Решение #2846089 Экономические

****-2501/****-сонлииқтисодийиш ЎЗБЕКИСТОН РЕСПУБЛИКАСИНОМИДАН ҲАЛ ҚИЛУВ ҚАРОРИ **** ****5 йил 17 ноябрь Когон туманлараро иқтисодий суди, судья **** раислигида,****котиблигида,жавобгар вакили **** (ишончнома ва шахс гувоҳномаси нусхаси асосида)нинг иштирокида,даъвогар“Бухоро ҳудудий электр тармоқлари****” акциядорлик жамиятининг жавобгар “**** **** ****” масъулияти чекланган жамиятидан****.****.****,24сўм асосий қарз ундириштўғрисидаги даъво аризаси бўйича қўзғатилган ишни ўз биносида очиқ суд **** кўриб чиқиб, АНИҚЛАДИ: “Бухоро ҳудудий электр тармоқлари****” акциядорлик жамияти (бундан буён матнда даъвогар ёки****деб юритилади) судга даъво аризаси билан мурожаат қилиб,жавобгарлар“**** **** ****” масъулияти чекланган жамияти(бундан буён матнда жавобгар ёки****деб юритилади)дан****.****.****,24сўм асосий қарз ундиришни сўраган. Суднинг ****5йил10 ноябрдаги **** билан ишгаЎзбекистон ****ҳкамаси ҳузуридаги Электр энергияси, нефть маҳсулотлари ва газдан фойдаланишни назорат қилиш инспекцияси Бухоро вилоят ҳудудий бошқармасимутахассис сифатида жалб қилинган ҳамдаунгақарздорлик суммасига аниқлик киритиш ****низо юзасидан асослантирилган ёзмахулоса **** этиш вазифаси юклатилган. Суд **** иштирок этган **** вакили даъвони тан олмасдан, унга нисбатан эътироз билдириб,**** ҳам **** Жондор туман электр таъминоти **** билан ўрталарида **** йилда электр энергиясини етказиб бериш **** шартнома тузилганлигини, ушбу шартномага асосан истеъмол қилинган электр энергиясиучун тўловларни тўлиқ тўлаганликларини,шартномани бекор қилиш бўйича даъвогарга хат берганликларини, бироқ ушбу хатлари оқибатсиз қолдирилганлигини, **** олдида истеъмол қилинган электр энергияси бўйича қарздорлик мавжуд эмаслигини,электр энергиясиданЖондор туманидафаолият кўрсатиб келаётганкластер фойдаланганлигини,Жондор туманидан қурилиш объекти олиб, ушбуобъектни қуриббитказганликларини, қурилиш объектинисиновдан ўтказиш учунЖондор туман электр таъминоти **** билан**** шартнома тузганликларинибилдириб, даъвони рад қилишни сўради. Суд **** **** ва жойи тўғрисида тегишли тарзда хабардор қилингандаъвогар, вакил иштирокини таъминламади.Бундан ташқари,Ўзбекистон ****ҳкамаси ҳузуридаги Электр энергияси, нефть маҳсулотлари ва газдан фойдаланишни назорат қилиш инспекцияси Бухоро вилоят ҳудудий бошқармасиетакчи мутахассиси**** томонидан иш юзасидан17.11.****йилдагиёзма хулоса **** этилган.Шу сабабли суд,ишни Ўзбекистон Республикаси Иқтисодий процессуал кодекси (бундан буён матнда 2 ИПК деб юритилади)нинг ****, ****-моддаларига асосануларнинг иштирокисиз кўрибчиқишни лозим топади. Суд, иш ҳужжатларини ўрганиб чиқиб, жавобгар вакилининг тушунтиришларини тинглаб,қуйидагиларга асосан даъвониасоссизлиги сабабли рад қилишнилозим топади. Даъво аризаси ва иш ҳужжатларидан кўринишича,**** Жондортуман электр таъминоти ****ҳамда**** ўртасида ****3йилда****-сонлиулгуржи (юридик) истеъмолчиларга электр энергияси етказиб бериш шартномаси (бундан буён матнда шартнома деб юритилади) тузилган. Шартноманинг 1-бандига асосантаъминотчи**** (даъвогар) истеъмолчи (жавобгар)га электр энергиясини уланган тармоқ орқали етказиб бериш ва истеъмолчи истеъмол қилинган энергия учун ўз **** **** тўлаш **** олади. Даъво аризасида баён этилишича, даъвогар жавобгарга электр энергиясини етказиб берган, бироқ жавобгар етказиб берилган электр энергияси учун тўловни лозим **** амалга оширмаган.Натижада даъвогар олдида**** йил 1августҳолатида ****.****.****,24сўмгақарздор бўлиб қолган. Даъвогарнингмавжудқарздорликни ихтиёрий равишда тўлаб бериш тўғрисидаги жавобгарга юборган12.08.**** йилдаги ****сонлиталабномасиоқибатсиз қолдирилган.Шу сабаблидаъвогарсудга жавобгарга нисбатан даъво аризасида кўрсатилган талаб билан мурожаат қилишга **** бўлган. Ўзбекистон Республикаси Фуқаролик кодекси (бундан буён матнда ФК деб юритилади) ****-моддасининг биринчи қисмига биноан шартнома тузилган пайтидан бошлаб кучга киради ва тарафлар учун **** бўлиб қолади. ФК ****-моддасининг иккинчи қисмига биноан **** шартномадан, зиён етказиш натижасида ҳамда ушбу Кодексда кўрсатилган бошқа асослардан келиб чиқади. ФКнинг ****-моддасига асосан **** **** шартларига ва қонунчилик талабларига мувофиқ, бундай шартлар ва талаблар бўлмаганида эса - иш муомаласи одатларига ёки одатда қўйиладиган бошқа талабларга мувофиқ лозим **** **** керак. ИПК 66-моддасининг биринчи қисмига мувофиқ, иш бўйича далиллар ушбу Кодексда ва бошқа қонунларда назарда тутилган тартибда олинган фактлар **** маълумотлар бўлиб, улар асосида суд ишда иштирок этувчи шахсларнинг талаблари ва эътирозларини асословчи ҳолатлар, шунингдек низони тўғри ҳал қилиш учун аҳамиятга эга бўлган бошқа ҳолатлар мавжудлигини ёки мавжуд эмаслигини аниқлайди.Бундай маълумотлар ашёвий, ёзма ва **** далиллар, экспертларнинг хулосалари, мутахассисларнинг маслаҳатлари (тушунтиришлари), гувоҳларнинг кўрсатувлари, ишда иштирок этувчи шахсларнинг тушунтиришлари билан аниқланади. ИПК 68-моддасининг биринчи қисмига кўра,ишда иштирок этувчи ҳар бир шахс ўз талаблари ва эътирозларига асос қилиб келтираётган ҳолатларни исботлаши керак. ИПКнинг 72-моддасида қонунчиликка мувофиқ муайян далиллар билан тасдиқланиши керак бўлган иш ҳолатлари бошқа далиллар билан тасдиқланиши мумкин эмаслиги белгиланган. 3 ИПК 74-моддасининг биринчи ва иккинчи қисмларига кўра, суд далилларга ишнинг барча ҳолатларини жамлаб, уларни суд **** қонунга амал қилган ҳолда ҳар томонлама, тўлиқ ва холис кўриб чиқишга асосланган ўз ички ишончи бўйича баҳо беради.Ҳар бир далил ишга алоқадорлиги, **** ва ишончлилиги нуқтаи назаридан, далилларнинг йиғиндиси эса, етарлилиги нуқтаи назаридан баҳоланиши лозим. Низо юзасидан Ўзбекистон ****ҳкамаси ҳузуридаги Электр энергияси, нефть маҳсулотлари ва газдан фойдаланишни назорат қилиш инспекцияси Бухоро вилоят ҳудудий бошқармасининг судга **** этган****5йил17 ноябрдаги ёзмамаълумотномаси (мутахассисхулосаси)да**** этилган ҳужжатларга асосан ҳамда жавобгар томонидан қурилган насос станциясидаўрнатилган трансформатор пунктлари жойига чиқиб ўрганилганлиги,Жондор тумани Қароли МФЙ Мохонкўлмассиви ҳудудида жойлашган **** томонидан қурилиш ишлари олиб борилган насос станциясида қуввати **** кВА бўлган 2 дона трансформатор пунктиҳамда уларда КАИФА МА ****Uрусумли, завод **** ****, ўлчов ток трансформатори **** А (коэффициент ****) ваКАИФА МА ****Uрусумли, завод **** ****90,ўлчов ток трансформатори **** А (коэффициент ****)бўлган икки дона электр ҳисоблагичлар ўрнатилган бўлиб,кўздан кечириш жараёнида ушбу трансформатор пунктлари юқори кучланишли электр тармоқларидан **** сабабли электр ҳисоблагичларни ишланган кўрсаткичларини кўриб бўлмаганлиги,мазкур объектдаги 2 дона трансформатор пункти, насос станциясида ўрнатилган 4 дона сув насос агрегатларини электр энергияси билан таъминлаш **** ўрнатилганлиги аниқланганлиги,жавобгар электр энергиясидан фойдаланиш учун Жондор туман электр таъминоти **** билан **** йил июль ойида№****-сонли шартнома тузганлиги,томонлар ўртасида электр энергияси етказиб бериш ва фойдаланиш мазкур шартнома ва унинг иловаларида келтирилган шартлари асосида амалга оширилиши белгиланганлиги,“Ҳудудий электр тармоқлари” **** “Энергосавдо филиали” Бухоро бўлинмаси Жондор тумани бўлими томонидан **** қилинган маълумотларга асосанжавобгарнинг**** йил 1 ноябрь ҳолатида жами ****.****.****,**** қарздорлиги бўлиб, шундан асосий қарз ****.****.****,****ни ташкил этиши, қолган қисми 77.****.****,**** муддати ўтган қарздорлик учун ҳисобланган пеня ва олдиндан тўловларни ташкил этиши маълум бўлганлиги,даъвогар томонидан **** қилинган маълумотларда фойдаланилган электр энергияси миқдори (лимит факт) ва фойдаланилган электр энергиясининг ҳисоб-китобларнинг солиштирма далолатномаларга (акт сверка) мувофиқ,**** йил 6 ойида (июль, август, сентябрь, октябрь, ноябрь, декабрь) жами ****.**** кВт.соат электр энергияси фойдаланилганлиги,**** йил 6 ойида (январь, февраль, март, апрель, май, июнь) жами 66.**** кВт.соат электр энергияси фойдаланилганлиги бўйича ҳисоб-китоблар амалга оширилганлиги бўйича маълумотлар **** қилинганлиги,шунингдек таъминотчи **** ва жавобгар ўртасидафойдаланилганэлектр энергиясини ҳисоб-китоблари бўйича ҳисобот ойлари солиштирма далолатномалар (акт сверка)истеъмолчи томонидантасдиқланмаганлиги,Жондор туман ЭТК томонидан юборилган тўлов **** (ҳисоб-фактуралар) **** йил июльойи учун 4 қабул қилинганлиги ва қолган **** йилнинг ойлари (август, сентябрь, октябрь, ноябрь, декабрь) ва **** йилда юборилган тўлов **** (ҳисоб-фактуралар) жавобгар томонидан қабул қилинмаганлиги,жавобгар томонидан бир маротаба **** йил июль ойида фойдаланган **** кВт.соат электр энергияси учун ҳисобланган 14.****.****,**** тўловларни амалга оширганлиги,Жондор туман ЭТК ёки “Энергосавдо филиали” Бухоро бўлинмаси Жондор туман бўлими томонидан ҳисобот ойи якунлангандан кейин жавобгар билан фойдаланилган электр энергиясининг ҳисоб-китобларнингсолиштирма далолатномаларини ва фойдаланилган электр энергияси учун ўзаро ҳисоб-китобларнинг **** далолатномаси томонлар иштирокида имзоланмаганлиги,қолаверса мазкур қарздорликни бартараф этиш бўйича Жондор туман ЭТК томонидан йиллар давомида ҳеч қандай ишлар амалга оширилмаганлиги, яъни истеъмолчининг муддати ўтган қарздорлиги учун тармоқдан **** ишлари ёки истеъмолчининг **** ҳисобварағига ҲЭТК томонидан тўлов талабномаси қўйиш ҳамда ўз **** қарздорликни ундириш бўйича иқтисодий судларга мурожаат қилмаганлиги сабабли ҳамда муддати ўтган қарздорлиги борлигини била туриб истеъмолчигаэлектр энергиясиниетказиб берилиши оқибатида мазкур қарздорлик юзага келганлиги ва ўз **** бартараф этилмаганлиги, бу билан Жондор туман ЭТК ёки “Энергосавдо филиали” Бухоро бўлинмаси Жондор туман бўлими томониданЎзбекистон ****ҳкамасининг **** йил 31 майдаги ****-сонли қарори билан тасдиқланган “Электр энергиясидан фойдаланиш қоидалари”нинг 88 ва 96-бандларининг талаблари **** ҳамдамазкур қарор билан тасдиқланган, яъни ҲЭТК ҳуқуқлари келтирилган 15-банди ва ҲЭТК **** белгиланган 16-банднинг талабларини ****,жавобгар масъул ходимининг мазкур ҳолат бўйича **** қилган маълумотларига кўра Жондор тумани Қароли МФЙ Мохонкўлмассиви ҳудудидаги қурилган насос станциясида ўрнатилган насосларни синов-созлаш ишлари тугатилгандан сўнг,объектда ўрнатилган трансформатор пунктини тармоқдан **** бўйича **** йил 25 июль санасида №****-сонли хат берганлигини айтганлиги ва **** йил июль ойида фойдаланилган электр энергияси учун тўловларни **** томонидан тўлаб берилганлигини билдирганлиги,шунингдек жавобгар томонидан тармоқдан **** тўғрисида **** йил 25 июль санасида №****-сонли хатини Жондор туман ЭТК томонидан қабул қилинганлиги бўйича маълумотлар **** этилмаганлиги ҳамда Жондор туманЭТКда ҳам ушбу хат кирим қилинганлиги бўйича маълумот йўқлиги билдирилганлиги,шунингдек жавобгар таъминотчи **** томонидан **** йил ва **** йиллар давомида 15 маротаба электрон тўлов **** (ҳисоб-фактуралар) юборилган бўлиб, жавобгар томонидан тўлов **** рад этган ҳолда ушбу огоҳлантиришларга эътибор бермай келганлиги,**** қилинган маълумотларга асосан ҳамда жойида ўрганиш олиб борилганда, Жондор тумани Қароли МФЙ Мохонкўлмассивида жойлашган жавобгар томониданқурилишишлари олиб борилган сув насоси ва бетон канал объекти **** йил декабрь ойида мазкур объектни қабул қилиш бўйича Давлат қабул ҳайъати қарори мавжуд бўлиб, ушбу қарор “Аму-Бухоро” ирригация тизимлари ҳавза бошқармаси бошлиғи **** томонидан тасдиқланганлиги,шунингдек Жондор тумани Қароли МФЙ Мохонкўл массиви ҳудудидаги “Яккатут ғаллачилик уруғчилик кластери” **** ерларини оборотга киритиш 5 ****ирригация-мелиорация тармоқларини қуриш учун масъул бўлган “Бухоросувқурилишинвест” ДМ томонидан мазкур ҳудудда қурилиш ишлари тугатилганобъектларни **** йилда Жондор туман ирригация бўлимига топширганлиги,ўрганиш жараёнида мазкур ****.****.****,**** қарздорлик асосан ушбу насос станциясининг сув насос агрегатларининг электр энергиясидан фойдаланиши туфайли,яъни янгидан қурилган бетон каналга сув насослар орқали сув ташланиши натижасида юзага келганлиги аниқланганлиги,қолаверса ушбу сув насослар бетон канал орқали ушбу ҳудудда жойлашган кластер ва фермер хўжаликлар ерларини суғорилиши учун хизмат қилганлиги,жавобгар томониданЖондор тумани Қароли МФЙ Мохонкўл массиви ҳудудида қурилган бетон канал ва насос станцияси Жондор туман ирригация бўлимига топширилгандан сўнг ҳам ушбу насос станцияси учун дастлабкисинов-созлаш ишларини олиб бориш **** тузилган №****-сонли электр энергиясидан фойдаланиш шартномасини жавобгар томонидан ишлар тугатилгандан сўнг ўз **** бекор қилдирмай қолганлиги сабабли ушбу насос станциясидаги сув насослар ойлар давомида электр энергиясидан фойдаланилганлиги натижасида юқорида келтирилган ****.****.****,**** қарздорлик вужудга келганлиги,жавобгар томонидан бетон канал ва насос станцияси қурилиш ишлари тугатилиб, мазкур объектлар Жондор туман ирригация бўлимига топширилгандан сўнг ушбу насос станциясида ўрнатилган сув насосларини кимлар ёки қайси ташкилот томонидан ишлатилганлигига аниқлик киритиш имконияти бўлмаганлиги маълум қилинган. ФКнинг ****-моддасига мувофиқ, агар қонунчиликда ёки энергия билан таъминлаш шартномасида бошқача тартиб назарда тутилган бўлмаса, энергия **** абонент амалда қабул қилган энергия миқдори учун тўланади, бу миқдор ушбу Кодекснинг ****-моддасига мувофиқ аниқланади. ФК ****-моддасининг биринчи қисмига асосан энергия билан таъминловчи ташкилот туташтирилган тармоқ орқали абонентга энергия таъминоти шартномасида назарда тутилган миқдорда ва тарафлар келишган энергия бериш тартибига амал қилган ҳолда энергия бериши лозим.Энергия билан таъминловчи ташкилот берган ва абонент қабул қилган энергия миқдори ўлчов асбоблари кўрсаткичлари билан аниқланади. Мазкур ҳолатда суд,иш бўйичаваколатли орган мутахассиси томонидан судга**** этилганёзмахулосани инобатга олган ҳолдажавобгар томонидан ****.****.****,****лик электр энергияси ишлатилмаганлиги, **** фойдаланилган электр энергияси **** эса даъвогаргатўлиқтўлаб берилганлигини эътироф этиб,даъвони қаноатлантириш учун асос йўқ деб ҳисоблайди ва уни рад қилишни лозим топади. ИПК ****-моддасинингбиринчи қисмида суд **** ишда иштирок этувчи шахсларнинг қаноатлантирилган даъво талаблари миқдорига мутаносиб равишда уларнинг зиммасига юклатилиши белгиланган. “Давлат божи тўғрисида”ги Ўзбекистон Республикаси Қонуни билан тасдиқланган “Давлат божи ставкаларининг миқдорлари” 2-бандининг “а” кичик бандига кўра, мулкий хусусиятга эга даъво аризаларидан даъво баҳосининг 2 фоизи миқдорида, бироқ БҲМнинг 1 бараваридан кам бўлмаган миқдорда давлат божи тўланиши лозим. 6 Суд,даъворад этилганлигисабабли суд ****даъвогарнинг зиммасига юклашни ҳамда ундан Республика бюджетига 2.****.****,14сўмдавлат божиундиришни, олдиндан тўланган 41.**** сўм почта **** зиммасида қолдиришни лозим топади. Юқоридагиларга асосланиб ҳамда ИПКнинг66,68,72,74,****,****, ****,**** ва ****-моддаларини қўллаб, суд ҚАРОР ҚИЛДИ: Даъвони қаноатлантириш рад этилсин. Даъвогар“Бухоро ҳудудий электр тармоқлари****” акциядорлик жамиятиданРеспублика бюджетига 2.****.****,14сўмдавлат божи ундирилсин. Олдиндан тўланган 41.**** сўм почта **** даъвогар“Бухоро ҳудудий электр тармоқлари****” акциядорлик жамиятизиммасида қолдирилсин. Ҳал қилув қарори бир ойдан сўнг қонуний кучга киради ҳамда ижро ****си берилади. Ҳал қилув қарори устидан шу суд орқали Бухоро вилоят судига ҳал қилув қарори қабул қилинган кундан эътиборан бир ойлик муддат ичида апелляция тартибида шикоят бериш (протест келтириш) мумкин. Судья ****