Решение #2845339 economic_new

4-1904-2504/****-сонли иш ЎЗБЕКИСТОН РЕСПУБЛИКАСИ НОМИДАН ҲАЛ ҚИЛУВ ҚАРОРИ Қумқўрғон тумани ****5йил18ноябрь Қумқўрғон туманлараро иқтисодий суди судьяси **** раислигида, судья ёрдамчиси **** котиблигида, даъвогар “HUDUDGAZTA’MINOT” акциядорлик жамиятининг, жавобгар “**** ****” масъулияти чекланган жамиятидан****сўм асосий қарздорлик,****сўм пеня ва****сўм почта **** ундириш тўғрисидаги даъво аризаси бўйичақўзғатилган иқтисодийишни даъвогар вакили **** (****5йил26 мартдаги ****/****-сонли ишончнома асосида) иштирокида суд биносида, видеоконференцалоқа режимиорқали бўлиб ўтган очиқ суд ****да кўриб чиқиб, қуйидагиларни аниқлади: Даъвогар“HUDUDGAZTA’MINOT”акциядорлик жамияти(кейинги ўринларда матнда даъвогар деб юритилади)судга даъво ариза билан мурожаат қилиб,жавобгар “**** ****” масъулияти чекланган жамияти (кейинги ўринларда матндажавобгардеб юритилади)дан****сўм асосий қарздорлик,****сўм пеня ва****сўм почта **** ундиришни сўраган. Суд **** иштирок этган даъвогар вакилисудга даъво аризаси киритилганидан сўнг мавжуд **** сўм асосий қарзжавобгар томонидантўлиқ тўлаб берилганлиги, пеня ва суд **** тўлаб берилмаганлиги **** маълумотномани **** этиб, суддан қонуний қарор қабул қилишни сўради. Иш муҳокамасининг **** ва жойи тўғрисида тегишли тарзда хабардор қилинган жавобгар суд **** вакил иштирокини таъминламади. Иш ҳужжатида жавобгар тегишли тартибда хабардор қилинганлигини тасдиқловчи гибрид почта маълумотномаси мавжуд. Ўзбекистон Республикаси Иқтисодий процессуал кодекси (бундан буён матнда ИПК деб юритилади)нинг ****-моддаси учинчи қисмида иш муҳокамасининг **** ва жойи тўғрисида тегишли тарзда хабардор қилинган жавобгар ва ишда иштирок этувчи бошқа шахслар суд **** келмаса, низо уларнинг йўқлигида ҳал қилиниши мумкин. Шу боисдан, суд ишни жавобгар вакилининг иштирокисиз кўришни лозим деб топади. Суддаъвогарвакилининг тушунтиришларини эшитиб, иш ҳужжатларини кўриб чиқиб, **** этилган далилларни текшириб, қуйидагиларга асосан даъво талабларини қисман қаноатлантиришни лозим топди. Суд муҳокамаси давомида аниқланган ҳолатлар ва иш ҳужжатларидан кўринишича, тарафлар ўртасида**** йил 19 июндатузилган****-сонлитабиий газни улгуржи истеъмолчиларга етказиб беришва қабул қилиш бўйича қўшимча келишув (Лимитни ўзгартириш бўйича)шартномасининг 1.1-бандига асосан етказиб берувчи ўз зиммасига газ тармоқлари орқали истеъмолчининг келишилган буюртманомаси бўйича табиий газни мазкур шартноманинг 1.4-бандидакўрсатилган ****лардаетказиб бериш **** олган.Истеъмолчи эса ўз зиммасига ушбу **** кўрсатилган газни қабул қилиш **** ҳамда тўловларни белгиланган нарх бўйича ўз муддатида амалга ошириш**** олган. Бироқ, жавобгар томонидан етказилган табиий газ учун тўловлар ўз **** тўланмаганлиги оқибатида шартнома шартлари бузилган. Чунки, тарафлар ўртасида тузилган шартноманинг4.3-бандида истеъмолчитомонидан табиий газни етказиб бериш учун тузилган шартнома асосида етказиб бериладиган табиий газ учун **** фоиз тўловни амалга ошириши шартлиги, 4.6-бандида истеъмолчитомонидан олинган газ учун узилкесил ҳисоб-китоб қилиш ҳисоб-китоб ойининг кейингиойининг 10-кунигача амалгаошириш шартлиги,белгиланган. Истеъмолчи фойдаланилган табиий газ тўловларини ўз **** тўламаганлиги учун шартноманинг 6.1 банди талабларидан келиб чиқиб тармоқдан узилганлиги тўғрисида ****5йил16 сентябрда далолатнома тузилган. Ўзбекистон Республикаси Фуқаролик кодекси (кейинги ўринда – ФК деб юритилади)нинг 8, ****-моддаларига кўра **** шартномадан, зиён етказиш натижасида ҳамда ушбу Кодексда кўрсатилган бошқа асослардан келиб чиқади. ФКнинг ****-моддасида **** **** шартларига ва қонунчиликталабларига мувофиқ, бундай шартлар ва талаблар бўлмаганида эса иш муомаласи одатларига ёки одатда қўйиладиган бошқа талабларга мувофиқ лозим **** ****, ****-моддасида **** **** бир томонлама бош тортишга йўл қўйилмаслиги, ****-моддасида эса қарздор айби бўлган **** **** **** ёки лозим **** **** учун, агар қонунчиликда ёки шартномада бошқача тартиб белгиланмаган бўлса, жавоб бериши белгиланган. Мазкур ҳолатда жавобгар томонидан шартнома шартларига лозим **** риоя қилинмаганлиги ўз исботини топади. Аммо, даъвогар томонидан суд **** **** этилган **** йил 18 ноябрдаги ****-сонли маълумотномада жавобгар асосий қарзни тўлиқ бартараф этганлиги қайд этилган. Шу сабабли,суд даъвонинг асосий қарзни ундириш талабини қаноатлантиришнирад этишнилозим деб топди. Шунингдек, даъвогар жавобгардан **** **** кечиктирилган кун учун****сўм миқдорида пеня ундиришни ҳам сўраган. Тарафлар ўртасида тузилган шартноманинг8.6-бандида шартномада кўрсатиб ўтилган муддатларда етказиб берилган газ **** ўз **** тўланмаган**** истеъмолчи муддати ўтган ҳар бир кун учун муддати ўтган тўлов суммасининг 0,1фоизи миқдорида, бироқ муддати ўтган тўлов суммасининг 50 фоизидан ошмайдиган миқдорда пеня тўлаши кўрсатилган. 2 Лекин,Ўзбекистон Республикаси Олий (хўжалик) суди Пленумининг **** йил 15 июндаги “**** **** ёки лозим **** **** учун мулкий жавобгарлик тўғрисидаги фуқаролик қонун ҳужжатларини қўллашнинг айрим масалалари ****”ги ****-сон қарори 4-бандида ФКнинг ****-моддасига кўра, суд алоҳида ҳолларда қарздор ва кредиторнинг манфаатларини ҳисобга олиб, кредиторга тўланиши лозим бўлган неустойкани камайтириш ҳуқуқига эга эканлиги тўғрисида тушунтириш берилган. Жавобгар томонидан тўловлар ўз **** тўланмаганлиги ва пеня миқдори тўғри ҳисобланганлиги иш ҳужжатлари (пенянинг ҳисоб-китоби маълумотномаси) билан ўз исботини топади. Қайд этилган қонун талаблари ва Пленум тушунтиришларидан келиб чиқиб, суд қарздор ва кредиторнинг манфаатларини ҳисобга олиб, даъвогарнинг пеня ундириш талабини қисман, яъни1**** сўм миқдорида қаноатлантиришни, пенянинг қолган қисмини қаноатлантиришни рад этишни лозим топди. ИПКнинг 74-моддасига мувофиқ суд далилларга ишнинг барча ҳолатларини жамлаб, уларни суд **** қонунга амал қилган ҳолда ҳар томонлама, тўлиқ ва холис кўриб чиқишга асосланган ўз ички ишончи бўйича баҳо беради.Ҳар бир далил ишга алоқадорлиги, **** ва ишончлилиги нуқтаиназаридан, далилларнинг йиғиндиси эса етарлилиги нуқтаи-назаридан баҳоланиши лозим.Агар текшириш натижасида далилнинг **** тўғри келиши аниқланса, у ишончли деб тан олинади. ИПКнинг ****-моддасига кўрабиринчи қисмидасуд **** ишда иштирок этувчи шахсларнинг қаноатлантирилган даъво талаблари миқдорига мутаносиб равишда уларнинг зиммасига юклатилади,олтинчиқисмида агар даъвогар томонидан билдирилган неустойкани ундириш **** талаб асосли бўлиб, бироқ унинг миқдори қонунчиликда белгиланган ҳуқуқдан фойдаланилган ҳолда суд томонидан камайтирилган бўлса, суд **** камайтирилиши ҳисобга олинмаган ҳолда ундирилиши лозим бўлган неустойка суммасидан келиб чиққан ҳолда, суд **** жавобгарнинг зиммасига юклатилиши лозимдеб белгиланган. “Давлат божи тўғрисида”ги Қонунга асосан иқтисодий судларга бериладиган мулкий хусусиятга эга даъво аризаларидан даъво баҳосининг 2 фоизи миқдорида, бироқ базавий ҳисоблаш миқдорининг 1 бараваридан кам бўлмаган миқдорда давлат божи тўланиши белгиланган. Юқоридагиларга кўра, суд даъво талабларини қисман қаноатлантириб, жавобгар ҳисобидан даъвогар фойдасига********сўм пеня,****сўм почта ****,республика бюджетига****сўм давлат божиҳамда Олий суд депозит ҳисоб ********сўм ишни видеоконференцалоқа режимидакўриш билан боғлиқ суд ****ундиришни, даъвони қолган қисмини қаноатлантиришни рад этишнилозим топди. Ўзбекистон Республикаси Фуқаролик кодексининг 8, ****, ****моддаларини ҳамда Иқтисодий процессуал кодексининг 74, ****,****, ****, ****,****,****,****, ****-моддаларини қўллаб, суд 3 қ а р о р қ и л ди : Даъво қисман қаноатлантирилсин. Жавобгар “**** ****” масъулияти чекланган жамиятидандаъвогар“Ҳудудгазтаъминот” акциядорлик жамиятифойдасига********сўм пеня,****сўм почта ****; Республикабюджетига **** сўм давлат божи; Олий суд депозит ҳисоб ********сўм ишни видеоконфренцалоқа режимида кўриш билан боғлиқ суд **** ундирилсин. Даъво талабининг қолган қисмини қаноатлантириш рад этилсин. Ҳал қилув қарори қабулқилинган кундан эътиборан бир ойлик муддат ўтгач қонуний кучга киради. Ҳал қилув қарори қонуний кучга киргач ижро **** берилсин. Ҳал қилув қарорининг кўчирма нусхаси тарафларга юборилсин. Ҳал қилув қарори устидан Сурхондарё вилоят судининг иқтисодий ишлар бўйича судлов ҳайъатига бир ойлик муддат ичида апелляция тартибида шикоят бериш (протест келтириш) ёки ҳал қилув қарори қонуний кучга кирган кундан эътиборан олти ой ичида кассация тартибида шикоят бериш (протест келтириш) мумкин. Судья **** 4