Решение #2845902 economic_new

****1-2****/****-сонлииш Биринчиинстанциясудида ишни кўргансудья**** Апелляция инстанцияси судида маърузачисудья**** ЎЗБЕКИСТОН РЕСПУБЛИКАСИ СУРХОНДАРЁ ВИЛОЯТСУДИ ИҚТИСОДИЙ ИШЛАР БЎЙИЧА СУДЛОВ ҲАЙЪАТИ АПЕЛЛЯЦИИНСТАНЦИЯСИНИНГ ҚАРОРИ **** ****5йил18 ноябрь Сурхондарё вилоят судининг иқтисодий ишлар бўйича судлов ҳайъатиР.Бегимов раислигида, ҳайъат аъзолари**** ва****лардан иборат таркибда, судья катта ёрдамчиси****нинг суд **** котиблигида,“****” ****адвокати ** (ишончнома ва ордер асосида) ва “***” **** юристконсульти **** (ишончнома асосида)лар иштирокида, жавобгар“***” **** томониданТермизтуманлараро иқтисодий судининг мазкур иш бўйича ****5йил21 октябрдаги ва **** йил 26 сентбрдаги **** нисбатанберилганапелляция шикоятини иш ҳужжатлари билан биргаликда, Сурхондарё вилоят суди биносида,видеоконференцалоқа режимида,очиқ суд **** муҳокамасидакўрибчиқиб, қуйидагиларни А Н И Қ Л А Д И: Ўзбекистон Савдо-саноат палатаси Сурхондарё вилоят ҳудудий бошқармаси“***” ****(бундан буён матнларда даъвогар деб юритилади) манфаатидажавобгарлар“***”МЧЖ (бундан буён матнда1-жавобгар деб юритилади) ва“***”****(бундан буён матнда 2-жавобгар деб юритилади)ларга нисбатансудга даъво аризаси билан мурожаат қилиб, жавобгарлардан даъвогар фойдасига **** йил11 февралдаги ****-сонли суғурта шартномаси ва ****сонли суғурта полисига асосан **** **** сўм суғурта товонини ундиришнисўраган. Термиз туманлараро иқтисодий судининг ****5йил26 сентябрдаги ****биландаъво аризасииш юритишга қабул қилиниб, иш қўзғатилган ва суд муҳокамаси **** йил 14 октябрга тайинланган. 2-жавобгарТермиз туманлараро иқтисодий судига **** йил 10 октябрдаги ЦО-****-сонли илтимоснома билан мурожаат қилиб, ишни судловга тегишлилик бўйича Тошкент туманлараро иқтисодий судига ўтказишни сўраган. Ушбу илтимосномаТермиз туманлараро иқтисодий судининг**** йил 14 октябрдаги суд муҳокамасида муҳокама этилиб, жойида қабул қилинган ****биланилтимосномани қаноатлантириш рад этилган. Термиз туманлараро иқтисодий судининг **** йил 21 октябрдаги **** биландаъвогарнинг экспертиза тайинлаш **** илтимосномаси 2 қаноатлантирилиб,экспертиза тайинланган ва иш экспертиза хулосаси олингунга қадар тўхтатилган. Биринчи инстанция судининг**** йил 26 сентябрдагива**** йил 21 октябрдаги ****ларидан норози бўлган 2-жавобгар судлов ҳайъатига апелляция шикояти билан мурожаат қилиб, шикоятдабиринчи инстанция судидаъво аризасини иш юритувига қабул қилиб, ишни Ўзбекистон Республикаси Иқтисодий процессуал кодекси(бундан буён матнда ИПК деб юритилади)нинг 33-моддасига зид равишда мазмунан кўришни бошлаганлигини,чункижавобгар“***”филиали Сурхондарё вилоятида расман давлат рўйхатидан ўтмаганлигини, филиаллар тузган суғурта шартномалари бўйича жавобгарликни“***” ****жойлашган манзилда, яъни ****, Юнусобод тумани, **** кўчаси **** марказлашган ҳолда олиб борилишини, аслида даъво аризаси Тошкент туманлараро иқтисодий судигаберилиши ва ушбу судда кўриб чиқилиши лозимлигини,**** йил 21 октябрдаги судм**** ўтказишдан аввал ва тайёргарлик кўриш жараёнида жавобгар вакиллари ****да жойлашганлиги сабабли ишни видеоконференцалоқа режимида кўришни сўрашган бўлса-да, судья жавобгарни суд **** қатнаштирмасдан, ишни жавобгар вакилларининг иштирокисиз ўтказганлигини, бунинг натижасида жавобгар вакиллари ишда қатнашолмай, экспертиза олдига қўйиладиган саволлар бўйича ўз таклиф ва эътирозларини билдиролмай қолганлигини,суд томонидан тайинланган экспертиза ва экспертга қўйилган саволлар муқаддам ****-сонли жиноят иши доирасида экспертиза хулосаси орқали аниқланганлиги сабабли ИПКнинг 80-моддаси тўртинчи қисмига асосан суд экспертиза тайинлаш тўғрисидаги илтимосномани қаноатлантиришни рад этиши лозим бўлганлигини баён қилиб,Термиз туманлараро иқтисодий судининг мазкур иш бўйича **** йил 21 октябрдаги **** бекор қилиб, иш юритувини тиклашни ҳамда **** йил 26 сентябрдаги **** бекор қилиб, даъво аризасини кўриб чиқиш учун Тошкент туманлараро иқтисодий судига юборишни сўраган. Суд муҳокамасининг **** ва жойи **** белгиланган тартибда хабардор қилинган1-жавобгарсуд **** вакили иштирокини таъминламади. Судлов ҳайъати ИПК****-моддасининг тўртинчи қисмига асосланиб,ишни1-жавобгариштирокисиз кўриб чиқишни лозим деб топди. Суд муҳокамасида иштирок этган 2-жавобгар вакили апелляция шикоятини қувватлаб, ундаги **** такрорлаб, апелляция шикоятини қаноатлантиришни сўради. Суд муҳокамасида иштирок этгандаъвогарвакили апелляция шикоятига эътироз билдириб, суғурта шартномаси 1-жавобгар билан тузилганлигини, у Сурхондарё вилояти****дажойлашганлигини,шартномада ҳам **** кўрсатилганлигини, шу сабабли иш Термизтуманлараро иқтисодий судидакўрилиши тўғри эканлигини, жиноят судининг ҳукмида**** ўғирланган генераторларнинг нархи кўрсатилганлигини, уларни қайтадан ўрнатганда музлатгич ишлаши ёки ишламаслиги, шунингдек, унитаъмирлашда қанча **** қилиниши аниқэмаслигини, шу сабабли экспертиза тайинланганлигини билдириб, апелляция шикоятини қаноатлантиришни рад этишни сўради. Судлов ҳайъати,суд муҳокамасида иштирок этган тарафлар 3 вакилларининг тушунтиришларини тинглаб,ишдаги мавжуд ҳужжатларни ўрганиб,уларга ҳуқуқий баҳо бериб,қуйидаги асосларга кўраапелляция шикоятининг **** йил 26 сентябрдаги **** қисми бўйича иш юритишни тугатишни, **** йил 21 октябрдаги****бўйича қаноатлантиришни рад этишни, биринчи инстанция судининг **** йил 21 октябрдаги ****ни ўзгаришсиз қолдиришни лозим деб ҳисоблайди. Иш ҳужжатларидан аниқланишича,АТ “*** ****” Термиз шаҳар филиали ва“***” ****ўртасида “Музлаткич ва омборхона” ташкил этиш **** мева сабзавотларни **** омборхонасигамузлаткич ускуналарини сотиб олиш учун **** **** доллари миқдорида кредит маблағри **** тўғрисида **** йил 12 июлькуни ****-сонли кредит шартномаси тузилган ва кредит шартномасига ушбу сотиб олинаётган ускуналар ва қурилаётган“Музлаткич ва омборхона”биносиҳамердан фойдаланиш ҳуқуқи билангаров қўйилган. АТ “*** ****” Термиз шаҳар филиали,“***” ****ва“***” ****ўртасида **** йил 11 февраль куни ****-сонли гаровга қўйилаётган мол-мулкни суғурталаш шартномаси(бундан буён матнда суғурта шартномаси деб юритилади)тузилган. Мазкур ишдаги низоушбу суғурта шартномасидан келиб чиққан. Суғурта шартноманинг томонларнинг манзиллари ва реквизитлари қисмида суғурталовчи “***” ****Сурхондарё суғурта маркази филиалининг манзили ****, Шукрона кўчаси 23 б-уй деб кўрсатилган. ИПКнинг 33-моддаси иккинчи қисмида,юридик шахсларга нисбатан уларнинг алоҳида бўлинмалари фаолиятидан келиб чиқадиган даъволар алоҳида бўлинмалар давлат рўйхатидан ўтган жойдаги судга **** этиладидеб,34-моддасининг биринчи қисмида, турли ерларда жойлашган бир неча жавобгарга нисбатан даъволар даъвогарнинг танлаши бўйича жавобгарлардан бири давлат рўйхатидан ўтган жойдаги судга **** этиладидеб белгиланган. Бундай ҳолатда, даъво аризаси Термиз туманлараро иқтисодий суди томонидан иш юритувга асосли ва тўғриқабул қилинган ҳисобланади.Шунингдек,суд муҳокамаси давомида2-жавобгарнинг ишни Тошкент туманлараро иқтисодий судига ўтказиш тўғрисидаги илтимосномасини қаноатлантиришрад этилганлиги ҳам асосли. Бундан ташқари, иш юритувга қабул қилиш, иш қўзғатиш ва суд муҳокамасига тайинлаш тўғрисидаги **** устидан шикоят қилиниши ИПКда назарда тутилмаган. Шунингдек,Ўзбекистон Республикаси Олий суди Пленумининг **** йил 25 мартдаги “Судлар томонидан иқтисодий ишларни апелляция, кассация тартибида кўришнинг айрим масалалари тўғрисида”ги 10сонлиҚарори 32-банди иккинчи хатбошига кўра, хусусан, ИПКнинг нормаларига мувофиқ даъво аризасини иш юритишга қабул қилиш ва иш қўзғатиш (ИПКнинг****-моддаси) **** **** устидан шикоят қилиниши (протест келтирилиши) мумкин эмасдеб тушунтириш берилган. ИПК ****-моддаси биринчи қисмининг 1-бандида,апелляция шикояти (протести) ушбу Кодексга мувофиқ апелляция тартибида шикоят 4 қилинмайдиган **** устидан берилган ва у апелляция инстанцияси суди томонидан хатога йўл қўйилиб, иш юритишга қабул қилинган бўлса, апелляция инстанцияси суди апелляция шикояти (протести) бўйича иш юритишни тугатадидеб белгиланган. Бундай ҳолатда,апелляция шикоятинингТермиз туманлараро иқтисодий судининг **** йил 26 сентябрдаги **** бекор қилиб, даъво аризасини кўриб чиқиш учун Тошкент туманлараро иқтисодий судига юборишқисми бўйича иш юритишни тугатиш лозимбўлади. ИПК****-моддаси биринчи қисмининг 1-бандига асосансуд томонидан экспертиза тайинланганда, суд иш юритишни тўхтатиб туришга ****. ИПК ****-моддаси биринчи қисмининг 4-бандига асосаниш юритиш ушбу Кодекс ****-моддасининг1-бандиданазарда тутилган ҳолларда-суд томонидан экспертиза хулосаси олингунига қадар тўхтатиб турилади. Бундай ҳолатда, биринчи инстанция судининг **** йил 21 октябрдаги **** билан экспертиза тайинланганлиги учунсуд экспертизаси хулосаси олингунга қадариш юритишни тўхтатганлиги асосли ва тўғри ҳисобланади. Юқоридагиларга кўра, судлов ҳайъати 2-жавобгарнинг апелляция шикоятидаги биринчи инстанция судининг**** йил 21 октябрдаги ****ини бекор қилиб, иш юритувини тиклаштўғрисидагиталабини асоссиз деб ва униқаноатлантириш рад этилишилозим деб ҳисоблайди. Бундан ташқари, судлов ҳайъати апелляция шикоятидаги**** йил 21 октябрдаги суд **** ўтказишдан аввал ва тайёргарлик кўриш жараёнида жавобгар вакиллари ****да жойлашганлиги сабабли ишни видеоконференцалоқа режимида кўришни сўрашган бўлса-да, судья жавобгарни суд **** қатнаштирмасдан, ишни жавобгар вакилларининг иштирокисиз ўтказганлиги**** билан ҳамкелишмайди. Чунки, 2-жавобгар томонидан **** йил 21 октябрдаги суд муҳокамасини жавобгарларишни видеоконференцалоқа режимида кўришни сўрашганлигини тегишли далиллар билан исботлаб берилмади. Ваҳоланки,ИПК 68-моддасининг биринчи қисмига кўра, ишда иштирок этувчи ҳар бир шахс ўз талаблари ва эътирозларига асос қилиб келтираётган ҳолатларни исботлаши керак, учинчи қисмига кўра, ишда иштирок этувчи ҳар бир шахс ўз талаблари ва эътирозларига асос қилиб келтираётган далилларни ишда иштирок этувчи бошқа шахслар олдида, агар ушбу Кодексда бошқача тартиб белгиланмаган бўлса, суд **** бошлангунига қадар ёки суд белгилаган муддат доирасида очиб бериши лозим. Қолаверса, даъво аризаси ҳозирча мазмунан кўриб чиқилмаган. Шунингдек, судлов ҳайъати апелляция шикоятидагисуд томонидан тайинланган экспертиза ва экспертга қўйилган саволлар муқаддам ****-сонли жиноят иши доирасида экспертиза хулосаси орқали аниқланганлиги сабабли ИПКнинг 80-моддаси тўртинчи қисмига асосан суд экспертиза тайинлаш тўғрисидаги илтимосномани қаноатлантиришни рад этиши лозим бўлганлиги**** билан ҳам келишмайди, 5 Чунки,биринчи инстанция судининг **** экспертга қўйилган саволларга жиноят ишлари бўйича Термиз туман судининг ҳукмида баён этилган ҳолатлар тўлиқ жавоб бермайди. Биринчи инстанция судининг ****ларини бекор қилишга ёки ўзгартиришгадаъвогарнингапелляцияшикоятида **** ҳамдаИПКнинг****моддасида назарда тутилган асослар мавжуд эмас. ИПКнинг****-моддасииккинчи қисмида,биринчи инстанция судининг қарори, **** устидан ушбу Кодексда белгиланган қоидалар бўйича берилган апелляция шикояти (протести) ушбу бобда суднинг ҳал қилув қарори устидан берилган апелляция шикоятини (протестини) кўриш учун назарда тутилган тартибда апелляция инстанцияси суди томонидан кўриладидеб,учинчиқисми 1-бандида,апелляция инстанцияси суди биринчи инстанция судининг қарори, **** устидан берилган шикоятни (протестни) кўриб чиқиш натижалари бўйичабиринчи инстанция судинингқарорни, **** ўзгаришсизқолдиришга ****деб белгиланган. ИПКнинг ****-моддаси биринчи қисмига кўра, суд **** ишда иштирок этувчи шахсларнинг қаноатлантирилган даъво талаблари миқдорига мутаносиб равишда уларнинг зиммасига юклатилади, тўққизинчи қисмига кўра, ишда иштирок этувчи шахсларнинг апелляция, кассация шикояти бериш билан боғлиқ ҳолда қилган суд **** ушбу моддада баён этилган қоидаларга мувофиқ ****. Юқоридагиларни инобатга олиб,судлов ҳайъатиапелляция шикоятининг Термиз туманлараро иқтисодий судининг **** йил 26 сентябрдаги **** бекор қилиб, даъво аризасини кўриб чиқиш учун Тошкент туманлараро иқтисодий судига юбориш қисми бўйича иш юритишни тугатишни,**** йил 21 октябрдаги **** бекор қилиб, иш юритувини тиклаш тўғрисидагиқисминиқаноатлантиришнирад этишни, биринчи инстанция судининг **** йил 21 октябрдаги**** ўзгаришсиз қолдиришни,апелляцияшикояти учун олдиндан тўланган почта ****2-жавобгарзиммасида қолдиришни,ишни видеоконференцалоқа режимида кўриш билан боғлиқ **** сўм суд **** 2жавобгардан ундиришнилозим дебтопди. Ўзбекистон РеспубликасиИқтисодий процессуал кодексининг68, ****, ****,****,****,****-моддаларини қўллаб, судлов ҳайъати Қ А Р О Р Қ И Л А Д И: “***” ****нингапелляция шикоятидагиТермиз туманлараро иқтисодий судининг **** йил 26 сентябрдаги **** бекор қилиб, даъво аризасини кўриб чиқиш учун Тошкент туманлараро иқтисодий судига юбориш қисми бўйича иш юритиш тугатилсин. “***” ****нингапелляция шикоятидаги Термиз туманлараро иқтисодий судининг **** йил 21 октябрдаги **** бекор қилиб, иш юритувини тиклаш тўғрисидаги қисмини қаноатлантиришни рад этилсин. 6 Термиз туманлараро иқтисодий судинингмазкуриш бўйича ****5йил 21 октябрдагиэкспертиза тайинлаш ва иш юритишни тўхтатиб туриш ****ги**** ўзгаришсиз қолдирилсин. Апелляция шикояти учун олдиндан тўланган **** сўм почта ****“***” ****зиммасида қолдирилсин. “***” ****ҳисобидан Олий суддепозитигаишни видеоконференцалоқа режимида кўриш билан боғлиқ**** сўм суд **** ундирилсин. Мазкур қарорнинг 5-қисми бўйича ижро **** берилсин. Қарор қабул қилинган **** бошлаб қонуний кучга киради. Мазкур қарордан норози тарафларТермиз туманлараро иқтисодий суди орқали Сурхондарё вилоят судининг иқтисодий ишлар бўйича судлов ҳайъатига тафтиш тартибидашикояти(протести)бериши мумкин. Раислик қилувчи **** ҳайъат аъзолари **** ***