Решение #2845592 economic_new

Судья:**** 4-2****-2508/****-сонлииқтисодийиш ЎЗБЕКИСТОН РЕСПУБЛИКАСИ НОМИДАН ҲАЛҚИЛУВҚАРОРИ Боғот тумани ****5йил18 ноябрь Боғот туманлараро иқтисодий судининг судьяси **** раислигида,судья ёрдамчиси ****котиблигида,прокурор ёрдамчиси ****, даъвогар****(раҳбар) иштирокида,даъвогар“****”масъулияти чекланган жамиятининг жавобгарБоғот туман ободонлаштириш бошқармаси ҳисобидан****сўм асосий қарзва****сўм пеня ундириш тўғрисидаги даъво аризаси бўйича иқтисодий ишни ўз биносида очиқ суд **** кўриб чиқиб, қуйидагиларни аниқлади: “****”масъулияти чекланган жамияти (бундан буён матнда – Палата деб юритилади)“****”масъулияти чекланган жамияти(матнда даъвогар деб юритилади)манфаатидаБоғот туманлараро иқтисодий судига даъво аризаси билан мурожаат қилиб,Боғот туман ободонлаштириш бошқармаси ҳисобидан ****сўм асосий қарзва **** сўм пеняундиришни сўраган. Суднинг **** билан ишга низонинг предметига нисбатан **** талаблар билан арз қилмайдиган учинчи шахс сифатида Хоразм вилояти Иқтисодиёт ва молия бош бошқармаси, Ғазначилик бошқармалари жалб этилган. Суд муҳокамасининг **** ва жойи тўғрисида тегишли тарзда хабардор қилинган жавобгарваучинчи шахс суд **** вакили иштирокини таъминламади. Мазкур ҳолатда суд Ўзбекистон Республикаси Иқтисодий процессуал кодексининг (бундан буён матнда ИПК деб юритилади) ****, **** ва ****-моддалари талабига кўра, ишни жавобгарваучинчи шахс вакилларининг иштирокисиз кўриш мумкин деб ҳисоблайди. Суд муҳокамасидаиштирок этгандаъвогартушунтириш бериб,жавобгар биланўрталарида имзоланган шартнома рўйхатдан ўтказилмаганлигини лекин шундай бўлсада ишлар ****, тегишли хизматлар кўрсатилганлигини инобатга олиб, даъво талабларини тўлиқ қаноатлантиришни сўради. Суд муҳокамасида прокурор ёрдамчиситарафлар ўртасида шартнома тегишли тартибда рўйхатдан ўтказилмаганлиги сабабли, даъво талабларини қаноатлантиришни рад этиш **** фикр билдирди. Суд иш ҳужжатларини ўрганиб, уларга ҳуқуқий баҳо бериб,қуйидаги асосларга кўра даъво аризаниқаноатлантиришни рад этишнилозим деб топади. Ўзбекистон Республикаси Конституциясининг 55-моддасига кўра, ҳар кимга ўз ҳуқуқ ва эркинликларини суд орқали ҳимоя қилиш, давлат органларининг ҳамда бошқа ташкилотларнинг, улар мансабдор 1 шахсларининг қонунга хилоф қарорлари, ҳаракатлари ва ҳаракатсизлиги устидан судга шикоят қилиш ҳуқуқи кафолатланади. Ўзбекистон Республикаси Фуқаролик кодекси (бундан буён матнда ФК деб юритилади)нинг 8 ва ****-моддаларига асосан **** шартномадан, зиён етказиш натижасида ҳамда ушбу Кодексда кўрсатилган бошқа асослардан келиб чиқади. Мазкур ҳолатда тарафларнинг **** маҳсулот етказиб бериш шартномасидан келиб чиққан. Ўзбекистон Республикаси Фуқаролик кодексининг ****-моддаси асосан, маҳсулот етказиб бериш шартномасига мувофиқ тадбиркорлик фаолияти билан шуғулланаётган маҳсулот етказиб берувчи сотувчи шартлашилган муддатда ёки муддатларда ўзи ишлаб чиқарадиган ёхуд сотиб оладиган товарларни сотиб олувчига тадбиркорлик фаолиятида фойдаланиш учун ёки шахсий, оилавий ****, рўзғорда ва шунга ўхшаш бошқа **** фойдаланиш билан боғлиқ бўлмаган бошқа **** фойдаланиш учун топшириш, сотиб олувчи эса товарларни қабул қилиш ва уларнинг **** тўлаш **** олади. Ишдаги ҳужжатлардан маълум бўлишича,даъвогарважавобгарўртасидашартномада белгиланган маҳсулот туритош(шпс) етказиб бериш ********4йил1 мартда №38сонлишартномаимзоланган. Даъвогар даъвонинг асоси сифатида тарафлар ўртасидаги шартномага асосан жавобгарга ёзма маълумотларига асосан **** сўм қийматдагимаҳсулот етказиб берганлиги кўрсатиб, бу ҳолат тарафлар ўртасида икки томонлама имзоланган солиштириш далолатнома билан тасдиқланишини келтирган. Ўзбекистон Республикаси Фуқаролик кодексининг ****-моддасига кўра, **** **** шартларига ва қонун ҳужжатлари талабларига мувофиқ, бундай шартлар ва талаблар бўлмаганида эса — иш муомаласи одатларига ёки одатда қўйиладиган бошқа талабларга мувофиқ лозим **** **** керак. Ўзбекистон Республикаси Бюджет кодексининг ****-моддаси учинчи қисмига кўра, бюджет ташкилотлари ва бюджет маблағлари олувчиларнинг бюджетдан **** маблағлар бўйича товарларни (ишларни, хизматларни) етказиб берувчилар билан тузган шартномалари, шунингдек уларга киритилган ўзгартириш ва қўшимчалар улар ғазначилик бўлинмаларида рўйхатдан ўтказилганидан кейин кучга киради. Боғоттуман Ғазначилик хизмати бўлимининг маълумотномасида, тарафлар ўртасидаги шартномағазначиликбўлимида рўйхатдан ўтказилмаганлигимаълум қилинган. Мазкур ҳолатда тарафлар шартнома тузишда “Давлат харидлари тўғрисида”ги Қонунда белгиланган талабларга риоя қилмаган. Мазкур Қонун нормаларига мувофиқ, жавобгар харид қилиш тартиб-таомилларига риоя қилмаган ҳолда, электрон дўкон, тендер, энг яхши таклифларни танлаш, бошланғич нархни пасайтириш учун ўтказиладиган аукцион каби харид қилиш тартиб-таомилларини амалга ошириш турларини ўтказилишини таъминламасдан, даъвогар билан тўғридан-тўғри шартнома тузган. ФК ****-моддасига кўра, қонун ҳужжатларининг талабларига мувофиқ келмайдиган мазмундаги битим, шунингдек ҳуқуқ-тартибот ёки аҳлоқ асосларига атайин қарши **** тузилган битим ўз-ўзидан **** эмасдир.Бундай битимга нисбатан ушбу Кодек ****-моддасининг иккинчи қисмида назарда тутилган қоидалар қўлланилади. Харид қилиш тартиб-таомилларига риоя қилинмаган ҳолда, яъни, электрон дўкон, тендер, энг яхши таклифларни танлаш, бошланғич нархни пасайтириш учун ўтказиладиган аукцион каби харид қилиш тартибтаомилларини амалга оширмасдан, даъвогар билан тўғридан-тўғри шартнома тузилган ****, бундай битим ФКнинг ****-моддасига асосан ўз-ўзидан **** эмас деб ҳисобланади. Ўзбекистон Республикаси Олий хўжалик суди Пленумининг **** йил 23 декабрдаги “Иқтисодий судлар томонидан қурилиш пудрати шартномасидан келиб чиқадиган низоларни ҳал этишда қонун ҳужжатларини қўллашнинг айрим масалалари тўғрисида”ги ****-сонли Қарорининг 4-банди биринчи хатбошисида,агар қонун ҳужжатларида қурилиш пудрати шартномаси **** электрон дўкон, танлов, тендер, ягона етказиб берувчи билан амалга ошириладиган давлат харидлари натижалари асосида тузилиши назарда тутилган бўлиб, шартнома савдолар ўтказилмасдан тузилган бўлса, бундай битим ФКнинг ****-моддасига асосан ўз-ўзидан **** эмаслиги **** тушунтириш берилган. Чунки, тарафлардан бири бюджет ташкилоти бўлганлиги сабабли тўғридан-тўғри тарафлар ўртасида шартнома тузилиши “Давлат харидлари тўғрисида”ги Қонун талабларига зид ҳисобланади. Шу сабабли тарафлар ўртасидаги шартнома ўз ўзидан **** бўлмаган битим ҳисобланади. ФК ****-моддасининг биринчи қисмига кўра **** бўлмаган битим унинг **** эмаслиги билан боғлиқ бўлган оқибатлардан ташқари бошқа юридик оқибатларга олиб келмайди ва у тузилган пайтидан бошлаб **** эмасдир. Шу сабабли,суд,даъвогарнинг асосий қарз ундириш талабини асоссиз деб ҳисоблайди. Даъвогар асосий қарздан ташқари тўлов ўз **** амалга оширилмаганлиги учунжавобгар ҳисобидан****сўмпеня ундириш талабини ҳам қўйган. ФКнинг ****-моддасига кўра, неустойка тўғрисидаги келишув ёзма шаклда тузилиши керак. Юқорида тарафлар ўртасидаги шартномаўз ўзидан **** бўлмаган битим ҳисобланганлиги сабаблисуд,даъвонинг пеня ундириш талабини қаноатлантиришни рад этишнилозим топади. Ўзбекистон Республикаси Иқтисодий процессуал кодексининг 68-моддасига кўра, ишда иштирок этувчи ҳар бир шахс ўз талаблари ва эътирозларига асос қилиб келтираётган ҳолатларни исботлаши керак. Ўзбекистон Республикаси Иқтисодий процессуал кодексининг ****-моддасига кўра, суд **** ишда иштирок этувчи шахсларнинг қаноатлантирилган даъво талаблари миқдорига мутаносиб равишда уларнинг зиммасига юклатилади. Қайд этилганларга кўра,суд даъво аризаниқаноатлантиришни рад этишни, даъво **** этишда олдиндан тўланган****сўм почта ****ва **** сўм давлат божинидаъвогар зиммасида қолдиришни лозим топади. Бинобарин,Ўзбекистон Республикаси Иқтисодий процессуал кодексининг 68, ****, ****, ****, ****-моддаларини қўллаб, суд қарорқилди: Даъво аризасини қаноатлантириш рад этилсин. Даъво **** этишда олдиндан тўланган****сўм почта ****ва **** сўм давлат божидаъвогар“****”масъулияти чекланган жамияти зиммасида қолдирилсин. Мазкур ҳал қилув қарори устидан Хоразм вилоят судининг иқтисодий ишлар бўйича судлов ҳайъатига шу суд орқали бир ой ичида апелляция тартибида, ҳал қилув қарори қонуний кучга кирган кундан эътиборан олти ой ичида кассация тартибида шикоят бериш (протест келтириш) мумкин. Судья ****