Решение #2846218 Экономические

****-сонли иқтисодий иш судья **** Ўзбекистон Республикаси номидан ҲАЛ ҚИЛУВ ҚАРОРИ Беруний тумани ****5 йил 17 ноябрь Беруний туманлараро иқтисодий судининг судьяси **** раислигида,судья ёрдамчиси **** котиблигида, даъвогар вакили юрисконсульт**** (6 март **** йилдаги ЖЕ-****-сонли ишончнома асосида), нинг иштирокида,даъвогар «Hududi l ktr t rm ql ri» акциядорлик жамиятининг жавобгар«NURAFSHONTURTKUL» фермер хўжалигидан****,**** асосий қарзва****,24сўм пеня ундиришнисўрагандаъво аризасига асосан қўзғатилган иқтисодий ишни суд биносида очиқ суд **** кўриб чиқиб, қуйидагиларни АНИҚЛАДИ: Даъвогар «Hududi l ktr t rm ql ri» акциядорлик жамияти (кейинги матнда - даъвогар деб юритилади) жавобгар«NURAFSHON-TURTKUL» фермер хўжалигидан (кейинги матнда - жавобгар деб юритилади) ****,**** асосий қарз ва ****,**** пеняундиришнисўраган. Cуд **** иштирок этган даъвогар вакили даъво талабларини қўллабқувватлаб, жавобгар томонидан судга мурожаат қилгандан сўнг асосий қарздорлик қисман тўланганлигини билдириб, даъво талабларини қисман қаноатлантиришни сўради. Жавобгар вакиллари суд **** қатнашмади ва ўзларининг ёзма фикрларини судга **** қилишмади. Суд иш ҳужжатларида унинг суд муҳокамасининг **** ва жойи **** тегишли тартибда хабардор қилинганлигини тасдиқловчи ҳужжатлар мавжуд эканлигини ҳисобга олиб, Ўзбекистон Республикаси Иқтисодий процессуал кодекси (бундан буён матнда – ИПК)нинг ****, **** ва ****-моддаларига мувофиқ ишни унинг вакилларининг иштирокисиз кўриб чиқишни лозим топди. Суд даъвогар вакилининг тушунтиришларини тинглаб ҳамда ишдаги тўпланган ҳужжатларга ҳуқуқий баҳо бериб, қуйидагиларга асосан даъво аризасини қисман қаноатлантиришни лозим топди. Ўзбекистон Республикаси Фуқаролик кодекси (бундан буён матнда – ФК)нинг 8 ва ****-моддаларига асосан, **** шартномадан, зиён етказиш натижасида ҳамда ушбу Кодексда кўрсатилган бошқа асослардан келиб чиқади. Мазкур ҳолатда тарафларнинг **** электр энергияси етказиб бериш шартномасидан келиб чиққан. 2 Ишдаги ҳужжатлардан кўринишича, тарафлар ўртасидатузилганшартномага асосан даъвогар жавобгарга электр энергиясини етказиб бериш, жавобгар эса истеъмол қилинган электр энергияси учун ўз **** **** тўлаши лозим бўлган. Даъвогар томонидан ушбу шартнома **** тўлиқ ****.Лекин, жавобгар истеъмол қилинган электр энергияси **** даъвогарга тўлаб бермаган. ФК ****-моддасида **** **** шартларига ва қонунчилик талабларига мувофиқ лозим **** **** кераклиги белгиланган. ФК ****-моддасига асосан энергия таъминоти шартномасига мувофиқ энергия билан таъминловчи ташкилот туташтирилган тармоқ орқали абонентга (истеъмолчига) энергия бериб туриш **** олади, абонент эса қабул қилинган энергия **** тўлаш, шунингдек шартномада назарда тутилган энергия истеъмол қилиш тартибига риоя этиш, тасарруфидаги энергетика шохобчаларидан фойдаланиш хавфсизлигини ҳамда ўзи фойдаланадиган энергия истеъмол қилувчи асбоб ва ускуналарнинг созлигини таъминлаш **** олади. Жавобгар томонидан даъвогар олдидаги мазкур шартнома **** лозим **** **** оқибатида даъвогар олдида****,**** асосий қарз ва ****,**** пеня қарздорлигиҳосил бўлган. Буишдаги ҳужжатларидагишартнома, солиштириш далолатномаси, талабнома, ишда иштирок этувчи шахсларнинг тушунтиришлари ва бошқа ҳужжатлар билан тасдиғини топади. Бироқ, судга мурожаат қилгандан сўнг жавобгар томонидан қарздорлик қисман тўланган. Бу даъвогар томонидан судга **** қилинган маълумотнома билан ўз тасдиғини топади. Қайд этилганларга асосан суд даъво талабларининг****,**** асосий қарзундириш қисмини ****,****га қаноатлантиришни лозим топади. Шунингдек, суд даъвогарнинг жавобгардан****,24сўм пеня ундириш **** талабини асосли ва тўғри ҳисобланган деб ҳисоблайди. ФКнинг ****-моддаси биринчи қисмига мувофиқ, қарздор айби бўлган **** **** **** ёки лозим **** **** учун, агар қонун ҳужжатларида ёки шартномада бошқача тартиб белгиланмаган бўлса, жавоб беради. Ўзбекистон Республикаси Олий хўжалик суди Пленумининг **** йил 15 июндаги “**** **** ёки лозим **** **** учун мулкий жавобгарлик тўғрисидаги фуқаролик қонун ҳужжатларини қўллашнинг айрим масалалари ****»ги ****-сонли қарорининг 4-бандида ФКнинг****-моддасигамувофиқ, суд қарздор томонидан **** **** ****, **** иштирок этувчи тарафларнинг мулкий аҳволини, шунингдек кредиторнинг манфаатларини эътиборга олиб, неустойка миқдорини камайтиришга ****эканлиги, шу билан бирга неустойканинг энг кам миқдори ФКнинг ****-моддасидакўрсатилган фоизлар миқдоридан кам бўлмаслиги лозимлигини судлар эътиборга олишлари лозимлиги **** тушунтириш берилган. 3 Суд, қарздор томонидан **** **** ****, пенянинг тўлиқ ундирилиши жавобгарнинг иқтисодий аҳволига таъсир кўрсатишини ҳамда даъвогарнинг манфаатларини эътиборга олиб, ****,24сўм пеняни 30 фоизга, яъни****,27сўмга қаноатлантиришни, пенянинг қолган қисмини қаноатлантиришни рад этишни лозим топди. Бундан ташқари, ИПК ****-моддасининг биринчи, иккинчи, бешинчи ва олтинчи қисмларига мувофиқ суд **** ишда иштирок этувчи шахсларнинг қаноатлантирилган даъво талаблари миқдорига мутаносиб равишда уларнинг зиммасига юклатилади. Ҳал қилув қарори ўз фойдасига чиқарилган тарафга иш бўйича қилинган барча суд **** ўрни, гарчи бошқа тараф давлат божини тўлашдан озод этилган бўлса ҳам ушбу бошқа тараф ҳисобидан қопланади. Даъвогарнинг талаблари у судга мурожаат қилгандан сўнг жавобгар томонидан ихтиёрий равишда қаноатлантирилса, суд **** жавобгарнинг зиммасига юклатилади. Агар даъвогар томонидан билдирилган неустойкани ундириш **** талаб асосли бўлиб, бироқ унинг миқдори қонун ҳужжатларида белгиланган ҳуқуқдан фойдаланилган ҳолда суд томонидан камайтирилган бўлса, суд **** камайтирилиши ҳисобга олинмаган ҳолда ундирилиши лозим бўлган неустойка суммасидан келиб чиққан ҳолда, суд **** жавобгарнинг зиммасига юклатилиши лозим. Ўзбекистон Республикаси “Давлат божи тўғрисида»ги Қонунига илова қилинган Давлат божи ставкалари миқдорларининг 2-банди “а» кичик бандида мулкий хусусиятга эга даъво аризалар учун даъво баҳосининг 2 фоизи миқдорида, бироқ базавий ҳисоблаш миқдорининг 1 бараваридан кам бўлмаган миқдорда давлат божи, Ӯзбекистон Республикаси Олий суди Раёсатининг **** йил 25 октябрдаги РС-****-сонли қарорига ӯзғартириш киритиш тӯғрисидаги Ўзбекистон Республикаси Олий суди Раёсатининг **** йил 28 декабрдаги РС-****-сонли қарорида барча ишлар бўйича даъво аризаси ва аризалар учун базавий ҳисоблаш миқдорининг 10 фоизи миқдорида почта **** тўланиши кўрсатилган. Ўзбекистон Республикаси Президентининг **** йил 2 июндаги “Иш ****, пенсиялар, стипендиялар ва **** миқдорини ошириш тўғрисида”ги ПФ-91-сонли Фармонига асосан **** йил 1 августдан бошлаб базавий ҳисоблаш миқдори **** сўм қилиб белгиланган. Даъвогар томонидан иш бўйича олдиндан **** сўм почта **** тўланган. Шу боис, суд жавобгардан даъвогар фойдасига **** сўм почта ****, республика бюджетига**** сўм давлат божи ундиришни лозим топди. Юқоридагиларга асосан ва Ўзбекистон РеспубликасинингИқтисодий процессуал кодекси ****, ****-моддаларини қўллаб, суд Қ А РОРҚ И Л Д И : Даъво аризаси қисманқаноатлантирилсин. 4 Жавобгар«NURAFSHON-TURTKUL» фермер хўжалигидан даъвогар «Hududi l ktr t rm ql ri» акциядорлик жамиятининг фойдасига ****,98сўм асосий қарз,****,27сўм пеня ҳамда иш учун олдиндан тўланган **** сўм почта **** ундирилсин. Даъво аризасининг қолган қисмини қаноатлантириш рад этилсин. Жавобгар«NURAFSHON-TURTKUL» фермер хўжалигидан республика бюджетига**** сўм давлат божи ундирилсин. Ҳал қилув қарори қабул қилингандан кейин бир ойлик муддат ўтгач қонуний кучга киради. Ҳал қилув қарори қонуний кучга киргач, ижро **** берилсин. Мазкур ҳал қилув қарори устидан у қабул қилинган кундан эътиборан бир ой ичида шу суд орқали **** Республикаси судига апелляция тартибида ёки қонуний кучга кирган ва апелляция тартибида кўрилмаган ҳал қилув қарори устидан у қонуний кучга кирган кундан эътиборан олти ой ичида кассация тартибида шикоят берилиши ёхуд прокурор протест келтириши мумкин. Судья Ж.Ж.Аманиязов