Решение #2845283 economic_new

****502/****-сонли иш Денов тумани ЎЗБЕКИСТОН РЕСПУБЛИКАСИ НОМИДАН ҲАЛ ҚИЛУВ ҚАРОРИ ****йил18 ноябрь Денов туманлараро иқтисодийсудининг судьяси **** раислигида, **** котиблигида, даъвогар вакили **** (**** йил 06 январдаги ****-сонли ишончнома асосида)иштирокида, даъвогар “ХХХ” АТБ жавобгар “ХХХ” хусусий **** **** фойдасига 07.06.**** йилдаги ****-сонли кредит шартномаси бўйича 12.****.****,**** муддати ўтган қарз, 1.****.****,**** ҳисобланган муддати ўтган фоиз, 1.****.****,**** пеня, жами 16.****.****,**** қарздорлик ва 18.10.**** йилдаги ****-сонли кредит шартномаси бўйича 6.****.****,**** муддати ўтган қарз, 5.****.****,**** ҳисобланган муддати ўтган фоиз, ****.****,**** пеня, жами 13.****.****,**** қарздорлик ҳамда 41.**** сўм почта **** ундириш **** даъво аризаси бўйича қўзғатилган иқтисодий ишни Денов туманлараро иқтисодий судининг биносида очиқ суд **** кўриб чиқиб, қуйидагиларни АНИҚЛАДИ: “ХХХ” АТБ (бундан буён матнда даъвогар деб юритилади) Денов туманлараро иқтисодий судига даъво аризаси билан мурожаат қилиб, “ХХХ” хусусий **** (бундан буён матнда жавобгар деб юритилади)дан **** фойдасига 07.06.**** йилдаги ****-сонли кредит шартномаси бўйича 12.****.****,**** муддати ўтган қарз, 1.****.****,**** ҳисобланган муддати ўтган фоиз, 1.****.****,**** пеня, жами 16.****.****,**** қарздорлик ва 18.10.**** йилдаги ****-сонли кредит шартномаси бўйича 6.****.****,**** муддати ўтган қарз, 5.****.****,**** ҳисобланган муддати ўтган фоиз, ****.****,**** пеня, жами 13.****.****,**** қарздорлик ҳамда 41.**** сўм почта **** ундиришни сўраган. Жавобгар суд **** **** ва жойи тўғрисида тегишли тартибда хабардор этилган бўлса-да, бироқ унинг вакиллари суд **** келмади ва ўз эътирозларини билдиришмади. Ўзбекистон Республикаси Иқтисодий процессуал кодекси (кейинги ўринларда матнда “ИПК” деб аталади) ****-моддасининг учинчи қисмига асосан, иш муҳокамасининг **** ва жойи тўғрисида тегишли тарзда хабардор қилинган жавобгар, учинчи шахслар суд **** келмаса, низо уларнинг йўқлигида ҳал қилиниши мумкин. Шу сабабли суд ишни жавобгар вакиллари иштирокисиз кўришликни лозим топади. Суд **** иштирок этган даъвогар вакили судга **** йил 18 ноябрдаги ****-сонли маълумотномасини **** этиб, жавобгар судга даъво аризаси киритилгандан сўнг қарздорликни қисман тўлаганлигинибилдириб, даъво талабини қисман қаноатлантиришни сўради. Суд даъвогар вакили тушунтиришини тинглаб, ишдаги мавжуд ҳамда қўшимча **** этилган ҳужжатларни ўрганиб, қуйидаги асосларга кўра даъвони қисман қаноатлантиришни лозим топади. Ишдаги мавжуд ҳужжатлардан ва суд муҳокамасидан аниқланишича, “ХХХ” АТБ (бундан буён матнда **** деб юритилади) ва жавобгар ўртасида **** йил 4 июнда ****-сонли кредит шартномасига кўра, **** жавобгарга йиллик 28 фоиз устама тўлаш шарти билан ****.****.**** сўм, **** йил 18 октябрда ****-сонли кредит шартномасига кўра, **** жавобгарга йиллик 26 фоиз устама тўлаш шарти билан ****.****.**** сўм миқдорида кредит маблағини ****, жавобгар эса олинган пул суммасини қайтариш ва унинг учун фоизлар тўлаш **** олган. Ўзбекистон Республикаси Фуқаролик кодекси(бундан буён матнда ФК деб юритилади)нинг ****-моддасига асосан кредит шартномаси бўйича бир тараф – **** ёки бошқа кредит ташкилоти (кредитор) иккинчи тарафга (қарз олувчига) шартномада назарда тутилган миқдорда ва шартлар асосида пул маблағлари (кредит) бериш, қарз олувчи эса олинган пул суммасини қайтариш ва унинг учун фоизлар тўлаш **** олади. ФКнинг ****-моддасида агар қонунда ёки қарз шартномасида бошқача тартиб назарда тутилмаган бўлмаса, қарз берувчи қарз олувчидан қарз суммасига шартномада белгиланган миқдорда ва тартибда фоизлар олиш ҳуқуқига эга бўлади. ФКнинг ****-моддасида қарз олувчи олинган қарз суммасини қарз шартномасида назарда тутилган муддатда ва тартибда қарз берувчига қайтарилиши шарт деб белгиланган. Кредит шартномаларининг тўлов графигига асосан қарздор ҳар ойда муддати келган асосий қарз ва фоизларни тўлаш **** олган бўлса-да, ушбу шартномалар графигларини бузилиши натижасида Қарздорнинг **** олдида судга мурожаат қилинган кунда 07.06.**** йилдаги ****-сонли кредит шартномаси бўйича 12.****.****,**** муддати ўтган қарз, 1.****.****,**** ҳисобланган муддати ўтган фоиз, 1.****.****,**** пеня, жами 16.****.****,**** қарздорлик ва 18.10.**** йилдаги ****-сонли кредит шартномаси бўйича 6.****.****,**** муддати ўтган қарз, 5.****.****,**** ҳисобланган муддати ўтган фоиз, ****.****,**** пеня, жами 13.****.****,**** қарздорлик вужудга келган. ФКнинг ****-моддаси иккинчи қисмида агар қарз шартномасида қарзни қисмлаб (бўлиб-бўлиб) қайтариш назарда тутилган бўлса, қарз олувчи қарзнинг навбатдаги қисмини қайтариш учун белгиланган муддатни бузган ****, қарз берувчи қарзнинг қолган барча суммасини тегишли фоизлар билан бирга муддатидан олдин қайтаришни талаб қилишга **** деб белгиланган. 2 Даъвогар томонидан Қарздор қарздорликни тўлаш **** бир неча бор огоҳлантирган бўлса-да, огоҳлантириш хатлари жавобсиз қолдирилган. Қарздорнинг **** томонидан судга **** этган маълумотига кўра, суд даъво ариза киритилгандан сўнг жавобгар томонидан тўлов амалга оширилмаганлиги ишдаги ҳужжатлар билан ҳамда даъвогарнинг судга берган кўрсатмалари билан ўз тасдиғини топган. ФКнинг ****-моддасида **** **** шартларига ва қонун ҳужжатлари талабларига мувофиқ, бундай шартлар ва талаблар бўлмаганида эса – иш муомаласи одатларига ёки одатда қўйиладиган бошқа талабларга мувофиқ лозим **** **** керак. **** томонидан **** этилган маълумотнома ва даъвогар вакилининг кўрсатмасига кўра жавобгар томонидан судга даъво ариза киритилгандан сўнг ****-сонли кредит шартномасига асосан 1.****.****,****, ҳисобланган муддати ўтган фоизидан 1.****.****,****, жами 3.****.**** сўм қарздорлик тўланганлигини ва даъво талабига асосан 07.06.**** йилдаги ****-сонли кредит шартномаси бўйича 12.****.****,**** муддати ўтган қарз, 1.****.****,**** ҳисобланган муддати ўтган фоиз, 1.****.****,**** пеня, жами 16.****.****,**** қарздорлик ва 18.10.**** йилдаги ****-сонли кредит шартномаси бўйича 5.****.****,**** муддати ўтган қарз, 3.****.****,**** ҳисобланган муддати ўтган фоиз, ****.****,**** пеня, жами 9.****.****,****ни ташкил этиши ўз тасдиғини топган. Шу сабабли суд даъво талабининг 07.06.**** йилдаги ****-сонли кредит шартномаси бўйича 12.****.****,**** муддати ўтган қарз, 1.****.****,**** ҳисобланган муддати ўтган фоиз ва 18.10.**** йилдаги ****-сонли кредит шартномаси бўйича 5.****.****,**** муддати ўтган қарз, 3.****.****,**** ҳисобланган муддати ўтган фоиз қисмини қаноатлантиришни лозим деб ҳисоблайди. Бундан ташқари даъвогар жавобгардан ****-сонли кредит шартномасига асосан 1.****.****,**** пеня, ****-сонли кредит шартномасига асосан ****.****,**** пеня ундиришни сўраган. Тарафлар ўртасидаги шартномаларнинг 8.3 ва 8.4 -бандларида, қарз олувчи кредит тўловлари ўз **** тўламаган ҳамда улар юзасидан муддати ўтган қарзлар юзага келган ҳолларда тўлов кечиктирилган ҳар бир кун учун **** муддати ўтган кредит қарздорлигига нисбатан 0,2 фоиз миқдорида, муддати ўтган фоиз тўловларига 0,2 фоиз миқдорда пеня тўлашлиги белгиланган. Ўзбекистон Республикаси Фуқаролик кодексининг ****-моддасига кўра, қарздор айби бўлган ****, **** **** ёки лозим **** **** учун, агар қонун ҳужжатларида ёки шартномада бошқача тартиб белгиланмаган бўлса, жавоб беради. 3 Даъвогарнинг пеня ундириш талаби асосли, бироқ, ФКнинг ****-моддасига мувофиқ, суд қарздор томонидан **** **** ****, **** иштирок этувчи тарафларнинг мулкий аҳволини, шунингдек кредиторнинг манфаатларини эътиборга олиб, неустойка миқдорини камайтиришга ****. Суд қарздор томонидан **** **** ****, **** иштирок этувчи тарафларнинг мулкий аҳволини, шунингдек қарздорнинг манфаатларини эътиборга олиб, суд талаб қилинган ****-сонли кредит шартномасига асосан 1.****.****,**** пеня миқдорини ****.**** сўмга камайтиришни, ****-сонли кредит шартномасига асосан ****.****,**** пеня миқдорини ****.**** сўмга камайтиришни пенянинг қолган қисмини рад этишни лозим топади. Ўзбекистон Республикасининг “Давлат божи тўғрисида” **** йил 06 январдаги ЎРҚ-****-сонли Қонуни билан белгиланган Давлат божи ставкаларининг миқдорлари (бундан буён матнда Давлат божи ставкаларининг миқдорлари деб юритилади) 2-бандининг “а”-кичик бандида, давлат божи мулкий хусусиятга эга даъво аризаларидан даъво баҳосининг 2 фоизи миқдорида ҳисобланиши белгиланган. ИПК ****-моддасининг 1 қисмида суд **** ишда иштирок этувчи шахсларнинг қаноатлантирилган даъво талаблари миқдорига мутаносиб равишда уларнинг зиммасига юклатилиши, 6-қисмида агар даъвогар томонидан билдирилган неустойкани ундириш **** талаб асосли бўлиб, бироқ унинг миқдори қонун ҳужжатларида белгиланган ҳуқуқдан фойдаланилган ҳолда суд томонидан камайтирилган бўлса, суд **** камайтирилиши ҳисобга олинмаган ҳолда ундирилиши лозим бўлган неустойка суммасидан келиб чиққан ҳолда, суд **** жавобгарнинг зиммасига юклатилиши лозим. Суд, иш бўйича суд **** ундириш масаласини муҳокама қилиб, ****.****,**** давлат божи тўловини жавобгар ҳисобидан Республика бюджети, олдиндан тўланган почта **** даъвогар фойдасига ундиришни лозим топди. Юқоридагиларга асосан, суд даъвогарнинг даъво талабини қисман қаноатлантириб, жавобгар ҳисобидан даъвогар фойдасига 07.06.**** йилдаги ****-сонли кредит шартномаси бўйича 12.****.****,**** муддати ўтган қарз, 1.****.****,**** ҳисобланган муддати ўтган фоиз, ҳисобланган пеня ****.**** сўм, 18.10.**** йилдаги ****-сонли кредит шартномаси бўйича 5.****.****,**** муддати ўтган қарз, 3.****.****,**** ҳисобланган муддати ўтган фоиз, ҳисобланган пеня ****.**** сўм, жами 24.****.****,**** ундиришни, даъво талабининг қолган қисмини қаноатлантиришни рад этишни, жавобгардан даъвогар фойдасига 41.**** сўм почта ****, Республика бюджети ҳамдасуд ҳокимияти органларини ривожлантириш жамғармасига ****.****,**** давлат божи ундиришни лозим топади. 4 Бинобарин суд, Ўзбекистон Республикаси Иқтисодий процессуал кодексининг ****, ****, **** моддаларига асосланиб ҚАРОРҚИЛАДИ: Даъво ариза талаби қисман қаноатлантирилсин. “ХХХ” хусусий **** ҳисобидан “ХХХ” АТБ фойдасига 07.06.**** йилдаги ****-сонли кредит шартномаси бўйича 12.****.****,**** муддати ўтган қарз, 1.****.****,**** ҳисобланган муддати ўтган фоиз, ҳисобланган пеня ****.**** сўм, 18.10.**** йилдаги ****-сонли кредит шартномаси бўйича 5.****.****,**** муддати ўтган қарз, 3.****.****,**** ҳисобланган муддати ўтган фоиз, ҳисобланган пеня ****.**** сўм, жами 24.****.****,**** ундирилсин. Даъво талабининг қолган қисмини қаноатлантириш рад этилсин. “ХХХ” хусусий **** ҳисобидан “ХХХ” АТБ фойдасига 41.**** сўм почта **** ундирилсин. “ХХХ” хусусий **** республика бюджети ва суд ҳокимияти органларини ривожлантириш жамғармасига ****.****,**** давлат божи ундирилсин. Ҳал қилув қарори қонуний кучга киргач ижро **** берилсин. Мазкур ҳал қилув қарори бир ой муддат ўтиб қонуний кучга киради, ҳал қилув қарори устидан Денов туманлараро иқтисодий суди орқали Сурхондарё вилоят судининг иқтисодий ишлар бўйича судлов ҳайъатига бир ойлик муддат ичида апелляция шикояти бериш (протест келтириш) ёки ушбу муддатда апелляция шикояти(протест) берилмаса, олти ойлик муддатда кассация шикояти бериш (протест келтириш) мумкин. Судья **** 5