Реквизиты
Категория Экономические Номер дела 4-2001-2505/9097 Дата решения 18.11.2025 Инстанция Первая инстанция Тип документа Суд Бухарский межрайонный экономический суд Судья YULDASHEV ILHOM BOBOJONOVICH Язык
Стороны
Истец / Обвинение Ответчик / Подсудимый
Source ID a490b931-f8bd-4090-819d-9a992ad902ca Claim ID PDF Hash 3043e47e0e647ae1... Загружено 10.04.2026 17:06 PDF
Ссылки на нормативные акты 6
Ссылка Название акта Статья Часть Тип
нинг 236-моддаси нинг 236 law
ФКнинг 437-моддаси ФКнинг 437 law
ФКнинг 333-моддаси ФКнинг 333 law
онунининг 32-моддаси онуни 32 law
ФКнинг 326-моддаси ФКнинг 326 law
ИПК 118-моддаси ИПК 118 law
Текст решения Оригинал (узб.)
4-2001-2505/9097-сонли иŸтисодий иш YЗБEКИСTOН РEСПУБЛИКАСИ НOМИДАН А Л žИЛУB žАРOРИ Бухоро ша·ри 2025 йил 18 ноябрь Бухоро туманлараро иŸтисодий суди, судья И.Юлдашевнинг раислигида, судья ëрдамчиси А.Абдуллаевнинг котиблигида, даъвогар “***” масъулияти чекланган хамиятининг хавобгар “***” масъулияти чекланган хамиятидан асосий Ÿарз ва пеня ундириш туfрисидаги даъво аризаси асосида Ÿузfатилган ишни даъвогар вакили Ж.То·иров (ишончнома асосида), хавобгар вакили иштирокида, суд биносида очиŸ суд махлисида куриб чиŸиб, Ÿуйидагиларни a н и ц л a д и: даъвогар “***” масъулияти чекланган хамияти (матнда даъвогар деб юритилади) судга даъво аризаси билан мурохаат Ÿилиб, хавобгар “***” масъулияти чекланган хамияти (матнда хавобгар деб юритилади)дан 6.959.000,20 сум асосий Ÿарз ва 11.858.136,00 сум пеня ундиришни сураган. Суд махлисида иштирок этган даъвогар вакили даъво аризасини Ÿувватлаб, уни тулиŸ Ÿаноатлантиришни суради. Жавобгар вакили даъво аризасидаги Ÿарздорлик суммани тал олиб, пеня суммасини камайтиришни суради. Суд, иш ·уххатларини урганиб чиŸиб, тарафлар вакилларининг тушунтиришларини эшитиб, Ÿуйидаги асосларга кура даъво аризасини Ÿисман Ÿаноатлантиришни лозим топади. Иш ·уххатларидан аниŸланишича, тарафлар уртасида 2023 йил 1 июлдаги MB051-сонли ма·сулот етказиб бериш шартномаси тузилиб, унга кура унга кура даъвогар томонидан Ÿурилиш ма·сулотларини етказиб бериш, хавобгар эса ушбу ма·сулот ·аŸини тулаш махбуриятини олган. Шартноманинг 3.3-бандига кура, “харидор” (хавобгар) етказиб берилган ма·сулот туркуми учун 100 фоиз миŸдорида олдиндан туловни амалга оширилиши лозимлиги белгиланган. Шартномага асосан даъвогар томонидан хавобгарга 2023-2024 йиллар давомида ·исобвараŸ-фактурар орŸали хами 82.959.000 сумлик Ÿурилиш ма·сулотлари етказиб берилган, бироŸ хавобгар томонидан шартнома махбурияти лозим дарахада бахарилмасдан, ма·сулот ·аŸи учун Ÿисман 76.000.000 сумлик туловни амалга ошириб, Ÿолган туловни келишилган муддатда уз ваŸтида амалга оширмаган. Натихада хавобгарнинг даъвогар олдида 6.959.000,20 сум Ÿарздорлиги вухудга келган. Даъвогарнинг мазкур Ÿарздорликни тулаш ·аŸида юборган 2025 йил 28 октябрдаги талабнома хати хавобгар томонидан оŸибатсиз Ÿолдирилган. Үзбекистон Республикаси ФуŸаролик кодекси (матнда ФК деб юритилади)нинг 236-моддасига кура, махбуриятлар махбурият шартларига ва Ÿонунчилик талабларига мувофиŸ, бундай шартлар ва талаблар булмаганида эса - иш муомаласи одатларига ëки одатда Ÿуйиладиган бошŸа талабларга мувофиŸ лозим дарахада бахарилиши керак. ФКнинг 437-моддасига мувофиŸ, ма·сулот етказиб бериш шартномасига мувофиŸ тадбиркорлик фаолияти билан шуfулланаëтган ма·сулот етказиб берувчи - сотувчи шартлашилган муддатда ëки муддатларда узи ишлаб чиŸарадиган ëхуд сотиб оладиган товарларни сотиб олувчига тадбиркорлик фаолиятида фойдаланиш учун ëки шахсий, оилавий маŸсадларда, рузfорда ва шунга ухшаш бошŸа маŸсадларда фойдаланиш билан боfлиŸ булмаган бошŸа маŸсадларда фойдаланиш учун топшириш, сотиб олувчи эса товарларни Ÿабул Ÿилиш ва уларнинг ·аŸини тулаш махбуриятини олади. Жавобгарнинг даъвогар олдидаги 6.959.000,20 сум Ÿарздорлиги иш ·уххатларидаги шартнома, ·исобвараŸ-фактуралар, бир томонлама таŸдиŸланган солиштирма далолатнома, талабнома хати ва тарафлар вакилининг тушунтиришлари билан тулиŸ тасдиŸланади. Демак, мазкур даъво талаби асосли ·исобланади. Иш судда курилган кунга Ÿадар хавобгар томонидан Ÿарздорлик туланмаган. Шу сабабли суд даъвогарнинг 6.959.000,20 сум асосий Ÿарз ундириш ·аŸидаги даъво талабини тулиŸ Ÿаноатлантиришни лозим топади. Шунингдек, даъвогар даъво аризасида шартноманинг 5.4-бандига асосан ма·сулот ·аŸи учун уз ваŸтида амалга оширилмаганлиги учун ·исобланган 11.858.136,00 сум пеня ундиришни сураган. ФК 261-моддасининг учинчи Ÿисмига кура, Ÿарздор махбуриятларнинг бахарилишини кечиктириб юборганида тулайдиган ва утказиб юборилган муддатнинг ·ар бир куни учун махбуриятнинг бахарилмаган Ÿисмига нисбатан фоиз билан ·исобланадиган неустойка пеня ·исобланади. ФКнинг 333-моддасига кура, Ÿарздор айби булган таŸдирда, махбуриятни бахармаганлиги ëки лозим дарахада бахармаганлиги учун, агар Ÿонун ·уххатларида ëки шартномада бошŸача тартиб белгиланмаган булса, хавоб беради. Пеня суммаси нотуfри ·исобланган. Чунки, шартноманинг 5.4-бандида пеня суммаси шартнома суммасининг 10 фоизидан ортиŸ булмаган миŸдорда ·исобланиши курсатилган булсада, бироŸ “Хухалик юритувчи субъектлар фаолиятининг шартномавий-·уŸуŸий базаси туfрисида”ги Үзбекистон Республикаси žонунининг 32-моддасига мувофиŸ пеня суммаси кечиктирилган тулов суммасининг 50 фоизидан ортиŸ ·исобланмаслиги лозимлиги белгиланган. Bа·оланки, мазкур ·олатда хавобгар томонидан тулов кечиктирилган 6.959.000,20 сум Ÿарздорликнинг 50 фоизи миŸдорида 3.479.500 сум пеня ·исобланади. Демак, мазкур даъво талабининг 3.479.500 сум пеня ундириш Ÿисми асосли, Ÿолган Ÿисми асоссиз ·исобланади. ФКнинг 326-моддасига мувофиŸ, агар туланиши лозим булган неустойка кредиторнинг махбуриятини бузиш оŸибатларига номутаносиблиги куриниб турса, суд неустойкани камайтиришга ·аŸли. Бунда Ÿарздор махбуриятни Ÿай дарахада бахарганлиги, махбуриятда иштирок этаëтган тарафларнинг мулкий а·воли, шунингдек кредиторнинг манфаатлари эътиборга олиниши керак. Суд 2 ало·ида ·олларда Ÿарздор ва кредиторнинг манфаатларини ·исобга олиб, кредиторга туланиши лозим булган неустойкани камайтириш ·уŸуŸига эга. Суд, туланиши лозим булган неустойка кредиторнинг махбуриятини бузиш оŸибатларига номутаносиблигини, даъвогар томонидан Ÿарзни уз ваŸтида ундириш чорасини курмаганлиги, шартнома шартига кура олдиндан туловсиз ма·сулот берилганлиги учун пенянинг ошишига сабаб булганлиги ва тарафларнинг узаро мулкий манфаатларини эътиборга олиб, даъвонинг асосли булган 3.479.500 сум пеня ундириш талабини камайтириб Ÿисман 695.900 сум миŸдорида Ÿаноатлантиришни, Ÿолган Ÿисмини Ÿаноатлантиришни рад Ÿилишни лозим топади. ИПК 118-моддасининг биринчи ва олтинчи Ÿисмларига кура, суд харахатлари ишда иштирок этувчи шахсларнинг Ÿаноатлантирилган даъво талаблари миŸдорига мутаносиб равишда уларнинг зиммасига юклатилади. Агар даъвогар томонидан билдирилган неустойкани ундириш ·аŸидаги талаб асосли булиб, бироŸ унинг миŸдори Ÿонунчиликда белгиланган ·уŸуŸдан фойдаланилган ·олда суд томонидан камайтирилган булса, суд харахатларининг камайтирилиши ·исобга олинмаган ·олда ундирилиши лозим булган неустойка суммасидан келиб чиŸŸан ·олда, суд харахатлари хавобгарнинг зиммасига юклатилиши лозим. Суд, даъво талаблари асосли булганлиги сабабли, хавобгар ·исобидан даъвогар фойдасига олдиндан туланган 412.000 сум давлат бохи ва 41.200 сум почта харахатларини ундиришни, иш юзасидан ортиŸча туланган 412.000 сум давлат бохини Ÿонунда белгиланган тартибда даъвогарга Ÿайтаришни лозим топади. ЮŸоридагиларга асосан ·амда ИПКнинг 115, 118, 170, 179-180моддаларини Ÿуллаб, суд цapop цилди: Даъво аризаси Ÿисман Ÿаноатлантирилсин. Жавобгар “***” масъулияти чекланган хамиятдан даъвогар “***” масъулияти чекланган хамияти фойдасига 6.959.000,20 сум асосий Ÿарз, 695.900 сум пеня, олдиндан туланган 412.000 сум давлат бохи ва 41.200 сум почта харахати ундирилсин. Даъвонинг Ÿолган Ÿисмини Ÿаноатлантириш рад этилсин. Иш юзасидан ортиŸча туланган 412.000 сум давлат бохи Ÿонунда белгиланган тартибда даъвогар “***” масъулияти чекланган хамиятига Ÿайтарилсин. ал Ÿилув Ÿарори Ÿонуний кучга киргач ихро вараŸаси ва маълумотнома берилсин. ал Ÿилув Ÿарори устидан шу суд орŸали Бухоро вилоят судининг иŸтисодий ишлар буйича судлов ·айъатига ·ал Ÿилув Ÿарори Ÿабул Ÿилинган кундан эътиборан бир ой ичида апелляция шикояти (протести) ëки ·ал Ÿилув Ÿарори Ÿонуний кучга кирган кундан эътиборан олти ой ичида кассация шикояти (протести) берилиши мумкин. Судья *** 3