Решение #2846076 Экономические

****501/4126-сонли иқтисодийиш ЎЗБЕКИСТОН РЕСПУБЛИКАСИНОМИДАН ҲАЛҚИЛУВҚАРОРИ Қарши шаҳри ****5 йил 17 ноябрь Ғузор туманлараро иқтисодий судининг судьяси **** раислигида, судьяёрдамчиси **** котиблигида,даъвогар "Ҳудудий электр тармоқлари”****манфаатида жавобгар"Улаш Хусанов"фермер хўжалигидан45.****.****сўм асосий қарз,****.****сўм пеня ва суд **** ундириш тўғрисидаги даъво аризаси бўйича ишни даъвогар вакили****(ишончнома асосида) иштирокида Ғузортуманлараро иқтисодий суди биносида ўтказилган очиқ суд**** кўриб чиқиб,қуйидагиларни а н и қ л а ди : даъвогар“Ҳудудий электр тармоқлари” **** (бундан буён матнда даъвогар деб юритилади)иқтисодий судга даъво аризаси билан мурожаат қилиб,"Улаш Хусанов"фермер хўжалигидан(бундан буён матнда жавобгар деб юритилади)45.****.****сўм асосий қарз,****.****сўм пеня васуд**** ундиришни сўраган. Жавобгар суд **** **** ва жойи тўғрисида тегишли тартибда хабардор этилишига қарамасдан суд **** келмаган. Суд, Ўзбекистон Республикаси Иқтисодий процессуал кодексининг (бундан буён матнда ИПК) ****, ****-моддаларига асосан ишни жавобгар вакилларининг иштирокисиз кўриб чиқишни лозим деб топди. Суд **** иштирок этган даъвогар вакили ўз кўрсатмасида, жавобгар билан электр энергияси етказиб бериш тўғрисида шартнома тузилганлигини, шартномага асосан жавобгарга электр энергияси етказиб берилганлигини, жавобгар электр энергиясидан фойдаланган бўлса-да, фойдаланган электр энергияси учун тўловларни ўз **** тўламаганлигини, ушбу қарздорликларни тасдиқловчи солиштирма далолатномаларни **** этишини, қарздорликни ўз **** тўламаганлиги сабабли пеня ҳам ҳисобланганлигини билдириб, суддан даъво талаблариниқаноатлантириб беришнисўради. Суд, ишда иштирок этган шахсларнинг тушунтиришларини тинглаб, иш ҳужжатлари ва мавжуд далилларни ўрганиб чиқиб, қуйидаги асосларга кўра даъвогарнинг даъво талабларини қисман қаноатлантиришни лозим топади. Иш ҳужжатларига кўра,“Энергосавдо” филиали Қашқадарё бўлинмасиҒузор туманбўлими(****) ва"Улаш Хусанов" фермер хўжалиги(истеъмолчи) ўртасида юридик шахслар учун электр таъминоти шартномаси тузилган бўлиб, шартнома шартлари бўйича **** истеъмолчига электр энергияси етказиб бериш, истеъмолчи эса истеъмол қилинган электр энергияси **** ўз **** тўлаш **** олишган. Даъвогар шартнома шартларига мувофиқ жавобгарга электр энергияси етказиб берган, жавобгар истеъмол қилинган электр энергияси **** ўз **** амалга оширмаган. Даъвогар томонидан жавобгарга қарздорликни тўлаб бериш тўғрисида юборилган талабнома жавобгар томонидан оқибатсиз қолдирилган. Натижада ушбу низо келиб чиқиб, даъвогар судга даъво аризаси билан мурожаат қилган. Ўзбекистон Республикаси Фуқаролик кодекси (бундан буён матнда ФК деб юритилади)нинг ****-моддаси иккинчи қисмига кўра ****шартномадан, зиён етказиш натижасида ҳамда ушбу Кодексда кўрсатилган бошқа асослардан келиб чиқади. Тарафларнинг **** шартномадан келиб чиққан. Ўзбекистон Республикаси Конституциясининг55-моддасииккинчи қисмига асосан ҳар кимга ўз ҳуқуқ ва эркинликларинисудорқали ҳимоя қилиш,давлат органларининг ҳамда бошқа ташкилотларнинг, улармансабдор шахсларининг қонунга хилоф қарорлари,ҳаракатлари ва ҳаракатсизлиги устидан судга шикоят қилиш ҳуқуқи кафолатланади. ФКнинг****-моддасигаасосанэнергиятаъминоти шартномасига мувофиқэнергиябилан таъминловчи ташкилот туташтирилган тармоқ орқали абонентга(истеъмолчига) энергиябериб туриш **** олади, абонентэса қабул қилинганэнергия**** тўлаш,шунингдек шартномада назарда тутилганэнергияистеъмол қилиш тартибига риоя этиш,тасарруфидагиэнергетикашохобчаларидан фойдаланиш хавфсизлигини ҳамда ўзи фойдаланадиганэнергияистеъмол қилувчи асбоб ва ускуналарнинг созлигини таъминлаш **** олиши белгиланган. ФКнинг****-моддасида, энергиябилан таъминловчи ташкилот туташтирилган тармоқ орқали абонентгаэнергиятаъминоти шартномасида назарда тутилган миқдорда ва тарафлар келишганэнергиябериш тартибига амал қилган ҳолдаэнергиябериши лозим. Бундан ташқари,Ўзбекистон Республикаси Президентининг****йил 29 майдагиПФ-****-сонли “Электр-энергияси ва табиийгазетказиб бериш ҳамда истеъмол қилиш соҳасида тўлов интизомини янада мустаҳкамлаш,шунингдек ижро иши юритиш тизимини тубдан такомиллаштириш чора-тадбирлари тўғрисида”ги Фармонининг 3-бандигамувофиқ юридик шахслар ва якка тартибдаги тадбиркорларгаэнергияресурслари олдиндан****фоизлик **** тўлаш асосида етказиб берилади. Тарафлар ўртасида тузилган шартноманинг3.7-бандигакўра,таъминотчи ****истеъмолчининг электрэнергиясарфи бўйича ҳисоботи асосида белгиланган тартибда ҳисоб-китобни амалга оширади ва беш кун ичида тўловни амалга ошириш учунҳисоб-фактурава тўлов ҳисоб варағини **** этади келишилган. Жавобгар томонидан шартноманинг ушбу шартларига амал қилинмасдан,истеъмол қилинган электр энергияси учун тўловлар ўз **** амалга оширилмаганлиги сабабли даъвогар олдида ушбу қарздорлик келиб чиққан. Шартноманинг3.6-бандида,истеъмолчи томонидан ойнинг охиригача ҳисоб-китоб амалга оширилмаган ҳолларда мазкур истеъмолчига нисбатан электр тармоқларидан тўлиқ узишгача бўлган чоралар кўрилади деб кўрсатилган. Жавобгар томонидан истеъмол қилинган электр энергияси учун тўловлар ўз **** амалга оширилмаганлиги сабабли,иш ҳужжатларига илова қилинган электр тармоқдан ўчириш далолатномасига асосан жавобгар электр тармоғидан узилган. Даъво аризасигаилова қилинган 01.07.**** йилдаги икки томонламатузилган солиштирма далолатномада жавобгарнинг электр энергиясидан 45.****.**** сўм қарзи борлиги тасдиқланган. Шубоиссуд, даъвогарнинг45.****.**** сўм қарз ундириш тўғрисидаги талабини тўлиқ қаноатлантиришнилозим топади. Шунингдек, даъвогар даъво аризасида жавобгар шартномавий **** ўз **** амалга оширмаганлиги сабаблишартноманинг 3.12-бандига асосанжавобгардан****.****сўм пеня ундиришни сўраган. ФКнинг ****-моддаси иккинчи қисмига кўра, суд алоҳида ҳолларда қарздор ва кредиторнинг манфаатларини ҳисобга олиб, кредиторга тўланиши лозим бўлган неустойкани камайтириш ҳуқуқига эга. Тарафлар ўртасида тузилган шартноманинг 3.6-бандида “Истеъмолчи”га энергияни етказиб бериш келгуси ҳисоб-китоб даври бошланишидан олдин, энергиянинг шартномавий миқдори қиймати учун**** фоизлик олдиндан **** тўлангандан сўнг амалга оширилиши келишилган бўлса-да, даъвогар шартноманинг ушбу банди талабларига амал қилмасдан жавобгар томонидан олдиндан **** фоизли тўлов амалга оширилмаган ҳолатда жавобгарга электр энергияси етказиб беришда давом этган. Суд, мазкур пеня қарздорлигини келиб чиқишига даъвогар томонидан қарздорликни **** ундириш чоралари кўрилмаганлиги боис пеня қарздорлиги оширилишига сабаб бўлганлиги ҳамда жавобгарнинг мулкий аҳволини, келгусида унинг иқтисодий ночор ҳолатга тушиб қолмаслигини инобатга олиб, даъвогарнинг пеня ундириш талабини қисман100.****сўм қисмини қаноатлантириб, қолган қисмини рад этишни лозим топди. ИПКнинг ****-моддасига кўра, даъвогар тўлашдан белгиланган тартибда озод қилинган давлат божи, агар жавобгар бож тўлашдан озод қилинмаган бўлса, қаноатлантирилган даъво талаблари миқдорига мутаносиб равишда жавобгардан республика бюджети даромадига ундирилиши қайд этилган. Юқорида келтирилган асосларга кўра, суд даъвогарнинг даъво талабиниқисманқаноатлантиришни, жавобгар ҳисобидан даъвогар фойдасига45.****.**** сўмасосий қарз,100.****сўм пеня,41.200сўм почта ****,республика бюджетига****.****,66 сўм давлат божи ундиришни,даъвонинг қолган қисмини қаноатлантиришни рад этишни лозим топди. Бинобарин,Ўзбекистон Республикаси Иқтисодий процессуал кодексининг****, ****, ****, ****-моддаларини қўллаб, суд қа р о р қ и л д и: Даъвогарнинг даъво талаблари қисман қаноатлантирилсин. Жавобгар "Улаш Хусанов"фермер хўжалиги ҳисобидан: -даъвогар“Ҳудудий электр тармоқлари” ****фойдасига 45.****.**** сўм асосий қарз,100.**** сўмпеня,41.200 сўмпочта****; -республика бюджетига ****.****,66 сўм давлат божи ундирилсин. Даъвонинг қолган қисмини қаноатлантириш рад этилсин. Ҳал қилув қарори қонуний кучга киргач ижро **** берилсин. Ҳал қилув қароридан норози томонлар у қабул қилинган кундан эътиборан бир ойлик муддат ичида шу суд орқали вилоят судининг иқтисодий ишлар бўйича судлов ҳайъатига апелляция тартибида ёки қонуний кучга кирган ва апелляция тартибида кўрилмаган ҳал қилув қарори устидан у қонуний кучга кирган кундан эътиборан белгиланган тартибда кассация тартибида шикоят бериши (протест келтириши) мумкин. Судья****