← Назад
Решение #2845475 Экономические
Судебный акт
Реквизиты
Стороны
Ссылки на нормативные акты
6
| Ссылка | Название акта | Статья | Часть | Тип |
|---|---|---|---|---|
| нинг | 170 | — | law | |
| нинг | 236 | — | law | |
| ФКнинг | 437 | — | law | |
| ФКнинг | 333 | — | law | |
| ФКнинг | 326 | — | law | |
| ИПК | 118 | — | law |
Текст решения
Оригинал (узб.)
4-2001-2502/9052-сонли итисодий иш
YЗБEКИСTOН РEСПУБЛИКАСИ НOМИДАН
А Л ИЛУB АРOРИ
Бухоро ша·ри
2025 йил 18 ноябрь
Бухоро туманлараро итисодий суди, судья И.Юлдашевнинг раислигида,
судья ëрдамчиси А.Абдуллаевнинг котиблигида, даъвогар “***” масъулияти
чекланган хамиятининг хавобгар “***” масъулияти чекланган хамият ушма
корхонасидан асосий арз ва пеня ундириш туfрисидаги даъво аризаси асосида
узfатилган ишни даъвогар вакили Ж.Нурматов (ишончнома ва ордер асосида)
иштирокида, суд биносида очи суд махлисида куриб чииб, уйидагиларни
a н и ц л a д и:
даъвогар “***” масъулияти чекланган хамияти (матнда даъвогар деб
юритилади) судга даъво аризаси билан мурохаат илиб, хавобгар “***”
масъулияти чекланган хамият ушма корхонаси (матнда хавобгар деб
юритилади)дан 361.000.000 сум асосий арз ва 180.500.000 сум пеня
ундиришни сураган.
Суд махлисида иштирок этган даъвогар вакили даъво аризасини
увватлаб, уни тули аноатлантиришни суради.
Жавобгар суд махлиси вати ва хойи туfрисида тегишли тартибда
хабардор илинган булсада, вакили иштирокини таъминламади, иш
·уххатларида суд махлисида хабардорлигини тасдиловчи почта хабарномаси
мавхуд. Шу сабабли суд Үзбекистон Республикаси Итисодий процессуал
кодекси (матнда ИПК деб юритилади)нинг 170-моддасига асосан, ишни унинг
иштирокисиз ишдаги мавхуд материаллар асосида куриб чиишни лозим
топади.
Суд, иш ·уххатларини урганиб чииб, даъвогар вакилининг
тушунтиришларини эшитиб, уйидаги асосларга кура даъво аризасини исман
аноатлантиришни лозим топади.
Иш ·уххатларидан аниланишича, тарафлар уртасида 2025 йил 23
январдаги 4-сонли ма·сулот етказиб бериш шартномаси тузилиб, унга кура унга
кура даъвогар томонидан битум ма·сулотларини етказиб бериш, хавобгар эса
ушбу ма·сулот ·аини тулаш махбуриятини олган.
Шартноманинг 2.3-бандига кура, “харидор” (хавобгар) етказиб берилган
ма·сулотлар ·аи учун туловни 10 банк иш кунида 100 фоиз мидорида амалга
оширилиши лозимлиги белгиланган.
Шартномага асосан даъвогар томонидан 2025 йил 7 февралдаги 2-сонли
·исобвара-фактурар орали хами 1.093.125.000 сумлик битум ма·сулотлари
етказиб берилган, биро хавобгар томонидан шартнома махбурияти лозим
дарахада бахарилмасдан, ма·сулот ·аи учун исман 732.125.000 сумлик
туловни амалга ошириб, олган туловни келишилган муддатда уз ватида
амалга оширмаган. Натихада хавобгарнинг даъвогар олдида 361.000.000 сум
арздорлиги вухудга келган. Даъвогарнинг мазкур арздорликни тулаш ·аида
юборган 2025 йил 12 апрелдаги 8-сонли талабнома хати хавобгар томонидан
оибатсиз олдирилган.
Үзбекистон Республикаси Фуаролик кодекси (матнда ФК деб
юритилади)нинг 236-моддасига кура, махбуриятлар махбурият шартларига ва
онунчилик талабларига мувофи, бундай шартлар ва талаблар булмаганида эса
- иш муомаласи одатларига ëки одатда уйиладиган боша талабларга мувофи
лозим дарахада бахарилиши керак.
ФКнинг 437-моддасига мувофи, ма·сулот етказиб бериш шартномасига
мувофи тадбиркорлик фаолияти билан шуfулланаëтган ма·сулот етказиб
берувчи - сотувчи шартлашилган муддатда ëки муддатларда узи ишлаб
чиарадиган ëхуд сотиб оладиган товарларни сотиб олувчига тадбиркорлик
фаолиятида фойдаланиш учун ëки шахсий, оилавий масадларда, рузfорда ва
шунга ухшаш боша масадларда фойдаланиш билан боfли булмаган боша
масадларда фойдаланиш учун топшириш, сотиб олувчи эса товарларни абул
илиш ва уларнинг ·аини тулаш махбуриятини олади.
Жавобгарнинг даъвогар олдидаги 361.000.000 сум арздорлиги иш
·уххатларидаги шартнома, ·исобвара-фактура, бир томонлама тадиланган
солиштирма далолатнома, талабнома хати ва даъвогар вакилининг
тушунтиришлари билан тули тасдиланади. Демак, мазкур даъво талаби
асосли ·исобланади.
Иш судда курилган кунга адар хавобгар томонидан арздорлик умуман
туланмаган.
Шу сабабли суд даъвогарнинг 361.000.000 сум асосий арз ундириш
·аидаги даъво талабини тули аноатлантиришни лозим топади.
Шунингдек, даъвогар даъво аризасида шартноманинг 4.3-бандига асосан
ма·сулот ·аи учун уз ватида амалга оширилмаганлиги учун ·исобланган
180.500.000 сум пеня ундиришни сураган.
ФК 261-моддасининг учинчи исмига кура, арздор махбуриятларнинг
бахарилишини кечиктириб юборганида тулайдиган ва утказиб юборилган
муддатнинг ·ар бир куни учун махбуриятнинг бахарилмаган исмига нисбатан
фоиз билан ·исобланадиган неустойка пеня ·исобланади.
ФКнинг 333-моддасига кура, арздор айби булган тадирда, махбуриятни
бахармаганлиги ëки лозим дарахада бахармаганлиги учун, агар онун
·уххатларида ëки шартномада бошача тартиб белгиланмаган булса, хавоб
беради.
Пеня суммаси шартнома шартига кура ма·сулот ·аи учун тулов
кечиктирилган давр учун туfри ·исобланган. Демак, мазкур даъво талаби
асосли ·исобланади.
ФКнинг 326-моддасига мувофи, агар туланиши лозим булган неустойка
кредиторнинг махбуриятини бузиш оибатларига номутаносиблиги куриниб
турса, суд неустойкани камайтиришга ·али. Бунда арздор махбуриятни ай
дарахада бахарганлиги, махбуриятда иштирок этаëтган тарафларнинг мулкий
а·воли, шунингдек кредиторнинг манфаатлари эътиборга олиниши керак. Суд
ало·ида ·олларда арздор ва кредиторнинг манфаатларини ·исобга олиб,
кредиторга туланиши лозим булган неустойкани камайтириш ·ууига эга.
2
Суд, туланиши лозим булган неустойка кредиторнинг махбуриятини
бузиш оибатларига номутаносиблигини, даъвогар томонидан арзни уз
ватида ундириш чорасини курмаганлиги учун пенянинг ошишига сабаб
булганлиги ва тарафларнинг узаро мулкий манфаатларини эътиборга олиб,
даъвонинг пеня ундириш талабини камайтириб исман 50.540.000 сум
мидорида аноатлантиришни, олган исмини аноатлантиришни рад
илишни лозим топади.
ИПК 118-моддасининг биринчи ва олтинчи исмларига кура, суд
харахатлари ишда иштирок этувчи шахсларнинг аноатлантирилган даъво
талаблари мидорига мутаносиб равишда уларнинг зиммасига юклатилади.
Агар даъвогар томонидан билдирилган неустойкани ундириш ·аидаги талаб
асосли булиб, биро унинг мидори онунчиликда белгиланган ·уудан
фойдаланилган
·олда
суд
томонидан
камайтирилган
булса,
суд
харахатларининг камайтирилиши ·исобга олинмаган ·олда ундирилиши лозим
булган неустойка суммасидан келиб чиан ·олда, суд харахатлари
хавобгарнинг зиммасига юклатилиши лозим.
Суд, даъво талаблари асосли булганлиги сабабли, хавобгар ·исобидан
даъвогар фойдасига олдиндан туланган 5.415.000 сум давлат бохи ва
41.200 сум почта харахатларини ундиришни лозим топади.
Юоридагиларга асосан ·амда ИПКнинг 118, 170, 179-180-моддаларини
уллаб, суд
цapop цилди:
Даъво аризаси исман аноатлантирилсин.
Жавобгар “***” масъулияти чекланган хамият ушма корхонасидан
даъвогар “***” масъулияти чекланган хамияти фойдасига 361.000.000 сум
асосий арз, 50.540.000 сум пеня, олдиндан туланган 5.415.000 сум давлат бохи
ва 41.200 сум почта харахати ундирилсин.
Даъвонинг олган исмини аноатлантириш рад этилсин.
ал илув арори онуний кучга киргач ихро вараалари берилсин.
ал илув арори устидан шу суд орали Бухоро вилоят судининг
итисодий ишлар буйича судлов ·айъатига ·ал илув арори абул илинган
кундан эътиборан бир ой ичида апелляция шикояти (протести) ëки ·ал илув
арори онуний кучга кирган кундан эътиборан олти ой ичида кассация
шикояти (протести) берилиши мумкин.
Судья
И.Юлдaнев
3