← Назад
Решение #2845257 Экономические
Судебный акт
Реквизиты
Стороны
Ссылки на нормативные акты
4
| Ссылка | Название акта | Статья | Часть | Тип |
|---|---|---|---|---|
| нинг | 236 | — | law | |
| ФКнинг | 718 | — | law | |
| ФКнинг | 437 | — | law | |
| ИПК | 118 | — | law |
Текст решения
Оригинал (узб.)
4-2001-2505/9107-сонли итисодий иш
YЗБEКИСTOН РEСПУБЛИКАСИ НOМИДАН
АЛ ИЛУВ АРOРИ
Бухоро ша·ри
2025 йил 18 ноябрь
Бухоро туманлараро итисодий суди, судья И.Юлдашевнинг раислигида,
судья ëрдамчиси А.Абдуллаевнинг котиблигида, даъвогар “***” масъулияти
чекланган хамиятининг хавобгар “***” масъулияти чекланган хамиятидан
асосий арз ва зарар ундириш туfрисидаги даъво аризаси асосида узfатилган
итисодий ишни тарафлар иштирокисиз суд биносида, очи суд махлисида куриб
чииб, уйидагиларни
a н и ц л a д и:
даъвогар “***” масъулияти чекланган хамияти (матнда даъвогар деб
юритилади) судга даъво аризаси билан мурохаат илиб, хавобгар “***”
масъулияти чекланган хамияти (матнда хавобгар деб юритилади)дан 79.760.000
сум асосий арз ва 3.700.000 сум зарар ундиришни сураган.
Суд махлиси вати ва хойи туfрисида тегишли тартибда хабардор
илинган тарафлар вакиллари иштирокини таъминламади. Биро, даъвогар судга
ариза билан мурохаат илиб, ишни унинг вакили иштирокисиз куриб чиишни
ва даъво аризасини аноатлантиришни сураган. Шу сабабли суд Үзбекистон
Республикаси Итисодий процессуал кодекси (матанда ИПК деб
юритилади)нинг 128, 170-моддаларига асосланиб, ишни уларнинг иштирокисиз
ишдаги мавхуд материаллар асосида куриб чиишни лозим топади.
Суд, иш ·уххатларини урганиб чииб, уйидагиларга асосан даъво
аризани тули аноатлантиришни лозим топади.
Иш ·уххатларидан аниланишича, тарафлар уртасида 2023 йил
1 ноябрь куни 1-сонли шартнома (бундан буëн матнда шартнома деб юритилади)
тузилиб, унга кура ихрочи (даъвогар) техника хизматларини курсатиш,
буюртмачи (хавобгар) эса курсатилган хизматлар ·аини тулаш махбуриятини
олган.
Шартноманинг 2.2-бандига кура, “буюртмачи” (хавобгар) курсатиладиган
транспорт хизматлари учун 12 фоиз олдиндан туловни амалга ошириши, олган
туловни ишлар бахарилганлиги туfрисида далолатнома тузилгандан сунг
30 кун муддатда тулаб бериши келишилган.
Шунингдек, тарафлар уртасида 2024 йил 1 июндаги 15-сонли ма·сулот
етказиб бериш шартномаси тузилиб, унга кура унга кура даъвогар томонидан
битум ма·сулотларини етказиб бериш, хавобгар эса ушбу ма·сулот ·аини тулаш
махбуриятини олган.
Шартноманинг 2.2-бандига кура, “харидор” (хавобгар) етказиб берилган
ма·сулот туркуми учун 100 фоиз мидорида олдиндан туловни амалга
оширилиши лозимлиги белгиланган.
Шартномаларга асосан даъвогар томонидан хавобгарга 2024 йил
29 июлдаги 18-сонли ·исобвара-фактура орали хами 40.000.000 сумлик юк
ташиш хизмати курсатилган ·амда 2024 йил 5 июндаги 10-сонли ·исобварафактура орали хами 39.760.000 сумлик урилиш ма·сулоти етказиб берилган.
Жавобгар шартномалар махбуриятини лозим дарахада бахармасдан,
курсатилган хизматлар ·аи ва етказиб берилган ма·сулотлар ·аини
шартномада келишилган муддатда уз ватида амалга оширмаган. Натихада
хавобгарнинг даъвогар олдида 79.760.000 сум арздорлиги вухудга келган.
Даъвогарнинг арздорликни тулаб бериш ·аидаги талабнома хати хавобгар
томонидан оибатсиз олдирилган.
Үзбекистон Республикаси Фуаролик кодекси (бундан буëн матнда ФК
деб юритилади)нинг 236-моддасига кура, махбуриятлар махбурият шартларига
ва онунчилик талабларига мувофи, бундай шартлар ва талаблар булмаганида
эса - иш муомаласи одатларига ëки одатда уйиладиган боша талабларга
мувофи лозим дарахада бахарилиши керак.
ФКнинг 718-моддасига мувофи, ташишдан келиб чиадиган
махбуриятларни бахармаган ëки тегишли суратда бахармаган тадирда,
тарафлар ушбу Кодексда, транспорт уставлари ва кодексларида, шунингдек
тарафларнинг келишувида белгиланган тарзда хавобгар буладилар.
ФКнинг 437-моддасига мувофи, ма·сулот етказиб бериш шартномасига
мувофи тадбиркорлик фаолияти билан шуfулланаëтган ма·сулот етказиб
берувчи - сотувчи шартлашилган муддатда ëки муддатларда узи ишлаб
чиарадиган ëхуд сотиб оладиган товарларни сотиб олувчига тадбиркорлик
фаолиятида фойдаланиш учун ëки шахсий, оилавий масадларда, рузfорда ва
шунга ухшаш боша масадларда фойдаланиш билан боfли булмаган боша
масадларда фойдаланиш учун топшириш, сотиб олувчи эса товарларни абул
илиш ва уларнинг ·аини тулаш махбуриятини олади.
Жавобгарнинг даъвогар олдидаги 79.760.000 сум арздорлиги иш
материалларидаги шартномалар, ·исобвара-фактуралар, даъвогар томонидан
бир томонлама тасдиланган таослаш далолатномалари ва боша далиллар
билан тули тасдиланади.
Демак, даъвогарнинг асосий арз ундириш даъво талаби асосли
·исобланади. Иш судда курилган кунга адар хавобгар томонидан арздорлик
туланмаган.
Шу сабабли суд, даъвогарнинг 79.760.000 асосий арз ундириш ·аидаги
даъво талабини тули аноатлантиришни лозим топади.
ФК 14-моддасининг биринчи ва иккинчи исмларига кура, агар онун ëки
шартномада зарарни камро мидорда тулаш назарда тутилмаган булса, ·ууи
бузилган шахс узига етказилган зарарнинг тула опланишини талаб илиши
мумкин. Зарар деганда, ·ууи бузилган шахснинг бузилган ·ууини тиклаш
учун илган ëки илиши лозим булган харахатлари, унинг мол-мулки йуолиши
ëки шикастланиши (·аиий зарар), шунингдек бу шахс уз ·уулари
бузилмаганида одатдаги фуаролик муомаласи шароитида олиши мумкин
булган, лекин ололмай олган даромадлари (бой берилган фойда) тушунилади.
2
Даъвогар томонидан мазкур иш юзасидан арздорликни ундириш буйича
судда ·ууини ·имоя илиш масадида адвокат хизмати учун юридик ëрдам
курсатиш шартномасига асосан 3.700.000 сум туланган, бу ·олат иш
·уххатларидаги 2025 йил 6 октябрдаги 1483-сонли тулов топшириномаси
билан тасдиланади.
Бинобарин, мазкур ·олатда даъвогарнинг 3.700.000 сум зарар ундириш
·аидаги даъво талаби асосли ·исобланади.
Шу сабабли суд даъвогарнинг мазкур даъво талабини аноатлантириб,
хавобгар банкдан даъвогар фойдасига 3.700.000 сум зарарни ундиришни лозим
топади.
ИПК 118-моддасининг биринчи исмига кура, суд харахатлари ишда
иштирок этувчи шахсларнинг аноатлантирилган даъво талаблари мидорига
мутаносиб равишда уларнинг зиммасига юклатилади.
Шу сабабли суд, иш юзасидан суд харахатларини хавобгар зиммасига
юклашни, хавобгар ·исобидан даъвогар фойдасига олдиндан туланган
республика бюдхетига 834.600 сум давлат бохи ва 41.200 сум почта харахатини
ундиришни лозим топади.
Юоридагиларга асосан ·амда ИПКнинг 118, 170, 179-180-моддаларини
уллаб, суд
цapop цилди:
Даъво аризаси тули аноатлантирилсин.
Жавобгар “***” масъулияти чекланган хамиятидан даъвогар “***”
масъулияти чекланган хамияти фойдасига 79.760.000 сум асосий арз,
3.700.000 сум зарар, олдиндан туланган 834.600 сум давлат бохи ва 41.200 сум
почта харахати ундирилсин.
ал илув арори онуний кучга киргач ихро вараалари берилсин.
ал илув арори устидан шу суд орали Бухоро вилоят судининг
итисодий ишлар буйича судлов ·айъатига ·ал илув арори абул илинган
кундан эътиборан бир ой ичида апелляция шикояти (протести) ëки ·ал илув
арори онуний кучга кирган кундан эътиборан олти ой ичида кассация шикояти
(протести) берилиши мумкин.
Судья
И.Юлдaнев
3
4