Решение #2845606 economic_new

********-сонли иш ЎЗБЕКИСТОН РЕСПУБЛИКАСИ НОМИДАН ҲАЛ ҚИЛУВ ҚАРОРИ **** **** Термиз туманлараро иқтисодий суди,судья **** раислигида, судья ёрдамчиси **** котиблигида, даъвогар вакили****(20.05.****5йилдаги 012419/12-сонли ишончнома асосида), жавобгар вакили Қ.Сайилхонов(07.11.****5йилдаги****ишончнома асосида) иштирокида, Ўзбекистон Савдо-саноат палатаси Сурхондарё вилоят ҳудудий бошқармасининг даъвогар “**** ****” АЖ Бош ****манфаатида жавобгар “**** ”масъулияти чекланган жамиятиганисбатан кредит қарздорлигини ундириш **** киритган даъво аризаси бўйича тўпланган иқтисодий ишниўз биносида, очиқ суд **** кўриб чиқиб, қуйидагиларни а н и қ л а д и: Ўзбекистон Савдо-саноат палатаси Сурхондарё вилоят ҳудудий бошқармаси даъвогар “****” **** Бош **** (кейинги ўринларда – даъвогар) манфаатида судга даъво аризаси билан мурожаат қилиб, жавобгар“**** ” ****(кейинги ўринларда – жавобгар) ҳисобидан17.09.2021 йилдаги****/51сонли кредит шартномаси бўйичажами ****,5 **** доллари миқдоридаги қарздорликниҳамда ишни кўриб чиқиш билан боғлиқ суд **** ундиришни сўраган. Палатаишни унинг вакили иштирокисиз кўришни сўраган. Суд **** иштирок этган даъвогар вакили даъво аризасини тўлиқ қўллабқувватлаб, уни тўлиқ қаноатлантиришни сўради. Суд **** иштирок этган жавобгар вакили даъво талабини тўлиқ тан олиб, тадбиркорлик фаолияти билан боғлиқ юзага келган муаммолар сабабли кредит шартномаси **** **** олмаганлигини, оқибатда ушбу қарздорлик юзага келганлигини, қарздорликнинг ундирилишига эътирози йўқлигини билдириб, ундирувни гаров мулкига қаратилишини сўради. Суд, суд **** иштирок этган тарафлар вакилларининг тушунтириш ва **** тинглаб, ишда мавжуд ҳужжатларни ўрганиб чиқиб, уларга ҳуқуқий баҳо бериб,қуйидаги асосларга кўра даъво талабини тўлиқ қаноатлантиришни лозим деб ҳисоблайди. Ишда мавжуд ҳужжатлардан кўринишича, тарафларўртасида 17.09.2021 йилда тузилган 2021/51-сонли кредит шартномасига асосан жавобгарга йиллик6фоиз устама тўлаш шарти(шундан 1,8 фоиз қисми Тадбиркорлик фаолиятини қўллаб-қувватлаш давлат жамғармаси маблағлари ҳисобидан)билан 86 ой (шундан 36 ойи имтиёзли) Жарқўрғон туманининг “Қораёнтоқ” маҳалласи ҳудудидаги 15,8 га ер майдонида токзор ташкил этишмуддатга ********,1 **** доллари миқдорида(икки юз тўқсон олти минг етти юз олтмиш)**** доллари миқдоридакредит маблағи ****. Кредит шартномасининг 9.1-бандига мувофиқ,кредит таъминоти учун гаровгафуқаро ****тегишли **** лда жойлашгансавдо ва маиший хизмат кўрсатишбиноси****,13 **** доллари (**** валютада **** ****,50сўмга, **** баҳоловчи хулосасига биноан **** **** сўмгабаҳоланган ҳолда), шунингдек, **** **** доллари Тадбиркорлик фаолиятини қўллаб-қувватлаш давлат жамғармасининг кафиллиги **** этилган. Кредит шартномасининг4.7-бандигакўра, кредит бўйича асосий қарзни тўлаш бўйича барча тўловлар, фоизларни тўлаш жавобгар томонидан кредит валютасида, жавобгарнинг ўз маблағларини конвертация қилиш, тайёр маҳсулотни сотиш, шунингдек бошқа қарзларни жавобгарнинг барча ҳисоб **** хорижий ва **** валюталарда ўтказиш орқали амалга оширилиши белгиланган. Кредит шартномасининг6.1-бандига биноан,жавобгар кредитни тенг ойлик тўловлар билан 36 ойлик имтиёзли давр тугагач, ҳар фоизларни тўлаш санасида асосий қарз ва фоизларни тўлаш жадвалига асосан асосий қарзни тўлашнинг биринчи санасидан бошлаб қайтариши белгиланган. Кредит шартномасининг8.1-бандида жавобгаркредит қарзи ва фоизларини белгиланган муддатда қайтармаган ҳолларда, муддати ўтган тўловлар учун даъвогарга фоизларни қайд этилган ставка бўйича – 0,03 фоиз, муддати ўтган ҳар бир кун учун аммо кредит қийматининг 50 фоизидан ошмаган миқдорда, муддати ўтган тўловнинг вужудга келган санадан бошлаб, бундай тўлов қиймати ҳисобланган фоизлар билан тўлиқ ҳолда қайтарилган санагача тўлаб бериш **** белгиланган. Шунингдек, кредит шартномасининг 16.1-бандига биноан, даъвогар кредит шартномасининг 15.1-бандида белгиланган **** **** ҳолатларидан бири вужудга келган ҳолларда даъвогарўз ҳохишига кўра қуйидагилардан бири ёки бир нечтасини амалга ошириш ҳуқуқига эга ҳисобланади: - **** **** хусусида жавобгарга хабар юбориб, вазиятни бартараф этиш учун муддат белгилаш; - Юзага келган кредит муддати ўтган асосий қарзи ва муддати ўтган фоизларнитўланишини талаб қилишёки ҳисобдан чиқариш; - Жавобгарнинг кредитдан фойдаланиш ҳуқуқини амалда тўхтатиб туриш ёкитугатиш; - Бутун кредитни ёки унинг бир қисмини муддатидан олдин ва дарҳол тегишли фоизлари билан биргатўланишини талаб қилиш; - Кредит таъминотини сотишга доир ҳар қандай ҳуқуқлардан фойдаланишҳуқуқибелгиланган. Иш ҳужжатларидан кўринишича, даъвогар томонидан кредит шартномасида ўзига юклатилган **** тўлиқ **** бўлсада, жавобгар шартномавий **** ****, кредит қарздорлиги ва фоизларини тўлашдан бўйин товлаб келган. Шу боис, даъвогар судга даъво аризаси билан мурожаат қилиб, жавобгар кредит шартномаси шартларини ****, кредит шартномаси бўйичатўлов жадвалига риоя қилмасдан, тўловларни ўз **** мунтазам равишда амалга оширмаганлиги боис, асосий кредит қарзи, унга ҳисобланган фоиз қарздорлигини ва тўлов кечиктирилган кунлар учун неустойка ундиришни сўраган. Ўзбекистон Республикаси Фуқаролик кодекси (кейинги ўринларда - ФК) ****-моддасига мувофиқ, м**** **** шартларига ва қонунчилик талабларига мувофиқ, бундай шартлар ва талаблар бўлмаганида эса — иш муомаласи одатларига ёки одатда қўйиладиган бошқа талабларга мувофиқ лозим **** **** керак. ФК ****-моддасига кўра, қонунчилик ёки шартнома билан белгиланган, қарздор **** **** ёки лозим **** **** **** кредиторга тўлаши шарт бўлган пул суммаси неустойка ҳисобланади. ФК ****-моддасига кўра к[СПиТ: 1.Кредит.Кредит ташкилотлари- Кредит] редит шартномаси бўйича биртараф — ****ёки бошқакредитташкилоти(кредитор)иккинчи тарафга(қарз олувчига)шартномада назарда тутилган миқдорда ва шартлар асосидапулмаблағлари(кредит)бериш,қарз олувчи эса олинганпулсуммасини қайтариш ва унинг учун фоизлар тўлаш **** олади. Қонунчиликка мувофиқкредитташкилотлари бўлмаган тижорат ташкилотларининг кредитлашни амалга оширишига йўл қўйилган ҳоллардакредитшартномаси тўғрисидаги қоидалар бундай тижорат ташкилотлари амалга оширадиган кредитлаш муносабатларига нисбатан қўлланади. Кредитбўйича қарздорликни ундириш тўғрисида суднинг ҳал қилув қарори чиқарилгандасудқарорида кўрсатилган, кредитбўйича ундириладиган суммага нисбатан ушбу Кодекснинг****-моддасибиринчи ва иккинчи қисмларида ҳамда****-моддасибиринчи қисмида назарда тутилган фоизлар,шунингдекнеустойкаҳисобланиши тўхтатилади. Ўзбекистон Республикаси Олий суди Пленуми ва Ўзбекистон Республикаси Олий хўжалик суди Пленумининг 22.12.**** йилдаги “Кредит шартномаларидан келиб чиқадиган **** **** таъминлаш тўғрисидаги фуқаролик қонун ҳужжатларини қўллашнинг айрим масалалари ****”ги ****-сонли қарори 8-бандининг биринчи хатбошида кредит суммалари ва фоизларни қайтариш тўғрисидаги даъво қаноатлантирилганда, бир **** ўзида кредит шартномасида назарда тутилган ва Ўзбекистон Республикасининг амалдаги қонун ҳужжатларига зид бўлмаган неустойка ҳам ундирилиши мумкинлиги (агар уни ундириш талаб қилинган бўлса) **** тушунтириш берилган. ИПК 68-моддасининг бешинчи қисмига биноан, агар тараф суд томонидан талаб этилаётган далилни ўзида ушлаб турган ва суд сўрови билан белгиланган муддатда уни **** этмаётган бўлса, ундаги маълумотлар шу тараф манфаатларига қарши қаратилган деб тахмин қилинади ва у томонидан тан олинган деб ҳисобланади. ИПКнинг 72-моддасига кўра, қонунчиликка мувофиқ муайян далиллар билан тасдиқланиши керак бўлган иш ҳолатлари бошқа далиллар билан тасдиқланиши мумкин эмас. ИПКнинг 74-моддаси биринчи қисмига асосан суд далилларга ишнинг барча ҳолатларини жамлаб, уларни суд **** қонунга амал қилган ҳолда ҳар томонлама, тўлиқ ва холис кўриб чиқишга асосланган ўз ички ишончи бўйича баҳо беради. Юқоридагиларга биноан, жавобгарнинг кредит шартномаси бўйича ўз **** мунтазам равишда **** келганлигини, тўлов жадвалига риоя қилмаганлигини, кредит шартномаси бўйича юзага келган кредит фоизи ва асосий қарзни тўламасдан келганлигини инобатга олиб, суд даъвони тўлиқ қаноатлантириб, жавобгар ҳисобидан даъвогар фойдасига ****,5 **** доллари миқдоридаги қарздорликниундиришнилозим топди. ИПК ****-моддасининг биринчи қисмига кўра, суд **** ишда иштирок этувчи шахсларнинг қаноатлантирилган даъво талаблари миқдорига мутаносиб равишда уларнинг зиммасига юклатилади. Ўзбекистон Республикаси “Давлат божи тўғрисида”ги Қонуни 17-моддасининг 8-қисмига биноан,мулкий низо бўйича судга даъво аризаси берилганда, шунингдек мол-мулкнинг олди-сотди, ҳадя, айирбошлаш шартномасини нотариал тартибда тасдиқлашда, меросга бўлган ҳуқуқни расмийлаштиришда, агар даъво қиймати, шартнома суммаси ёки мерос миқдори чет эл валютасида белгиланса, давлат божининг миқдори ҳаракатлар амалга оширилган санада Ўзбекистон Республикасининг Марказий **** томонидан белгиланган курс бўйича **** валютада белгиланади ва ундирилади. 1.17.00.00.00 Одил судлов- 17.06.00.00 Хўжалик процессуал қонунчилиги- 17.06.01.00 Умумий қоидалар] [ТСЗ: 1.Одил судлов.Ҳуқуқ-тартиботни муҳофаза қилиш.Адлия- Суд тузилиши] Ўзбекистон Республикаси ОлийсудиПленумининг19.12.**** йилдаги “Иқтисодий ишлар бўйичасуд**** ундириш амалиёти тўғрисида”ги36-сон қарорининг 6.1-бандида “Давлат божи тўғрисида”ги Қонуни 17-моддаси саккизинчи қисмининг мазмунига биноан, агар мулкий низо бўйича судга даъво аризаси берилганда, даъво қиймати чет эл валютасида белгиланса, давлат божининг миқдори даъво аризаси **** этилган санада Ўзбекистон Республикасининг Марказий **** томонидан белгиланган курс бўйича **** валютада белгиланиши ва ундирилишига қаратилсин. Даъвогар даъво аризасини судга **** этган кун, яъни 21.10.**** йил санасида Ўзбекистон Республикасида Марказий **** томонидан белгиланган хорижий валюталарнинг ўзбек сўмига нисбатан курси бўйича 1 **** долларининг қиймати – ****,****ни ташкил этган. Суд, ИПКнинг ****-моддасига асосан иш бўйича суд **** муҳокама қилиб,қаноатлантирилган даъво талаблари миқдорига мутаносиб равишдареспублика бюджети ҳамда суд ҳокимияти органларини ривожлантиришжамғармасига жавобгар ҳисобидан12****,95 сўмдавлат божини, даъвогар фойдасига иш учун олдиндан тўланган **** сўм почта **** ундириш **** тўхтамга келди. Юқоридагиларга асосан,Ўзбекистон Республикаси Иқтисодий процессуал кодексининг ****, ****, ****, ****, ****-моддаларини қўллаб, суд қ а р о р қ и л а д и: Даъво талаби тўлиқ қаноатлантирилсин. Жавобгар“**** ”масъулияти чекланган жамиятиҳисобидан: - даъвогар“****” **** Бош ****фойдасига****,5 **** доллари миқдоридаги қарздорлик ҳамда иш учун олдиндан тўланган **** сўм почта ****; Республика бюджети ҳамда суд ҳокимияти органларини ривожлантиришжамғармасига 12****,95сўм давлат божиундирилсин. Мазкур ҳал қилув қарори бир ой муддат ўтиб қонуний кучга киради. Ҳал қилув қарори қонуний кучга киргач ижро **** берилсин. Ҳал қилув қароридан норози тарафлар қарор қабул қилинган кундан эътиборан бир ой ичида ушбу суд орқали апелляция тартибида шикоят (протест) беришлари ёки ушбу муддатда апелляция шикояти (протест) берилмаса, олти ойлик муддатда кассация шикояти (протест) беришлари мумкин. Судья ****