Решение #2846070 economic_new

********-сонли иш ЎЗБЕКИСТОН РЕСПУБЛИКАСИ НОМИДАН ҲАЛ ҚИЛУВ ҚАРОРИ **** **** Термиз туманлараро иқтисодий суди,судья **** раислигида, судья ёрдамчиси **** котиблигида, даъвогар вакили **** (23.05.**** йилдаги ****-сонли ишончнома асосида) иштирокида, даъвогар ****нинг жавобгар “**** ****l” хусусий **** нисбатан кредит ва фоиз қарздорлигини ундириш **** киритган даъво аризаси бўйича тўпланган иқтисодий ишниўз биносида, очиқ суд **** кўриб чиқиб,қуйидагиларни а н и қ л а д и: Даъвогар **** (кейинги ўринларда – даъвогар) судга даъво аризаси билан мурожаат қилиб, жавобгар“**** ****l” ****(кейинги ўринларда – жавобгар) ҳисобидан кредит шартномаси бўйича ****сўммуддати ўтганасосий қарз,****сўм муддати ўтган фоиз,****сўм ҳисобланган пеня, жами ****сўм қарздорликни ундиришни сўраган. Жавобгар суд **** **** ва жойи **** белгиланган тартибда хабардор қилинган бўлсада, суд **** ўз вакили иштирокини таъминламади, судга бунинг сабабини маълум қилмади. Суд, Ўзбекистон Республикаси Иқтисодий процессуал кодексининг (бундан буён матнда - ИПК) ****-моддасига асосан ишни унинг иштирокисиз кўришни лозим деб топди. Суд **** иштирок этган даъвогар вакили даъвони тўлиқ қувватлаб, жавобгар кредит шартномаси бўйича ўз **** лозим **** **** боис, судга даъво аризаси билан мурожаат қилганлигини, бироқ 31.10.**** йилдаги ****-сонли, ****-сонли, ****-сонли, ****-сонли ва ****-сонли тўлов ҳужжатларига биноан жами **** сўм тўлаб берилиб, барча қарздорликларини бартараф қилганлигини билдирди ҳамда ушбу **** 17.11.**** йилда тузилган ****-сонли маълумотномани **** этди. Суд, суд **** иштирок этган даъвогар вакилининг тушунтиришларини тинглаб, ишда тўпланган ҳужжатларни атрофлича ўрганиб чиқиб, уларга ҳуқуқий баҳо бериб, қуйидагиларга кўра даъво талабиниқарздорлик бартараф этилганлиги боис,қаноатлантиришнирад этишни, ишни кўриб чиқиш билан боғлиқ суд **** жавобгар зиммасига юклашнилозим деб ҳисоблайди. Иш ҳужжатларидан аниқланишича, тарафлар ўртасида24.03.**** йилда тузилган525-сонли кредит шартномасига биноан, даъвогар жавобгарга айланма маблағларни тўлдириш орқалиқуруқ меваларсотиб олиш**** 2 йил муддатга йиллик 27 фоиз устама тўлаш шарти билан 25**** сўм кредит маблағи **** ****, жавобгар эса олинган кредит маблағидан **** фойдаланган ҳолда асосий қарз ва унинг фоизларини тўлов жадвалига мувофиқ белгиланган муддатда қайтариш **** олган. Кредит шартномасининг 2.7-бандига кўра, кредит таъминоти учун жавобгарраҳбарига тегишлиЖарқўрғон тумани “Шифокор” кўчасида жойлашган умумий ер майдони****,77кв.м ер майдонидан иборат “2 қаватли савдо дўкони” биноси унга бириктирилган ер майдонидандоимийфойдаланиш ҳуқуқи билан бирга нотариал тасдиқланган ипотека шартномасига биноан гаровга қўйилган ҳамда белгиланган тартибда гаров мулкига таъқиқ қўйилган. **** кредит шартномасида назарда тутилган ўз **** тўлиқ **** бўлсада, жавобгар кредит шартномасида кўрсатилган кредитни қайтариш жадвалига амал қилмасдан, ўз **** лозим **** **** боис, даъвогар олдида юқорида қайд этилган асосий қарз ва фоиздан қарздорлик юзага келган бўлиб,даъвогарсудга даъво аризаси билан мурожаат этишга **** бўлган. Даъвогарнинг жавобгар ҳисобидан юзага келган кредит асосий қарзи ва унинг фоизларини тўлаб бериш тўғрисида03.10.**** йилда юборган 25****-0901-****-сонли талабномаси жавобгар томонидан оқибатсиз қолдирилган. Шартноманинг 6.2.1-бандида жавобгар **** кредит ва унга ҳисобланган фоиз тўловларини мазкур шартноманинг **** қисми ҳисобланган жадвалга мувофиқ тўлиқ қайтарилишини таъминлаш **** олган. Ўзбекистон Республикаси Фуқаролик кодекси (бундан буён матнда – ФК)нинг ****-моддасида **** **** шартларига ва қонун ҳужжатлари талабларига мувофиқ, бундай шартлар ва талаблар бўлмаганида эса иш муомаласи одатларига ёки одатда қўйиладиган бошқа талабларга мувофиқ лозим **** ****, ****-моддасига кўра **** **** бир томонлама бош тортишга йўл қўйилмайди. ФКнинг ****-моддасига мувофиқ, кредит шартномаси бўйича бир тараф – **** ёки бошқа кредит ташкилоти (кредитор) иккинчи тарафга (қарз олувчига) шартномада назарда тутилган миқдорда ва шартлар асосида пул маблағлари (кредит) бериш, қарз олувчи эса олинган пул суммасини қайтариш ва унинг учун фоизлар тўлаш **** олади.Агар ушбу параграфнинг қоидаларида бошқача тартиб назарда тутилган бўлмаса ва у кредит шартномасининг моҳиятидан келиб чиқмаса, кредит шартномаси муносабатларига нисбатан қарзнинг қоидалари қўлланади. ФКнинг ****-моддасига асосан, агар қонунда ёки қарз шартномасида бошқача тартиб назарда тутилган бўлмаса, қарз берувчи (юридик шахс ёки фуқаро) қарз олувчидан қарз суммасига шартномада белгиланган миқдордава тартибда фоизлар олиш ҳуқуқига эга бўлади.Фоизлар тўлаш тартиби ва муддатлари қарз шартномаси билан белгиланади. Бироқ, даъвогар иқтисодий судга17.11.**** йилда ****-сонли маълумотнома **** этиб, жавобгар 31.10.**** йилдаги ****-сонли, ****сонли, ****-сонли, ****-сонли ва ****-сонли тўлов ҳужжатларига биноан жами **** сўм тўлаб берганлигини, шундан2****,34сўммуддати ўтганасосий қарз,****,1сўм муддати ўтган фоиз,****,5сўм ҳисобланган пеняучун йўналтирилганлигини билдириб, жавобгарга нисбатан эътирози йўқлигини билдирди. ИПК ****-моддасининг биринчи ва бешинчи қисмларига биноан, суд **** ишда иштирок этувчи шахсларнинг қаноатлантирилган даъво талаблари миқдорига мутаносиб равишда уларнинг зиммасига юклатилади. Даъвогарнинг талаблари у судга мурожаат қилганидан сўнг жавобгар томонидан ихтиёрий равишда қаноатлантирилса, суд **** жавобгарнинг зиммасига юклатилади. Мазкур ҳолатда, судтарафлар ўртасидаги низо бартараф этилганлигини, қарздорлик тўлиқ тўлаб берилганлигини инобатга олиб, даъвогарнингқарздорликни ундириш тўғрисидаги даъво талабини қаноатлантиришнирад этишни, суд **** жавобгар зиммасига бюклашнилозимтопди. ИПКнинг 66-моддасига асосан иш бўйича далиллар ушбу Кодексда ва бошқа қонунларда назарда тутилган тартибда олинган фактлар **** маълумотлар бўлиб, улар асосида суд ишда иштирок этувчи шахсларнинг талаблари ва эътирозларини асословчи ҳолатлар, шунингдек низони тўғри ҳал қилиш учун аҳамиятга эга бўлган бошқа ҳолатлар мавжудлигини ёки мавжуд эмаслигини аниқлайди.Бундай маълумотлар ёзма ва ашёвий далиллар, экспертларнинг хулосалари, мутахассисларнинг маслаҳатлари (тушунтиришлари), гувоҳларнинг кўрсатувлари, ишда иштирок этувчи шахсларнинг тушунтиришлари билан аниқланади. ИПК 72-моддасига кўра қонунчиликка мувофиқ муайян далиллар билан тасдиқланиши керак бўлган иш ҳолатлари бошқа далиллар билан тасдиқланиши мумкин эмас. ИПК 74-моддасига кўра агар текшириш натижасида далилнинг **** тўғри келиши аниқланса, у ишончли деб тан олинади. “Давлат божи тўғрисида”гиЎзбекистон РеспубликасиҚонунига кўра иқтисодий судларга бериладиган мулкий хусусиятга эга даъво аризаларидан даъво баҳосининг 2 фоизи миқдорида, бироқ базавий ҳисоблаш миқдорининг 1 бараваридан кам бўлмаган миқдорда давлат божи тўланиши керак. Суд, юқоридагиларни инобатга олиб, даъвогарнинг даъво талабини қарздорлик тўлиқ тўлаб берилганлиги боис,қаноатлантиришни рад этишни,ИПКнинг ****-моддасига асосан иш бўйича судх**** муҳокамақилиб, жавобгардан республикабюджети ҳамда суд ҳокимияти органларини ривожлантириш жамғармасига****,78сўм давлат божини ҳамдадаъвогар фойдасига иш учун олдиндан тўланган **** сўм почта **** ундиришни лозим топди. Суд, Ўзбекистон Республикаси Иқтисодий процессуал кодексининг ****, ****, ****-моддаларини қўллаб, қ а р о р қ и л д и: Даъво талабини қаноатлантириш рад этилсин. Жавобгар “**** ****”хусусий **** ҳисобидан: - даъвогар**** фойдасигаиш учун олдиндан тўланган **** сўм почта ****; - республика бюджети ҳамда суд ҳокимияти органларини ривожлантириш жамғармасига****,сўм давлат божи ундирилсин. Мазкур ҳал қилув қарори бир ой муддат ўтиб қонуний кучга киради. Ҳал қилув қарори қонуний кучга киргач ижро **** берилсин. Ҳал қилув қароридан норози тарафлар қарор қабул қилинган кундан эътиборан бир ой ичида ушбу суд орқали апелляция тартибида шикоят (протест) беришлари ёки ушбу муддатда апелляция шикояти (протест берилмаса), олти ойлик муддатда касация шикояти (протест) беришлари мумкин. Судья ****