Решение #2846173 Экономические

4-2302-2502/2131-сонли иқтисодий иш Б.С.Убайдуллаев судья Ўзбекистон Республикаси номидан ҲАЛ ҚИЛУВ ҚАРОРИ Беруний тумани 2025 йил 17 ноябрь Беруний туманлараро иқтисодий судининг судьяси Б.С.Убайдуллаев раислигида, судья ёрдамчиси Г.Базарбаеванинг котиблигида, аризачи вакиллари А.Жилқибаев ва Т.Аймамбетов (2025 йил 23 сентябрь кунги 01/18-554-сонли ишончномага асосан) иштирокида, аризачи Қорақалпоғистон Республикаси Экология, атроф-муҳитни муҳофоза қилиш ва иқлим ўзгариши вазирлигининг жавобгар “RUSL N ME N O'R KO'L” хусусий корхонасининг фаолиятини экологик хулоса олгунига қадар вақтинчалик тўхтатиш тўғрисидаги аризаси бўйича қўзғатилган ишни Беруний туманлараро иқтисодий суди биносида очиқ суд мажлисида кўриб чиқиб, қўйидагиларни А Н И Қ Л А Д И: Қорақалпоғистон Республикаси Экология, атроф-муҳитни муҳофоза қилиш ва иқлим ўзгариши вазирлиги (бундан буён матнда аризачи деб юритилади) манфаатида судга даъво аризаси билан мурожаат қилиб, “RUSL N ME N O'R KO'L” хусусий корхонасининг (бундан буён матнда жавобгар деб юритилади) фаолиятини экологик хулоса олгунига қадар вақтинчалик тўхтатишни сўраган. Аниқланишича, жавобгар Тўрткул туманда фаолият юритади. Жавобгар Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасининг 2020 йил 7 сентябрь кунги “Атроф муҳитни таъсирини баҳолаш механизмини янада такомиллаштириш тўғрисида” ги 541-сонли карори билан тасдиқланган “Давлат экологик экспертизаси тўғрисида” ги Низомга асосан экологик экспертиза хулосасини олиши лозим бўлган. Суд мажлисида иштирок этган аризачи вакиллари жавобгарнинг фаолияти давлат экологик экспертизасидан ўтказилганлигини, давлат экологик экспертизасининг хулосалари олинганлигини, жавобгар томонидан камчиликлар бартараф қилинганлигини билдирдилар. Жавобгар вакили суд мажлисида қатнашмади ва ўзининг ёзма фикрларини судга тақдим қилишмади. Суд иш ҳужжатларида унинг суд муҳокамасининг вақти ва жойи ҳақида тегишли тартибда хабардор қилинганлигини тасдиқловчи ҳужжатлар мавжуд эканлигини ҳисобга олиб, Ўзбекистон Республикаси Иқтисодий процессуал кодексининг (бундан буён матнда ИПК деб юритилади) 128 ва 170-моддаларига мувофиқ ишни унинг вакилининг иштирокисиз кўриб чиқишни лозим топди. Суд аризачи вакилларининг тушунтиришларини тинглаб, ишдаги тўпланган ҳужжатларга ҳуқуқий баҳо бериб, қуйидагиларга асосан аризани қаноатлантиришни рад қилишни лозим топди. Аризачи томонидан ўтказилган таҳлиллар натижасида жавобгарнинг экологик ҳужжатлари ишлатилмасдан ва давлат экологик экспертизасидан ўтказилмасдан, давлат экологик экспертизасининг хулосаси олинмасдан ноқонуний фаолият юритиб келаётганлиги аниқланган. “Табиатни муҳофаза қилиш тўғрисида” Ўзбекистон Республикасининг Қонунининг 24-моддасига асосан давлат экология экспертизаси хўжалик қарори қабул қилинишидан олдин ўтказилиши шарт бўлган атроф табиий муҳитни муҳофаза қилиш тадбиридир. Давлат экология экспертизаси Ўзбекистон Республикаси қонунчилигида белгиланган тартибда ўтказилади. Ушбу Қонуннинг 15-моддасининг биринчи қисмига мувофик корхоналар, ташкилотлар ва муассасалар атроф-мухитга таъсирнинг йул куйилиши мумкин булган энг юкори даражаларини тартибга солувчи экологик ва бошка мезонларни ишлаб чиқишлари шарт. Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасининг “Атроф муҳитни таъсирини баҳолаш механизмини янада такомиллаштириш тўғрисида” 2020 йил 7 сентябрдаги 541-сонли карорининг 1-иловасида экологик экспертиза хулосаси олиниши лозим бўлган фаолият турлари белгиланган. “Экологик экспертиза тўғрисида”ги Ўзбекистан Республикасининг Қонуни 11-моддасига асосан атроф табиий муҳит ҳолатига ва фуқаролар соғлиғига салбий таъсир кўрсатувчи ишлаб турган корхоналар ва бошқа объектлар давлат экологик экспертизаси объектлари ҳисобланиши белгиланган. Жавобгарнинг фаолияти давлат экологик экспертизасидан ўтказилганлиги, 2025 йил 23 октябрь ва 13 ноябрь кунлари давлат экологик экспертизасининг хулосалари олинганлиги, жавобгар томонидан камчиликлар бартараф қилинганлиги судга тақдим қилинган давлат экологик экспертизасининг хулосалари, аризачи вакилларининг суд мажлисидаги кўрсатмалари билан тасдиқланади. ИПКнинг 217-моддаси биринчи қисмининг тўртинчи хатбошисида фаолиятни чеклаш, тўхтатиб туриш ва тақиқлаш бўйича ҳуқуқий таъсир чораларини қўллаш назарда тутилган. ИПК 221-моддасининг иккинчи қисмига мувофиқ суд ҳуқуқий таъсир чорасини қўллаш тўғрисидаги иш кўриб чиқилаётганда ҳуқуқий таъсир чорасини қўллаш учун асослар бор-йўқлигини аниқлайди. Юқоридагиларга асосан суд аризани қаноатлантиришни рад қилишни лозим топди. “Давлат божи тўғрисида”ги Ўзбекистон Республикаси Қонуни 9-моддаси биринчи қисмининг 19-бандига кўра аризачи ва жавобгар ҳуқуқий таъсир чораларини қўллаш тўғрисидаги ишлар бўйича давлат божи тўлашдан озод қилинган. Шу билан бирга, суд аризани қаноатлантиришни рад қилишни, аризачи томонидан олдиннан тўланган 41 200 сўм почта харажатини жавобгардан ундиришни, жавобгардан Ўзбекистон Республикаси Олий суди депозитига ишни видеоконференцалоқа режимидаги суд мажлисида кўриш билан боғлиқ 103 000 сўм суд харажатларини ундиришни лозим топди. Юқоридагиларга ва Ўзбекистон Республикаси ИПКнинг 118, 176-179, 217, 221 ва 222-моддаларини қўллаб, суд ҚАРОР ҚИЛДИ: Қорақалпоғистон Республикаси Экология, атроф-муҳитни муҳофоза қилиш ва иқлим ўзгариши вазирлигининг аризасини қаноатлантириш рад қилинсин. Жавобгар “RUSL N ME N O'R KO'L” хусусий корхонасидан аризачи Қорақалпоғистон Республикаси Экология, атроф-муҳитни муҳофоза қилиш ва иқлим ўзгариши вазирлигининг фойдасига 41 200 сўм почта харажати ундирилсин. Жавобгар “RUSL N ME N O'R KO'L” хусусий корхонасидан Ўзбекистон Республикаси Олий суди депозитига 103 000 сўм суд харажатлари ундирилсин. Ҳал қилув қарори қонуний кучга кирганидан сўнг ижро варақа берилсин. Мазкур ҳал қилув қарори устидан у қабул қилинган кундан эътиборан ўн кун ичида шу суд орқали Қорақалпоғистон Республикаси судига апелляция тартибида ёки қонуний кучга кирган ва апелляция тартибида кўрилмаган ҳал қилув қарори устидан у қонуний кучга кирган кундан эътиборан олти ой ичида кассация тартибида шикоят бериши ёхуд прокурор протест келтириши мумкин. Судья Б.С.Убайдуллаев