← Назад
Решение #2845367 Экономические
Судебный акт
Реквизиты
Стороны
Ссылки на нормативные акты
6
| Ссылка | Название акта | Статья | Часть | Тип |
|---|---|---|---|---|
| нинг | 236 | — | law | |
| ФКнинг | 437 | — | law | |
| ФКнинг | 333 | — | law | |
| онуни | 32 | — | law | |
| ФКнинг | 326 | — | law | |
| ИПК | 118 | — | law |
Текст решения
Оригинал (узб.)
4-2001-2505/9097-сонли итисодий иш
YЗБEКИСTOН РEСПУБЛИКАСИ НOМИДАН
А Л ИЛУB АРOРИ
Бухоро ша·ри
2025 йил 18 ноябрь
Бухоро туманлараро итисодий суди, судья И.Юлдашевнинг раислигида,
судья ëрдамчиси А.Абдуллаевнинг котиблигида, даъвогар “***” масъулияти
чекланган хамиятининг хавобгар “***” масъулияти чекланган хамиятидан
асосий арз ва пеня ундириш туfрисидаги даъво аризаси асосида узfатилган
ишни даъвогар вакили Ж.То·иров (ишончнома асосида), хавобгар вакили
иштирокида, суд биносида очи суд махлисида куриб чииб, уйидагиларни
a н и ц л a д и:
даъвогар “***” масъулияти чекланган хамияти (матнда даъвогар деб
юритилади) судга даъво аризаси билан мурохаат илиб, хавобгар “***”
масъулияти чекланган хамияти (матнда хавобгар деб юритилади)дан
6.959.000,20 сум асосий арз ва 11.858.136,00 сум пеня ундиришни сураган.
Суд махлисида иштирок этган даъвогар вакили даъво аризасини
увватлаб, уни тули аноатлантиришни суради.
Жавобгар вакили даъво аризасидаги арздорлик суммани тал олиб, пеня
суммасини камайтиришни суради.
Суд, иш ·уххатларини урганиб чииб, тарафлар вакилларининг
тушунтиришларини эшитиб, уйидаги асосларга кура даъво аризасини исман
аноатлантиришни лозим топади.
Иш ·уххатларидан аниланишича, тарафлар уртасида 2023 йил
1 июлдаги MB051-сонли ма·сулот етказиб бериш шартномаси тузилиб, унга
кура унга кура даъвогар томонидан урилиш ма·сулотларини етказиб бериш,
хавобгар эса ушбу ма·сулот ·аини тулаш махбуриятини олган.
Шартноманинг 3.3-бандига кура, “харидор” (хавобгар) етказиб берилган
ма·сулот туркуми учун 100 фоиз мидорида олдиндан туловни амалга
оширилиши лозимлиги белгиланган.
Шартномага асосан даъвогар томонидан хавобгарга 2023-2024 йиллар
давомида ·исобвара-фактурар орали хами 82.959.000 сумлик урилиш
ма·сулотлари етказиб берилган, биро хавобгар томонидан шартнома
махбурияти лозим дарахада бахарилмасдан, ма·сулот ·аи учун исман
76.000.000 сумлик туловни амалга ошириб, олган туловни келишилган
муддатда уз ватида амалга оширмаган. Натихада хавобгарнинг даъвогар
олдида 6.959.000,20 сум арздорлиги вухудга келган. Даъвогарнинг мазкур
арздорликни тулаш ·аида юборган 2025 йил 28 октябрдаги талабнома хати
хавобгар томонидан оибатсиз олдирилган.
Үзбекистон Республикаси Фуаролик кодекси (матнда ФК деб
юритилади)нинг 236-моддасига кура, махбуриятлар махбурият шартларига ва
онунчилик талабларига мувофи, бундай шартлар ва талаблар булмаганида эса
- иш муомаласи одатларига ëки одатда уйиладиган боша талабларга мувофи
лозим дарахада бахарилиши керак.
ФКнинг 437-моддасига мувофи, ма·сулот етказиб бериш шартномасига
мувофи тадбиркорлик фаолияти билан шуfулланаëтган ма·сулот етказиб
берувчи - сотувчи шартлашилган муддатда ëки муддатларда узи ишлаб
чиарадиган ëхуд сотиб оладиган товарларни сотиб олувчига тадбиркорлик
фаолиятида фойдаланиш учун ëки шахсий, оилавий масадларда, рузfорда ва
шунга ухшаш боша масадларда фойдаланиш билан боfли булмаган боша
масадларда фойдаланиш учун топшириш, сотиб олувчи эса товарларни абул
илиш ва уларнинг ·аини тулаш махбуриятини олади.
Жавобгарнинг даъвогар олдидаги 6.959.000,20 сум арздорлиги иш
·уххатларидаги
шартнома,
·исобвара-фактуралар,
бир
томонлама
тадиланган солиштирма далолатнома, талабнома хати ва тарафлар
вакилининг тушунтиришлари билан тули тасдиланади. Демак, мазкур даъво
талаби асосли ·исобланади.
Иш судда курилган кунга адар хавобгар томонидан арздорлик
туланмаган.
Шу сабабли суд даъвогарнинг 6.959.000,20 сум асосий арз ундириш
·аидаги даъво талабини тули аноатлантиришни лозим топади.
Шунингдек, даъвогар даъво аризасида шартноманинг 5.4-бандига асосан
ма·сулот ·аи учун уз ватида амалга оширилмаганлиги учун ·исобланган
11.858.136,00 сум пеня ундиришни сураган.
ФК 261-моддасининг учинчи исмига кура, арздор махбуриятларнинг
бахарилишини кечиктириб юборганида тулайдиган ва утказиб юборилган
муддатнинг ·ар бир куни учун махбуриятнинг бахарилмаган исмига нисбатан
фоиз билан ·исобланадиган неустойка пеня ·исобланади.
ФКнинг 333-моддасига кура, арздор айби булган тадирда, махбуриятни
бахармаганлиги ëки лозим дарахада бахармаганлиги учун, агар онун
·уххатларида ëки шартномада бошача тартиб белгиланмаган булса, хавоб
беради.
Пеня суммаси нотуfри ·исобланган. Чунки, шартноманинг 5.4-бандида
пеня суммаси шартнома суммасининг 10 фоизидан орти булмаган мидорда
·исобланиши курсатилган булсада, биро “Хухалик юритувчи субъектлар
фаолиятининг шартномавий-·ууий базаси туfрисида”ги Үзбекистон
Республикаси онунининг 32-моддасига мувофи пеня суммаси кечиктирилган
тулов суммасининг 50 фоизидан орти ·исобланмаслиги лозимлиги
белгиланган. Bа·оланки, мазкур ·олатда хавобгар томонидан тулов
кечиктирилган 6.959.000,20 сум арздорликнинг 50 фоизи мидорида
3.479.500 сум пеня ·исобланади.
Демак, мазкур даъво талабининг 3.479.500 сум пеня ундириш исми
асосли, олган исми асоссиз ·исобланади.
ФКнинг 326-моддасига мувофи, агар туланиши лозим булган неустойка
кредиторнинг махбуриятини бузиш оибатларига номутаносиблиги куриниб
турса, суд неустойкани камайтиришга ·али. Бунда арздор махбуриятни ай
дарахада бахарганлиги, махбуриятда иштирок этаëтган тарафларнинг мулкий
а·воли, шунингдек кредиторнинг манфаатлари эътиборга олиниши керак. Суд
2
ало·ида ·олларда арздор ва кредиторнинг манфаатларини ·исобга олиб,
кредиторга туланиши лозим булган неустойкани камайтириш ·ууига эга.
Суд, туланиши лозим булган неустойка кредиторнинг махбуриятини
бузиш оибатларига номутаносиблигини, даъвогар томонидан арзни уз
ватида ундириш чорасини курмаганлиги, шартнома шартига кура олдиндан
туловсиз ма·сулот берилганлиги учун пенянинг ошишига сабаб булганлиги ва
тарафларнинг узаро мулкий манфаатларини эътиборга олиб, даъвонинг асосли
булган 3.479.500 сум пеня ундириш талабини камайтириб исман 695.900 сум
мидорида аноатлантиришни, олган исмини аноатлантиришни рад
илишни лозим топади.
ИПК 118-моддасининг биринчи ва олтинчи исмларига кура, суд
харахатлари ишда иштирок этувчи шахсларнинг аноатлантирилган даъво
талаблари мидорига мутаносиб равишда уларнинг зиммасига юклатилади.
Агар даъвогар томонидан билдирилган неустойкани ундириш ·аидаги талаб
асосли булиб, биро унинг мидори онунчиликда белгиланган ·уудан
фойдаланилган
·олда
суд
томонидан
камайтирилган
булса,
суд
харахатларининг камайтирилиши ·исобга олинмаган ·олда ундирилиши лозим
булган неустойка суммасидан келиб чиан ·олда, суд харахатлари
хавобгарнинг зиммасига юклатилиши лозим.
Суд, даъво талаблари асосли булганлиги сабабли, хавобгар ·исобидан
даъвогар фойдасига олдиндан туланган 412.000 сум давлат бохи ва
41.200 сум почта харахатларини ундиришни, иш юзасидан ортича туланган
412.000 сум давлат бохини онунда белгиланган тартибда даъвогарга
айтаришни лозим топади.
Юоридагиларга асосан ·амда ИПКнинг 115, 118, 170, 179-180моддаларини уллаб, суд
цapop цилди:
Даъво аризаси исман аноатлантирилсин.
Жавобгар “***” масъулияти чекланган хамиятдан даъвогар “***”
масъулияти чекланган хамияти фойдасига 6.959.000,20 сум асосий арз,
695.900 сум пеня, олдиндан туланган
412.000 сум давлат бохи ва 41.200 сум почта харахати ундирилсин.
Даъвонинг олган исмини аноатлантириш рад этилсин.
Иш юзасидан ортича туланган 412.000 сум давлат бохи онунда
белгиланган тартибда даъвогар “***” масъулияти чекланган хамиятига
айтарилсин.
ал илув арори онуний кучга киргач ихро варааси ва маълумотнома
берилсин.
ал илув арори устидан шу суд орали Бухоро вилоят судининг
итисодий ишлар буйича судлов ·айъатига ·ал илув арори абул илинган
кундан эътиборан бир ой ичида апелляция шикояти (протести) ëки ·ал илув
арори онуний кучга кирган кундан эътиборан олти ой ичида кассация
шикояти (протести) берилиши мумкин.
Судья
***
3