу шахсларвакилининг иштирокисиз кўриб чиқишни лозим деб ҳисоблайди. Суд ****даъвогарвакилибилдирилгандаъво талабларини қўллабқувватлаб,жавобгарлар ўртасидаУрганч шаҳар, **** кўчаси, 46/**** кўп қаватли турар жой ер тўласининг ****,0кв.ммайдониниижарага бериш бўйича **** йил 1 май куни тузилган шартнома қонунчиликка зид равишда тузилганлигини, ушбу кўп қаватли турар жойда яшовчи фуқароларнинг мурожаатлари асосида ўрганиш ўтказилганда, кўп квартирали уйнинг ертўласидан фойдаланиш тартибига риоя қилинмасдан ижара берилганлиги аниқланганлигини билдириб,суддан даъвоталабини тўлиқ қаноатлантиришнисўради. Суд ****шерикжавобгар вакили даъво талабларига эътироз билдириб,Урганч шаҳар, **** кўчаси, **** кўп қаватли турар жой ер тўласининг ****,0кв.ммайдонини қонунийижарагаолиб фаолият кўрсатиб келаётганлиги, ер тўлани таъмирлаб, тегишли ташкилотлардан рухсат олиб, торт ва ширинликлар ишлаб чиқаришни йўлга қўйганлиги, бир неча ишсиз фуқароларни иш билан таъминлаганлигини, даъвогарнинг даъвоси асоссиз эканлигини билдириб, суддан даъвони тўлиқ рад қилишни сўради. Суд, ишда иштирок этувчитарафлар вакилларини тинглаб ҳамда ишдаги ҳужжатларни ўрганиб чиқиб, қуйидаги асосларга кўра даъвонитўлиққаноатлантиришни, суд ****жавобгарларзиммасига юклашнилозим деб топади. Ўзбекистон Республикаси Конституциясининг 55-моддасига кўра, ҳар кимга ўз ҳуқуқ ва эркинликларини суд орқали ҳимоя қилиш, давлат органларининг ҳамда бошқа ташкилотларнинг, улар мансабдор шахсларининг қонунга хилоф қарорлари, ҳаракатлари ва ҳаракатсизлиги устидан судга шикоят қилиш ҳуқуқи кафолатланади. Ишдаги ҳужжатларданва суд муҳокамасидан аниқланишича, «*****масъулияти чекланган жамияти(Бошқарув ташкилот)ва«*****»масъулияти чекланган жамият ўртасида**** йил 1 майда кўп квартирали уйдаги турар жойнинг ертўла қисмидан фойдаланиш юзасидан шартнома тузилган. Ушбу шартномага асосан даъвогар томонидан жавобгаргаУрганч шаҳар, **** кўчаси, **** кўп қаватли турар жой ер тўласининг ****,0квадрат метрмайдони ижара берилган. Шартноманинг 10-бандига асосан шартнома **** йил бўлган муддатга тузилган. Даъвогардаъво аризасида,жавобгар ва шерик жавобгар ўртасида Урганч шаҳар, **** кўчаси, *** кўп қаватли турар жой ертўласининг ****,в.ммайдонини ижарага бериш бўйича **** йил 1 май куни тузилган шартнома қонунчиликка зид равишда тузилганлигини, чунки, Ўзбекистон ****ҳкамасининг **** йил ****-сонқарори1-иловаси билан “Кўп квартирали уйнинг ертўласидан фойдаланиш тартиби тўғрисида”ги Низомнинг(бундан буён матнда - Низом деб юритилади)11-бандида, кўп квартирали уйнинг ертўласида саноат **** фаолиятининг барча турлари билан шуғулланишга йўл қўйилмаслиги белгиланганлиги, 13-бандида, кириш жойлари аҳолининг уйга кириш эшикларидан алоҳида бўлган ва баландлиги 2,2 метр ва ундан юқори бўлган ертўлани фойдаланишга беришга рухсат этилиши, лекин ушбу ертўла баландлиги ***эканлигини, кириш жойлари аҳолининг уйга кириш эшикларидан алоҳида эмаслигинибилдириб,ушбу ижара шартномасини **** деб топишни, **** эмаслик оқибатларини қўллаб, шерик жавобгарнинг ижара объектидан **** тартибда чиқаришни сўраган. Суд,қуйидагиларга асосан даъвогарнинг даъвосини асосли деб ҳисоблайди. Ўзбекистон Республикаси Фуқаролик кодекси (бундан буён матнда ФК деб юритилади)нинг 11-моддасига кўра, фуқаролик ҳуқуқлари битимни **** эмас деб топиш ва унинг **** эмаслиги оқибатларини қўллаш йўл билан ҳам ҳимоя қилинади. ФК ****-моддасининг биринчи қисмигамувофиқ, қонунчиликнинг талабларига мувофиқ келмайдиган мазмундаги битим, шунингдек ҳуқуқтартибот ёки ахлоқ асосларига атайин қарши **** тузилган битим ўз-ўзидан **** эмасдир. ФК****-моддасининг биринчи қисмига мувофиқ,**** бўлмаган битим унинг **** эмаслиги билан боғлиқ бўлган оқибатлардан ташқари бошқа юридик оқибатларга олиб келмайди ва у тузилган пайтидан бошлаб **** эмасдир. Низомнинг 1-бандига кўра,мазкур ҳужжат Ўзбекистон Республикасининг Уй-жойкодекси, ****кодекси, «Кўп квартирали уйларни бошқариш тўғрисида»гиҚонунигамувофиқ кўп квартирали уйларнинг ертўласидан фойдаланиш тартибини белгилайди. Низомнинг 3-бандига кўра, ертўла ёки унинг бир қисмини ертўладан фойдаланувчига бериш кўп квартирали уйдаги жойлар мулкдорлари умумий йиғилишининг қарори асосида амалга оширилади.Бунда фойдаланишга берилаётган умумий мол-мулкка бўлган ҳуқуқлар ушбу жойлар мулкдорларининг номига давлат рўйхатидан ўтказилган бўлиши шарт.Кўп квартирали уйларни бошқариш органи ертўладан фойдаланувчи билан тузилган ижарага ёки текин фойдаланишга бериш тўғрисидаги шартномаларни солиқ хизмати органларининг электрон тизимларида ҳисобга қўйилишини таъминлайди. Низомнинг 10-бандига кўра, кўп квартирали уйнинг ертўласида мазкур Низомнинг11-бандидагичекловларга риоя қилган ҳолда қуйидаги фаолият турлари билан шуғулланишга йўл қўйилади: 1) озиқ-овқат ва ноозиқ-овқат товарлари билан савдо қилиш (дўконлар, киоскалар, дўкончалар ва бошқалар); 2) маиший хизмат кўрсатиш (сартарошхоналар, пойабзал тикиш ва таъмирлаш, оптика, соат созлаш устахоналари, тикувчилик ва каштачилик, ателье); 3) умумий овқатланиш (ресторанлар, кафе, кафетерийлар, музқаймоқ ва чанқовбосди ичимликлар барлари, газакхоналар); 4) **** хизматлари кўрсатиш (**** бўлимлари ва валюта алмаштириш пунктлари); 5) алоқа хизматлари кўрсатиш (почта бўлими) ва курьерлик фаолияти; 6) газеталар, журналлар ва китоб маҳсулотлари билан савдо қилиш; 7) бижутерия ва жевакларни тайёрлаш ва таъмирлаш; 8) гулчамбарлар, сунъий гуллар ва гул маржонларини тайёрлаш; 9) рассомчилик ва ҳайкалтарошлик; 10) хизмат кўрсатиш ва тадбиркорларнинг офислари ҳамда идоралари; 11) видео ва фотосуратга олиш ҳамда компьютер хизматлари; 12) таржима ва таҳрир хизматлари; 13) дизайн, чизмачилик-графика хизматлари; 14) кийим-кечак ва идишларни ижарага бериш хизмати; 15) риэлторлик фаолияти; 16) газламаларга **** солиш, трафаретли босма ва қўлда расм чизиш хизматлари; 17) жисмоний тарбия ва спорт муассасалари фаолияти; 18) давлат ташкилотларини жойлаштириш; 19) суғурта ташкилотларини жойлаштириш. Низомнинг 11-бандига кўра, кўп квартирали уйнинг ертўласида қуйидаги фаолият турлари билан шуғулланишга йўл қўйилмайди: уйни қуришда ўтириладиган жойлари сони лойиҳа ҳужжатларида назарда тутилмаган, шунингдек, соат 23.00дан кейин ҳам ишлайдиган умумий овқатланиш ****, ресторанлар, кафелар, кафетерийлар, барлар; кимёвий товарлар, сабзавот ва балиқ маҳсулотларини, шунингдек, газ баллон, кимё воситалари, енгил алангаланувчи ва ёнувчи суюқликлар ҳамда портлаб ёниш хавфлилиги жиҳатидан хавфли бўлган бошқа моддалар ва материаллар бор бўлган маҳсулотларни сотувчи дўконлар; ўз ишлаб чиқаришида тез ёнувчи моддаларни қўлловчи кимёвий тозалаш хоналари; 10 тадан ортиқ иш ўрнига эга бўлган пойабзал тикиш ва таъмирлаш устахоналари; ҳаммомлар ва сауналар; алоқа тармоқ станциялари, шаҳарлараро алоқанинг кеча-кундуз фойдаланиладиган сўзлашув пунктлари ва телеграф; жамоат ҳожатхоналари; маросимлар билан боғлиқ хизматлар кўрсатиш муассасалари; саноат **** фаолиятининг барча турлари; уй ҳайвонлари ва паррандалари боқишга ёки кўпайтиришга мўлжалланган жойлар; жисмоний ва юридик шахсларнинг транспорт воситалари учун **** (махсус лойиха асосида қурилган **** бундан мустасно); яшаш жойлари, кинотеатр, ётоқхона ва меҳмонхоналар ташкил этиш. Низомнинг 13-бандига кўра, кириш жойлари аҳолининг уйга кириш эшикларидан алоҳида бўлган ва баландлиги 2,2 метр ва ундан юқори бўлган ертўлани фойдаланишга беришга рухсат этилади. Низомнинг 14-бандига кўра, ертўладан фойдаланиш истиқомат қилувчиларнинг яшаш ва яшаш учун мўлжалланмаган жойлардан қулай ҳамда хавфсиз фойдаланишига салбий таъсир кўрсатмаслиги керак. Урганч шаҳар солиқ инспекциясининг **** йил -****-сонли маълумотномасида,тарафлар ўртасида тузилган кўп қаватли уйни ертўласини ижара олиш шартномаси солиқ хизмати органларининг электрон тизимларида ҳисобга қўйилмаганлиги кўрсатилган. Мазкур ҳолатдакўп қаватли турар жой ер тўласининг ижара бериш тўғрисидагишартномаюқорида қайд қилинган Низомталаблари бузилган ҳолда расмийлаштирилганлиги, яънишартнома солиқ хизмати органларининг электрон тизимларида ҳисобга қўйилмаганлиги,ертўланингкириш жойлари аҳолининг уйга кириш эшикларидан алоҳида эмаслиги ва баландлиги 2,2 метрга етмаслиги сабаблиушбу ижара шартномасиўз-ўзидан **** бўлмаган битим саналади. Шунингдек,ФК ****-моддасига кўра, бир йилдан кам бўлмаган муддатга тузилган бино ёки иншоотни ижарага бериш шартномаси давлат рўйхатидан ўтказилиши лозим ва рўйхатдан ўтказилган пайтдан бошлаб тузилган ҳисобланади. Ўзбекистон Республикаси Олий хўжалик суди пленумининг “Мулк ижараси шартномасига оид фуқаролик қонун ҳужжатлари нормаларини иқтисодий судлар томонидан қўллашнинг айрим масалалари тўғрисида”ги **** йил 1 декабрдаги ****-сонли қарорининг 4-банди тўртинчи хатбошисида, кўчмас мулк ижараси шартномасини давлат рўйхатидан ўтказиш талабига риоя қилмаслик ФКнинг****-моддасигаасосан унинг **** эмаслигига олиб келади.Бунда ФКнинг****-моддасиданазарда тутилган битимларнинг **** эмаслигининг оқибатлари қўлланилиши **** тушунтириш берилган. Кадастрлар агентлигининг Давлат кадастрлари палатаси Хоразм вилоят бошқармасининг **** йил 10 ноябрдаги ****-сонли маълумотномасида, тарафлар ўртасида**** йил 1 май кунитузилганУрганч шаҳар, **** кўчаси, ****ертўласини ижарагаолиш шартномаси давлат рўйхатидан ўтказилмаганлиги маълум қилинган. Шунга кўра, судтарафлар ўртасида тузилган ижара шартномаси бир йилдан ортиқ муддатга тузилган бўлса-да, белгиланган тартибда давлат рўйхатидан ўтказилмаганлиги ва юқорида қайд қилинган Низом талаблари бузилган ҳолда расмийлаштирилганлиги сабабли,жавобгар ва шерикжавобгар ўртасида тузилган **** йил 1 майдаги шартномани **** эмас деб топишни лозим топади. Шунингдек, даъвогар ўз даъво талабида **** бўлмаган битимнинг **** эмаслик оқибатларини қўллаб, шерик жавобгарни ижара объектидан **** тартибда чиқаришни сўраган. ФК ****-моддасига кўра, **** бўлмаган битим унинг **** эмаслиги билан боғлиқ бўлган оқибатлардан ташқари бошқа юридик оқибатларга олиб келмайди ва у тузилган пайтидан бошлаб **** эмасдир.Битим **** бўлмаганида тарафларнинг ҳар бири бошқасига битим бўйича олган ҳамма нарсани қайтариб бериши, олинган нарсани аслича (шу жумладан олинган нарса мол-мулкдан фойдаланиш, **** иш ёки кўрсатилган хизмат билан ифодаланганда) қайтариб бериш мумкин бўлмаганида эса, агар битим **** эмаслигининг бошқа оқибатлари қонунда назарда тутилган бўлмаса, унинг қийматини пул билан тўлаши шарт. Юқоридатарафлар ўртасида тузилган шартнома **** эмас деб топилганлиги сабабли, суд даъвогарнинг**** бўлмаган битимнинг **** эмаслик оқибатларини қўллаш **** талабини қаноатлантиришни ва битимнинг **** эмаслик оқибатларини қўллашни, шерик жавобгарниУрганч шаҳар, **** кўчаси, **** (кўп қаватли уй)ер тўласининг ****,0кв.ммайдонидан **** тартибда чиқаришнилозим топади. ИПК 68-моддасига кўра, ишда иштирок этувчи ҳар бир шахс ўз талаб ва эътирозларига асос қилиб келтираётган ҳолатларни исботлаши керак. Юқоридагиларга асосан, суд даъвогарнингдаъво талабини тўлиққаноатлантиришни,судх****жавобгар ва шерик жавобгарзиммасигамутаносиб равишдаюклашни,жавобгардан Республика бюджетига ****.**** сўм давлат божи, шерик жавобгардан Республика бюджетига ****.**** сўм давлат божи ундиришни, жавобгардандаъвогарфойдасига.**** сўм почта **** ундиришнилозим топади. Ўзбекистон Республикаси Иқтисодий процессуал кодексининг 68, ****,****, ****, ****,****, ****-моддаларини қўллаб, суд қарорқилди: Даъвогарнинг даъвоситўлиқ қаноатлантирилсин. Жавобгар«*****масъулияти чекланган жамияти ва шерик жавобгар«*****»масъулияти чекланган жамияти ўртасида **** йил 1 майда тузилганУрганч шаҳар, **** кўчаси, 46/**** (кўп қаватли уй)ер тўласининг ****,0кв.ммайдонини ижара бериш тўғрисида шартнома **** эмас деб топилсин. **** эмаслик оқибатлари қўлланилсин. «*****»масъулияти чекланган жамиятиУрганч шаҳар, **** кўчаси,**** (кўп қаватли уй)ер тўласининг ****,0кв.ммайдонидан **** тартибда чиқарилсин. «*****масъулияти чекланган жамиятидан Республика бюджетига ****.**** сўм давлат божи ундирилсин. «*****»масъулияти чекланган жамиятидан Республика бюджетига .****.**** сўм давлат божи ундирилсин. «*****масъулияти чекланган жамиятидан *****фойдасиг ****сўм почта **** ундирилсин. Ҳал қилув қарори қонуний кучга киргач ижро **** берилсин. Ҳал қилув қароридан норози тараф бир ойлик муддатда шу суд орқали Хоразм вилоят суди иқтисодий ишлар бўйича судлов ҳайъатига апелляция тартибида шикоят қилиши мумкин. Судья ****