← Назад
Решение #2844897 Экономические
Судебный акт
Реквизиты
Стороны
Ссылки на нормативные акты
3
| Ссылка | Название акта | Статья | Часть | Тип |
|---|---|---|---|---|
| Узбекистон Р еспубликаси Конституцияси | 55 | — | law | |
| ФКнинг | 735 | — | law | |
| ИПК | 118 | — | law |
Текст решения
Оригинал (узб.)
4-1802-2501/6151-сонли иктисодий иш
УЗБЕКИСТОН РЕСПУБЛИКАСИ НОМИДАН
ХДЛ КИЛУВ КАРОРИ
Шахрисабз шахри
2025 йил 19 ноябрь
Шахрисабз туманлараро иктисодий суди судья З.Эшмирзаевнинг
раислигида, судья ёрдамчиси Ф.Муртазаевнинг котиблигида, даъвогар вакили
Ж.Шукуров (2025 йил 15 январдаги 11-03/5-СОНЛИ ишончнома асосида),
Узбекистон Савдо-саноат палатаси Кашкадарё вилояти худудий
бошкармасининг даъвогар АТ “Халк банки” манфаатида жавобгар “B r t v
Guls r bdin bi vn ” фермер хужалигидан 9 576 515,43 сум муддати утган
асосий кредит карздорлиги, 2 115 583,73 сум муддати утган фоиз карздорлиги
ва 10 396,83 сум пеня ундириш тугрисидаги даъво аризаси юзасидан
кузгатилган ишни суд биносида, очик суд мажлисида куриб чикиб,
куйидагиларни
а н и к л а д и:
Узбекистон Савдо-саноат палатаси Кашкадарё вилояти худудий
бошкармаси (бундан буён матнда палата деб юритилади) АТ “Халк банки”
(бундан буён матнда даъвогар деб юритилади) Шахрисабз туманлараро
иктисодий судига даъво аризаси билан мурожаат этиб, “B r t v Guls r
bdin bi vn ” фермер хужалиги (бундан буён матнда жавобгар деб
юритилади) хисобидан 9 576 515,43 сум муддати утган асосий кредит
карздорлиги, 2 115 583,73 сум муддати утган фоиз карздорлиги ва 10 396,83
сум пеняни ундиришни сураган.
Суд мухокамасининг вакти ва жойи хакида тегишли тарзда хабардор
килинган палата ва жавобгар суд мажлисида уз вакили иштирокини
таъминламади. Шунингдек, палата ишни уз вакили иштирокисиз куриб
чикишни сураган.
Шу сабабли суд Узбекистон Республикаси Иктисодий процессуал
кодекси (бундан буён матнда ИПК деб юритилади)нинг 128,
170моддаларига асосан ишни палата ва жавобгар вакили иштирокисиз куриб
чикишни лозим топди.
Суд мажлисида иштирок этган даъвогар вакили даъво аризаси судга
такдим этилганидан сунг жавобгар юзага келган кредит карздорлигини тулик
тулаб берганлигини маълум килиб, иш буйича тегишли суд хужжати кабул
килишни судга хавола килишини маълум килди.
Суд, даъвогар вакилининг тушунтиришини тинглаб, ишдаги мавжуд
хужжатларга хукукий бахо бериб, куйидаги асосларга кура даъвони
каноатлантиришни рад этишни лозим топади.
Узбекистон Р еспубликаси Конституциясининг 55-моддасига асосан
хар ким уз хукук ва эркинликларини конунда такикланмаган барча усуллар
билан •имоя килишга хакди. Х,ар кимга бузилган хукук ва эркинликларини
тиклаш учун унинг иши конунда белгиланган муддатларда ваколатли,
мустакил хамда холис суд томонидан куриб чикилиши хукуки
кафолатланади.
2
Иш хужжатларидан куринишича, даъвогар ва жавобгар уртасида
2024 йил 17 апрелда тузилган 10-F/ lqb nk- 30054/24-сонли кредит
шартномасига асосан даъвогар томонидан жавобгарга 2024 йил пахта
хомашёсини етиштириш харажатларини молиялаш учун, йиллик 10 фоиз
устама тулаш шарти асосида 2025 йил 1 апрелга кадар кайтариш шарти билан
109 137 600 сум микдорида кредит маблаги ажратилган.
Шартноманинг 4.3.6-бандига кура, карз олувчи кредит ва унга унга
хисобланган фоизларни шартноманинг 1-иловасида хисобланган тулов
жадвалига мувофик белгиланган муддатларда сундириш мажбуриятини уз
зиммасига олган.
Жавобгар томонидан кредит шартномаси шартлари бузилиши, яъни
кредит маблаглари уз вактида кайтарилмаслиги натижасида
2025 йил 12 сентябрь куни холатига 9 576 515,43 сум муддати утган асосий
кредит карздорлиги, 2 115 583,73 сум муддати утган фоиз карздорлиги
вужудга келган ва 10 396,83 сум микдорида пеня хисобланган.
Даъвогар жавобгарга бир неча бора огохлантириш хати ва
талабномалар билан мурожаат килиб, кредит карздорлигини тулашни талаб
килган. Жавобгар томонидан талабномалар ижро этилмаган, натижада
тарафлар уртасида мазкур низо юзага келган.
Узбекистан Р еспубликаси Фукаролик кодекси (бундан буён матнда ФК
деб юритилади) 744-моддасининг биринчи кисмига мувофик, кредит
шартномаси буйича бир тараф - банк ёки бошка кредит ташкилоти (кредитор)
иккинчи тарафга (карз олувчига) шартномада назарда тутилган микдорда ва
шартлар асосида пул маблаглари (кредит) бериш, карз олувчи эса олинган пул
суммасини кайтариш ва унинг учун фоизлар тулаш мажбуриятини олади.
ФК 734-моддасининг биринчи кисмида агар конунда ёки карз
шартномасида бошкача тартиб назарда тутилган булмаса, карз берувчи
(юридик шахс ёки фукаро) карз олувчидан карз суммасига шартномада
белгиланган микдорда ва тартибда фоизлар олиш хукукига эга булиши,
учинчи кисмида эса фоизлар тулаш тартиби ва муддатлари карз шартномаси
билан белгиланиши назарда тутилган.
Кредит ва унга хисобланган фоизларни тулаш муддати кредит
шартномаси буйича 2025 йил 1 апрелга кадар этиб белгиланган.
Жавобгар томонидан кредит шартномаси шартлари бузилиши, яъни
кредит кайтариш жадвали асосида туловларни уз вактида амалга
оширилмаслиги натижасида жавобгарни кредит шартномаси буйича муддати
утган асосий кредит карздорлиги 9 576 515,43 сумни, муддати утган фоиз
карздорлиги 2 115 583,73 сумни ташкил килган.
Кредит шартномасининг 7.3-бандига кредит ва унинг фоизлари уз
вактида кайтарилмаганида “Карз олувчи” “Банк”ка кечиктирилган хар хар
бир кун учун уз муддатида тулданмаган кредит ва унга хисобланган фоиз
суммасининг 0,2 фоизи микдорида пеня тулайди. Бирок бунда пенянинг
умумий суммаси кечиктирилган сумманинг 10 фоизидан ошиб кетмаслиги
лозим.
Шунга асосан даъвогар томонидан 10 396,83 сум микдорда пеня
хисобланган.
3
Уз навбатида ишга Марказий банк Кашкадарё вилоят бош
бошкармасидан мутахассис жалб кцлинган булиб, мутахассис узининг ёзма
тушунтиришида 2024 йил 17 апрелда тузилган 10-F/ lqb nk- 30054/24- сонли
кредит шартномаси буйича жавобгарнинг 2025 йил 12 сентябрь •олатига 9 576
515,43 сум муддати утган асосий кредит карздорлиги, 2 115 583,73 сум
муддати утган фоиз карздорлиги ва 10 396,83 сум микдорида пеня тугри
хисобланганлигини маълум килган.
ФКнинг 735-моддаси биринчи кисмига мувофик карз олувчи олинган
карз суммасини карз шартномасида назарда тутилган муддатда ва тартибда
карз берувчига кайтариши шарт.
Ишдаги мавжуд кужжатлар билан жавобгар кредитни кайтариш
жадвалига риоя килмасдан, кредитни кайтариш жадвалини бузганлиги,
кредитга хдсобланган фоизларни уз вактида туламаганлиги, жавобгарни 9 576
515,43 сум муддати утган асосий кредит карздорлиги, 2 115 583,73 сум
муддати утган фоиз карздорлиги ва 10 396,83 сум микдорида пеняси
мавжудлиги исботини топган булсада, бирок даъвогар вакилининг
тушунтириши ва у томонидан судга такдим этилган маълумотномага кура,
ундирилиши талаб килинаётган кредит карздорлиги даъво аризаси судга
такдим этилганидан сунг жавобгар томонидан тулик туланганлиги уз
исботини топди.
Шу боис суд даъвони каноатлантиришни рад этишни лозим топади.
ИПК 118-моддасига кура, суд харажатлари ишда иштирок этувчи
шахсларнинг каноатлантирилган даъво талаблари микдорига мутаносиб
равишда уларнинг зиммасига юклатилади.
Кайд этилганларга кура суд жавобгардан даъвогарга олдиндан туланган
41 200 сум почта харажати ва республика бюджетига 412 000 сум давлат божи
ундиришни лозим топди.
Бинобарин, Узбекистон Республикаси Иктисодий процессуал
кодексининг 118-, 128-, 170-, 176-179-, 186- хамда 192-моддаларини куллаб,
суд
К а р о р к и л д и:
Даъво рад этилсин.
“B r t v
Guls r
bdin bi vn ” фермер хужалиги хисобидан
АТ “Халк банки” фойдасига 41 200 сум почта харажати ундирилсин.
“B r t v
Guls r
bdin bi vn ” фермер хужалиги хисобидан
республика бюджетига 412 000 сум давлат божи ундирилсин.
Х,ал килув карори конуний кучга киргач ижро варакалари берилсин.
Мазкур кал килув кароридан норози булган томонлар у кабул килинган
кундан эътиборан бир ой gj
рыкали Кашкадарё вилоят судининг
иктисодий ишлар буйича С'
'“апелляция
тартибида
ёки
кучга кирган ва апелляция
конуний
конуний кучга кирган кун
маган хал кцлув карори устидан у
шикоят килиши (протест к
лти ой ичида кассация тартибида
Раислик килувчи, jjjiib
и.
З.Эшмирзаев