Решение #2845445 Экономические

****/****-сонли иқтисодий иш Биринчи инстанция судида ишни кўрган судья **** Апелляция инстанцияси маърузачисудья **** судида БУХОРО ВИЛОЯТ СУДИ ИҚТИСОДИЙ ИШЛАР БЎЙИЧА СУДЛОВ ҲАЙЪАТИ АПЕЛЛЯЦИЯ ИНСТАНЦИЯСИНИНГ ҚАРОРИ **** **** йил18ноябрь Бухоровилоят судининг иқтисодий ишлар бўйича судлов ҳайъатиапелляция инстанцияси судисудья ****нинг раислигида, ҳайъат аъзолари****аев ва **** иборат таркибда,судья катта ёрдамчиси****внинг котиблигида,даъвогар “G’ijduv n Z r ng ri Qurilish ITQT” масъулияти чекланган жамияти вакили **** (**** йил 13 июндаги ****-сонли ишончнома асосида),жавобгар“Ғиждувон деҳқон бозори” акциядорлик жамияти раҳбари ****, учинчи шахс “Ғиждувон деҳқонбозор қурилиш” масъулияти чекланган жамияти вакили **** (**** йил 3 январдаги ****-сонли ишончнома асосида)лариштирокида,Ўзбекистон Савдо-саноат палатаси Буҳоро вилоят ҳудудий бошқармасинингдаъвогар “G’ijduv n Z r ng ri Qurilish ITQT” масъулияти чекланган жамияти манфаатидажавобгар“Ғиждувон деҳқон бозори” акциядорлик жамиятидан **** сўм асосий қарз, **** сўм пеня ундириш тўғрисидаги даъво аризаси юзасидан қабул қилинганҒиждувонтуманлараро иқтисодий судининг **** йил 15 сентябрдаги ҳал қилув қарорига нисбатанжавобгар “Ғиждувон деҳқон бозори” акциядорлик жамиятининг берган апелляция шикоятини иқтисодий иш ҳужжатлари билан бирга Бухоро вилоят суди биносида ўтказилган очиқ суд **** кўрибчиқиб, қуйид гил рни аниқлади: Ўзбекистон Савдо-саноат палатаси Буҳоро вилоят ҳудудий бошқармаси (матнда палата деб юритилади) даъвогар “G’ijduv n Z r ng ri Qurilish ITQT” масъулияти чекланган жамияти(матнда даъвогар деб юритилади)манфаатидасудга даъво аризаси билан мурожаат қилиб, жавобгар“Ғиждувон деҳқон бозори” акциядорлик жамияти (матнда жавобгар деб юритилади)дан **** сўм асосий қарз, **** сўм пеня ундиришни сўраган. Даъвогар судга даъво талабини ўзгартириш **** ариза билан мурожаат қилиб, даъво аризасида жавобгардан ошхона биносининг қурилиши юзасидан қолдиқ қарздорлик, яъни кафолат пули **** сўм деб кўрсатилганлиги, бироқ кафолат пули суммаси **** сўмни ташкил қилиши сабабли қолдик қарздорликни **** сўм деб ўзгартирган. Ғиждувон туманлараро иқтисодий судининг **** йил 15 сентябрдаги ҳал қилув қарори биландаъвогарнинг даъво талабларининг миқдориникамайтириш тўғрисидаги аризаси иш юритишга қабул қилинган,жавобгарнинг даъво муддатини қўллаш тўғрисидаги илтимосномасини қаноатлантириш рад этилиб, даъво қисман қаноатлантирилган, жавобгардан даъвогар фойдасига **** сўм асосий қарз, **** сўм пеня ва олдиндан тўланган **** сўм почта **** ундирилган.Даъво талабининг қолган қисмини қаноатлантириш рад этилган. Жавобгар мазкур ҳал қилув қароридан норози бўлиб, апелляция шикоятиберган.Апелляция шикоятида шартномага асосан 6 миллион сўмлик техника хизмати ва 87 миллион сўмлик қум-шағал аралашмаси бўйича хизматлар кўрсатилганлиги юзасидан **** ишлар далолатномаси расмийлаштирилмаганлиги ва **** ишлар топширилмаганлиги, лойиҳа ҳужжати ишлаб чиқилмаганлиги, ер майдони бозорга тегишли эмаслиги, **** йил 5 августдаги 2-сонли шартнома “Ғиждувон деҳқон бозор қурилиш” **** билан тузилган бўлиб, тўлаш **** **** зиммасида эканлигини, жавобгар буюртмачи эмаслигини, ошхона қурилишидан қолган суммани тўлаш талаби бўйича даъво муддати ўтганлиги маълум қилиниб, биринчи инстанция судининг ҳал қилув қарорини бекор қилиб, даъво аризасини қаноатлантиришни рад қилиш сўралган. Бухоро вилоят суди иқтисодий ишлар бўйича судлов ҳайъатининг **** йил 11 ноябрьдаги **** билан апелляция инстанцияси судида ишни биринчи инстанция судида иш юритиш қоидалари бўйича кўришга ўтилиб,ишга низо предметига нисбатан **** талаблар билан арз қилмайдиган учинчи шахс сифатида “**** **** **** ****” масъулияти чекланган жамияти (матнда учинчи шахс **** деб юритилади)жалб қилинган. Суд **** иштирок этган жавобгар раҳбари апелляция шикоятида келтирган **** тасдиқлаб,тарафлар ўртасида қум-шағал етказиб бериш тўғрисида шартнома тузилган бўлса, шағал маҳсулотлари маҳалла ҳудудига бозорга қарашли бўлмаган ҳудудга ташиб берилганлигини, бу ҳудудни бозорга **** берилиши **** айтилганлигини, лекин бозорга берилмаганлигини, шунингдек, **** йил 5 августдаги 2-сонли шартнома “Ғиждувон деҳқон бозор қурилиш” **** билан тузилган шартномага асосан ҳамда қолган пудратчилар учун вилоят ҳокимлигидан **** келган маблағ бозорга устав фонди сифатида қабул қилиниб, пудрат ташкилотларига тўлаб берилганлигини, ортиқча келиб тушган маблағ бюджетга қайтарилганлигини, қайтарилган **** миллион сўмлик маблағ туман ҳокимлигининг махсус шахсий варағида ****, деҳқон бозори ҳисобида эмаслигини, шу сабабли 5 фоизли кафолат суммаси бозордан нотўғри ундирилганлигини маълум қилиб, биринчи инстанция судининг ҳал қилув қарорини бекор қилиб, даъво аризасини қаноатлантиришни рад қилишни сўради. Суд **** иштирок этган даъвогар вакили жавобгарнинг апелляция шикоятига эътироз билдириб,шартнома асосида қум-шағал маҳсулоти ****фактураси асосида етказиб берилганлигини ва жавобгар томонидан тасдиқланганлигини, қарздорлик мавжудлигини, маҳсулот етказиб бериш шартномаси бўлганлиги сабабли **** ишлар далолатномаси тузилмаганлигини, етказиб берилган транспорт воситалари юкхатлари **** этилганлигини, шунингдек, пудрат шартномаси бўйича тўловни амалга оширишни уч томонлама шартнома асосида бозор зиммасига олганлигини,суд ҳужжати тўғри чиқарилганлигини билдириб, жавобгарнинг апелляция шикоятини қаноатлантиришни рад қилишни, биринчи инстанция суднинг ҳал қилув қарорини узгаришсиз қолдиришни сўради. Суд **** иштирок этган учинчи шахс вакили даъвогар ва МЧЖўртасида тузилган **** йил 5 августдаги 2-сонли пудрат шартнома юзасидан келиб чиққан **** **** сўм қарздорлик суммасини **** йил 4 июлдаги талабдан бошқа шахс фойдасига воз кечиш ҳамда учинчи шахс зиммасига юклаш тўғрисидаги уч томонлама тузилган шартномага биноан жавобгар **** тўлаш **** олганлигини, **** зиммасиданушбу тўловларни тўлаш **** **** ўтганлигини маълум қилди. Судлов ҳайъати иш бўйича маърузачи судьянинг маърузасини тинглаб, тарафларва учинчи шахсвакилларининг тушунтиришларини эшитиб, апелляция шикоятидаги **** ва иш ҳужжатларини ўрганиб чиқиб, қуйида келтирилган асосларга кўра жавобгарнинг апелляция шикоятини қаноатлантиришни рад этишни, биринчи инстанция судининг ҳал қилув қарорини ўзгаришсиз қолдиришни лозим топади. Иш ҳужжатларидан аниқланишича, тарафлар ўртасида **** йил 15 декабрда 34-сонли маҳсулот етказиб бериш шартномаситузилган.Шартномада қум шағал аралашмаси **** сўм, ташиш **** ******** сўм , жами сумма ҚҚС билан **** сўмни ташкил қилиши белгиланган. Мазкур шартноманинг 1.1-бандига биноан даъвогар (ишлаб чиқарувчи) ўзи ишлаб чиқарган товар (маҳсулот)ни келишилган нархларда жавогар (харидор)га топшириши, жавобгар эса товар (маҳсулот)ни қабул қилиб шартномада белгиланган муддатларда маҳсулот учун тўловларни амалга ошириш **** олган. **** йил15 декабрдаги34-сонли шартномага асосан даъвогар жавобгарга **** йил 23 декабрдаги 52-сонли **** фактурасига биноан ****,****лик автомобил транспортида юк ташиш хизмати амалга оширилган (и.ҳ.-20 -бет). Шунингдек, тарафлар ўртасида**** йил 15 апрелда 11-сонли ва **** йил 22 апрелда 12-сонли транспорт ва техника хизматини кўрсатиш шартномалари тузилган. **** йил 15 апрелдаги 11-сонли шартномага асосан **** йил 22 апрелда 26-сонли **** фактурасибилан **** сўмлик, 12-сонли шартномага асосан****4йил22 апрелдаги 27-сонли ****-фактураси билан **** сўмлик хизмат кўрсатилган.Юқорида кўрсатилган ****-фактуралари тарафлар томонидан электрон тартибда тасдиқланган. Бундан ташқари даъвогар ваучинчи шахс“**** **** **** ****” масъулияти чекланган жамияти ўртасида **** йил 5 августда 2-сонли пудрат шартномаси тузилган.Мазкур шартномага асосан ************сўмлик қарздорлик ҳосил бўлган. Иш ҳужжатларида **** қилинган**** йил 21 июнда тарафлар ва “**** **** **** ****” **** ўртасида қарзни талаб қилиш ҳуқуқини бошқа шахсга ўтказиш тўғрисида шартнома тузилган, бироқ, бу шартнома учинчи шахс томонидан имзоланмаган. Кейинчалик, судлов ҳайъатига **** йил 4 июлда тарафлар ва учинчи шахс **** тугатиш бошқарувчиси ўртасида тузилган ва имзоланган талабдан бошқа шахс фойдасига воз кечиш ҳамда қарзни учинчи шахс зиммасига юклаш тўғрисида шартнома **** қилинди. Шунингдек, тарафлар ўртасида**** йилдатузилган (санаси кўрсатилмаган)қурилиш ишларини якунлаш тўғрисидаги шартномага биноан жавобгар **** даъвогар томонидан Ғиждувон деҳқон бозори ҳудудида **** ишлар бўйича **** **** сўм тўловларни тўлаш **** олган.Тарафлар ўртасида **** йил 21 июнда икки томонлама солиштирма далолатнома имзоланган (и.ҳ.7-9-бетлар) Даъвогар томонидан жавобгарга **** йил 2 июлда 06/87сонлиталабнома билан мурожаат қилиб, қарздорликни тўлаб бериш сўралган. Жавобгар томонидан даъвогарнинг талабномаси оқибатсиз қолдирилган.Шу сабабли даъвогар манфаатида палата даъво аризасидаги талаблар билан судга мурожаат қилган. ИПК ****-моддасининг биринчи ва иккинчи қисмларига мувофиқ суд ишни апелляция инстанциясида кўриш чоғида биринчи инстанция суди ҳал қилув қарорининг қонунийлигини ва асослилигини текширади.Суд янги далилларни текшириши ва янги фактларни аниқлаши мумкин.Апелляция инстанциясининг суди биринчи инстанция судининг ҳал қилув қарорини тўлиқ **** текшириши шарт. Ўзбекистон Республикаси Фуқаролик кодекси (бундан буён матнда ФК деб юритилади) ****-моддасининг иккинчи қисмига мувофиқ, **** шартномадан, зиён етказиш натижасида ҳамда ушбу Кодексда кўрсатилган бошқа асослардан келиб чиқади. ФКнинг ****-моддасига асосан **** **** шартларига ва қонунчилик талабларига мувофиқ, бундай шартлар ва талаблар бўлмаганида эса иш муомаласи одатларига ёки одатда қўйиладиган бошқа талабларга мувофиқ лозим **** **** керак. ФК ****-моддасининг биринчи қисмига кўра **** эвазига хизмат кўрсатиш шартномаси бўйича ижрочи буюртмачининг топшириғи билан ашёвий шаклда бўлмаган хизматни **** (муайян ҳаракатларни қилиш ёки муайян фаолиятни амалга ошириш), буюртмачи эса бу хизмат учун **** тўлаш **** олади. Тарафлар ўртасида **** йил 15 апрелда тузилган 11 ва 12-сонли шартномаларнинг 1.1-бандигабиноан буюртмачи(жавобгар)топшириғига биноан ****(даъвогар)автотранспорт ва махсус техникалар хизматларини амалга ошириши, буюртмачи **** хизмат учун тўловни амалга ошириш **** олган. Даъвогар ўзининг **** лозим **** ****, жавобгарнинг талаби асосида унга тегишли хизматларни кўрсатган ва мазкур хизматлар тегишли ****фактураларга асосан жавобгар томонидан қабул қилиб олинган.Даъвогар томонидан жавобгарга **** сўмлик автотранспорт ва махсус техникалар хизмати кўрсатилганлиги иш ҳужжатларидаги ****-фактуралари, тарафлар вакилларининг тушунтиришлари билан тасдиқланган. ФК ****-моддасининг биринчи қисмига кўра буюртмачи ўзига кўрсатилган хизматлар **** **** эвазига хизмат кўрсатиш шартномасида кўрсатилган муддатларда ва тартибда тўлаши шарт. Даъвогарнинг жавобгардан**** сўмқарздорликни ундириш талаби асосли.Чунки, б**** ишлар жавобгар томонидан ****-фактураларга асосан қабул қилиб олинган бўлса-да, улар бўйича тўлов белгиланган муддатларда амалга оширилмаган. Биринчи инстанция суди даъво талабининг**** сўм асосий қарз ундиришқисмини қаноатлантириш **** тўғри тўхтамга келган. Бундан ташқари,даъвогар даъво аризасидатарафлар ўртасидатузилган **** йил15 декабрдагимаҳсулот етказиб бериш шартномасидан келиб чиққан **** сўмлик қарздорликни ундиришни сўраган ФКнинг ****-моддасига кўра, маҳсулот етказиб бериш шартномасига мувофиқ тадбиркорлик фаолияти билан шуғулланаётган маҳсулот етказиб берувчи — сотувчи шартлашилган муддатда ёки муддатларда ўзи ишлаб чиқарадиган ёхуд сотиб оладиган товарларни сотиб олувчига тадбиркорлик фаолиятида фойдаланиш учун ёки шахсий, оилавий ****, рўзғорда ва шунга ўхшаш бошқа **** фойдаланиш билан боғлиқ бўлмаган бошқа **** фойдаланиш учун топшириш, сотиб олувчи эса товарларни қабул қилиш ва уларнинг **** тўлаш **** олади. Иш ҳужжатларидан аниқланишича, даъвогар томонидан жавобгарга **** йил23 декабрдаги52-сонли ****-фактура билан **** сўмлик қум-шағал аралашмаси етказиб берилган. Судлов ҳайъати жавобгарнинг апелляция шикоятида келтирган даъвогар техника хизмати кўрсатилганлиги, қум-шағал аралашмаси етказиб берганлиги юзасидан **** ишлар далолатномаси расмийлаштирилмаганлиги, ер майдони бозорга тегишли эмаслиги **** келтирган **** билан келишмайди. Чунки, тарафлар ўртасида шартномалар “****.uz” тизими орқали расмийлаштирилган, шу тизим орқали электрон тартибда ****-фактуралари юборилиб, жавобгар ваколатли шахслари томонидан тасдиқланган.Бундан ташқари, **** йил декабрь ойи давомида жавобгарга маҳсулот етказиб берилганлиги юк хатлари, **** фактура,маълумотнома билан тасдиқланади.Жавобгар томонидан маҳсулот учун тўловлар амалга оширилмаган. ФК ****-моддасининг биринчи қисмида агар қонунчилик ёки шартномада бошқача тартиб назарда тутилган бўлмаса, ******** кечиктиришга ёки уни бўлиб-бўлиб **** йўл қўйилмаслиги белгилаб қўйилган. Биринчи инстанция суди даъвогарнинг махсулот етказиб бериш шартномаси бўйича**** сўмлик қарздорликишдаги мавжуд ҳужжатлар билан тасдиқланганлигини, даъво талаби асосли эканлигини инобатга олиб, даъво талабининг********сўмундириш қисмини қаноатлантириш **** тўғри хулосага келган. Бундан ташқари, даъвогар даъво аризасида жавобгардан жавобгардан ошхона биносининг қурилиши юзасидан қолдиқ қарздорлик ****сўмни ундиришни сўраган.Кейинчалик ушбу даъво талабини ўзгартириб, **** сўмни ундиришни сўраган. Судлов ҳайъати жавобгарнинг апелляция шикоятида келтирган **** йил 5 августдаги 2-сонли шартнома“**** **** **** ****”**** билан тузилган бўлиб, тўлаш **** **** зиммасида эканлиги, жавобгар буюртмачи эмаслиги, суд қарори билан ушбу сумма ундирилганлиги, ошхона қурилишидан қолган суммани тўлаш талаби бўйича даъво муддати ўтганлиги **** келтирган **** билан қуйидагиларга кўра келишмайди. Биринчидан, **** йил 5 августдаги 2-сонли пудрат шартнома“**** **** **** ****”**** ўртасида тузилган бўлсада,**** йил4 июлда тарафлар ва “**** **** **** ****” **** ўртасида қарзни талаб қилиш ҳуқуқини бошқа шахсга ўтказиш тўғрисида шартномага ҳамда 2**** йилда тарафлар ўртасида тузилган қурилиш ишларини якунлаш тўғрисидаги шартномага биноан жавобгар **** даъвогар томонидан Ғиждувон деҳқон бозори ҳудудида **** ишлар бўйича **** **** сўм қарздорликни тўлаш **** ўз зиммасига олган. Иккинчидан, Палата даъвогар манфааатида Ғиждувон туманлараро иқтисодий судига даъво аризаси билан мурожаат қилиб, жавобгар “**** **** **** ****” **** дан **** **** сўм асосий қарз, **** сўм пеня, **** сўм **** фоизини ундиришни сўраган. Ғиждувон туманлараро иқтисодий судининг **** йил 18 майдаги ҳал қилув қарори билан даъво талабини қаноатлантириш рад этилган. Бухоро вилоят суди иқтисодий ишлар бўйича судлов ҳайъати апелляция инстанциясининг **** йил 2 декабрдаги қарори билан биринчи инстанция судининг **** йил 18 майдаги ҳал қилув қарори бекор қилиниб, даъво талабини қисман қаноатлантириш **** янги қарор қабул қилинган. Мазкур қарорда билан пудрат шартномасига асосан даъвогар томонидан жами **** **** сўм қурилиш **** ишлари ****, жавобгар томонидан қисман **** сўмтўлов амалга оширилганлиги, **** **** сўм қарздорлик тўланмасдан қолганлиги, кафолат муддати ўтгандан сўнг тўланиши лозим бўлган сумма **** сўм эканлиги, мавжуд қарздорлик **** **** сўм эканлиги аниқланган. Апелляция инстанцияси судининг қарори билан жавобгар **** даъвогар фойдасига **** **** сўм асосий қарз, **** сўм пеня, **** сўм **** фоизи ҳамда **** сўм почта **** ундирилган.Мазкур қарор қонуний кучда. Ваҳоланки,ИПК 73-моддасининг иккинчи қисмига биноан, иқтисодий суднинг илгари кўрилган иш бўйича қонуний кучга кирган ҳал қилув қарори билан аниқланган ҳолатлар суд худди шу шахслар иштирок этаётган бошқа ишни кўраётганида янгидан исбот қилинмайди. Мазкур суд ҳужжати қабул қилингандан сўнг **** йилдаги шартномага биноан жавобгар **** **** **** **** сўм қарздорлигини даъвогаргатўлаш **** олган. Қолаверса, иш ҳужжатларидаги Ўзбекистон Республикаси Ҳисоб палатасининг **** йил 15 августдаги оралиқ далолатномасида қайд этилишича,Халқ депутатлари Бухоро вилоят кенгашининг **** йил 17 июндагиV****-0-R/23-сонлиқарори 5-бандига асосан, қарор ижросини таъминлаш **** республика бюджетидан ****, 0 млн сўм маблағлар ****, тегишли тартибда “Ғиждувон деҳқон бозори” **** устав капиталини ошириш орқали қарздорликни қоплаш **** ўтказиб берилган. Жумладан, фармойиш иловасида даъвогарга****,830млн сўмлик қарздорлик тўланишикўрсатилган. Қолаверса,вилоят ҳокимининг мазкур қарори ижросини таъминлаш **** қабул қилинган Ғиждувон туман ҳокимининг **** йил 22 июндаги ****F/23-сонли фармойиши иловасидаги рўйхатнинг 26-қаторида даъвогарга ошхона қурилиши учун ****,**** млн сўм тўланиши кўрсатилган. Суд **** тарафлар вакилларининг тушунтиришидан аниқланишича, ****,5 млн.сўм даъвогарга жавобгар томонидан ушбу қарор ижросини таъминлаш **** **** йилда тузилган шартномаларга биноан тўлаб берилган.**** сўмлик қарздорлик, яъни қурилиш пудрати шартномасидан келиб чиққан кафолат суммаси тўланмасдан қолган. Бундан кўринадики, даъвогарнинг**** сўм тўловни жавобгардан ундириш талаби асосли. Учинчидан,жавобгар апелляция шикоятида келтирилган даъвогарнинг **** сўмлик қарздорликни ундириш талаби бўйича даъво муддати ўтганлиги **** **** билан келишиб бўлмайди. Чунки,ФКнинг ****-моддасига асосан даъво муддатининг ўтиши белгиланган тартибда даъво қўзғатилиши билан, шунингдек **** шахс қарзни тан олганлигини кўрсатувчи ҳаракатларни қилиши билан узилади. Ваҳоланки, тарафлар ўртасида талаб қилиш ҳуқуқини бошқа шахсга ўтказиш тўғрисида шартнома **** йил 4 июлда имзоланган.Яна тарафлар ўртасида шу санада қурилиш ишларини якунлаш тўғрисидаги шартнома тузилган бўлиб, ушбу шартномага биноан жавобгар **** даъвогар томонидан Ғиждувон деҳқон бозори ҳудудида **** ишлар бўйича **** **** сўм қарздорликни тўлаш **** ўз зиммасига олган.Мазкур талаб бўйича даъво муддати ўтмаган ҳисобланади.Шу боис биринчи инстанция суди жавобгарнинг даъво муддатини қўллаш тўғрисидаги илтимосномасини қаноатлантиришни рад этиш **** асосли тўхтамга келган. Шунингдек, даъвогар даъво аризасида жавобгардан**** сўм пеня ундиришни сўраган. ФКнинг ****-моддасига кўра, қарздор айби бўлган ****, **** **** ёки лозим **** **** учун, агарқонун ҳужжатларида ёки шартномада бошқача тартиб белгиланмаган бўлса, жавоб беради. Тарафлар ўртасида тузилган 11 ва 12-сонли техника хизмати кўрсатиш шартномаларининг 3.3-бандига биноан,буюртмачи кўрсатилган махсус техника хизмати учун ҳар ойнинг охирги кунидан кечиктирмасдан **** ҳисоб **** шартномада кўрсатилган миқдорда тўловни кўчириб бериши шартлиги, акс ҳолда буюртмачи тўловларнинг кечиктирилган ҳар бир куни учун **** қонунда белгиланган 0,5 фоиз миқдорда пеня тўлаши, бироқ, пеня суммаси тўланмай қолган сумманинг 50 % қисмидан ошмаслиги лозимлиги келишилган. Худди шундай шартлар тарафлар ўртасида **** йил 15 декабрда тузилган 34-сонли шартноманинг 4.2-бандида келишилган. Даъвогар томонидандастлабки даъво талабининг суммаси ************ сўмнинг 50% миқдорида ************ сўм пенянотўғри ҳисобланган. Чунки,жавобгарнинг даъвогар олдидаги жами асосий қарзи суммаси **** сўмни ташкил қилиб,пеня ҳисобишу суммадан келиб чиқиб ҳисоблаганда ****,****ни ташкил қилади. Даъвогарнинг****,**** сўм пеня ундириш талаби асосли, қолган****,****пеня ундириш талаби асоссиз ҳисобланади. ФКнинг ****-моддасига мувофиқ, агар тўланиши лозим бўлган неустойка кредиторнинг **** бузиш оқибатларига номутаносиблиги кўриниб турса, суд неустойкани камайтиришга ****.Бунда қарздор **** қай **** ****, **** иштирок этаётган тарафларнинг мулкий аҳволи, шунингдек кредиторнинг манфаатлари эътиборга олиниши керак.Суд алоҳида ҳолларда қарздор ва кредиторнинг манфаатларини ҳисобга олиб, кредиторга тўланиши лозим бўлган неустойкани камайтириш ҳуқуқига эга. Биринчи инстанция суди тўланиши лозим бўлган неустойка кредиторнинг **** бузиш оқибатларига номутаносиблигини, тарафларнинг мулкий аҳволи, **** **** даъвогар томонидан ҳам кечиктирилганлиги, кредиторнинг манфаатларини эътиборга олиб, пеня ундириш талабини қисман****сўмга қаноатлантириб, қолган қисмини қаноатлантиришни рад қилиш **** тўғри хулосага келган. Жавобгарапелляция шикоятида келтирган **** суд ҳужжатини бекор қилиш учун асос бўла олмайди. Судлов ҳайъати иш ҳужжатларида биринчи инстанция судининг ҳал қилув қарорини бекор қилиш учун ИПКнинг ****-моддасида кўрсатилган асослар мавжуд эмас деб ҳисоблайди. ИПК ****-моддаси биринчининг қисми 1-бандига кўра, апелляция инстанцияси суди апелляция шикоятини (протестини) кўриш натижалари бўйича ҳал қилув қарорини ўзгаришсиз қолдиришга ****. Қайд этилганларга асосан судлов ҳайъати ишда аниқланган ҳолатлар ва қонун талабидан келиб чиқиб, жавобгарнинг апелляция шикоятиниқаноатлантиришнирад этишни, биринчи инстанция суди ҳал қилув қарорини ўзгаришсиз қолдиришни лозим топди. ИПК ****-моддасининг биринчи қисмига кўра, суд **** ишда иштирок этувчи шахсларнинг қаноатлантирилган даъво талаблари миқдорига мутаносиб равишда уларнинг зиммасига юклатилади. Ушбу модданинг тўққизинчи қисмига кўра ишда иштирок этувчи шахсларнинг апелляция, кассация ва тафтиш тартибидаги шикояти бериш билан боғлиқ ҳолда қилган суд **** ушбу моддада баён этилган қоидаларга мувофиқ ****. Судлов ҳайъати, суд **** ундириш масаласини муҳокама қилиб, жавобгар апелляция шикояти билан мурожаат қилишда олдиндан**** сўм давлат божи ва 41**** сўм почта ****и тўлаганлигини инобатга олиб, унингзиммасида қолдиришни лозим топди. Юқоридагиларга кўра, Ўзбекистон Республикаси Иқтисодий процессуал кодексининг ****, ****, ****-моддаларига асосланиб, судлов ҳайъати қарорқилади: Жавобгар “Ғиждувон деҳқон бозори” акциядорлик жамиятинингапелляция шикоятини қаноатлантириш рад этилсин. Ғиждувонтуманлараро иқтисодий судининг **** йил15 сентябрдаги ҳал қилувқарори ўзгаришсиз қолдирилсин. Жавобгар “Ғиждувон деҳқон бозори” акциядорлик жамияти томонидан апелляция инстанцияси суди учунолдиндан **** сўм давлат божи ва **** сўмпочта ****и тўланганлиги инобатга олиниб, унингзиммасида қолдирилсин. Қарор қабул қилинган пайтдан эътиборан қонуний кучга киради. Қарор устидан бир йил муддатда биринчи инстанция суди орқали Бухоро вилоят суди иқтисодий ишлар бўйича судлов ҳайъатига тафтиш тартибида шикоят қилиниши (протест келтирилиши) мумкин. Раислик қилувчи **** ҳайъат аъзолари **** **** ****-сонли иқтисодий иш БУХОРО ВИЛОЯТ СУДИ ИҚТИСОДИЙ ИШЛАР БЎЙИЧА СУДЛОВ ҲАЙЪАТИ АПЕЛЛЯЦИЯ ИНСТАНЦИЯСИНИНГ **** ҚАРОРИ (Хулоса қисми) **** йил 18 ноябрь Бухоровилоят судининг иқтисодий ишлар бўйича судлов ҳайъати апелляция инстанцияси суди судья **** раислигида, ҳайъат аъзолари **** ва **** иборат таркибда, судья катта ёрдамчиси **** котиблигида,даъвогар “G’ijduv n Z r ng ri Qurilish ITQT” масъулияти чекланган жамияти вакили **** (**** йил 13 июндаги ****-сонли ишончнома асосида), жавобгар “Ғиждувон деҳқон бозори” акциядорлик жамияти раҳбари ****, учинчи шахс “Ғиждувон деҳқонбозор қурилиш” масъулияти чекланган жамияти вакили **** (**** йил 3 январдаги ****-сонли ишончнома асосида)лар иштирокида, Ўзбекистон Савдо-саноат палатаси Буҳоро вилоят ҳудудий бошқармасинингдаъвогар “G’ijduv n Z r ng ri Qurilish ITQT” масъулияти чекланган жамияти манфаатида жавобгар “Ғиждувон деҳқон бозори” акциядорлик жамиятидан **** сўм асосий қарз, **** сўм пеня ундириш тўғрисидаги даъво аризаси юзасидан қабул қилинганҒиждувонтуманлараро иқтисодий судининг **** йил 15 сентябрдаги ҳал қилув қарорига нисбатан жавобгар “Ғиждувон деҳқон бозори” акциядорлик жамиятининг берган апелляция шикоятини иқтисодий иш ҳужжатлари билан бирга Бухоро вилоят суди биносида ўтказилган очиқ суд **** кўрибчиқиб, Ўзбекистон Республикаси Иқтисодий процессуал кодексининг ****, ****, ****-моддаларига асосланиб, судлов ҳайъати қарорқилади: Жавобгар “Ғиждувон деҳқон бозори” акциядорлик жамиятининг апелляция шикоятини қаноатлантириш рад этилсин. Ғиждувонтуманлараро иқтисодий судининг **** йил 15 сентябрдаги ҳал қилув қарори ўзгаришсиз қолдирилсин. Жавобгар “Ғиждувон деҳқон бозори” акциядорлик жамияти томонидан апелляция инстанцияси суди учун олдиндан **** сўм давлат божи ва **** сўм почта **** тўланганлиги инобатга олиниб, унинг зиммасида қолдирилсин. Қарор қабул қилинган пайтдан эътиборан қонуний кучга киради. Қарор устидан бир йил муддатда биринчи инстанция суди орқали Бухоро вилоят суди иқтисодий ишлар бўйича судлов ҳайъатига тафтиш тартибида шикоят қилиниши (протест келтирилиши) мумкин. Раислик қилувчи **** ҳайъат аъзолари **** ****