Решение #2846431 Экономические

****/****-сонли иқтисодий иш Жиззахшаҳри ЎЗБЕКИСТОН РЕСПУБЛИКАСИ НОМИДАН ҲАЛ ҚИЛУВ ҚАРОРИ **** йил 17 ноябрь Жиззах туманлараро иқтисодий суди, судья **** раислигида, судья ёрдамчиси **** котибалигида, даъвогар “UNI D R D SYS ” **** тугатиш бошқарувчиси **** жавобгар “D D J N- SIL K” ****ҳисобидан**** ****сўмқарздорликниундириш тўғрисидаги даъво аризаси бўйича қўзғатилган иқтисодий ишнитарафлардан даъвогар вакили **** (ишончнома асосида) ва жавобгар вакили **** (ишончнома асосида)иштирокида, суд биносида,очиқ суд ****, видеоконференцалоқа режимида кўриб чиқиб, қуйидагиларни аниқлади: “UNI D R D SYS ” **** (бундан буён матнда даъвогар деб юритилади)нинг тугатиш бошқарувчиси ****Жиззах туманлараро иқтисодий судига даъво аризаси билан мурожаат қилиб, “D D J N- SIL K” ****(бундан буён матнда жавобгар деб юритилади) ҳисобидан**** ****сўмқарздорликниундириб беришни сўраган. Суд **** иштирок этган даъвогар вакили даъвогарТошкенттуманлараро иқтисодий судининг ****-сонли иши бўйича **** йил 7 декабрда чиқарилган ҳал қилув қарори билан умумий тартибда тўловга қобилиятсиз деб топилганлигини ва тугатиш тартиб-таомилига ўтилганлигини, тугатиш бошқарувчиси этиб **** тайинланганлигини, тугатиш бошқарувичиси томонидан **** **** **** айланмалари ва ҳисоб-фактуралари таҳлил қилингандан даъвогар томонидан жавобгар ҳисоб **** **** йил давомида жами **** **** сўм маблағ кўчириб берилганлигини, лекинжавобгар даъвогарга **** **** сўм қийматдаги товар берганлигини маълум қилиб, даъво талабини тўлиқ қаноатлантиришни сўради. Суд **** иштирокэтганжавобгар вакили даъвогарнинг даъво талаби бўйича даъво қилиш муддати ўтиб кетганлигини, жавобгар даъво муддатида даъвони тан олувчи бирор бир чора кўрмаганлигини, талабнома юбориш даъво муддатини узилиша сабаб бўлмаслигини, мазкур иш билан боғлиқ ҳужжатлар даъвогар раҳбарларига нисбатан қўзғатилган жиноят иши доирасида прокуратура органлари томонидан олиб қўйилганлигини маълум қилиб, даъво муддатини қўллаб, даъво аризасини қаноатлантиришни рад этишни сўради ва ёзма фикир ҳамда жавобгар томонидан бир тарафлама имзоланган 3 та шартномани **** қилди. Тарафлар вакилларининг тушунтиришлари, **** ва эътирозларини тинглаб,ишдаги мавжуд ҳужжатларга ҳуқуқий баҳо бериб, суд қуйидаги асосларга кўра даъво талабини қаноатлантиришнирад этишни, ишни кўриш билан боғлиқ барча суд **** жавобгар зиммасига юклашни лозим топади. Ўзбекистон Республикаси Фуқаролик кодекси(бундан буён матндаФК деб юритилади)****-моддасининг иккинчи қисмига кўра, **** шартномадан, зиён етказиш натижасида ҳамда ФКда кўрсатилган бошқа асослардан келиб чиқади. Мазкур низо тарафлар ўртасида имзоланган маҳсулот етказиб бериш шартномасидан вужудга келган. ФК****-моддасига кўра, маҳсулот етказиб бериш шартномасига мувофиқ тадбиркорлик фаолияти билан шуғулланаётган маҳсулот етказиб берувчи – сотувчи шартлашилган муддатда ёки муддатларда ўзи ишлаб чиқарадиган ёхуд сотиб оладиган товарларни сотиб олувчига тадбиркорлик фаолиятида фойдаланиш учун ёки шахсий, оилавий ****, рўзғорда ва шунга ўхшаш бошқа **** фойдаланиш билан боғлиқ бўлмаган бошқа **** фойдаланиш учун топшириш, сотиб олувчи эса товарларни қабул қилиш ва уларнинг **** тўлаш **** олади. Даъвогарга хизмат кўрсатувчи **** “Ипотека ****” АТИБ Меҳнат филиалидан олинган даъвогар **** ҳисобварағи айланмаларининг кўчирмасига кўра, **** йил 3 мартдан **** йил 30 августгача бўлган муддат оралиғида тўлов **** Ғ/1-сонли, Ғ/16-сонли, Ғ/19-сонли шартномаларга асосан ассортиментдаги маиший техникалар учун тўлов деб жами **** **** сўм маблағлар даъвогарнинг ҳисоб **** жавогарнинг ҳисоб **** ўтказиб берилган.Тарафлар томонидан ўзаро тасдиқланган **** йил 9 мартдаги 75-сонли ҳисоб-фактурага кўра жавобгар даъвогарга **** сўм қийматдаги, **** йил 1 июлдаги ****-сонли ҳисоб-фактурага кўра **** сўм қийматдаги, **** йил 27 июлдаги ****-сонли ҳисоб-фактурага кўра **** сўм қийматдаги маиший техникалар етказиб берган. ДаъвогарТошкенттуманлараро иқтисодий судининг ****-сонли иши бўйича **** йил 7 декабрда чиқарилган ҳал қилув қарори билан умумий тартибда тўловга қобилиятсиз деб топилган ва тугатиш тартиб-таомилига ўтилган, тугатиш бошқарувчиси этиб **** тайинланган. Ўзбекистон Республикаси“Тўловга қобилиятсизлик тўғрисида”ги Қонуни ****-моддаси учинчи қисмининг олтинчи хатбошисига асосан тугатиш бошқарувчисиқарздор олдидаги қарзларни ундириш чораларини кўриши шарт. Тугатиш бошқарувчисижавобгарга **** йил 24 июлда ва 2 сентябрда қарздорликни тўлашни сўраб талабномалар юборган.Талабномагага жавоб берилмаган ёки қарздорлик тўлаб берилмаган. Жавобгар вакили судга **** қилган фикрномасида даъво муддатини қўллаб, даъво аризасини қаноатлантиришни рад этишни сўраган. ФКнинг ****-моддасига асосан,даъво муддати — шахс ўзининг бузилган ҳуқуқини даъво қўзғатиш йўли билан ҳимоя қилиши мумкин бўлган муддатдир. ФКнинг ****-моддасига асосан,умумий даъво муддати—уч йил. ФК ****-моддасининг биринчи қисмига асосан,даъво муддати шахс ўзининг ҳуқуқи бузилганлигини билган ёки билиши лозим бўлган кундан ўта бошлайди.Бу қоидадан истиснолар ушбу Кодекс ва бошқа қонунлар билан белгиланади. ФК ****-моддасининг биринчи қисмига асосан,даъво муддатининг ўтиши белгиланган тартибда даъво қўзғатилиши билан, шунингдек **** шахс қарзни тан олганлигини кўрсатувчи ҳаракатларни қилиши билан узилади. ФК ****-моддасининг иккинчи қисмига асосан,даъво муддати суд томонидан **** низодаги тарафнинг суд қарор чиқаргунича берган аризасига мувофиқ қўлланади. Ўзбекистон Республикаси Олий хўжалик суди Пленумининг**** йил 19 июлдаги ****-сонлиИқтисодий судлар томонидан фуқаролик қонун ҳужжатларининг даъво муддатига оид нормаларини қўллашнинг айрим масалалари ****гиҚарорининг 13.2-банидига асосан,даъво аризаси судга **** этилган ёки алоқа ташкилотига топширилган, ёхуд электрон шаклда юборилган кун даъво аризаси **** этилган кун ҳисобланади ва шу кундан бошлаб даъво муддатинингўтиши узилади. 13.3-бандига кўра,**** шахснинг қарзни тан олганлигини кўрсатувчи ҳаракатлари қуйидагилар бўлиши мумкин: **** бир қисми **** (қарзнинг бир қисми тўланганлиги); **** далолатномаси тузилганлиги; **** ҳисоб **** қўйилган тўлов талабномасининг акцептланиши; қарз тан олинганлиги аниқ баён этилган хат-хабар ёки маълумотларнинг берилганлиги ва ҳ.к. Судлар қарз тан олинганлигини кўрсатувчи ҳаракатлар **** шахснинг ваколатли вакили томонидан амалга оширилган бўлиши лозимлигига эътибор қаратишлари лозим.**** шахснинг ваколатли вакили деганда, ФКнинг10бобидабелгиланган тартибда ваколати расмийлаштирилган шахс тушунилади.Агар бундай ҳаракатлар ваколатсиз шахс томонидан амалга оширилган бўлса, унинг ҳаракатлари қарзни тан олиш деб баҳоланмаслиги лозим.Судлар инобатга олишлари керакки, **** шахснинг қарзни тан олганлигини кўрсатувчи ҳаракатлар даъво муддати даврида амалга оширилган бўлиши лозим.Агарда бундай ҳаракатлар даъво муддати ўтгандан кейин амалга оширилган бўлиб, низони кўриш пайтида жавобгар даъво муддатини қўллашни сўраса, суд даъво муддатини қўллайди. ФК ****-моддасининг учинчи қисмига кўра,қўлланиш тўғрисида низодаги тараф баён қилган даъво муддатининг ўтиши суднинг даъвони рад этиш **** қарор чиқариши учун асос бўлади. Юқоридагиларга асосан, суддаъвогарнинг жавобгардан **** **** сўм қарздорликни ундириш талаби бўйича даъво қилиш муддати ўтказиб юборилганлигини, даъвогар томонидан суд жараёнида ўтказиб юборилган муддатни узрли деб топиб, тиклаш бўйича мурожаат бўлмаганлигини, талабнома юбориш даъво муддатининг узилишига сабаб бўлмаслигини инобатга олиб, жавобгар вакили томонидан судга **** қилинган даъво муддатини қўллаш тўғрисидаги аризасини қаноатлантиришни,даъво талаблариниқаноатлантиришни рад этишнилозим топади. Ўзбекистон Республикаси Иқтисодий процессуал кодекси(кейинги ўринлардаИПКдеб юритилади)нинг ****-моддасида суд **** ишда иштирок этувчи шахсларнинг қаноатлантирилган даъво талаблари миқдорига мутаносиб равишда уларнинг зиммасига юклатилиши белгиланган. Шунга асосан, суд даъвогар томонидан олдиндан тўлаб чиқилган****сўм почта **** ўзининг зиммасида қолдиришни, даъвогардан Республика бюджетига **** сўм давлат божи, Ўзбекистон Республикаси Олий суди депозит ҳисоб **** ишни видеоконференцалоқа режимида кўриш билан боғлиқ **** сўм суд **** ундиришнилозим топади. Юқоридагилардан келиб чиқиб, ИПКнинг ****, ****, ****, ****-моддалари, ФКнинг****, 150,****, ****, ****, ****,****-моддаларини қўллаб, суд қарорқилади: Даъво аризасиниқаноатлантириш рад этилсин. Даъвогар “UNI D R D SYS ” ****томонидан олдиндан тўлаб чиқилган****сўм почта ****ўз зиммасида қолдирилсин. Даъвогар “UNI D R D SYS ” ****дан Республика бюджетига****сўм давлат божи ундирилсин. Даъвогар “UNI D R D SYS ” ****данЎзбекистон Республикаси Олий суди депозит ҳисоб **** ишни видеоконференцалоқа режимида кўриш билан боғлиқ **** сўм суд ****ундирилсин. Ҳал қилув қарори қабул қилинган санадан бир ойлик муддат ўтгач қонуний кучга киради. Ҳал қилув қарори қонуний кучга киргач, ижро **** берилсин. Ҳал қилув қарори устидан бир ой муддат ичида шу суд орқали Жиззах вилоят судининг иқтисодий ишлар бўйича судлов ҳайъатига апелляция тартибида шикоят қилиш (протест келтириш) ёки ҳал қилув қарори қонуний кучга киргач, олти ой ичида кассация тартибида шикоят қилиш (протест келтириш) мумкин. Судья ****