Решение #2845771 Экономические

Биринчи инстанцияда судида ишни кўрган судья – **** ****3-2****/****-сонли иқтисодий иш Апелляция инстанциясида маърузачи судья – С.Қувватов **** ЖИЗЗАХ ВИЛОЯТ СУДИ ИҚТИСОДИЙ ИШЛАР БЎЙИЧА СУДЛОВ ҲАЙЪАТИ АПЕЛЛЯЦИЯ ИНСТАНЦИЯСИНИНГ Қ А Р О РИ **** йил18 ноябрь Жиззах вилоят судининг иқтисодий ишлар бўйича судлов ҳайъати****раислигида, ҳайъат аъзолариА.Тўйчиев ваС.Қувватовдан иборат таркибда, судья катта ёрдамчиси****котиблигида,даъвогар “ГГГГ”масъулияти чекланган жамияти вакиллари**** (раҳбар),Қ.Шерматов (**** йил 10 февралдаги ишончнома асосида), жавобгар “ВВВВ”масъулияти чекланган жамияти вакили ****қов (раҳбар) иштирокида,даъвогар“ГГГГ”масъулияти чекланган жамиятинингжавобгар“ВВВВ”масъулияти чекланган жамиятиҳисобидан **** сўм асосий қарз, **** сўм пеняни ундириштўғрисидаги даъво аризаси бўйича юритилган иш юзасидан қабул қилинганҒаллаорол туманлараро иқтисодий судининг **** йил 16 сентябрдаги ҳал қилув қарори устидан“**** ****” масъулияти чекланган жамиятитомониданберилган апелляция шикоятини Жиззах вилоят суди иқтисодий ишлар бўйича судлов ҳайъати жойлашганбинода ўтказилган очиқ суд **** кўриб чиқиб, қуйидагиларни а н и қ л а н д и: “ГГГГ”масъулияти чекланган жамияти(бундан буён матнда даъвогар деб юритилади) ва“ВВВВ”масъулияти чекланган жамияти(бундан буён матнда жавобгар деб юритилади) ўртасида2018 йил 1 октябрдаишлаб чиқариш биноларини, маъмурий биноларни, техника ва механизмларни ижарага бериш юзасиданшартнома тузилган. Жавобгар шартнома шартларини лозим **** ****сдан,**** йил 1 октябрдан **** йил 1 февралгачатўрт ой учун 80.****.**** сўм ижара **** тўламаган. Шу сабабли,даъвогар судга даъво аризаси билан мурожаат қилиб,жавобгардан80.****.**** сўм асосий қарз, 18.****.**** сўм пеняни ундиришни сўраган. Зомин туманлараро иқтисодий судининг **** йил 12 апрелдаги ҳал қилув қарори билан даъвогарнинг даъво аризаси қисман қаноатлантирилиб,жавобгардан даъвогар фойдасига 80.****.**** сўм асосий қарз, олдиндан тўланган 30.**** сўм почта **** ундирилиб, даъво талабининг 18.****.**** сўм пеня ундириш қисминиқаноатлантириш рад этилган. 1 Суднинг **** йил 26 августдаги **** билан жавобгарнинг ишни янги очилган ҳолатлар бўйича қайта кўриш тўғрисидаги аризаси қаноатлантирилиб, суднинг **** йил 12 апрелдаги ҳал қилув қарори бекор қилинган ҳамда ишни қайта кўриш тайинланган. Ғаллаорол туманлараро иқтисодий судининг **** йил 16 сентябрдаги ҳал қилув қарори билан“**** ****” масъулияти чекланган жамиятининг даъво аризасини қаноатлантириш рад этилган.Суд **** даъвогар зиммасига юклатилган. Биринчи инстанция судининг **** йил 16 сентябрдаги ҳал қилув қароридан норози бўлиб, даъвогар апелляция шикояти билан мурожаат қилган. Апелляция шикоятида биринчи инстанция судининг ҳал қилув қарорини бекор қилиб, даъво аризасини қаноатлантиришсўралган. Суд **** иштирок этгандаъвогар вакиллариапелляция шикоятидаги **** қувватлашиб,биринчи инстанция суди томонидан жавобгардан 80.****.**** сўм асосий қарз ва 18.****.**** сўм пеня ундириш талаби рад қилинганлиги,бунга асос сифатида тарафлар ўртасида тузилган шартнома **** эмас деб топилганлиги, даъвогар билан жавобгар ўртасида тузилган шартнома **** эмас деб топилган бўлса-да, тарафлар шартномавий муносабатга киришганлиги,ижара тўловлари учун даъвогар даромад солиқ тўловларини тўлаб келганлиги,жавобгарнинг молиявий ҳолати яхши бўлмаганлиги учун келишилган ижара **** 10.****.**** сўмдан ойига ****пул шаклидатўлашига имкон берганлиги,қарздорлик миқдори кўпайиб кетганидан кейин қарздорликни ундириш ва бинодан **** чиқариш учун судга мурожаат қилганлиги, бинодан суднинг қарори қабул қилингандан кейин ҳам ўз **** чиқмасдан зарар келтирганлигини билдириб,апелляция шикоятини қаноатлантиришни, биринчи инстанция судининг ҳал қилув қарорини бекор қилиб, даъвони қаноатлантиришнисўрашди. Суд **** иштирок этганжавобгар вакилиапелляция шикоятига нисбатан эътироз билдириб, ижара тўловларни оғзаки келишувда 10.****.**** сўмдан тўлашга келишилганлиги, шартномада кўрсатилган сумма бўйича келишилмаганлиги, шартнома **** эмас деб топилганлиги, бинодан фойдалниш даврида ижара тўловларини тўлаб турганлиги, даъвогар судга даъво қилгандан кейин иш фаолияти тўхтаб қолганлиги, ҳисобланган қарздорлик асоссизлигини маълум қилиб, апеляяция шикоятини қаноатлантиришни рад этишни, биринчи инстанция судининг ҳал қилув қарорини ўз кучида қолдиришнисўради. Судлов ҳайъати, тарафлар вакилларининг тушунтиришларини эшитиб, апелляция шикоятида келтирилган **** иш ҳужжатлари билан бирга муҳокама қилиб, қуйидаги асосларга кўра ҳал қилув қарорини ўзгаришсиз, апелляция шикоятини қаноатлантирмасдан қолдиришни лозим топди. Ишдаги ҳужжатлар ва суд **** муҳокамасида аниқланишича, даъвогар ва жавобгар ўртасида **** йил 1 октябрь куни****-сонли “Ишлаб чиқариш биноларини, маъмурий биноларни, техника ва механизмларни ижарага бериш шартномаси”тузилган. 2 Мазкур шартноманинг 2.1-бандига кўра,“Ижарага берувчи”(даъвогар) “Ижарага олувчи”(жавобгар)гаобъектни техник жиҳатдан соз топшириш-қабул қилиш далолатномасига асосан ижарага бериш, шартноманинг 3.2-бандига кўра “Ижарага олувчи”эса ижара тўловлариниҳар ойнинг 25 санасига қадар“Ижарага берувчи”гатўлаб бориш **** олган.Шартноманинг 3.1-бандига кўра, ойлик ижара **** тўлови 20.****.**** сўмни ташкил этган. Жавобгар шартнома юзасидан ўз **** лозим **** **** натижасида**** йил 1 октябрдан **** йил 1 февралгача бўлган тўрт ой учун ижара тўловларини тўламаслиги оқибатида жавобгарнингдаъвогар олдида80.****.**** сўм қарздорлиги юзага келган. Даъвогар томонидан юборилган талабномаларни жавобгар оқибатсиз қолдирган. Шундан сўнг даъвогар судга мурожаат қилган.Зомин туманлараро иқтисодий судининг **** йил 12 апрелдаги ҳал қилув қарори билан даъвогарнинг даъво аризаси қисман қаноатлантирилиб, жавобгардан даъвогар фойдасига 80.****.**** сўм асосий қарз, олдиндан тўланган 30.**** сўм почта **** ундирилиб, даъво талабининг 18.****.**** сўм пеня ундириш қисминиқаноатлантириш рад этилган. Суднинг **** йил 26 августдаги **** билан жавобгарнинг ишни янги очилган ҳолатлар бўйича қайта кўриш тўғрисидаги аризаси қаноатлантирилиб, суднинг **** йил 12 апрелдаги ҳал қилув қарори бекор қилинган ҳамда ишни қайта кўриш тайинланган. Ғаллаорол туманлараро иқтисодий судининг **** йил 16 сентябрдаги ҳал қилув қарори билан“**** ****” масъулияти чекланган жамиятининг даъво аризасини қаноатлантириш рад этилиб, суд **** даъвогар зиммасига юклатилган. Ўзбекистон Республикаси Фуқаролик кодекси (бундан буён матнда ФК деб юритилади) ****-моддасига кўра,мулк ижараси шартномаси бўйича ижарага берувчи ижарага олувчига **** эвазига мол-мулкни **** эгалик қилиш ва фойдаланиш ёки фойдаланиш учун топшириш **** олади. ФК****-моддасига кўра, ер участкалари, ер ости бойликлари жойлашган участкалар ва бошқа алоҳида табиий объектлар, **** ва бошқа мулкий комплекслар, бинолар, иншоотлар, ускуналар, транспорт воситалари ва фойдаланиш жараёнида ўзининг табиий хусусиятларини йўқотмайдиган бошқа ашёлар (истеъмол қилинмайдиган ашёлар) мулк ижарасига берилиши мумкин. Кодекснинг****-моддасига кўра, мулк ижараси шартномаси бир йилдан ортиқ муддатга мўлжалланган бўлса, тарафлардан биронтаси юридик шахс бўлган ҳолларда эса, муддатидан қатъи назар, ёзма шаклда тузилиши шарт. Кўчмас мулк ижараси шартномаси давлат рўйхатидан ўтказилиши лозим. Аниқланишича,даъвогар ва жавобгар ўртасида **** йил 1 октябрь кунитузилган ****-сонли“Ишлаб чиқариш биноларини, маъмурий биноларни, техника ва механизмларни ижарага бериш шартномаси”давлат рўйхатидан ўтказилмаган. 3 Жиззах вилоят суди иқтисодий ишлар бўйича судлов ҳайъати кассация инстанциясининг**** йил 26 июндаги ****-сонли қарори билан Зомин туманлараро иқтисодий судининг**** йил 10 декабрдаги ҳал қилув қарори бекор қилиниб, даъвогар“ГГГГ”масъулияти чекланган жамияти ва жавобгар“ВВВВ”масъулияти чекланган жамияти ўртасида **** йил 1 октябрдаги ****-сонли “Ишлаб чиқариш биноларини, маъмурий биноларни, техника ва механизмларни ижарага бериш шартномаси” **** эмас деб топилган. Ўзбекистон Республикаси Иқтисодий процессуал кодекси(бундан буён матнда ИПК деб юритилади)73-моддасига кўра, ишнинг иқтисодий суд томониданҳаммага маълум деб топилган ҳолатлари исботлашга муҳтож эмас. Иқтисодий суднинг илгари кўрилган иш бўйичақонуний кучга кирган ҳал қилув қарори билананиқланган ҳолатларсуд худди шу шахслар иштирок этаётган бошқа ишни кўраётганидаянгидан исбот қилинмайди. Шу боис, биринчи инстанция суди даъвогарнинг даъво талабини қаноатлантиришнирад этиш **** қонуний қарор қабул қилган. ИПК****-моддаси биринчи бандига кўра, апелляция инстанцияси суд апелляция шикоятини (протестини) кўриш натижалари бўйича ҳал қилув қарорини ўзгаришсиз қолдиришга ****. Ўзбекистон Республикаси Иқтисодий процессуал кодексининг ****-моддасига кўра, суд **** ишда иштирок этувчи шахсларнинг қаноатлантирилган даъво талаблари миқдорига мутаносиб равишда уларнинг зиммасига юклатилади. Баён этилганларга кўра, судлов ҳайъати, биринчи инстанция суди томонидан иш ҳолатларига қонуний баҳо берилиб, моддий ёки процессуал ҳуқуқ нормалари тўғри қўлланилган ҳолда ҳал қилув қарори қабул қилинганлигини эътиборга олиб, биринчи инстанция судининг ****5йил 16 сентябрдаги ҳал қилув қарорини ўзгаришсиз, апелляция шикоятини қаноатлантирмасдан қолдиришни, ишни апелляция инстанциясида кўриш учун****.**** сўм давлат божинидаъвогардан республика бюджетига ундиришни ва олдиндан тўланган 41.2**** почта **** ўз зиммасида қолдиришни лозим топди. Юқоридагиларга асосан ва Ўзбекистон Республикаси Иқтисодий процессуал кодекси ****,****, ****, ****, **** ва ****-моддаларини қўллаб, судлов ҳайьати қа р о рқи лад и: Ғаллаоролтуманлараро иқтисодий судининг ****5йил 16 сентябрдаги ҳал қилув қарори ўзгаришсиз,даъвогар “ГГГГ” масъулияти чекланган жамиятинингапелляция шикояти қаноатлантирилмасдан қолдирилсин. Даъвогар “ГГГГ” масъулияти чекланган жамиятидан республика бюджетига****.****сўм давлат божи ундирилсин. Ижро **** берилсин. Қарор қабул қилинган пайтдан бошлаб қонуний кучга киради. Мазкур қарор устидан биринчи инстанция судининг ҳал қилув қарори қонуний кучга кирган кундан эътиборан бир йил ичида ҳал қилув қарори қабул 4 қилган суд орқали Жиззах вилоят судининг иқтисодий ишлар бўйича судлов ҳайъатига тафтиш шикояти (протести) берилиши мумкин. Раислик этувчи **** ҳайъат аъзолари А.Тўйчиев С.Қувватов 5